Plautus in Amphitruone fabula quomodo exemplar graecum transtulerit [microform] : dissertatio inauguralis philologica..

31쪽

50 Saepe poeta ut numerum quendam igniscet, quem accuratiu definire non vult, adverbium num orato deciens es. Sti. 50 l. Aul. 70. Mil. 8bb. Cist. 23l; similiter Catuli. 23, 20 vel numerum cardinalem: decem cs. Sti. 426 True. 373. 490. 9l3. Capt. 494. Epid. 298. Merc. 34b. 694. Mil. 43.755. Most. 238. Baecli. 28. 18. 32 Similiter Horat. Epist. I, 18, 2b vel distributivum doni' posuit es Most. 358. Aul. D. ). Similis se voeis Mκακι usus apud Oeta et Scriptore Graeco legitur. Cf. Aristophoni. III, 362 Mein ):

qua phrasi iterum Oecurrit et apud Themistium or. 27, p. 339i et apud Isidorum P0lus Epist. IV, 20b) Cui Amphitruonis loco adiungam ha0 Sosiae verba V. 707 Inritabis irabroneS', quibUSCUm

aut apud Polybium 4, 20, ):

ot similiter dicit Aeschylus Agam. V. I 000 Sq. :

32쪽

Copiosius igitur de iis versibus locutus, ruibuS locutione vocesque Graecorun phraSibu dictiSi sue quibusdam non diSSimile occurrunt, nunc tranSeo ad disputandum de iis locis, ubi talus mores institutaque et ad res privata et ad publica pertinentia commemorantur, qualibus cum Romani tum Graeci pariter Si Sunt. V. 50 Juppiter Alcumenae, cum Ampliitruonis forma indutus in eo sit, ut discedat, haec imperat: ἡVerum quod erit natum tollito. μRomae patres familia potestat0m hab0bant liberos suos Xponendi es arquarditus: Das Privatioben or Romer I p. 3; BeckeritS-GDellius Gallus II 64): ideoque non raro apud Scriptores Latino leguntur voces: SuScipere aut tollere puerum eL GrOnOV loci. Plaut. . 4 Sq.): atque apud Plautum ipsum: tollor aliquem CiSi prol. l82. 184. V. 373. 453. Truc. 399 et sustollere ali- Hiem CiSt. ni g. b. V. 254 1. 1 Ol. V. 65. V. 375: similitur dicit Terentius Andi'. v. is):ἡsluidquid peperi SSet, decreverunt tollere ρ; et . 76 Sq.: niSi uerum Ollis, iam ego hunc in mediam viam Provolvam intistes ibidom torvolvum luto; μ

Vorii in setium Athenis' ille usuS, quem nulla te coercuiSSet, et Vagatu erat itaque non est mirum, quod permulti comoedia Graeea postiae saepissimo ea fabula compoSuerunt, quibUS 1ΠΟ- modo liberi luondam Xpositi multis annis intermissis a parentibus recognOSCerentur, narratum St

ita SSent ne hoc istidem, ut Opinor, Thebi accidit, ut civi Thebanus, praefurtim Si Summa auctoritate et dignitate florebat, alicui uiperaret, ut quid suid natum esset, tolleret. Atqui in Amphitruone fabula res Thobis gesta exponuntur. Ergo ObiS haec Opti datur, uti una Plautum morem Romanum reSpicientem haec orba v. 0l d suo addidisse CeuSenmu an iam comicum Atticum, quem ille Secutus Sit, de usu Attico cogitantem hac lege Thebana nugi secta similom sententiam XΡreSSiSSel utemus. sua opinio videtur verisimilior, suoniam

33쪽

hic moris a Gra0eoruit confusetudinibus non abhorrentis menti sit. Eadem causa adductus tiam sententiam . 68 lecticiam ad X0mplar Graecum referre audeo. Amphitruo quoniam uxorem gravidam vidit, de prole futura summa laetitia tractus eam sic alloquitur: ,Et quom te gravidam et quoni te utere lenam Spicio, Iudeo. Similiter Diniarctius ad Phronesium dicit Truc. v. 834 S 1 ): Primumdum quom tu' aucta liberis, Quomque bene rOVenisti SalVa, gaudeo ;0 Stratophanus miles v. 16 Sq.): se Quom tu recte proveniSti suomque e aucta liberiS. Gratulor, quom mihi tibiisve magnum peperisti

