장음표시 사용
31쪽
1 uorum commemoraret, deos immortales precatus est : ut, si quis eorum invideret operibus, ac t-tunae suae, in ipsam potius saevirent, quam in rempublicam quae vox, veluti oraculo emissa, magna parte eum spoliavit sanguinis sui nam alterum ex iis, quos in familia retinuerat, liberis,ante paucos triumphi , alterum post pauciores amisit dies. Aspera circa haec tempora censura Fulvi Flacci, , Pol umii Albini fuit quippe Fulvii censoris irater, quidem consors, naeus Fulvius senatu motus
eli ab iis censoribus. I. Post vicium , captumque Perseum , qui quadriennio post in libera cultodia Albae decessit, Pseudophilippus, a mendacio sinulatae originis appellatus, qui se Philippum, regiaeque stirpis , ferebat, cum esset ultimae, armis Occupata Macedonia, adsumptis regni insignibus brevi temeritatis poenas dedit quippe Quintus Metellus praetor cui ex virtute Macedonici nomen inditum,irri clara victoria ipsum gentemque superavit, di immani etiam Achaeos, rebellare incipientes, scidit acie. Hic est Metellus Macedonicus qui porticus, Ga fuere circumdatae duabus aedibus sine inscriptione possitis, quae nunc Octaviae porticibus ambiuntur, fecerat i quique hanc turmam statuarum equestrium , quae frontem aedium spectant, hodieque
maximum ornamentum ejus loci ex Macedonia detulit cujus turmae hanc caulam referunt: Magnum Alexandrum impetrasse a Lysippo , singulari talium auctore operum , ut eorum equicum,
qui ex ipsius turma apud Granicum flumen ceciderarat expressa imilitudine figurarum, facere;
32쪽
statuas, Lipsius quoque iis interponeret. Hic idena, primus omnium Romae aedem ex marmore in iis ipsis monumentis molitus, vel magnificentiae , vel luxuriae princeps fuit. Vix ullius gentis, aetatis, ordinis hominem inveneris , cujus felicitatem fortunae Metelli compares nam praeter excellentes triumphos , honoresque amplissimos, principale in republica fastigium , extentumque
vitae spatium, lacres, innocentesque pro republica cum inimicis contentionem, quattuor filios sustulit, omnes adultae aetatis vidit, omnes reliquit superstites, d honoratissimos mortui ejus lectum pro Rostris sustulerunt quattuor filii, unus consularis, descensorius, alter consularis, tertius consul, quartus candidatus consulatus, quem honorem adeptus est. Hoc est nimirum magis, feliciter de vita migrare, quam mori. XII. Vniversa deinde, ut praediximus, instincta in bellum Achaia, cum pars magna, ejusdem Metelli Macedonici virtute, armisque, tracta erat, maxime Corinthiis in arma, cum gravibus etiam in Romanos contumeliis, instigantibus destinatus ei bello gerendo consul Mummius. Et sub idem tempus, magis, quia volebant Romani, quidquid de Carthaginiensibus diceretur, credere, quam quia credenda afferebantur, statuit senatus Carthaginem excidere ita eodem tempore Publius Scipio Emilianus, vir avitis Publii Africani, paternisque Lucii Paulli virtutibus simillimus, omnibus belli, ac togae dotibus, ingeniique, ac si diorum eminentissimus saeculi sui, qui nihil in vita, nisi laudandum , aut fecit, aut dixit, ac sensit: quem Paullo genitum, adoptatum a Scipione, Affiicani filio, diximus, aedilitatem petens consul creatus est Bellum Carthagini, jam ante biennium
a prioribus consulibu illatum, majore vi intulit:
33쪽
ciam ante in Hispania natirali corona, in Africa obsidionali donatus esset in Hispania vero etiam ex provocatione, ipse modictis virium, immanis magnitudinis hostem interemisset. Eamque urbem , magis invidia imperii, quam ullius temporis noxiae, invisam Romano nomini, sunditus sustulit, fecitque suae virtutis monumentum , quod fuerat avi ejus clementiae Carthago diruta est, cum stetisset annis sexcentis sexaginta septem: abhinc annos centum septuaginta septem , naeo Cornelio Lentulo, Lucio Mummio Consulibus.
