장음표시 사용
111쪽
ZAURETANAE HISTORI Aglestibusque esse pugnandum. At vaesani exercitus Ducet
exploratorum terrorem tanquam vanum, militari der,diculo eludentes,nihilo minus properabant ad praedam. Verum enimuero, ut sacra Aedes in conspectum se dedit ; repente ingens eXercitum pauor inuasit: cunctique lymphatis similes trepidare coeperunt, diuinitiis incussa sormidine omnium pectora percurrente . Tum vero excussa vaesania, ad se redunt sceleris Duces: & siue diuini ira numinis,sue templi religione conterriti, cuncti pariter praemeditato latrocinio desistunt. Caeterum ne subinde militares animi ad ingenium redirent, consternatis nouum miraculum additur. Iam multum diei processerat, cum repente nebulam de coelo lapsam ferunt, quae paulatim circa templum densata eius conspectum ademit, cum tamen caetera ci cum loca sole essent illustria. Ea species oculis obiecta militum animos quoque immobiles tenuit. Ex inde ingenti horrore perfusi procumbunt ing nua , versaque in religionem audacia, ad placandam Dei ac Dei parae iram, Lauretum ire pergunt. Quo viventum est, cuncti, ac praecipue cohortium Duces Lauretanam Aedem intrant venerabundi: ac positis humi genibus cogitati sceleris veniam exposcunt. Vltro etiam Virginem, quam diripere destinauerant, muneribus colunt, ita susceptum ab insano principio iter exitu saniore conclusum. Vrbinatium Dux insperato exitu facinoris mire laetus, Deo ac B. Virgini aversiam sacrilegium gratulatur: mox detracta sibi arma in primo augustissimae cellae aditu suspendit tanti miraculi monumentum: sim ut seaex
agro Piceno exercitum abducturum uouet. Nec votum
fefellit. Extemplo formidabiles copiae abductae, eademque opera, ct Lauretana Aedes, ct Picena regio direpti nis metu diuinitus liberata.
112쪽
Laureto a Leone V ecimo moenitus cingitur . eximium caelaturae opus Irgetur. -
MVltiplicis periculi Lauretani, diuinique praesidii.
rumor Leonem Pontificem perpulit , ut hum na etiam ope talia pericula arceret in posterum. Appare. bat Pontificiarum aedium molem Aedis munimento destinatam esse tantam,quantam vix assiduus plurimorum aninorum absoluere posset labor. Ergo tam sera spe damn in , aduersus subitas hostium populationes.Lauretum finisis, aggeribus, moenibus, propugnaculis cingit, huius seculi anno ferme XX. Satis etiam tormentorum aeneorum ad ijcir ad propugnandum, & procul arcendum hostem . . Ex quo Lauretum templi oppidique munitionibus sep-, tum, adiuuante collis situ, muniti castelli etiam eminus. haud vanam speciem gerit. Husus rei fama finitimos ad 'incolendum,non tantum peregrinos ad visendum excivita Barbaros vero, ac caeteros a conando in posterum scelere retardavit. Inter quae Cardinali Mbureo Laureti Patrono vita iuncto Bernardus Card.Bibiennesis,huic Iulianus en . I atton.
Rodulphus Prior Capuanus a Pontifice suffectus est equi Leonis iussu, quoniam iam paratum erat Dynastis hospitium; domum hospitalem pauperibus peregrinis denuo
cxstruxit. At Pontifex persectis Laureti munimentis,cam 'panam rarae magnitudinis findenda curauit xx. millium pondo,eamque Lauretam oppidi nomine appellauit. E inde haud parum memor egregij monumenti, quod circae sacrosanetum sacellum relinquere moliebatur, San uina caterosque artifices litteris, praemijs, promissis impensius urgere institit, ut se vivo, tam eximium 'pus abistulerent. Exstant Leonis super ea re ad Sanscuinum litterae, quaru Trinitium,quia plurimum valet ad Lauretanae Domus com-N menda-
113쪽
mendationem, visum est hoc loco referre. Id tale est: cum pro in M u genus, Minos ab immacu ta semmi Dei Redemptoris nos i genitrice
coliatis bene P s, si ero .nrita, totoque terrarum orbe veneranis dam Lauretanam Ere Lam 'mam es, em Virginis carnis νcinam serentis cesiuiam extitis, or Angelicae salutationis, ara.
