장음표시 사용
21쪽
r0ntiana ad religionem spectantes' diSS. naiug. LipS. 188 p. 6 Sq. At in Gra0cia multores parturiente plerumque Dianam Theocr. 27, 29 al. adorabant, quod Xemplum femina I Omanae OStea demum Secutae Sunt cf. Hor. Od. 3, 22 Catuli 34 9 sqq. Ovid. ast II, 45 al.). Cuius discriminis gravissimus testis est Cicero de nat. deor. II, 27 68): itaque ut apud Graeco Dianam ainquo Luciferam, Sic apud noStroSIunonem Lucinam in pariendo Vocant, . Atqui it Toronti Donatus ad Iadr. . . . desinit affirmat: Obstetricium potestatem Iunoni attribuit quamquam Menander illam Dianam aΡ- pullat similitor tu Eugra pilius: Hanc Iunonem)quidam tamen potius esse Dianam dixerunt. Nam ita Menander ipsam vocat quam diei Tεριινμ. Ergo, uno a feminis Graecis interdum mulierum gravidarum patrona leo vocata sit os rellerus: Mylli Graeci I li 3 , tamen non videor nimis audacter contender Plautum res Romana reSpicientem Aleum senam ser Iunonem Lucinam iurantem fecisse, in X0nipi Attico Dianam, non Iunonem nominatam fuisS0. Poeta igitur ut hic d Iunon Lucina, ita aliis locis do ovo Capitolino cogitari vult. Ac v. 278
-Nisi etiam is quoque in ignorabit quod ille faxit Iuppiter hic Heu dicitur: illes Iuppit0r es. MOSt. 398. Pseud. 923 ita illo faxit Iuppiter . Curc. V. 7:
no in illo sierit Iuppiter' Cic Catil. II, 9, 22;
-Quadrigas si nunc inscenda Iovis Atquo hinc fugias, ita vix posseris effug01'o - fortunium' '). Morcurius Sosia cum impodii se volit no domibna coniugis reditum nuntiot manu Sua minaciter
iamsen et sera non, giturum sesso. Consulto autem ut Horitatis modum desiniat, dicit Iovi quadrigas
Romanis a Volontibus denegati equi PS cum Uriu Romam cucurrisse se in Capitolio d0mum constitisse dicobantur cf. est. p. 274; Iut P0blic Sei V ad org. on. 7, 188 080bergin I. . . p. 2 Sq. , Hubricitius i. s. s. p. 22 sq). EX HO tempore quadrista in simpli Capitolini astigio constituta erant. Paritor Romanorum cultus divini Plautus 'a fion abo v. 272:ἡCredo ego hac n0ctu Nocturnum obdormi v1 8Sen ebrium',
λ Eandem sententiam p0ota Iove n0n nominat Simillime Iii Poddidit Ul. V. 6 M . . I6d uJoat ditis quadrigis citius properet persevue Asin. V. 278 Sq. Nam si huic dea sioni tempus e8 SupterduXerit, Numquam edepol quadrigis albis indipiscet postea.
