장음표시 사용
61쪽
umque id vitii in ipsa vi ut radice haereat, cium omnino inficere, neque ullom Ο- o excusari, aut esui posse. cd non deest iobis linum copia rationum quibus hoc a sum esscitur renuntiationis opus
2 Roximum itaque est ut renuntiatio- ais pactum nullius est momenti hinclemonstremus, quod proposita Macceta conditio impleta non uerit. Hoc . lnina maxime ad causina videtur per incres, quod pecunia in dotem promisia constitutis temporibus non fuerit nunerata. Id certe vel prima juris elementa ut rem testatam, exploratam radunt hoc inter praescriptam a lege, ab ipso contractu diem leui crimi-usa quod si quis desinitum .i legetem
iis transilieri , non continuo instrucientiam ipsum , aut conventum rescin-
tur neque ulla huic morae si adjunti poena , nil cum interpellationi pa- re recusevit. Sed ubi ex conventione, it contractu dies fatalis est praestitu, tum nihil necesse est eum qui promi-: , aut verbo , aut scripto commone- Quisquis enim ad diem pretium non ivit , aut promissa non facit huic in ora imputatur ves contractus hoc bso statim resolvitur. Neque obscura st hujus discriminis ratio. Non nitri huc tenentur omnes universam uris, ac
tur conditionem ipsam ex qua pactum illud suspeii sum fuit, non im
62쪽
Regis ae Clari fiant sinae fraac legum scientiam perspectam habere, animo complecti. Quare si dies praescri plus a lege praeterierit, non idcirco aliqui in mora futurus est, nisi ante suerit admonitus. At nemini licet eorum promisit esse immemori neque nece est ut dies quam ipse constituit, ita ejus memoriam revocetur. Nam quaeque temporis momenta indesinenter eum admonent, quodammodo interpellant. Hinc illud Jucis eritorum statum jam pene proverbii consuetudinem venit , dies in terpellat pro homine.
Non equidem abnuerim, id uris nor semper turpatum fuisse. Primum enita in oratiam pupillorum adversus tutore con cessum fuit tum in lege conamissolria id quoque obtinuit, ut ii ad diem in ptor pretium non bivisset venditio res
hi dii solveretur ipso jure fundi dominius ditor fundi ad venditorem recurreret Tandem vesi lege it iurisconsulti ipsa aequitate, *qR Ubes . u. iis omne descendit. ratione ducti, quo talari lux alite in pupillorum, tenditorum grau
i h): . nam privilegium fuerat, aut communiten us sit juris exceptio, id legis universae ut ab
ita accipit in authoritatem, variis decisionibus ad responsis effecerunt Cum tamen es venditor in t oes variis subinde eluderentur caviluu
m' stinianus Imperator u omnem ces
63쪽
lumniae locum praecideret legem edidit, qua nihil opus esse interpellatione , cum dies certa a contractu fuit apposita, sancitum est a Magnam
legum veterum obscuritatem , quae protrahendirum litium magnam occalio- item usque adhuc praebebat, amputantes, sancimus, ut si quis certo tempore facturum aliquid , vel daturum stipuletur, vel 'si putator voluerit, promi leti de adjecerit quod si statuto eminime haec perfecta fuerint, certam poenam dabit sciat mimnae se posse debitor ad evitandam cenani ad icere quod nullus eum admonuit , sed etiam citra ullam admonitionem eidem cenae pro tenore et obnoxiusci cum ea quae pronai serit ipse iii siervare, non ab aliis manifestari sibi debeat poscere. L. α Cod de contrab. commit. Iul.