μὰ credimus,stin qua se Virgo. Ua uberiorem in dies μνώς exhibetoatiarum largitricem fidelium cunctorum votis practo succurrens, & caetera quae sequuntini, quorum sisnama est. Sacrosanctam Virginis cellam dignam utique esse, cui praecipuus quidam honos habeat . Proinde et sumna ope, omniousque viribus connitendunti ut quam maturrime ornamentum eius ab hiat. Veruintamen haud p tuit Leone uiuo,suprema illi operi imponi manus. Et sanEgenus caelaturae, ac pulcherrimarum statuatum multitudo non unum requirebant Pontificatum. Leoni sibiectus AdrianusiiVI. vir alioqui pius. doctusque i verum seu mrturbatio temporum, seu Pontificatus breuitas quippe vix annuus stir fecir vnnullum pene relliaqueret suae ergat Gufetana Aede resiguos indicium, utique cum Fladris, ex qua gente ipse erat, taplum elegans Romae summa ope aedificaret S. Alariae sacrum, cui ab Animaicognonaen est: factium Oaeterum quam propensii eius voluntas erga Lauretanam Aedem futura is et, si vita ei suppeditaret, facit: ostendunt litterae ab eo ad Lauretanum Praesidem datae,& superiorum Pontificum beneficia, immunitates, indulgen- tiae confirmatae. .Pauca quoquc tauus temporis Lauret na dona reperio, proptereaequod ea tempestate notabantur negligentius. Certum liabeo non defuisse. Exstat do. norum memoria tacitis nominibus donanti u.Credo quod ipsi taceri: vellent, quo dona forent Deo ac Deiparae gratiora. Vnum reperio Ioannis Baptistae Carata monumentum , qui imaginem suam stipplicem ex argento caelatam B. Virgini conlacrauit.
114쪽
-- clemens V II. Laureta no templo decretis om nato, sacrosanctam cellam exornem pergit. Cap. X X II.
CReatus unde Pontifex Leonis X. patruelis CI
mens Septimus, cuius Pontificatum domestici, iuxta, externisque bellis exercitum non magis urbis Romae direptio, quam religio Lauretanae Domus insignem fecit. Is quippe Pontificatu inito, nihil ferme priusdiabuit,quavi Lauretanam Aede Pontificijs diplomatis honestaret, quibus de vetera firiliaret beneficia, & adsiceret noua. minittere hoc locoensi possu caput cuiusda eius diplomatis, inauretanae V irgini perhonorificE.Id est eiusmodi: n--nam Romani, Pon stis, praeserti A. reci Leo Papa X. Via in For,ct secund maerenem frater patruelis Arari'respicienus -multa se magna, miracula , quae in Ecclesia no a S. Mariae MLaureis quotidie operatur Altissimus, ac munitisingulari deu
tione or religione, Ecclesiae ipsi, o laetus Domus Capitulo, Canonicis, dralyspersonis D m plurima priailegia, i munites, gratias, d uesi temporums concesserint, Nos qui e ga A. Virginem, fu cuius inuocatione Hisa Ecclesia constructa est, singularem deuotionem semper habuimus, volmies PM queoant in fauorem dicta Ecclesiae conseruari, & quae sequuntur.