Hunc finem habuit Romani imperii Carthago
aemula cum qua bellare majores nostri coepere Claudio, d Fulvio Cosi ante annos ducentos nonaginta sex, quam tu, Marce Vinici, consulatum inires ita per annos centum quindecim, aut bellum inter eos populos , aut belli praeparatio, aut infida pax fuit neque se Roma jam terrarum Orbe superato, securam speravit fores, si nomen usquam stantis maneret Carthaginis adeo odium
certaminibus ortum, ultra metum durat, Mne invictis quidem deponitur, neque ante invisum esse desinit, quam esse desiit. III. Ante triennium , quam Carthago detiteretur, Marcus Cato , perpetuus diruendae ejus auctor, Lucio Censorino, Marco Manlio Consu libus mortem obiit. Eodem anno , quo Carthago concidit, Lucius Mummius Corinthum, post annos octingentos quinquaginta duos, quam ab Halete, Hippotis filio, erat condita , funditus eruit uterque Imperator, deviistae a se gentis nomine honoratus, alter Africanus, alter appellatus est Achaicus , nec quisquam ex novis hominibus prior Mummio cognomen virtute partum vindicavit. Diversi imperatoribus mores, diversa suere
Budia quippe Scipio tam elegans liberalium iu
34쪽
1 . C. VEL TII 'A ΥΤ e v x diorum, omnisque doctrinae dc auctor , dc admirator fuit, ut Polybium, Panaetiumque, praeceu lentes ingenio viros, domi militiaeque secum' buerit. Neque enim quisquam hoc scipione elegantius intervalla negotiori otio dispunxit sera Perque aut belli, aut pacis servit artibus semper inter arma, ac studia versatus, aut corpus periculis, aut animum disciplinis exercuit. Mummiustam rud. fuit, ut capta Corintho, cum maximorum artificum persectas manibus tabulas, ac statuas in Italiam portandas locaret, uberet praedici conducentibus, si eas perdidissent, novas eos reddituros. Non tamen puto dubites, Vinici, quin magis pro republica fuerit, manere adhuc rudem Corinthiorum intellectum, quam in tantum ea
intelligi de quin hac prudentia illa imprudentia
decori publico fuerit convenientior. XIV. Cum facilius cujusque rei in unum contracta species, quam divisa temporibus, oculis, animisque inhaereat statui priorem hujus voluminis, posterioremque partem, non inutili rerum notitia in artum contracta , distinguere, atque
huic loco inserere, quae quoque tempore, post omam a Gallis captam, deducta sit colonia jussa senatus nam militarium c caussae , auctores, ipsarum praesulgent nomina huic rei per idem
tempus civitates propagatas, auctumque Rona num nomen communione juris, haud intempestive subtexturi videmur. Post septem annos, quam Galli urbet ceperunt, sutrium deducta colonia est , dc post annum Setina, novemque interiectis annis Nepete deinde. interpolitis duobus retriginta, Aricini in civitatem recepti. Abhinc annos autem trecentos quinquaginta, Spurio Postumio, Veturio Calvino consulibus, Campanis data
a civitas , partique Samnitium sine suifragio:
35쪽
H r. I. 13 eodem anno Cales deducta colonia. Interiecto deinde triennio Fundani, dc Formiani in civitatem recepti, eo ipso anno, quo Alexandria condita eli insequentibusque Consulibus, Spurio Postumio, Philone Publilio censoribus Acerranis data civitas. S poli triennium Tarracinam deducta colonia interpositoque quadriennio, Luceriaci ac deinde, interjecto trienni, Suella Aurunca, O Saticula Interamnaque post biennium. Decem
deinde hoc munere anni vacaverunt tunc ora,
at i Alba deduciae coloniae, bc Carseoli post biennium a Quincto Fabio quintum , Decio Mure quartum consulibus, quo anno Pyrrhus regnare coepit, Sinuessam, Minturnasque missi coloni poli quadriennium Venusiam interjectoque bienni, Manio Curio . Rufino Cornelio consulibus, Sabinis sine sustragio data civitas id actum
ante annos ferme, recentos viginti. at Collam, re Paestum abhinc annos ferme trecentos , Fabio
Dorsione. Claudio Canina consulibus interjecto quinquennio Sempronio Sopho, 6 Appio Caeci filio Consulibus , Ariminum, Beneventuria coloni milli .sust agi ferendi us Sabinis datum at initio primi belli Punici Firmum 4 Castrum colonis occupata cic post annum Esernia, postque viginti duos annos Esulum , dc Alsium, Fregel aeque poli biennium: proximoque anno, Torquato, Sempronioq: Consulibus Brundisium, po t triennium Spoletium: quo anno Floralium ludorum factum ei initium polique bienniuria deducta Valentia, α, sub adventum in Italiam
Hannibalis, Cremona, atque P acentia.
