장음표시 사용
141쪽
Tempti tholus rimas agens firmatur. cap. VILL Actos tali spectaculo indigenas, aduenasque ingens
repente incessit metus subito amittendi, quod sum- ma cum admiratione, ac voluptate spectabant, & quod caput est ) etiam illud ipsum, cuius id erat ornamentum. Basilicae testudo cui subiectam in medio spatio sacram Virginis cellam diximus stabat octo lateritijs innixa pilis. Attamen siue superstructorum parietum altitudine, siue nimio impositi plumbi pondere degrauante, succumbere oneri, & rimas agere repente coepit, nouo cellae omnamento, cellaeque ipsi cui imminebat, foedam ruinam minitans. Tam trepido nuncio excitus Pontifex extemplo Antonium Sangallum architectum suum maturare Lauretum iubet,&summa ope tanto illi incommodo obuiam ire: ne tot annorum, tot Pontificum labor momento temporis ad nihilum recideret: & duo pr cipua orbis terrae, alterum diuinae potestatis, alterum humanae artis miracula,subita templi ruina opprimeret. His plenus vocibus Sangallus Lauretum aduolat, & re cum Nerucio architecto communicata, confestim de communi sententia pilas tant miteri impares intentiore cura munire, ac firmare aggreditur. Igitur validis trabibus testudinem protinus fulcit : & circum cssossis strenue fundamentis, pilas impigre conuestit quadrato lapide, firmatque quatuor inter alternas pilas arcubus minoribus exstructis , qui superimposito oneri ferendo serent. Ac ne quid munimenti non necessari j tantum, sed etiam opportuni praetermitte- retur, pilae quoque ac parietes inter se ingentibus vectiactibus ferreis colligati, sed ita,ut vectes ipsi aut nusquam, aut non indecore appareant: caricra quoque ita perse
142쪽
LIBER TERTIUS. I 27cta, ut non magis firmitas, quam species quaesita videatur. Et ad celeritatem operis haud parum fabrorum, amchitectorumque selertiam iuuit sedulitas aduenarii. Quip . pe ingens eorum multitudo auertendi periculi,quod La
retanae Domiti imminere credebant , certatim contio τictare lapides, ferre onera, machinis operam dare , lae- ti se operam suam nauare Virgini Lauretanae, sanctissimae 'orbis terrarum cellae, perfugio Omnium gentium , na- . itionumque. ita tota res omnium opinione celerius pers
cta, & imminens sanctae Domui periculum non magis consilio, quam celeritate discussum. Nouis Lauretana AEdes donis augetur.
PEr id tempus magna a nobilibus viris, ac seminis do.
norum vis suit. A Francisco Ssortia Mediolanensi Duce postremo, sacerdotis ac ministrorum solemni caerimonia sacris operantium amictus egregij ex veste Attali- .ca, magnificis operibus picta, Lauretanae Virgini dono .
missi . A Sigismundo Estensi Ferrariae Duce Herculis fiiij erigies argentea pondo sere quatuor: sua quoque effigies ex argento libranam nouem. A Bassano Mantuano Panni Masuum simulacrum ex argento expressum, pondo amplius octo. Ab Honorio Sabello corona argentea serme trili-- , bris. Ab Octauio Farnesio crux aurea ex aurco torque o tu i pie pendula. A Bonifacio Caetano Duce Sermonetae argen nesu tea ciligies Lauretanae Virginis, atque altera fili j sui pon, dere non contemnendo. Ab Hercule Maria Ssortia duae Ner. Matiae ex argento expressae imagines, singulae octo librarum. A SM DAE D Bernardino Sanquinio Neapolitano simulacra bina ex arIento caelata, pondo scrine quatuor. A Leonardo Bona-deEpistopo Cortonensi ipsius imago argentea quatuor Episc. D. libra-
143쪽
i 18 LAVI ET ANAE N ITORI Agru' Mops librarum. A Iulio Monaldo Mantuano consimilis imago' pondere ac materia par. Caeterum inter omnia huius ropitu vo- itemporis simulacra eminet Pompilij cuiusdam Bononien-eriri. sis, viri Deo magis, quam hominibus noti neque en in editur cognomen) cffigies Ducis armati selido ex argento Antonii Pi- egregie facta,pondo libraruna quadraginta. Porro ab An- άIcbis 'tonio Pignatello Neapolitano torques aureus; alter ab tis Fulg. D. Ludovico Comite Fulginate. A Leonardo Venerio S b Veneto calix argenteus pondere atque opere egregius. Nec contemnenda illustrium mulierum dona. Ma Martar.Au garitae Austriacae Caesaris filiae cor argenteum bilibre.C D. ,- i Duci Amalphetanae ipsusmet efigies argentea Meia,2D librarum pondo sere quinque. Proreginae Samnitium ar-Prox inη miliae aureae pulcherrime factae. Principis Bisinianensis Pitheth. Bia caput aureum librale. Alterum eadem materia,ac pondesnian. D. re caput Portiae Comitis Topuli. Mariae Aragoniae Mar-estionissae Vasti argentea adolescentis ciligies librarum Marcitionis trium . &dono causa inscripta his litteris:
MARIA ARAGON. MARCH. VASTI . OB RESTITUTAM SANI TATEM ANTONIO ADOLESCENTI PRATRIS R
nitium . haud poenitendi. Nec ciuitatum, oppidorumque dona vici Varro desiderata. Allatum Vici Varronis oppidi simulacrum arm enteum librarum trium: Sarnani item simulacrum eius. mulae. dem materiae, ponderis triplo maioris. Macereti coronabi certa P, ex argento inaurato praeclare factabilibris. Alia porro dona ab ignotis authoribus haud tamen ignobilia. B. Rochi statuae argenteae sex ponderis non contemnendi. C
tua sex arg. argenteae circiter quadraginta, ex quibus pleraeque Coronae ar- librales, multae bilibres, nonnullae etiam trilibres,abvρος ' δk ibibus, oppidisque magna ex parte donatae. Votiuae ite' imagi
144쪽
Imafries argenteae quarum plurimae singularii in i multae
hinatimi, ternarumque librarum supra sexaginta. Calices argentei haud multo pauciores. Quin etiam altariti, in sacerdotumque sacrificantium vestes complures, non sericae tantuni, sed argenteae, aureaeque . Mira quippe elucet in donantium plerisque simplicitas. Donorum pluri- Donantiarna sui ex codicibus donoruni apparet) clam super aram posita sunt: aut tacitis donantium nominibus tradita . Multa suppressis ipsorum cognominibus,& pro ijs, patriae cuiushuc nominibus editis. quae simplicitas etiam in . 'plurimis donorum titulis cerpitur; ut satis appareat noluisse illos quod Christus vetat se iuba canere ; ut praeconium ac protium pietatis suae non ab hominibus acciperent, sed a Deo, videt in abscondito, eue
rum ae equitum Praefectus abreptus impetu fluminis
i . cui lenti periculo eripitur. E si in agro Reatino Italiae umbiliciam vocant lacus Trast. Gu. haud ignobilis, quem Velinus amnis essicit, a quo
nomen trahit. Hinc velinus emersus aliquanto spatio le- na Mur. his, ac placidus suit. inde ex altissima rupe per scopuloso saxa praecipitans in subiecta petram ingenti fragore,ac strepitu aquarum cadit. vulgo Pediluci ruinas appellant. Haud procul rupe, quam dixi, turma equitum Petri Aloiiij Farnesi is tum Castri Dux erat serte ducebatur. TU Ha pi,sectus Marescallum appellant) Petrus Terennaticus Senensis erat. Hunc cupido inceis it spectandi propius amnem ex alto cadentem. Igitur duobus equitibus , assumptis, ad locum, unde Velinus praecipitat, visendi studio diuertit. Iamque potaturus equus Eumen intra-
145쪽
rao LA VI E TANAA HISTO RIAE prouexit incautum . Nec mora. sensit se a proflue te a ripi in praecipitem locum, quem spectaturus aduenerat Iamque aquarum impetu ex equo deturbatus haud procul aberat interitu ; cum Lauretanam Virginem lacry mabundus implorat. Nec surdis auribus preces adlithitae. templo in ipsa suminis ruina B. Virgo adcst periclitansis porrectaque dextra praecipitem inter undas, ac scopul sustinet, tueturque donec ad ima rueniat. mira diores . ex altissima rupe deuolutum seopulus excepit , res diditque innoxium. Igitur confestim Lauretum ad vota Deiparae exsoluend* venit: votivamque tabellam,in qua tota res ordine per ripta est, tanti miraculi testem exst re voluit: quae hodie ad dextram sacrosancti sacelli in psela susp*s visitur. In tabella inscriptum. Ego Petrus T
rennaticus eques,o Marescasius equitatus Mucis Castram cateri equites ex Piceno ad Vicum Varronis proficiscentes, cum Nonis Marty XLIII. ad Velinum lacum Ieruenissemus P eo, o duo ali, milites , Tiberius ex Graui cis o Antonius Cononensis a caeteris Quiribus ae se mus , is illum viseremus locum, quo se Velinus in Nar praecipitat. Ac non procul inde, cum equum adaquarem, ego una cum equo in quas
dam fuminis an issio incidi , ex quibus pracipis: altissmronitum. Quapropter imeo motum perse ut at simae Virgini, qV m tum pro tem, propitiamque sum experius, enibus ocu-titis duobus Centurionibus Chiantio Viseuetano, o mimundo cum uniuersa equi la. nos inscriptionem ad verbum inseruimus, ut quam testatum certumque sit hoc mi
146쪽