Hinc tamen orta est quaestio duplex: prior , an contractus, quibus nulla adiecta est poena , hac lege rescindantur, cum intra diem pretium non solvitur: altera utrum debitor qui in mora fuit, pecuniam offerendo sitigiat coenam. Utriusque quaestionis facilis est, expedita lolutio. Primum enim dubitare
nemo potest , quin principalis obliga
tio multo apis ea lege, conditiones censeatur , quam poena ipsa, quae odiosa est macerba cum durum videatur ut quis quid solvat , quod non accepe
rit. Sed quid magis iniquum quam ut is qui pecuniam , aut rem ipsim in suos
usus convertit, fidem suam non liberet Cur in poenam incurritur, cum ea in contractu adjecta est; cumque dies certa constituta praeteriit , adeo ut tum
nihil sit opus interpellatione 3 Quid est
64쪽
cur ea re a uiratur , ii praecipuae obli- rationi debitor satisfacere teneatur I in merito vir singularis doctrinae Jac Cujacius hanc utilia iani legem explicans , n at hic ullum csse controversiae locum; sed os cavillari, qui ne cessariam tum est interpellationem O-
iunt , cum principali obligationi nulla est poena subjecta Gandoquidem, inquit, moras ex re , id es ex tempore ipse
tarda obtrionis, etiam non interpellante a Trgo mo creditor In eadem est sententia Mox in i Vix, sinaeus hac re quaelita , .mul um ou 'da'im disputata, concludit patrem , qui filia ,
memor, renuntiaret, dotem in diem certumh i'. ilia promiserat, neque eam tamen exsolve- non inter iat moram culpae diluere, aut purgare
4 amplitus non posse , ' quod do illa it
ellam sequitur , si nolumus cavillari, Se hoc veris inum esse, non solum si obligationi principali qua est ad diena sit jecta tr-pulatio, enalis, sed etiam si poena subiecta non sit Quia ubi certus dies t lterpellatione creditoris 'i' id et ex tempore ipsis tardae solutionis , etiam non interpellante creditore: fies satis interpellat, satis adminnet debitorem , .litor , qua diem non ignorat, verum , t aequum sibi denuntiare ipse seipsum interpellare:
'b in eo tractu matrimonii adest favor dotis re praedicta tanto
magis vera sunt, in vel gener aliquid dant, vel faciunt: ut nuper habui qll. patre, qui filiae nubenti, quam faci bat renuntiare suturae siccessioni suae opuleiitae, oin i l 'ς lia in dotem , quae nisi solverentur intra trimestre, dedas conlio tui in dotem quingenta libras perpetui, esuper boni suis; non est dubium quin pactum valeat,quia i ictus re diius non solum est ira doceo casu sua sponte constituta, sed etiam constituta contemplatione renuntiationis futurae succe boni.
65쪽
in Ducatum Arabantiae, Oc duplici nomine favorabilis, vel quod ju
re naturae libeatur vel quod renuntiationis pretio sit quodammodo constituta. Quamobrem cum ejusmodi casus incidunt, aut Cena , si quae iit ad elota erit a omnino suoeundari aut res ipsa ad usi commune , quasi nulla intercesserit re i nuntiatio , erit revocanda. Atque haec est omnium pene Doctorum , ut Marci Baveri Bononientis Stephani or catulit , Joannis Saportae , d aliorum in Emis, stabilis certaque sententia. Quod si hos part.2.nii . Authores ut externos contemnant Hi a.b i. . 'spani , quid adversus proprias leges ς, absque ulla quid adversus Montalvum locupletisῆ Ροῦς d mum craptorem Acipiant, ns ut pica tui in mora. xi quidem possumus. Is enim cum a b IiM. r.
plicat Hispaniae leges , id ipsum quod
intendimus, praeclare confirmat prae iii legis . terito videlicet quod constitutum erat ' 's bis tempore, nihil cue necesse ut creditor in deria die
est necesse interpellari amplius emptorem, sed est ab emotione diices iam, si venditori placuerit.
Scire igitur debemus quoties in contractibus dies adjecta est, oram in dubio committi dies lutionis. L. 8. I . pari. Solutio facienda in termino a legibus praefixo , etiamsi creditor non interpellet debitorenti
Nec di illius nos morabitur id quod secundo loco quaelitum est , cum nihil pene habeat dubitationis frustra enim in contractu fuit praestituta dies, si in-
66쪽
η eginae Christavisse jurategrum iit debitori elapsi, fatali tempΟΙ , culpam morae diluere, Iecuniam iiD-
Cendo poenam omnem effugere. Praeser- tim cum id temporis fuerit creditoris benignitate concessium meque adeo debitor ut ibi id novae apponatur gratiae , Ossit exigere, cum ab ea quam jam accepit, sua cunctatione exciderit. Hoc quidem leges, hoc juris Interpretes, hoc aequitas ipsa persuadet. Nam ut is qui moram secit, pecuniam postea offerat, nihilominus in poenam incurrit,ut jure civili sancitum est. Hinc Cujacius, cum in legem Trajectitiam scribit eram esse eam pecunia oblationem , nec die praeterito integrum e demptori tetium Gerre invito creditore, poenam evitare, ut rem confessam, minime dubiam tradit Huic accedit Argentreus, qui negat necessariam esse interpellationem , si se certa in obligatione, summatio adjecta saerit . Cumque haec res sit te- non sto ς' statissima, atque ab omnibus pene Iuris
die, certati peritis recepta, nihil necelle et plura mobligation ejus confirmationem proferre testimo
n in nia. Quod si ius hujus legis vim&ratio-
dies iliter nem ab ipsi, velut sonte velit repetere is-Pe i x ix' quaerat quidnam sit, cur in his contra-
ve solum ' si opus sit interpellatione, has causas in-
recipienda veniet duas unam, quod dies certa litcontroversia, pars quaedam obli rationis, estentiani
67쪽
puodammodo contractus altilagat quom in solutio in longius dissici tu tempus, o de pretio magis decedit. Qui igiturn mora est, is quidem in hoc ostendie uod ad usua contra ius substantiamertinet ' Altera hujus legis ratio e iutissimum ducitur quod actione qua tionis, io, ntractu parit, quaeque ex stipulatu
en appellari, stricii sint juris ab iis a b .,
nae fidei dicuntur, vel eo maxime se tionis scutici ae, quod in his prudentiae lib. ro '
dicis permittatur arbitrio, ut tempus tionis. I t.