22쪽
ubi Nocturnum nominat, cuius dei cultum Romani ab Etruscis acceperant. Idem etiam Summanus dicobatur es ei chelius ad vid. a St. p. 208; Morcklinius ind. Orpat. 862 p. 0 . SummanuS a Plauto commemoratur Bacch. 89 et Curc. 4I Sqq., ubi parasitus in ius nomine ludit. Noc sero solum do deorum Romanorum cultu nonnulla lia fabula cognoscimuS, Verum etiam de Romanorum caerimonii ritibusque divinis quibusdam eadem Oeentur. Ac v. 1093 sq. Bromia ancilla Amphitruoni narrat, quid Alcumena cum doloribus in utero X- Ortis vexari 00pta sit, domi fecerit: ,Invocat deos immortalis, ut sibi auxilium Drant, Manibu puriS, Capite operto. μVocabula V. 1094 Xtrema capite perto ad morem Vere Romanum pertinent sus M. Schusterus: ἡqu0modo Plautus Attica exemplaria transmiserit diss inaug. GryphisW. I 884 i. esebergius: l. S. S. . 6 sq.) Graeci enim capit aperto cf. tui. Quaest. Rom. 10, deos venerabantur . etsi oeSeulapium deum eius in templo incubantes aliter Vi-dontur coluisses es Aristoph. Plut 689 sqq. 707; Plaut. Curc. 389) Romani inmes deo veneranteScaput peruerunt, qua de re Plutarchus uberius diS-
risoando mola salsa utebantur cf. 1b I b, Id iipse procuravi ne possent saeva Ocere somnia ter sancta deveneranda mola
farre pio ludant et salioni sal0μ;' k k, qu molas ot iuris acervos P sitoro ad Romanorum ritus religiOSOS Spectat
iliati insesso putat. signum integrum R' ',
erum interrogat cur uxorem pro serrita cucum
23쪽
Servius autem id Verg. Aen. 6 22 in annotat , Circumtulit purgavit. Antiquum Verbum St. Plautus pro larvat, , circumferum i. e. purgabo μ. Circa eum liominem aut eam rem, quae purgaretur, Romani liostias aut alias res ad lustrandum idoneas
coniungendi OciS circumferre ratione cum aliisv0cabulis Ussingius p. 310 liae dicit e activa forma: circumfer agrum hostiis passiva formasacta est dupleX hOStiae circumferuntur agrum μ0t ag0r hostiis circumfertur'. Ita hic quoque locus interpretandus St: Quin iubes circum Stane, cum cerrita sit, hoStia vel alia re ferri. quibus homine mente capti expiari solont 3μUt igitur ritus nonnulli religioSi Romanorum, ita homines quoque quidam reSpiciuntur qui partim
eorum Ieru Procurabant, partim Vaticinando vulsimilibus rubus Romanis SuperStitiosis proderant. Dico haruspicum Etruscorum collegium et liariolos fatidicos Sortilegosque, quo poeta Vna nominatu li 32, ubi Iuppiter Amphitruoni ipse omne ros
De quibus cf. Murquat illius Hundbuch dori omiseli Alterium. IV. Ill. 69l; et do hariolis lautinis ac de oest: hariolari, apud hunc comicum
memorantur Oen. 464. 46. 79l. 206. 209. Curc.
483 set una cum hariolis: hariolus et haruspex μTor horna. 708 sq. Cic. de nat deor. I, 20 bb;
Cato se re rust 5, 4. et hariola atque laruspica Mil. 692. Postrem poetam ad Romanorum Superstitiones quasdam alluSisS non tacebo v. 777 ἡNam haec quidem edepol larvarum lunastμ;0 D. 7:ἡLarvatus edepol hominem miserum medicum quaeritat μ; et D. 2, 2:ἡtu certe aut larva tu aut cerritu es φ. Larva mortale mente privare a Romani putabantur: itaque homines larvis stimulati ut agitati di sebantur larvati cf. Paul. . t S. V. larvati; Plaut. r. apud Non. p. 44 22 Men. 78); de arvis vid Aul. 642:
Cupt. 98: larvae tinnitant virum Prollorum Myth. Rom. p. 499. Do versibus igitur ad Romanorum religionem pertinentibus quoniam uberius locutu Sum, Unc transseo ad disputandum de iis versibus, quibu aliae re ad illorum vitam publicam Spectant0S, re militareS, reSpiciuntur; quibus quanta Sollertia poeta
in vertendo fuerit, non minus bene intellegi poteSt. Ac Saepius Oipntur set de Th0banorum se de hostium legionibus si 'Ol. v. 100. 136. 188. 218 222 363.