Pontificiarum aedium opus metet4
INter haec Paesus rei. Aedis Lauretanae celebritate pri
claris ab se operibus adornatam sua praesentia cohonestauit,ratus ab se Principibus viris prodendum Gemplum non solum ornandi cunabula Virginis,sed etiam celebri di. Itaque intra trienniumipse bis Lauretanahi Virgina . misit: semel anno eius seculi XLI, cum dissuaso Alge rianae expeditionis ab urbe Luca, & a congressu Caesaris 'p Aemiliam ac Flaminiani ad Urbem rediret: iterum triennio seri de post, cum Caesari post Algerianum inco-
modum, ad Belgicum bestum properanti occurreret B noniam. Tum enim Pontifex maturata, ut in temporem curreret , prosectione, Pontificiam di ionem obiens . . veniit Lauretum Vtroque autem tempore 'immori: Iem hausit ex Lauretana Aede laetitiam , & praeclara B. . .. Virgini dona attulit. Pontificales altarium & saeeta tales vestes aureas,ai menta religionisin c munificentiae suae. Caeterum haud mediocre suae maunificentiae fruetium cepit, ex caeterorum operum Dorum aspectit,
tum vero ex mamificenti mi in is, quo sanctissimum sacellum extrinsecus conuestitur, insatiabili specie. Exinde obstantis Fauonio collis aequandi difficultatem cotem-blatus, ratusque id esse non sumptus tantum,sed etiam lalabris infiniti, commodi autem labori minime paris; dixis se fertur, pascendum esse inani Lbori: insistendumque utilioribus,verioribusque sedisLauretanae commodis,quet expectationi hominum hesbonderent. Proinde ab aequando colle ad exstruendas Pontificias aedes Principum vir rum hospitio destinatas, curam operamque conuertit.
Ergo breui maxima eius aedificii pars abistuta, expolita, s R et instru-
147쪽
instructaque adeo magnifice, ut in ea etiam Reges, ac Pontifices Μ laut diuersari q'eant. Ex tribμε aediupartibus una tum persecta est, quae ad dextram tempti fi-' ta ab ortu solis in occasum porrigitur. Eius lotabitudo cetum cubitorum, latitudo viginti quatuor spatium arquate . ad XXV. cubitos summum fastigium peruenit, praeter i . gentes substi uctionesaquandoaedificio a Septentrioni'
' additas. Huic parti adiς duplex p9rta usi ne regi quae arcubus quindocim totidemque seret ing ntibus ei iis interiectis longin me exspatiantur syp Ine,i' opus iuxta ad spinum i ti ad vium in igne, gi de pix
A MILauretana sacellis parsere coele- 4
opere marmorato, inauratoqueadornauit. Huius exem-
plum alios deinceps Proceres ad aemulandum pietatis de si .ls. accendit. Bii iani Princeps S. Mn Archiepis u3 Archiep Al Altouitust Nirginis Elisabe iii ilentis, Cardinalis Tridentinus R. sarii, C rd. Augiistanus S.I Baptistaesa eslum sacella exornarunt, laudat inqrum quapi ς 4 AN plastarum operibus. Eminet i En Jonge inter hos Vse Du.; π b. binatium Ducis in 'ificentia suum non so Leaum, liim candido marmore. mira arte caelat' decorauit; led
148쪽
pictorum manu. Dum templum certatim a mortalibus ornatur, immortalium ornamentis omnino non caruit. A . tori Sub id tempus reperio vetus Lauretanae flammae prodi pium nouo modo instauratum. Ignea per noctem velut
columna visa ingenti splendore collucens Lauretano it cubare templo: inde Maceretum versus oppidum est Pia. ceni nobile in primis a Laureto millia passuum quatuo decim paulatim progredi: demum super templum S.Itariae cognomento Virginum in suburbano Macereti si considere . Id prodigium a Franciscanis Capucinis Riburbani coenobij intentius,saepiusque obseruatu, cum a matutinis diuinarum laudum ossicijs ante lucem de more ad orandum Deum recepissent sς in proximam s quam. Ab is idem . deinde vulgatum ratis B.Mariam coelestis fiammae specie lapsam e coelo in suam natalem domum: deinde ad alte. ram suo nomini dicatam aedem processisse, ut eo ar mento fidem faceret mortalibus, illam quoque aedem tibi csse cordi. Et insolita miraculorum in illa aede subinde patratorum copia haud dubiam coelesti prodigio addidit fide. Hoc prodigium illum ipsum annum nobilitauit, qui Pauli Tinii Pontifici decessu insignis fuit. Is quippe indicta in annum quinquagesimum Iubilci cclebritate, ipse mor- talitate exutus d vitam transiijt immortalem, Iubileic ra, ac laude successori relicta.' Iulius Tertius collegium Societatis Io Laureti instituit. ap. XII.
