장음표시 사용
131쪽
ri 6 LAURETANAE HISTO RI AELauretano templo, adiectisque aedibus hodie montunenis exstant & multa, & illustria. Inter haec gliscebat Turci-
cum bellum, quod Soli manus Turcarum Imperator Tunetano regno per Ariadenum Aenobarbum subacto, Italiae moliebatur. Paulus ergo Pontifex Carolo Caesare, ac Venetis in societatem adscitis, in Turcicum bellum omnes intenderat curas viresque. Caeterum illa tempestate Lauretano templo vel in primis consultum voluit. Et quoniam exhausto in apparatum bellicum aerario, pecuniae inopia pijs eius consilijs obstabat ; occasionem sorte oblatam sibi e manibus elabi passus non est. Per idem tempus Recinetensium legati Romam ad Pontificem venerant expostulantes, quod Lauretum, auita ipsoru pocsessio, a Iulio Pontifice ereptum eis esset ingenti cum da-no , maiore cum dedecore ciuitatis suae. Quem enim existimaturum a sacrorum Principe, Christique Vicario, sine graui aliqua causa, antiquissimam Laureti possessionem Recinerensbus inuitis ademptam λ Quo autem suo meriato , tam insignem optimae meritae ciuitati inustam infami notam ξ An quia Lauretanae Virginis sedem impense ab initio fouet it, donis coluerit, templo ornauerit, frequentauerit tectis, per CCL. prope modum annos iuste, sanctinue rexerit Z Quando a Recinctensium Magistratibus auare, aut superbe esse imperatum Θ quando incolarum, peregrinorum templi tutelam neglectam ὸ Iam quoties latronum vias, obsidentium audaciam repressam Θ qu ties Aedem ipsam magnis armatorum praesidiis ab hostiuincuria dc sensam λ En cur Recinetenses libenter memorarent, Deipara Virgo natalem domum suam in Italiam transferens in nostra potissimum sylva sedem elegit: ter
intra paucos menses locum mutans nostris finibus non
excessit: tres in nostro agro locos suis vcstigijs insignes se citi nos illi satis spatii ad templum concessimus mos tem
plum , nos vicum circa eam condidimus: nos incolis Ma
gistratus & iura dedimus. Multum vero ista eis prosuisse,
132쪽
LIsER TERTIVI. II rvt eum locum optimo iure possidere viderentur: si quide , indicta causa, sint de antiquissima possissione deiecti . , , Quod si aequum videatur, munus a Deo, Dei paraque Re- , , cinetensibus datum a Dei Vicario reddi;prosecto ipsos da- , ,
turos operam, Ut neque Pontificem, neque Lauretanos , , Recinetensis tutelae ac regiminis poeniteret. Recineten - , , ses porro, ut utrisque cautum seret,nullam conditionem, , , quam aequissimus Pontifex imponeret, recti saturos. Ergo , ,
Paulus Legatis benigne auditis, medium quiddam secutus est, ut & Recinetensibus suum redderet,& tamen Aedi Lauretanae superiorum Pontificum beneficia conserua- tedditur ret. Igitur oppidum Lauretum templo excepto, & salua Praesidis iurisdictione inter oppidanos peregrinosque R cinetensi ciuitati restituit, his conditionibus, ut Lauret nam domum aduersus Turcam valido praesdio tueri, muros , ac munimenta scubi opus foret, reficere: peregrinis vltro citroque commeantibus itinera a latronibus tuta praestare deberent. Ad haec octo aureorum millia a Le ne X. in Laureti munitiones insumpta Pontificali Fisco, unde erant deprompta, remunerarent ad usum Turcici belli. Ita Lauretum ad Recinetensium ditionem redi jt s culi huius anno xxxv. post annum circiter xxx, quam a Iulio II. sui iuris factum erat. Caeterum exinde Paulus bello pei functus Lauretanam Aedem praesidijs munitam praedijs locupletavit. Namque eius iusiu ex Duumviris Castri Ficardi vicina Laureto nemora cum adiacentibus vineis,pratis, olivetis coempta sunt. In eam rem sex aureorum millia ex aerario Pontificis erogata. Alia porro prae-
a Pontifice empta, & Lauretanae Virgi- ni donata. Ἀ
133쪽
LAURETANAE HISTORIAE contubernium puerorum inintuitur , qui Lam
retanae Virgini laudes canant.