Cf. tiam Peripl0eomeni vati Mil. V. il Sqq. Verum amon a se dicta lautina, quae Supra attuli, etiam ad res Graeca Spectare POSSunt quamquam ad 0wigius liber seu a non des Volcac. Sedig. . CSq. haec negavit, quoniam Romani nihil flagrantius Optavissent, quam ut liberis, imprimiS-que siliiS, auget entu Γ. Namque idem Menander aliquom haec di sentem

Ac profecto lorum qu Graee matrimonia inierunt , επ' desio παίδων γνησί ων qui de formula os sena nil IV. 275 18b Lucian Tim. T; Mei ne-kius Menand p. 135 vide etiam Capt. V. 889: liberorum quaerundorium cauSa ei Credo Xordata ses Et praecipue liburos sibi isse cupiverunt, ut ipsis mortuis in iis εναγίσμαεα νεκρῶν tribuerentur es lat. Symp. 208 E autem post mortem illo honore carerent. ii qui ipsi liboros non vid0bantur

34쪽

r0licturi, alios adoptabant cf. Saeti de Apollod. liered g 30 es etiam Plaut. Sin. 6 Sq. Mil. 703 Sq.; Ter. Haut. V. 1030 . Vidsemus igitur nullam auSam SSe cur segemUSssententias illis duobus locis uictas, de quibus adhuc locutus sum, iam comicum Graecum Xcogitare potuisse idemque vero iudicandum si de aliis quibuSdam, quibu quae narrantur, per Se ipSn et Romanorum et Graecorum ad ratione privatas pariter pertinere possunt. Neque haec docere nequeunt V. 669 Sq i , quibus Sosia ut irinium Alcumenam praegnatem SpeXit, non ignorans ibi post artum aquam e puteo petendam esse, de hoc labor dissicillimo v0hementissime hoc modo conqueritur se Ad laquam iraebendam commodum adveni

domum,

Numquam edepol tu mihi divini quicquam ereduis post hunc diem, Ni ego illi puteo. Si occepSO, unimam timem

De hoc mor liburos partu ditos lavandi Eu- graphius ad Terentii Andriam v. 483):-Nunc primum fac ista ut lavet, haec annotat: et Uerum et puerperam post artum Statim aqua tepenti perfundi placet physicis; ' cf. Amph. V. 1l02: Ρ08t illam peperit, uero lavere iussit nos ;Trucul. V. 902 -Puerpeiae OPUS Si cibUS, puSt matri veste, quae uerum lavit. Similiter apud Graecos liberi post partum in aqua tepida cum leo commiXt lavabantur cf. Suidas S. v. t λα; de lavandi OnSuetudine es etiam Callimachus hymn. in ΙOv. S. I Sqq. ἰ

35쪽

Qtii me alter est audacior homo ait filii On- 1id stlitior,

Nec causam dicea, dicere mihi neque in froquicquam auxili siet Nec quisquam sit quin me malo Omne esse

dignum deputent.159. Ita quasi incudem miserum homine Octo validi caedant: l6l. Ita peregre adveniens hospitio iuplicitus acci

Duobus primis sersibus Sosia metuit, ne noctu solii ambulans in iuvenum grassantium manu incidat, qui vias partim latrociniis partim iXi cum iis qui obviam an excitatis infestas reddant. Juventutem Romanam sic sibi indulsisse, ut grassans civibus obviam iuntibus vim inferret cum aliiSScriptorum Romanorum nostimoniis tum his Livii Verbi 3, 3, 1 Sq. cognOScitur: Premebat reum Caesonem praetur vulgatam invidiam erimen Unum, quod M. Volscius Fictor testis exstiterat haud niuit postquam pestilentia in urbe fuerat . iuventutem grassa)item in Subura incidissse ibi risum natam esse, fratremque Suum maiorem natu . . . . Ugno ictum a Caesone cecidisse, Semianimem inter manUS