Inter beneficia Clementis suit, quod Recinetensibus ius omne, si quod reliquum esset in Lauretum, ademit .. Nec paruum eiusdem beneficium, quod Ioannem Matthaeum Gibertum veronae Antistitem Laureto praeposuit, virum do, uina pariter, & virtute clarum. Ab eo Lauretana A des supellectili sacra, optimis Canonicis, selemnibus ca .rem ijs instructa cultaque. Pontificiarum aedium po
ticus fornicatae . cisterna, quam a Card. Robureo aedificatam diximus, tectorio inducto concinnata, magno, vel peregrinorum, vel incolarum bono. Caeterum illa maxime cura intentum Clementis habebat animum , ut nobia
115쪽
Qtoo risse stigris, Agnis ταRI Agium pari magnificentia absolueret. Accendebatur domesstica vel pietate, vel gloria, ut cuius familiae de ciis inchoata Aedis Lauretanae caelatura esset, eiusdem absolu-- ὸ ta foret. Itaque Antonium Sangallum, Raphaelem Bac- . . cium, Nicolaum Tribulum, aliosque statuarios illa tempestate celeberrimos ingenti precio conducit. R nervi Nerucium Pilanum Lauretanae aedificationi,praecipue ve-
.ro egregio illi operi pro dignitate perficiundo praeesse iu-
bet. Iam preciosa marmora erant maxima ex parte caela- ta ac perpolita. Nerucius ergo, dum caetera elabor u-- tur. disturbat lateritios muros, qui sacrae cellae pro sulci- . mento adstructi, ab ea demque diuinatus repulsi, submotis . . que svi antea diximus o spe staculo erant. Inde, pari iiDteriecto spatio, quod veteris miraculi monumentum ret, nouos circundari parietes placuit, qui caelato man. more conuestiti extrinsecus adornarent sacellum: super struendumque fornicem nouum , deiecto lacunari tecto
que veteri, sustinereiit. Aedem quippe lapide concame-etari Pontifici placuerar, veritonoperuetustumiceium laqueatum , tot luminibus perpetuo ardentibus obnoxium, igne concepto, exitium sanctissimae cellae pareret. Proinde ars postulabat, ut altiora fundamenta iacerentur, quae
. satis firmissubstructionibus tam insigne, preciosumque f
. Opus a terrae motibus tutum usquequaque praestarent. Igitur aperiendis nouorum parietum fundamenti sacra Do
mus, ne subducto solo, quid detrimenti caperco sti agulis , ut fit, senibusque constricta, ac validis suspensa ru- dentibus tamdiu sublimis pependit e machinis, quoad Hexpletis sessiri noua sendamenta exstare coeperunt. Quoetempore satis constat, plurimorum enim oculis res con pertaesty sub imis parietibus, dum circareos ad fundamenta humus effoderetur , pulverulentum tritumque solum;& proximi ruris sepem oppressam, aliaque militaris viae, quam sacra Aedes occuparat, indicia inuenta es.se, noua veteris miraculi monumenta. Haec autem a plur
116쪽
llinus tum notata, atque animaduersa ipsemet Hierony- inus Angelita sub idem tempus memoriae prodidit in his storia Virginis Lauretanae.
Architestas sicros parietes perfodere aufus, diuinitus
exanimatur. Cap. XXII I. Aeterum aucta per idem tempus loci celebritate ianctissimam Aedeni ianuis augeri oportuit. Vna tum erat ianua vi supra demonstrauimus in medio sere ρο- .riete,qui vergit ad septentriones.hac ingredientibus om-rnibus &egredientibus aditus erat pariter, exitusque. Ita- . que in tanta aduenarum multitudine concursitque, alijs ut fit,alios prementibus, nonnulli quia recessum prinus ultimi non dabant coarctati, oppressique exanimaban- tur. Proinde s quod iam pridem, & a multis optatum,&a Leone Decimo in forma exterioris ornamenti destin tum fuerat perviam fieri cellam placuit, binis ad angquos duorum parietum ianuis patefactis. Vt primum Ax-chitecti consilium distulit rumor; enim uero nefas videri, non magis accolis, quam peregi in is,eos parietes strho temerari, quos per tot aetates diuina prouidentia saluos,ij tactosque seruasset. Multi palam fremere, quisquis id au--deret, haud impune scilicet ausurum. Igitur coelestis irae metus fabros a conando absterruit. Haud vanum suisse metum docuit euentus. Quippe Nerucio ipsi Architect' rem aggredienti quiddam accidit visu dictuque mirabilet. Iabris tale minister tum detrectantibus, ipsema sacrum parietem per dere aggressus est, maiore artis fiducia , ' - quam reuerentia loci. Ergo ut malleum in sacrum pari. tem adegit, repente manu obtorpescente, insolitus ho .ror reliquum corpus inuasit . pallor inde suffusus ori in gentis mali nuntius: mox linquente an imo , qui circa rant, collabcatem excipiunt , domumque inter man