TEc fortunis tantum Lauretana Aedes,sed etiam ministris per id tempus aucta. Pontifex satis gnarus integrae pueritiae preces Deo Deiparaeque acceptillimas esse, Collegium duodecim alumnorum instituit. Ibi lectissimos ex omni Piceno pueros ingenuos impuberes institui iussit, ad laudes B.Virgini decantandas. In his porro legendis, corporum animorumque integritatem spectari, in instituendis optimorum magistrorum rationem haberi voluit. Praecipua erat cura, ut non minus castitate morum, quam suauitate vocum sanctissimam Virginem
delinirent. Ergo hi ex praescripto Pontificis in opportuno
loco Canonicam vocabant intentiore cura educati, institutique B. Mariae carmina in eius sacello, statis quoti die canebant horis, pacem ac veniam a Deo Deipar que orantes, & opem Italiae contra Turcarum rabiem exposcentes. Nec puerilis pietas Pontificis spem, nec B. Virgo pueriles preces fefellit. Et si enim foederatorum Principum classem Ducum discordia inutilem fecit; tamen Dei para Virgo & otium Italiae peperit, & Turcarum audaciam fregit. Quippe haud ita multo post compositis inter Caesarem, Galliaeque regem controuersjs, ex tristi bello laeta repente Italiae pax reddita. Maxima instructis simaque Turcarum classis Ariadeni Aenobarbi ductu exue Ah: aui. tium Italiae serens,ipso mense Augusto Acroceraunijsillias a scopulis in conspectu propemodum Aedis Lauretanae secit naufragium . Quo nauseagio satis constat maximam classis partem amissam : viginti barbarorum millia hau- . sta fluctibus: totumque serme Adi laticum sinum hostium cadaueribus, armis, tabulis, armamentis alijsque naufra
134쪽
, LIBER TERTIVs . Irygii indicijs Batum. Quorum arma ad Lauretum fuit antia cognita in littore, prius sere quam nunciari posset, insignem fecerunt hostium cladem . Ibi enim vero exsultare Lauretani, aduenaeque: auditas prosecto a Deo Deique parente preces puerorum piorumque. aperuis e aliquando oculos ultorem Turcicae superbiae Deum : alius alium hortatione firmare, talem ut Praesidem praecipuo colerent i honore,cuius praesidio totam illam Italiae oram cernerent praesenti Turcarum sormidine liberatam.
Noscomitam , ω Xenodochium excipiendis peregrinis eriuntur. sacra Aedes aedis ijs ornatur. Cap. I V. AT Pontifex tali nuncio admodum Ioetus, ne benignior in indigenas, quam in peregrinos seret;N
iocomium Laureti eadem fere tempestate absolutum ape- N010 miῆruit, aegris aduenis praecipue curandis. Alius porro locus 'scabiosis, leprosisque extra moenia, ne quid caeteros eorum contagio laederet, assignatus. Ab aegris inde ad sa- Hospitalita, nos cura conuersa, Xenodochium pauperibus peregrinis ovi V . excipiendis institutum, ubi benigne alebantur per triduum : & discedentes pane, vino, calceis, pecunia iuuabantur. Haec hospitalitatis,&Christianae charitatis fama, mirum quantum vel aduenis religionis, vel Lauretano templo opum adiecerit;cunctis serme exteris gentibus expertam in suis peregrinis Lauretanam benignitatem remunerantibus. Adeo vera in pauperes liberalitas auget, magis opes, quam minuit. Deus quippe benignitatis soni. tem , ne exhauriatur, bonis identidem auget ; ac benignis largitoribus benigne suppeditat, quod deinceps egentibus largiantur. Nec vero dum exardescunt haec Christianae caritatis ossicia, Lauretana opera a Clemente inchoata interim refrixere . Nihilominus Pauli iussu sylvae:
135쪽
Iro LAURETANAE HIs TORIAE noxiae credebantur: nebulosae siccabantur lacunae: colles Lauretanae sedi ossicientes ad solum diruebantur. Surgebant eodem tempore aedes Pontificiae: exstruebatur porticus: templi tholus plumbeis integebatur laminis. magnia fica illa sacrosanctae Domus caelata crusta quae haud procul fastigio aberat praecipue urgebatur. Iam peruetustuna, ac sumosum lacunar tectumque architectus ex Pontificis authoritate deiecerat. Et quia concamerandi sicelli r tio exigebat, summos etiam parietes semicirculis , & pictis fictilibus insignes pariter cum tintinnabuli, caminique culminibus, demolitus erat. Igitur solidus fornix nouis magis, quam veteribus parietibus incumbens,imponitur : nitidus tum quidem, & concinnus crat; sed ii die propter copiam luminum horridus fumosusque. Porro ne ea, quae ex augustissima Virginis cella necessitas detraxerat, hominum incuria perderet, sacras trabes, albseres , tegulas, tabulasque, & quaecunque ad tectum sanctissimae Aedis pertinebant, sub eiusdem pauimento defodi placuit. Itaque haec cum fide inibi sunt defossa: ut i
co mota, quam minimum locum mutarent.