ἡ non tu scis quando afflictentur homine noctu hic in via 3 Sod do adem re Atticu quoque Oeta confideri potuit uam irofecto hanes iuvenum mobilium 'csuperbia is natorum Athernensium noctii hominos ambulant0. Opprim0ndi it pessimae mulcandi consuetudinem Maiam iptim illia strat momosthsenses in Conon sqq.) Saepenumero autem hominibus

Corinthios noctu aliona bona Itoc modo ereptum exeunte castigat Diphilias IV, 389 S. 2 sqq.):

Quibuscum verbis ratio Lysitselis adulescentis Athoniensis vid0tur confersenda, qui et alii rebia a plerisque aequalibus Se disseire profitetur et quod

ἡ non noctu iat Obambulatum neque suum adimat

Apparet igitur sententium V. 53 Sq. XΡΓeSSam etiam comicum Graucum fingor potuisse: qu id ad VS. Ib Sqq. attinet, de quibus ad re vere Romana SSpectantibus in rhna huius commentationi parte Saepius Verba Dei, OS Oeta aut Omnino pSea Spersit aut in Xemplari Attico transferendo adeo nuitavit, ut Originis Ronumae colorem quendam

prae Se ferrent. Eandem ad hominum Scelestorum OnSuetudinem

homine noetu oppressos vestibus rivandi pertinent Amphitr. v. 294:ἡIllic honio hoc senuo volt pallium detexereμ;

36쪽

et . 30 Sqq. ., Agite pugnis iam diris quom ventri victum ii On datis. Iam prid0m videtur suetum lieri quod homines quattuor In Oporem collocastis ii dos i. e. vestim sentis orbatOS. fomodi σί ei in Gra0cia quoque viguiSSe Vel Diphili l. s. s. intell0gitur Athenis vero civibus aliquumdiu summum metum iniecerat Orestes ποdi rq es AriStoph. Aeli. 1166. v. 49 l):

Deinceps adiungatur . 34l, ubi MercuriuS XSosia haec quaerit . quo ambula tu, qui Olennum in cornu concluSum geris 3 Ille igitur fert ignem in cornu concluSum, id est in lanterna e cornu facta es prol. V. 149. 406). Talibus ant0rnis coriiseis se Romani es Priap. 32, 14 Plin. N. H. l. 49 l l l 26 Mart. 4, 61 Lucret. 2, 388 Steinhosfius , Protegg. v lautuS' Amphitruo II rogr. Schol. Blunk0nbui g. 879 p. 7 et Graeci utebantur, apud quo dicebuntur λυχνουχοι. De DχνοDχω Athenaseus se alibi burrim loquitur et 15, 699 F eum sic describit: Si σκευος τι ἐν

Etiam hoc Graecorum consuetudini respondet, quod . 34 Volcani nomen Scriptum S pro Voce: ,agnis Rud. 761: Volcanum adducere Aul. 359: Volcano studere : Men. 32T: apponere ad Volcani violentiam ; Schusterii l. . . . 30; StermeyerVS

Veni nunc ad . 3l9, ubi OSia, quantocumque timore percussu eSt, tamen ut facere Semper olet, Mercurii verba minacia ioc hod, in ludibrium Vertit: Mirum ii iij me quasi murenum XOSSare c0gitat. Ladewigius lis. S. p. b Plautum ad re Vere Romanas alludore putat, quotienScumque muraena et conger, quibus cibi a Romanis nulli magis

37쪽

libentissiliae edebant, tinuaenaui cibuni felicatu ieSSe cenSuerunt. s. praeter Allienaeum T 32 B. C. naXandride comicus eum alias epula in cena lautissima apponenda tum OS iSce aliaque animal in murina senu morans IIL 85, 45 qq. :

Contumeliae autem cauS a comico non mo IV, 657 nescio quis appellatur: se's' eodor καὶ παραγωγε καὶ Γραινα D. Praeterea asseram V. 36, ubi et Romanorum et Graeeorum cum iudiciis ad dem muliebrem Spectantibus consonanti loguntur Aleumona enim quoniam e matrimonium non rupiSSe iure iurando affirmavit, sibi non esse credendum ratus Amphitruo eXclamat: seMulier es audacter iuraS.