24쪽
414. 69 l. t se Thebaiiorum legione 'i Otum Xercitum lio Singulari comprehendens prOL V. 33. 523 947. DeincepS OSuit pro Voce: hOStis nomen: perduellis V. 250. 44. cf. CiSt. rol. 99. Mil. 22. Pseud. 83. 89.). quod iam in legibus duodecim tabularum legitur deque eo Cicero de Ossio. I, 2, 37 hae testatur: Equidem otium illud animad Verto, quod, qui Proprio nomine perduellis SSet, is hostis vocaretur, lenitate verbi se tristitiam mitigatam. Porro commemorantur . 22 tubae, quibus Romani in proeliis utebantur. lariter ad Romanorum res militarps videtur reserenda OX: adoria su 193)ἡΡΓaeda tque agro ad Oriaque ad Deit scit Amphitruo populare SuΟS. μPosteri qui dum ab Horatii semporibus Dei: ἡ adoriam Vim gloria tribuserunt: 'sed Plautus id nondum videtur fecisse es ipsSlingius ad Hor. d. 4 4 4 l). Nam eum v. 93 Verba praeda et ager' Vocem adoriam ant0eedant. ixistimo hic intellegi etiam praemium visu tactuque manis0Stum ac tale, quale sa0pius milites Romani, qui fortiSSime lign3verant, ri, imperatoribu vel publice sicloria re-p0rtat, acceperunt cf. Gronovius Leet Plautin. μΡ. Q sq.) Huc mecedit quod Amphitruo victor populares illis tribus sebus dicitur associsso quodsi voci adoria vim gloria Subicimus, Osia mire loquitur, qu0niam dux Thebanus hostibus victis sibi ipses gloriam immortalem cf. 3. 644 Sqq.) non
solum militibus puperit. Ergo poeta videtur alludere
ad Romanorum morem milites victorses frumento vel ad ortu, id est libo X adoro laeto, donandi. Nunc sero locutiones ad Romanorum re nul1tares pertinente ut enumerem, V 222 Occurrunt vorba trita: 0giones instruere', quae Rel ISSIme apud CaeSarem aliosque rerum Romanarum Ser1ptores redeunt. Praeterea asseram illud: Sedere apud hostes' v. 599), de qua locutione usitata Taubmannustion nulla attulit; quidem haec Xempla addam: Nel' Datam. 8 Lucan. II, 474 Liv. 2, 12. Porro leguntur . I lineo Verba: et leo iones T0loboarum vi pugnando CepimUS.'Cf. sin. 555:-Vi pugnando periurii nostri fuga potiti. μ
- Ε0 auspicio me atque in ductu primo coetu
formula illius cotidiana mentio fit, quam ScriptoreS Romani, ut designarent aliquod bellum auspiciis facti Susceptum esse, Saepissime pOSuerunt cf. Epid. 343. 38l: lin. n. h. 3, 24 4 Suet. Aug. I; ac Annal. 2, 4l: Liv. 41, 28 C. L . , 54l. 542. l.). Neque enim Romani nisi auspicato sellum gerebant es te de divin. , 2, 3 Plaut. et S. V. 606
Kes obsergius i. S. S. P. ). Alia locutio huc quadrati memoratur . 258 Sq.:
25쪽
ἡDedi inique Se divina lina ann ille Omnia, ut betilo libet OS In dicionem atque in arbitratum cuncti Tliebano poplo. Quibuscum verbis hau soll0mnia dicta Campanorum legationis principis de pace cum Romanis
Agenti conferri possunt Liv. 7, 3 l. 4): cita tuo
populum Campanum femque Capuam, a I OS, delubra doum, divina rum aque omnia in TeStram,
patre conScripti, populique Romani dicionem dedimus. Antea autem lautus aridem sententiam paulo aliter expresserat v. 225 Sq.):ἡCOnvenit, victi utri in eo proelio, Urbem agrum, araS, OCOS Seque uti dederent. μVocibus arae, soci vel ara focique signiscantur et arae deorum in urbis templis statuta et foci Larum et penatium, qui erant in Singulorum 90dificiorum privatorum atriis itaque haec formula Plerumque Surpata St, Si de omnibus alicuius urbis d0hibris et publicis et privatis agitur os SerV. ad Aen. III, 34 Cic. pro Deiot 3: te eius Dii Penate acceperunt, te amicum set placatum Deiotari regis arae focique Videruntμ ad Att. T, II: non St, inquit, in arietibus respublica, at in aris et focisμ; de nat deor. III, 40 94: est enim mihi tecum pro aris et focis certamen Sall. Catil. 52, 3: qui patriae, parentibuS, aris atque focis suis bellum paravere. μQuae cum ita Sint, cenSe Plautum d condicionibus pacis Thubanis cum Telobois proeliocounnisso faciendae loquentem hic de illa formula cotidiana et vulgari cogitari velle, quamquam non ignoro Sophoclem voces: σχάραι et Ῥωμοί- similitur iuxta posuisse Antig. 0l Sq.:
Etiam ius Romanum lautus in hac fabula ita respexit, ut et magiStratuum de hominibus scelestis iudicantium mentionem faceret et vocabula quaedam
et formulam quandam afferret, quae in Sermone Romanorum iuri conSultorum Situta erunt.