Reliquiae sacelli Lauretani miraculis fulgentio' Aedis
, Lauretanae religionem propagant.
6 p. V. Aeterum fictilia ,&quaedam laqueati tecti tabulae,
is pro sacris reliquijs, ut crat,asseruatae, partim mira- culorum materiam praebuerunt, partim etiam Aedis Lauretanae religionem longe, ac late propagarunt. Vetus opinio erat, vasa illa fictilia in armario B. Virginis ab Apostolis olim reperta, atque idcirco cum Natalis eius domus, consecrarer ur, ab ijsdem in summis sacelli parietibus co locari iussa non ornandae magis aedis gratia, quam illorureligionis tuendae. Adiuvabant hanc opinionem quae M
136쪽
grara TERTIVS. Ir Inon leues coniectiarae, quae multis fidem facere videbantur, fitalia illa in supellectili Deiparae fuisse. Namque ea vascula quod ex ijs ipsis, quae hodie exstant coniectari licet) haud sane a vilioribus, vulgatisque usu abhorrent:& magnitudine sunt inter se longe imparia, cum tamen cultus aedis, & semicirculorum ratio paria utique postularet: ut appareat non tam illa ad sacelli ornatum esse quaesita, quam ad ipsa ornatum sacelli accommodatum. Verum liue illae patinae E B. Mariae supellectili, siue ex medio sumptae ad cellae ornatum, haud immerito cum ipsa Vi ginis cella dedicatς religionem habuerunt. Plaerasque tamen carum intercidisse reperto,ad propagandam Laur tanae Virginis religionem, ut reor interuersas. Nonnullae in Lauretani Templipariete ad ianuam,quae est ab latere, insertet hodieque visuntur. Paucae asseruantur haud quaquam miraculorum expertes. Compertum habeo Laure-.ti sacerdotem mihi notum grauiter ex capite laborantem, sacra capedine capiti admota. subito conualuisse. Ait rum item sacerdotem graui febri afflictatum, hausta indidem stigida, extemplo morbum depulisse.Porro sacrarum tabularum reliquiς religionem Lauretanae Domus toto propemodum orbe protulerunt. Quippe ut semel dispertiri sunt coeptae, alijs ab alijs diuisae ad omnes propemodii nationes peruenere : ac pro sacris reliquijs, ut par erat habitae, mirandum in modum Laurcianae Virginis auxere cultum, cuius religione imbutas quodammodo illas esse constaret. Ac verisimile est per hanc occasionem plurimis locis Lauretanae Virginis aedes excitatas, siue tanti praesidi j ad populos monumenta, siue Alana eorum,quos aduersa valetudo, aut occupationes, aliaue impedimenta Lauretum ire prohiberent. Satis constat per id maxime tempus, non in Piceno solum & Italia, sed etiam in
transalpinis , disiunctissimisque regionibus esse sacella Lauretanae Virgini exstructa. Quorum conditoribus quid optatius esse potuit ad illarum aedium religio em, quam
137쪽
ira L AVRETANAE HISTORIAE aliquid ex Lauretana Domo reliquiarum habere Z quid