Ex Scriptoribus Romanis praeter lautum, qui similit0 dicit Mil. 456: nulliebri fecit fido μ,

contemptim loquuntur. Apud Graecos autem imprimis comoediae mediae et novae Oetae semimarum eum alia vitia castigaverunt tum ii omnem Omnino silom abiudicaverunt f. Alexis III, 4b Vs 8 qq.

38쪽

s eum,

sui pervorse perturbavit familiae menteni meae asseram. ubi iOeta Opinionem luandam missi res privata Pertinentem respeXit quae Similiter apud utrumque Opuliam Vagata erui. Amphitruo enim summa ira incenSu nuet irem omnium rerum domi geStarum, qua is Se ei Spicere non potuerit, nominat Veneticum se Thessalia Oriundum, cuius incola venesciorum et cantationum

oumium fuisso peritissimo Vetere Sibi pei SuaSerant. Ac senesciati0ssali artes magicas Olentos imprimis pocula amatoria colluere OSSe dicebantur es. HOrat. d. I, 27, 2, qui universe loquitur de portentis Thessalis epist. 2, 2, 209 . a Xim autem inchitaseerant sagae TheSSalae quae cum multa Blia Venesciis suis officero tum lunam de caelo detrahere pOSSe utabantur cf. Or epod. 5, 45 Aristoph. Nub. 49 Plat Gorg. 5l A. l.): a fabulam quae Θετταλη inScribitur, Menander comΡOSuit, qua quid contineretur. Plinius II. N. 30, 2 narravit.

Quoniam igitur se iis locis disserui, quibus

quae Commemorantur, per Se it Sa et nil Romanorum

et ad Graecorum vitam priVatam pertinere OSSunt, nunc agaui de iis, ubi talia asseruntiir, qualia utriusque populi in vita publica in usu erant atque incipiam a robus ad religionem SpectantibuS. Alcumena a coniuge diSceSSura, eum nulliuSSibi culpa conscia sit, comitibus ab se datis sibi OpUS SSe negat, quia Pudicitiam deum secum ducat: v. 30: , comitem mihi uilicitiam uxoro.

divini tribuebantur Verum etiam a Graecis et Atao,cet ναίδεια sea colebantur cf. PauS. I, 17, 1 Prell0rus Myth. Graec Ii p. 434 SchUSterii l. . . . 53 . Porro commemorabo V. 22, ubi Amphitruonis anuli signum Sic deScribitur secum quadrigis Sol exoriens. Solis dei pia cotidianum Sse equos albos quattuor ad currum iuncto reg0r se Romanio Graeci putabant. Xempli gratia haec Ionis

solem XOrientem Salutanti Verba asseram Eur Ion.

Quibus locis ut d Sole deo, ita V 273 sqq. de

stellis nonnullis agitur cf. KeSebergiu l. . . . t Hubrichius i. . . . T). Sosia de Oct longa miratu quoniam V 272, de quo quae in capite rimo XI OSui Videas, Oeturnum deum ebriunt obdormivisse iocoSe concluSit, hanc opinionem iis argumentis confirmare Studet V 273 Sqq.: Nam neque e Septentrione quoquam in ea selo

Neque e luna quoquam mutat atque uti XOrtast semel, 275. Nec iugulae neque vesperugo meque Vergiliae occidunt. 5

39쪽

Ac stella quae apud Euripid0m dicitur Ἐσπερος v. 1149), eadem est ac VeSperugo v. i5), de qua Varro apud Augustinum de civ. de XXI, 8 amrmat liaec: stella Veneri nobilissima quam Plautust essem ginem, Homeria Hesperon ut pellat ' idemque similit0rra ling. at VII, 3 VI, 2. Porro respondet Πλειὰς vel .ειάδες apud Euripidem 1152 Vergiliis v. 275 de quibus quarum ortu esto est ver nitur, cf. te. Oet de natur. deor. II, 44, 1l2 Prellerus Mylli Rom* p. 29 l). Quartum sidus, 'Dρίων v. lib3 , non diversum est a iugulis V 275), quarum Stellis tribus Orionis iugulum compositum est ei. Varro de l. at VII, 3 .' λκεος v. 1154 deniquo a Romanis nulla alia stella dicebatur nisi septentriones v. 273 , de quibus Cicero de nat. deor. II, I, 105 haseo tradit: Hunc

- Scit polum circum seρκτοι duae feruntur, numquam OccidenteS.