MagiStratuS, quo dico, sunt illi ros viri capitaleS, quo una cum octo lictoribus v. i59 iam
supra obiter tetigi, cum loquerer de poena illa, qua servi noctu in plateis urbis oppressi afficiebantur v. 155 . Quibus magistratibus hoc munus erat publice datum, ut Vincla Sontium SerVarent, Capitalia vindicaront Cic. de legib. 3, 3). MemOrantur etiam Aul. V. 16 Sq. et S. 2. Sin. 31. Quod ad talia vocabula attinet, qualia in Romanorum Sermone forensi certam vim habent, Amphitr. V. 375: pugnis usu fecisti tuom μ
Saepissime: usu capere ' dicitur, GrOnovius istet. Plaut. p. 12 sic definivit: est tam diu tamque liber uti et contrectare alienum, ut 110Strum fiat,
et Veterem dominum amittat. μFormula deliiquo illa, qua apud Nomanos di-VOritum denuntiatur, posita S V. 28:
DECEPISTI .usu opisti quod dubium est.
26쪽
40 de qua Gaius Dig. 24, 22, i liae docet Aurepudiis autent, id est 1 01nintiatione, OInprobata Sunt haec Verba: Tua re tibi habeto. CfGrODOV. l. . . . 2 Sq. Marquat diiuS: Da Privat-lebe de RO1ner I p. 7 adn. . Apud Plautima eandent iterum legimus Irin. 266 tuas tibi ines habeto μ. Relinquitur, ut d iis locis loquar, ubi Oeta aut locutiones quasi liroverbii Latini locum obtinente iseri lisit aut Sermonem familiarem imitando ossi)Xit. Ac v. 386 haec locutio Oecurrit, quae in proverbii consuetudinem videtur venisse: fugit te ratio μ. Cf. Catuli. 0 29 Cornifie ad Herenn. II, 6, 24;ΙΙ, 2b, 40 GrODOVius . . . p. 13. Vide etiam Catuli. 12, 4:ἡhoc Salsum esse putaS fugit te, inepte. μAltera phrasis proverbii loco usurpata legitur V. 14:ἡhaeret haec reS SL quidem haec iam mulier factast X Viro. Cf. Trin. 904. Seud. 985: haeret haec res μ; Pseud 423 haeret hoc segotium μ; Cic. de T 3, 117: Sed aqua lineret, ut aiunt'; Cic. ad Quint fratr. 2 8 6), 2: in haec cauSamihi aqua haeretμ. Deinceps ad sermonis familiaris sexempla ut Veniam, ut fere in Omnibus sabulis Plautinis, ita in hac quoque VSS. 42. 544 leguntur Verba: numquid vis 3μ, quae persona Scaenam relictura pronuntiare Olent es Hor Sat. I, 9 6 Donat ad Ter.
Scaena remanent, ita accipiuntur, quaSi vero quid velint, interrogati Sint ideoque non semel hanc interrogationem equitur nuntiatum quod dicitur sinale, aut a coniunctione finali ut incipiens aut ea carenS: Cf. V. 542. 44. Men. 25. S0ud. 660. Truc. 883. Trin. 192. Bacch. 604. Cist. J T. Epid. bl 2. Pers. 735. l. Vahlenu Herm. 17, 19. Porro Oruuila Salutandi vulgaris Occurrit v. 676:ἡ Amphitruo uXOrem salutat laetu pseratam
Nam apud Romanos si quis alteri tu littoris sivo verbis salutem dicere Volebat, plerumque neque eum qui Saluto impertiretur, alloquebatur neque des ipse Salutem dante prima perSOna utebatur, Sed tertiam ei Sonam ponen et Suum pSiti nomen et alterius pronuntiabat: cf. Trin. 435 Sq.:ἡErum atque Servom plurumum Philto iubsit Salvere Lesbonicum et Stasimum μ; Trin. Itbl:
seCharmidem Ocerum Suum Lusiteles Salutat.