V. Deinde, nequedum Hannibal in Italia
moratur, neque proximis post excessiim ejus annis, vacavit Romanis colonias condere cum essetia bello conquirendus potius miles, quam dimit
36쪽
r C. VEL TTII PATER cvLItendus d post bellum vires refovendae magis, quam spargendae. naeo autem Manlio Volsone, Marco Fulvio Nobiliore Consulibus Bononia deducta Colonia, abhinc annos ferme ducentos septemdecim. , post quadriennium, Pisaurum, ac Potentia interjectoque triennio inquil eja dc Gravisca, dc post quadriennium Luca. Eodem temporum tractu , quamquam apud quosdam ambigitur Puteolos, Salernumque,& Buxentum missi coloni Auximum autem in Picenum, a hinc annos ferme centum octuaginta septem: ante triennium , quam Cassius censor, a Lupercali in Palatium versus , theatrum facere instituit cui in demoliendo eximia civitatis severitas, d consul Caepio restitere quod ego inter clarissima publicae
voluntatis argumenta numeraverim Cassio autem Longino,& Sextio Calvino qui Sallues apud Aquas , quae ab eo Sextiae appellantur , devicit Consulibus, Fabrateria deducta est, abhinc annos ferme centum quinquaginta septem dc post annum, Scylacium, Minervium, Tarentum, Neptunia, Carthagoque in Africa prima, ut praediximus, extra Italiam, colonia condita est de Dertona ambigitur Narbo autem Marcius in Gallia, Marco Porcio, Quinto Marcio Consulibus abhinc annos circiter centili quinquaginta tres, deducta colonia est post tres. viginti annos in agi ennis Eporaedia mari sexies, Valerioque Flacco Consulibus. Neque facile memoriae mandaverim,
quae nisi militaris, post hoc tempus deducta sit. XVI. Cum haec particula operis velut formam propositi exces erit quamquam intelligi, mihi,
in hac tam praecipiti sestinatione, quae me rotae, prouive gurgitis, ac verticis modo , nusquam patitur consistere, paene magis necessaria praetereunda, quam supervacua amplectenda nequeo tamen
37쪽
temperare milai, quin rem , saepe agitatam animo meo , neque ad liquidum ratione perductam ignem stylo. Quis enim abunde mirari potest, quod eminentissima cujusque professionis ingenia, in eam formam, d in idem artati temporis congruens spatium , d quemadmodum clausa capsa, alioque saepto diversi generis animalia, nihilo minus separata alienis, in unum quoque corpus congregantur ita cujusque clari operis capacia ingenia in similitudine de temporum, & profectuum, semet ipsa ab aliis separaverunt uena, neque multorum annorum spatio divisa, aetas, per divini spiritus viros, Eschylum, Sophoclem , Euripidem, illustravit tragoedias una priscamillam , veterem sub Cratino, Aristophane , caupolide co
moediam ac novam comicam Menandrus, aequa
lesque ejus aetatis magis quam operis, Philemon, ac Diphilus i invenere intra paucissimos annos neque imitanda reliquere Philosophorum quoque ingenia, Socratico ore defluentia, omnium quos paullo ante enumeravimus , quanto post Platonis, Aristotelisque mortem floruere spatio Quid ante Isocratem, quid post ejus auditores, e rumque discipulos clarum in oratoribus fuit Z adeo quidem artatu angustiis temporum, Ut nem memoria dignus alter ab altero videri nequiverint. XVII. Neque hoc in Graecis, quam in R manis, evenit magis nam, nisi aspera, ac rudia repetas, inventi laudanda nomine, in Attio circaque eum Romana tragoedia est dulcesque Latini leporis facetiae per aecilium Terentiumque,ac Afranium subpar aetate nituerunt. Historicos, ut & Livium quoque priorum aetati adstruas praeter Catonem dc quosdam veteres,ac obscuros, minus octuaginta annis ciccumdatum aevum tulit ut nec poetarum in antiquius, citeriusve
38쪽
ctumque prosae eloquentiae decus, ut idem separetur Cato, pace Publii Crassi, Scipionisque, Laelii. Gracchorum, bc Fannii, de Sergii Galbae di- perim ita mi versa sub principe operis sui erupit Tullic, ut delectari ante eum paucissimis, mirari vero neminem polliis , nisi aut ab illo visum , aut qui illum viderit. Hoc idem evenisse grammaticis plastis, pictoribus, scalptoribus Put quisque