,Ex his altera apud Graio CynOSura Vocatur, altera dicitur esse Helice ;cuius quidem claris Sima Stella toti noctibus cernimuS sequa nOStri septem Soliti Ocitare Triones. Idemque nomen etiam ut Sa minori inditum sest cf. Heynius ad Verg. Georg. ΙΙΙ, 381 Cic. l. S. S. II, 43, ill): Minorem autem Septemtrionem Cepheus passi palmi a tergo SubSequitur: Namque ipSum ad tergum Cynosura vertitur Arcti. Posti semo mi apud Euripidem Νυκτα v. i50 , ita apud Plautum Noctem deam praeter Stella commemorari non tacebo v. 276) eandemque alloquitur v. 27 PSq.: Perge, OX, ut occepiSti gere patri morem meo: optum Optume optumam Operam das, Maiam pulcro locas ;0 v. 48 Sq.: se At sue quanto, OX, fuisti longior hac proXuma, Tanto br0vior dises ut fiat faciam. Veni nunc ad haec OSiaae eram, Uam Omnia SSe cenSet, alloquentis verba V. 739 Sq.): Sed mulier, OStquam Xperrecta's, te prodi

giali Iovi

Audi moli salsa hodie aut ture conpreentam oportuit. Qui locus, de quo iam Supra propter Verba: ἡ Salsa mota v. 40 locutus sum, docet quomodo poeta Vocibus quibusdam, quae a re Vere RomanaSSpectant, adiectis sententiam quae per Se pSa XeXemplo Attico Sumpta esse poteSt, ad popularium

40쪽

ingenia accommodaverit. equo senim si illam solam respicimus ulla alia Ollortia Plautina vestigia inliis vorsibus insunt, quoniam dei cuiusdam cultus Romani. cum Graecis comuninis ritus quidam religiosu commemorantur, qui utriuSque populi in usum receptus St. atque Alcumena a SOSi v. 39Ι0vi prodigiali sacrificare iubetur cs. Hubrichius l. s. s. p. l): idemque deus in titulis Latinis saepius Iuppitur epulsor dictus St. Verum etiam Graeci Iovi similia cognomina indiderunt. ac lutarchus adv. Stoic. 33h nomina Λία Ἀλεξίκακον similiter Lucianus Λία ποτροπαιον Alex. fortasse setiam hoc nomen, n rc τεραστι0c. quod apud eundem bis Tim. 4l: Moor diat. 20 l lx logitur. huc roferendum St.

Quod aut0m ad illum ritum religiosum attinet, Saeptu Romani noctu somniis vexati postsero diseprocationem et Sacrifici fecerunt, ut de quaecum- quo prodigia in omniis Visa SSent, a Se Verru carent of Tibull. I, 5, 3; II 4, 7 Plaut. Mil. 394: Curc. 270 Sqq. SchuSteril l . . . . 603. Nec Vero aliter Grapciis gerebant, quotienScumque in Omnis aliquod prodigium portentum erat, cuius rei testis est Aeschyliis PerS. 20 Sqq.): ,επει ἡ ἀνεμην καὶ χερ0ῖν καλDPq00ν

Similiter . 775 Sq.:ἡQHaeSO, quin tu istanc iubes Pro cerrita circumferri 3 caserimonia cuiusdam menti fit, quae non Solum

apud Romanos Sitata fuit, quamquam VOX: Circumferre μ St Romanorum verbum pontifical nopOSitum, istotienScuuti sue eorum luStratione Sollemne narrantur de qua quae in prima parte disserui, Viden S.

Ergo ut omittam de illo artis Vocabulo, quod ad sententiam attinet, ritu quidam commemoratur, sui ne Graecis quidem ignotus fuit. Illi uini pariter homine eXpiandi causa eo circunt ire Olebantro ad lustrandum idonea circumferenteS cf. lato CratVl. 405 A. B: Me ον μεν γαρ ἡ κύθαρσις καὶ ὶ