Pseud 4 sq. Pors. 50l Mil. 900. aer Eun. 270 sq. l. Praeterea poeta ad aliquem hominem Omnibus precibu Orandum hac formula cotidiana utitur: V. 373: tuam fidem Obsecro cf. Mil. 62. Men. 98 l. Hubrichius i. s. s. p. 35 et . 376: pro dem, Thebani civos cf. Cui c. 694. Epid. 80 ; et ad duorum fidom invocandam hac V. 455 di immortales, Obsecro OStram dem φ cf. MOSt. T. 30); et . 1130: di, obsecro vostram fidem φ
27쪽
cf. Cist. 496. Iruc. 805. Truc. 29. Trin. 591. 070. Poen. 30 900. Capt. 4l8. Aul. 692). Quae omnia, quae et de poetae rationes rationem sabula liberius utque artificios conformandi et dolis locis elocutus sum, qui aut toti aut aliqua saltem e parte ad res vere Romana revocandi Sunt, Optime docent, quam Oller et ingeniOSu in Xeniplari Attico transferendo fuerit. Eorum autem Versuum qui aut toti aut e maiore parte ad res Romana pertinent, Origo Graeca multo magis Videtur obscurata, quam eorum ubi singula tantummodo Vocabula eodem spectanti Occurrunt, quoniam Sententias generales his Xpressa se exemplo Attico petita esse putare non Vetamur. Qua inde fluxisse qua probabili ratione vinci possit, maximo iis locis tutellegitur, ubi aut locutione VoceSssue, quae Cum Grapeorum similibus conferri possunt, aut Oresinstitutaque commemorantur, quibus et Romani et Graeci parit0r usi sunt. Et ad ianc rem Compluribus exempli conqu)obandam ratio me nunc Se Vertat.
Caput II. qu0m0dii rig0 iraeea pr0babili altilua ratisine erili 0SSit. Primo loco de phrasibus Vocibusque quibusdam
diSSeram quas cum Grapcorum Similibu Componere ΡOSSumVS atque incipiam a nonnullis eiusmodi
locutionibus vocibusque ita ambigue positis, ut ioci
scurrile oriantur. V. 32 Mercurio professo Sibi Ocem ad aur0S43 advolaviss Sosia miserrimum Se dicit, quod ei quae
ad adversarium Oh Verit, enna non detra X0rit V. 325 Sq.: Ne ego homo inlati sui, Qui non alas intervelli Volucrem vocem geStilo. Pari imagine Plautus Saepius utitur: Rud. 332 quoia ad auris vox mi advolavit'; Merc. 864 nescio cis uota ad muri VOX mi advolavit.
cum Graecum Similem ac Plautum iocum ingere potuisse: nec vero aliter iudicabilim de . 333 8 1
Mercurius ante Au l)hitruoni aede Stan V. 333:ἡHinc enim mihi deXt e ra O auris, idetur, Verberat dicitis vocem aliquam audivisse, quae a deXtra ad aures eruenisse sibi videatur. Sosia autem Oeem ἡVerberare', quae Saeptu eodem SenSu quo V. 333posita est cs True li3. Aul. 2. Mil. 799. Cic. ep. ad saniit. 16, 26. Pison. 26 63. Tac Agric. 4 al.)Ρroprie accipiens Xponit lisi, quod O illum verberaVerit, poena Solvenda eSS V. 334:ἡMetuo vocis ne vice in hodie hic apulem, quae
28쪽
Pore v. 366 Sq.:ἡN tu istic hodie malo quo OuisOSiti mendaciis Advenisti, audaciai columen, consutis dolis μMercurius Sosiam Vituperat, quod e mendaciis oneraverit: Sed fore ut brevi eum poeniteat, quod consutis dolis huc venerit. At ille sibi nullius culpae conscius V. 368 Se dolos ad illi tui fallendum conSuisse negat, etsi tunici conSutis, de quibus quae Supra XpOSui videas, indutus sit: ἡImmo equidem nunici consuti huc advenio, non dolis μ; et nunc Mercuriri eum mendacii arguit v. 369: ἡ Α mentiri etiam: certo pedibuS, non tunicis