117쪽
Ioa LAEVRTTANAEt HISTORIAE deserunt exspiranti similem,& sensus omnis experte. Ech nimatus iacuit horas ferme octo, quoad scilicet eius coniux mulier pia, & B. Mariae Lauretanae dedita in paucis Deum Dei paramque precibus, votisque placauit viro . Tandem igitur vitalis calor, aut totum propemodumCorpus reliquerat, artubus reddi, & spiritus liberius meare
coepit. Iamque alleuans Nerucius oculos, redeunte sensim animo, circumstantes noscitare . Demuiti iam compos mentis audaciam incusare suam: veniam opemque a B. Maria cxposcere. Nec frustra. Animus religione exstat tus pariter corpus aegritudine leu auit, ut morbi causa ipsemet curatio aperiret. Postqua conualuit, latifice tota de
re admonitum quid facto opus sit consulit. Ille haud ignaprus id nimia Architecti considentia magis,quani indignaitione R. Vregnis euenisse; miscens monitis imperia urget Nerucium, ut Dei Vicario authore non dubitanter exs quatur incoeptum: de simul impense monet, ut sacros parietes perfodiat non tam malleo & audacia, quam iei nio & veneratione Virginis armatus: sic demum rem ex sententia successuram . Neque enim timendum esse, ne 3
Deipara Virgo suam domum perdiam fieri nollet, quς ea
peregrinis vellet cum salute, non modo sine pernicie patere. At Nerucium recenti malo ex audacia timidioremiam factum, ne Pontificis quidem authoritas perpellere potuit, ut iterum ipsemet experitetur quod lato suo periculo paulo ante tentarat. Ad ultimum quia Pontificis im perium urgebat,&morapatefaciendi ianuas aedificatione morabatur operis; inuentus est adolescens minime timi- diis, qui authoritate Pontificis fretus, & plenus amicorum vocibus rem auderet. Clericus is erat Basili cae La
retanae. Venturam Perinum vocabant. hic triduano m mitus ieiunio ad sacrumparietem cum malleo venerabili ritus accedit. Circa Perinum erat de aduenarum turba, de
lericorum, haec solicita ex adolescentis fiducia, illa rei expectatione suspensa. At Perinus supplex ita . alatus 3 . dicitur.
118쪽
non ego te lioc malleo, sed Clemens Dei Vicarius ornam menti tui auidus sedit: ille te ornatam, ille te perviam cupit. Placeat Dei parenti, quod Dei Vicario placet. Talia precatus disignatum parietis locum percussit impune. Eum deinde ictus tuto iterantem fabri pari ieiuni k
ac reuerentia secuti,ianuas aperiunt tres, quarum duae liberum populo ingressum, egressumque praeberent, tertia sicerdotibus aditum daret ad sanctiorem sacelli partem, ubi est Virginis simulacrum. Eodem tempore parua sene- stra, quae una in anteriore pariete erat serme e regione simulacri, amplior ad accipiendum lumen saeta .&clathris aereis inauratis pulcherrime communita . Carmentis iinde erutis, vetus ianua, quae satis ampla in medio pariete patebat, obstructa. Exin nouus paries duci, &i signi caelati operis crusta operiri, conuestiriquc coeptus.
Gemens rastretanae Virginis ope adiutui eam impensius exornat. Cap. XXIV.
CVm id tempus Clemens Aedi .Lauretanae adornandae intentus,ingens periculum Dei parae Virginis pretsdio euasit. Fraude, doloque hostium capta urbe Roma, ipse in arcem molis Adrianae receperat se . Ibi a Caesarianis obsessus, posteaquam hostium vim sustinere non poterat, non votis modo, sed etiam litteris Lauretanae Virginis implorat auxilium. Nec missae in cassum preceS. POn- . iritifex haud ita multo post inter hostium tela elapsus in tutum est. Ad hoc ex auro argentoque Lauretano tria cir- d. 0 Meiter aurobrum millia coacta: & Pontifici inopia laboranti peros ortunum subsidium missa. Ita Clemens gemino B. Mariae L retanae bencficio,praesens periculum inopi que vitavit Ic demum discussa ingruente belli procella,pacem populis tuis, atque otium peperit. Discrimine capi
119쪽
ro a LAV. RETANAE BI STORI Agiis belloque herfunctus, Lauretanae Virgini gratiam non selum habendam, sed etiam quantum mortali fas esset, reserendam existimauit. Igitur post Carolum Quintum insignibus Imperij ab se decoratum Bononis, Romam inde.