consultius, quam cum sacros inde lapides auferri religio vetaret,iecti particulam,quam custodum liberalitas haud di aegre largiretur, impetrare Θ Certe per ea serme tem pora plurimas ubique terrarum Deiparae Lauretanae sacras aedes dicatas reperio:quod sane haud in minimis Lauretanae Virgin is laudibus pono , tam gratam iucundamque fuisse apud aduenas eius memoriam,vt perpetuum eiusdEAede, hau monumentum, ac simulacrum domi habere voluerint. At retanae passe que ut de Piceno taceam, cuius nulla urbs, nullum ferme iun ς xxva est,ubi non aedes aliqua exstet sacra Virgini Lau/εah, Liu. tetanae. Nobilissimae quaeque Italiae urbes eidem non vul- tet. Romae. garia templa consecrarunt. Romae quidem templum vi-ῖtur B Marde Lauretanae sane magni lacum,&Romana muniscentia dignum; cuius rinam: fima est a Michaele ArAede, Liuia changelo Bona io Architecto nobilissimo esse descrip a. t. Ne p. Neapoli quoque haddinconcinna aedes Lauretanae Virgi . nis visitur, & quidem orphanotropitio insignis. Iam in duabus nobilissimis Siciliae urbibus d anormi inquam, dii id. Hi Messanae,exploratum habeo sanctissimam esse memoriam α Messan. Virginis Lauretanae, eiusque iomini aedem a Panormitarnis intra urbem, a Mamertinis in suburbio dedicatam. Nec vero Italiae finibus se tenuit haec Lauretanae Domus religio, sed strenue transgress aest Alpes. F. Vincentius quidam sacerdos ex Franciscana disciplina probus , ac pius suit. Is Laureto regressus in Franciam, in subumio Lauelis quod oppidum est Dioecies C nomanum aediculam exstruxit ad exemplum sacelli Lauretani, eamque Lauretanae Virginis nomine appellauit. Haec hodie quoque , vel ab accolis, vel a peregrinis impense colitur. Et Aedes Lau. Lusitania quamuis celeberrimis, ac religiosissimis Deii Lot 'o parce Virginis aedibus prcdica, Lauretanae quoque aedis religionem secuta est. Itaque haud procul Conimbrica in
suburbano, amaenissimo loco templum Lauretanae dica
uit Virgini,quod quidem maxima etiam finitimarum p
138쪽
I 'LIsER TERTIUS. Ir 3pulorum frenuentia celebratur. Brigantiae item alterum, tertium Olyuppone loge augustissimulta, quod etsi ab Italis conditum, excultumque magnifice ; tamen etiam ab indigenis religiose frequentatur. Ad haec optimis authoribus comperi, in Scotia duo B. Mariae Lauretanae sacella exstructa olim suisse, alterum in oppido Periho, quod etiam S. Ioan his nomine appellatur, alterum propter via qua itur Mussilburgum haud procul Edinaburgo urbe re- gia Scotiae. Vtrobique porro Lauretanam Virginem relitigiosissime cultam: in Mussilburgciis autem suburbano' etiam maximis peregrinorum concursibus, ac B. Mariae miraculis celeberrimam extitisse, quandiu orthodoxa re- ligio in Scotia steterit. Postea vero quam in illo religio- sitimo quondam Regno Caluiniana pestis serere, debaccharique coeperit, sacram illam aedem ab illis seriis ita di
rutam, ut tamen ruinae exstarent, vel illorum vaecordiae,
vel auitae Scotorum religionis indicia. Ac Mugilburgenta quidem sacelli hanc originem accepimus. Scotum hemimitam olim peregrini habitu Lauretum ad salutanda Virginem accessisse: inde reducem sacri tecti particulam secum in patriam tulisse : ibi corrogata a pijs hominibus pecunia , ad Mussilbyrgum Lauretanae Domus excitasse simulacrum, eique B. Mariae Lauretanae nomen secisse: id templum, & sacrarum reliquiarum, quas diximus inibi depositarum cultu, & Lauretanae Virginis cuius celebre erat illis quoque gentibus nomen religione inclytu extitiise, quoad vi ante diximus, vaesana Haereticorum Hrabies fuerit.