temporum inlitterit notis, reperiet, eminentia cujusque operis arti ismais temporum claui ris circumdata Hujus ergo praecedentisque saeculi, ingeniorum similitudines congregantis desinit udi uni par, o in emolumentum, cauilas cum semper requiro , numquam reperio , quas este vera conn-dam , sed fortas le verisimiles , inter quas has maxime. Alit aemulatio ingenia dc nunc invidia, nunc admiratio incitationem accendit naturaque, quod summo studio petitum est, adscendit in summum mcilisque in perfecto mora est maturaliterque, quod procedere non potest, rect-dit. c, ut primo ad consequendos , quos prio res ducimus, accendimur ita, ubi aut praea eriri, aut aequari eos posse desperavimus, studium cum spe senescit, bc , quod assequi non potest .s: qui delinit, des, velut occupatam relinquens manteriam, tussirit novam praeteritoque eo, in quo eminere non possumus, aliquid, in quo nitamur, conquirimus sequiturque, ut frequens ac πο-
bilis transius maximum perfecti operis impedi-
V III. Transit admiratio ad conditionem temporum, d ad urbiuna. Vna urbs Attica pluribus annis eloquentiae , quam universa Graecia, operibusque floruit adeo ut corpora gentis illius separata sint in alias civitates, ingenia vero soli
39쪽
vum, Thebanum, Lacedaemonium Oratorem,aut, dum vixit, auctoritate , aut post mortem memoria dignum existimatum quae urbes talium si illorum suere steriles , nisi Thebas unum os Pii dari illuminaret. nam Alcmana Lacones fallo sibi vindicant.
Otentiae Romanorum prior Scipio viam aperuerat, luxuriae posterior aperuit.quippe, remoto Carthaginis metu, sublata l imperii aemula, non gradu, sed praecipiti cursu a virtute descitum, ad vitia transcursum vetus disciplina deserta, nova inducia in somnum a vigiliis, ab armis ad voluptates, a negotiis in otium conversa civitas tum Scipio Nasica in Capitolio porticus. tum, quasit diximus, Metellus, tum in circo Cnaeus Octavius multo amoenissimam moliti sunt publicamque magnificentiam secuta privata luxuria est. Triste deinde, b contumeliosum bellum in Hispania, duce latronam Viriatho, secutum est quod ita varia sortuna gestum est, ut saepius Romanorum gereretur adversa sed , interempto Viriatho fraude magis quam virtute, Servilii Caepionis, Numantinum gravius exarsit haec urbs nunquam plura, quam decem millia, propriae iuventutis, armavit sed , vel ferocia ingenii, vel inscitia nostrorum ducum, vel fortunae indulgentia, cum alios duces, tum Pompeium, magni nominis virum, ad turpissima d duxit foedera , hic primus e Pompeiis Consul fuit nec minus turpia
ac detestabilia Mancinum Hostilium Consulem.
40쪽
led Pompeium gratia impunitum habuit, Manctinum verecundia quippe, non recusando perduxit huc, ut per Fetiales nudus, ac post tergum religatis manibus , dederetur hostibus quem illi recipere se negaverunt, licui quondam Caudini fecerunt, dicentes, publicam violationem fidei non debere unius tui sanguine. II. Immanem deditio Mancini civitatis movit distensiionem quippe Tiberius Gracchus, Tiberii Gracchi, clarissimi, atque eminenti illimi viri,
si lius, Publii Africani ex filia nepos, quo Quaestore&auctore id foedus ictum erat, nunc graviter ferens aliquid a se factum infirmari, nunc similis vel judicii, vel paenae metuens discrimen, tribunus plebei creatus, vir alioqui vita innocentissimus, ingenio florentissimus , proposito sanctissimus, tantis denique adornatus virtutibus, quantas persecta 5 naturari industria, mortalis conditio recipit, Publio Mucio Scaevola, Lucio Calpurnio
Consulibus, abhinc annos centum sexaginta duos,
descivit a bonis pollicitusque toti Italiae civitatem, si nati etiam promulgatis agrariis legibus , omnibus statuna concupiscentibus , summa imis miscuit: in praeruptum , atque anceps periculum adduxit rempublicam, Octavioque collegae, pro bono publico stant , imperium abrogavit: Triumviros agris dividendis , coloniisque deducendis creavit se, socerum I suum consularem Appium, , Gracchum fratrem, admodum juvenem.
III. Tum Publius Scipio Nasica, ejus qui optimus vir a senatu judicatus erat, nepos, ejus, qui censor porticus in Capitolio fuerat, filius, pronepos autem nari Scipionis, celeberrimi viri, Publii Asricani patruus, privatusque, S togatus, cum esset consobrinus Tiberii Gracchi, patriam cognationi praeserens, , quidquid publice salutare non