IVlixis inde ritus seperiorum Pontificiam ritu, Laum
retanae Domus Indulgetias, immunitate , beneficia, sua firmauit authoritate.Ac memor diuinae illius vocismu tu; decetsanctitudo Domine. Cleri,populique Lauretani IuMII. N. mores legibus per Cardinalem Carpensem latis compo t
im ad sanctitatem. Miadc ab insolarum disciplina ad
149쪽
ornatum loci cura Pontificis versa:sacra ab eo supellex solis aucta: marmorei gradus in templi vestibulo excitati iatrium ad loci munditiem laterculo stratum: nonnullae etiam priuatae aedes, vel ad plateae speciem, vel ad inc Iarum commoditatem e regione porticus, de qua diximus, exstructa . Ad ultimum summa, tectoque proxima Pontificiae domus contignatio, rudis antea ac deserta , ad habitandum satis exculta, eaque Societati Iesu attria buta. Pontifex quippe pro gnarus prauorum morum emendationem ex bene instituta consessione, fructum pia peregrinationis esse vel maximum;Lauretano templo cunctarum gentium peregrinationibus celeberrimo idoneos prouidere Poenitcntiarios statuit. Etsi enim non deerant sacerdotes pij doctique tamen eoru sue paucitas,sive peregrinarsi inscitia linguarii minus utique proficiebat, quam opus erat. Itaque Pontifex omnia circumspectans demuCardinalis Carpesis admonitu, tim si factu existimauit, Patres Societatis Iesu Lauretanis sacerdotibus adlugere rvt essent qui linguae comercio peregrinos alliceret ade piationem animorum,& simul aduenarum consessionibus assiduam,sedulamque operam darent. Duodecim socij ad eam rem lecti. His alendis quod satis esset ex Lauretanae Domus facultatibus assignatum: sedes in suprema aedium
parte, quae tum vacabat,ut diximus,attributa anno huius
seculi LIIII. Id c initia Collegi j Lauretani Societatis IESU parua quidem, sed haud paruo incolarum,& peregrinorum bono. Praecipua Patrum cura erat,peregrinoru, ac transalpinorum animos consessione expiare: agrestes homines Christianorum mysteriorum rudes informare: omnes adpiar,Christianaeque vitae studium accendere.Quam porro eorum opera, vel indigenis, vel aduenis frui eraac salubris extiterit, satius est alijs cogitandum relinquere, quam me litteris prodere. Caeterum hoc Patrum Coi
Iegium non mortalibus solii, sed etia B. Mariae cordi fuisse incrementum eius , maiorque in dies progressus ostendit. Curis
150쪽
LIBER TERTIUS. caelisita flammarum prodigia Laureti renouata .
HAud ita multo post coelestia prodigia longe mai
rem solito mortaliu multitudinem conciuere La retum, & expiandam Patribus, excolendamque praebue- 'runt. Non dum vertente anno, nocturni ignes tanquam
stellae,vis erumpere e Lauretanae Basilicae tholo;ac versus Montem Filatranum pagus est Laureto proximus ) se sim velut agmine quodam procedere. Ibi supra vetustam B Mariae aediculam , quasi choreas in orbem agitare alia quandiu , denique ad Lauretanam Aedem unde di-sthsserant, recipere se. Id primo a pastoribus eius pagi a eolis, inde horum indicio etiam ab incolis notatum popu- .loque uniuerso, tanta quidem omnium admiratione, ut stupor quidam cunctorum animos occuparet. Nec breue aut sugax spectaculum erat, sed diuturnum, ac prope ipsi aequale nocti. A secunda enim ferme noctis hora, usque
ad primam auroram tenebat. Itaque complures rei pr pius visendae auidi ad eum accurrebant locum, qui coel stibus ignibus collucere videbatur. At ubi eo ventun aerat,repente mirabilis illa species eminus conspecta subducebatur oculis cominus intuentium,cum tamen eodem
ipse tempore prospectantibus appareret. Quae coelesti umluminum fama celeriter, ut fit, toto Piceno vulgata, ad tam iucundum spectaculum finitimos excivit populos.Pernoctantes Igitur sib dio opportunis ad spectandum locis,coelestes Rammas ex Aede Lauretana emicareaupraque ipserum capita serri videbant, haud minore admiratione, quam gaudio. Nec vana illa fuisse spectacula, mox miraculorum ostendit euentus.Constans fama est, mort lium complures aediculam illam ingressos; Dei Deipara