139쪽
ati operis , quo sacrosancta AEdes ique et Bitur , descriptio . p. VI.
Eodem tempore Lauretanae Domus cultus, & propagatus soris, & amplificatus domi. Paulus Pont.ce- leberrimum illud Pontificalis magnificentiae monumentum ab Iulio destinatum, inchoatum a Leone, essectum 1 Clemente, ipse non quidem omni cm parte perfectum deerant quippe statuarum pleraeque, & aeneae valvae omnes sed tamen eo perductum, ut abiblutum videri posset,ape- ruit anno huius seculi XXXVIII. opus enimuero egregiuac mirabile, cui noua haec operum magnificentia quicquai adhuc in pari mola adaequare non potuit. Satis constat ex xationum libris, in id opus XXII. aureorum millia insumpta, exceptis viginti statuis egregie factis, & valuis aeneis quatuor pulcherrime caelatis, quae pene tantidem stetere. . adratum est ornamentum sacram undique Virginis cellam amplectens: totum ferme e candido marmore. solido , ac mira arte c lato. Patet in longitudinem a pedes serme quinquaginta , in latitudinem circiter tri-ρinta : altitudo latitudini se ne par. Vniuersum opus e Carrariens marmore candoris exim ij constat, striatis opere Corinthio distinctum columnis, quarum senae longiora latera adornant, quaternae breuiora. Imam partem fascia pedalis e marmore Luculleo cingit, si reobatae locum obtinens . Surgunt inde stulobatae co ,ronati , qui apte si alia distinguunt . In spatijs styl batisque, vel gentilia, adscitaue Leonis Pontificis insegnia, vel virtutum argumenta caelata visuntur, sigillis, qua pedalibus, qua cubitatibus mire scite, venusteque
factis. Supra stylobatas columnae dispostae binae ad si gulos angulo. : in longioribur autem lateribus etiam binae
140쪽
i LIRER TERTI I s. ra Ibinae in medio, binis videlicet ianuis aequo spatio interiectae . in ipsis porro intercolumnijs bini item signorum suis
loculamentis incluserum ordines deinde adiecti: unus inferne ad bases,sacrorum Vatiam. alter superne ad episty lia Sibyllarum Christi, aut Deiparae Virginis ortum vaticinantium. Ipsa Ioculamenta porphyreticis tabulis incrustata, opere magnifico. In maioribus spatijs inter columnarum scapos,tabulae ingentes e candido marmore solido integroque ubi nobilium B. Mariae factorum argumenta, simulacris naturalis fere staturae eminentibus, pulcherrime caelata miraculo sunt. Epistylia porro columnarum regie facta opere Corinthio multiplex corona cingit , cui subiecta spatia binae aquilae tenentes mordicus encarpos restesque pomorum,ac fructuum egregie caelatae, interiectis leonum rostris, adornant. In summo denique pulcherrimus columellarum ordo coronatus, angelorumque
eminentium figulis concinne venusteque distinctus, qui
uniuersum opus circumiens pro coronide est: ambulat ignemque undique perviam praebet, ad suspendenda votiua vexilla, quae subinde B. Virgini afferri selent. Pluribus describere pretium operae no duco, cu spectare liceat. Opus omnino visendum, cuius eximiam pulchritudinem nemo concipere animo potest, qui non oculis ante subiecerit. Ergo ut apertum sacrosanctae ccllae ornamentum longe pulcherrimum fama vulgauit, confestim maximi Lauretum fieri accolarum, peregrinorumque conuersus.
Quippe artifices de industria illius aedificii fabricam o,
quoad persectum esset opus, velis obductis quam maxime occultauerant, ut magnificentius deinde spectaretur, cum absoluti operis pulchritudo recens, atque integra ad mortalium oculos perueniret . Itaque insatiabili illa spe. cie, & ad rationem, solertiamque praestantissima, cuncti avide oculos, animosque pascebant suos.