Sin illa vi ambigua voces: consutis dolis iterum Pseudoli V. 404 1. Scripta legimu cf. Orengius ad hun V. ἡ Aut de Otiqiecto aciunt consutis dolis, qui me argent intervortant μ;
Sosia acci luens eum Se virum SSe omnino negaSSe, haec verba v. l in iocum vertit: ἡ haeret haec res, si quidem haec iam mulier factast X Viro μ. Similiter ludentem comicus Graecia SerVUm facere potuit, eum VOX. αιπρ eandem Vim duplicem habeat vir et coniunX . De Oee dri P COniun es Herod. , 46 Hom. Ιl. 19, 291 Od 2, 23; Eur Med. 286 Soph. Trach. 551 Lys. 4, 28 al. Postremo haec Mercurii verba asseram V.l000 Sq.):ἡ inde Optume Spellam virum De Usero, quom huc accessorit, faciam ut sit madidus ObriuSμ. Plautus hic voei madidus ambiguam 'im
29쪽
ε0iosum . Mercurius igitur iam . 1000 q. iocose indieat se postsea mphitruonis in caput matulam infusurum esse, ut vestes eiu antea Siccae made- sunt Ut autem Romani voc0m: madidus H, ita Graue int0rdum ambiu ue OSuemul VOCem: . βρεχω', quae plerumque Valet: COnSpergere ' Vel nando- sacero : aliquoti sens aut 'in participia .. βοεχθεὶς Vel , βεβρεγμενος - Signis eant se ebrius ' es Eurip. Electr. 26:
Atque Xordiar ab his vocibus quae leguntur V. 232 Sq.: boat ' caelunc . Similit0 canit et Homerus Il. 14 394):
nec multo aliter Scribit Hesiodus Theog. 42):
Et paulo post v. 278 occurrunt nee seoptum Optume optumam operam daS, datam pulcre loenSμ. Phra Si: Operam locare , quae eadem aut nUlulum mutata se apud Plautum et alio poeta ScriptoreSque Latinos sedit'), Similia sunt, quae Plato dicit Leg. IV, ilii: ,ἐπιμελείας δανεισθείσας - idemque medii formam Ῥανείζομαι similiter translate ponit Polit. 10, 612 :
30쪽
otis nodo, ut L μοὐ ς ἐδανείσασθε ἐν 'i ira o m ;Illud alit0m adverbium sepulcre , quod . i8 cum verbo temporali loca S coniunctum VidemuS, Plauto ausissim additum est ad verba temporalia Cas. 509 Men. 462 Epid. 72 Pers. 580 587. 608 Mil. 404. 3T. 80 13l2 Merc. 485. 83 Poen. 457. 578 Rud. 1366 Curc. 2l4 Truc. i5 Trin. 38; Most 54 Bacch. 793 797; et minu Saepe ad adiectiva vel participia: Ampli V. 68l: quom te ulcre plenam Spicio, gaudeo μ; Epid. 624: Signum pictum pulcre ;Pei S. 554 sepulcre munitum ;Cvrc. 85 similes pulcro centuriatus ;Merc. 904 , .nede pulcre Xaedificatas ;Rud. 08 sepulere ornatus ' similiter dicit True. 29: belle purpuriSSntae . Eundem l0quendi usum etiam Cicero, Catullus, Ovidius, Horatius, alii adamarunt. Sed Graecorum quoque comici adverbium καλωσμ frequentiSSimecum verbis temporalibus copulaverunt; neque non adiuuXerunt idem ad adiectiva cf. Theopomp. II. 806, Sq. Mein ):
Illic homo me interpolabit meumque os finget
De Oee: interpolare Oniu sp. 34, 2 ha0c dicit , Interpolare est tractum ab arte fullonia, qui poliendo diligenter vetera quaeque quaSi in OVam sp0cisem mutant Similiter poeta iocatur Pseud. v. 781: cras mihi potandus si uetus est fullonius. De toga praeteXta quotannis interpolata 0-