remigrans ad Lauretanam diuertit Aedem , Patronam . Liberatricemque suam salutaturus. Gratijs rite actis,u tisque Deo ac Virgini persolutis , ut tantorum erga se m ritorum exstaret gratia, inchoata Lauretanae aedificati
nis opera summa vi urgere statuit. Architecto igitur, fabrisque instare coepit, templum praecipue ad culmen perducere aliquando festinans. His operibus perficiundis pecuniam, quam mutuam a Virgine acceperat, reddidit. Itaque illo Pontifice, & Pontificia tecta Laureti strcnue aedificata,&templo fastigium impositum, cum egregio tholo , qui tantum se a fastigio attollit, quantum fastigiua terra. Inter hςc haud ultima Clementis cura erat de ab luenda praeclara illa caelati operis crusta, quam ut prin- ' cipia se dabant haud falso augurabatur maxime inclytam
Lauretum excisis nemoribus, lacuni uessecatis sal
brius redditur. Cap. XXV. DV M Lauretana Domus egregijs operibus ornatior
in dies cxiiiit,etiam Lauretum oppidum excisis circa sylvis, exsiccatisque paludibus cxistere coepit salubrius. Infame incolarum morbis mortibusque erat illa tempestate Lauretanum coelum: quippe magna ex parte palustre ac noxium, multarum offensarum causo corporisbus affercbat, ut incolς bCnam anni partcm pituitosi es
sent omnes ac redundantes: plerique tenui, imbecill que uterentur valetudine: pueri vero maximo immatura morte extinguerentur, ut pote qui propter corporum imbecillitatem, proximi stagni halitum, locique ipsius gra
120쪽
LIBER SECUNDVS. Iovalitatem aegerrime serrent. Et sane Lauretum situm est in tumulo vergente ad meridiem, i temque solem; cari rum ab occidente ac septentrionibus, qua sylvarum palustrium, qua collum obiectu clausum excludebat ventos salubres: contraque ab altera parte apertum noxios exci
pies at grauesque. Nec procul planities erat caliginosa paludibus, ouas restagnans amnis Musioni nomen est faciebat, di limosa insuper hyemalibus aquis, quae paulatim collectar nullo motu agitante torpebant. Crederes la salubrem sedem Deiparae cordi suisse, ut eius praesidii salubritas in loco insalubri magis emineret. Pertulit igitur fama ad Pontificem, in oppido Laureto ab coeli inclcmentiam,plerosque infantium ac puerorum, priusquam aetas adolestaret, interire: ita paulatim incolis metu orbitatis alio demigrantibus, in oppido solitudinem fieri. Itaque ille Lauretanae Virgini pulchrum ratus,& oppidum quam Deo uentissimum, & Iocum quam saluberrimum esse; d L
arenitectorum sententia commodissimum existimauit, vi- cinas Jacunas sccare nemora excindere,imminentes templo colles Montem Regalem, & Montinorum incolet appellant aequare, Vt nebularum origine sublata, coel oue patefaAo, aer ventorum salubrium salibus apertus salubriorem faceret Iocum . IJtur Ioanni Antonio a StatisLauretano Gubernatori ,& Antonio Samsouino architecto cribit his verbis. Accepimus aerem istiepraesertim aestivo tempore reddi infalubrem, partim ex eo, quod quidam cintis disiae Capellae, o Ecclesi a supereminens venIos montora loco salubres excludis , panim quod in planitie dictae Ecclesiae circumuirina etiam ad quinque millia pastuum plures plaudes , obluae resemper limosae insalubritatem faciunt. ma obrem nor ilia Ecclesiam toto orbe Christiano ob glorios simae Virginis Mariae werita, or con sumitum illuc populorum multitudinem celebrem, his causisIublatis ,salubrem νeddere copi res, iam ordinauimus, ut dictus collis supereminens complanmor, palude acti os is exsiccentur,ilua excidamur. La