aut dilatio concedatur; sed in iis quae stri 9 .cti sunt uris, leges a contrahentibus constitutae, omnino servandae sint. Cumque dies sui definita , tum judici non licet tempus producere, ac nihil amplius illi relinquitur, quam ut eum qui in cenani incurrit stipulatione comprehensam, scia
Quae quidem rationes cum in omni
contractuum genere, tum maxime in dotis pollicitatione valere debent cum dos re natura debeatur meque adeo ex animo patris , qui in diem certum eam promisit, exuri ullo modo possit niti siquis velit, ut obligationis a natura prosectae,quxque parentum animis innati insculpta si cos capiat oblivio. Accedit illud quoque quis patc qui conditionem non implevit, nec quod promiserat, constituta die exsolvit , nullam subeat poenam , quan
68쪽
quando pactum renuntiationis rescinditur niti id sorte poenam vocas, cum res Omnis ad praescriptum natura ordmem, jus civile, quod eas renuntiationes non probat, omnino revocatur. Ex quibus sane essicitur pactum renuntiationis, de quo nunc contendimuS, vel eo infirmari, quod conditio cui erat illigatum, non fuerit subsecuta. Sed idem multo erit apertius , si clausulae ipsius verba acriori animo perpendantur. Nam ut res tota non esset a jure civili prudentum respontis judicati ut nullum cs, et dotis privilegium Meges ipsae contractuum nos dubitare non multi, quin pecunia summa praescriptis temporious non se tuta , renuntiationis pactum corru crenecesse sit. Postquam enim ex Catholicus, uti supra diximus, quingentum illium aureor uni summam intra Oftodecim menses in dotem se numeraturum recepit in haec pene verba renuntiationis formula
concepta fuit : Serenissimam Infantem tradictidotes contentam sere , ut nul
lum postea si is aliud possit obtendere; si
modo ea summa quingentum misi num mirm aureorum, aut quod tanti erit, era
Christianissimo statutu tempori actu, O Nipsa personatur. Singula diligenter
69쪽
Primum itaque ex Catholicus do VIII. em promittit , nec Serenissima Infansi illud promissum accepto fert, ut nil amplius praestari sibi postulet. Ne-ie enim illam dotis pollicitationem in in solutum accipit sed ita cum
'atre paciscitur , ut dotem , non verba
tibi dari velit. Quin etiam se jure suo notiliter cessiiram , quam numerata ante
3ecunia , stipulatur. Nec demum solutionis diem Catholici Regis permittiti bitrio, sed negat sibi aliter fatis factumri, quam pecuniae summa constitutis emporibus persoluta. Postremo nonititu in tempus praesens renuntiat sed ollicetur sore ut jura sua repudici, dum-uod ea pecuniae summa intra sesquian-bum uerit repraesentata. Quod uti lue una omissum ierit ici lectum a Re- e Catholico, nemini dubium esse po- est ipsam quoque renuntiationem aut onventionem pariter extinctam fuisse. Quis enim non videt ex ipsius clausulaei contextu, Regem Catholicum prius ad otem persolvendam obstrictum, quam
,erenissima Infans lituram renuntiationem promiserit Z adeo ut pecuniae nu- meratio sit intima atque , ut loquuntur, formalis renuntiationis conditio, ci-lue vestit undamentum omnino subster
Quod cum ita sit, iam luaerimus an IX. cffectus
70쪽
s Regis ae Chrisianis miniurar
cssectus causae suae praeire debeat cinstar possit illud renuntiationis pactum suo fundamento destitutum Z Et quidem si rerum scriptarum ordinem sequi volumus, Rex Catholicus, qui prius dotem ac si pollicitus, promissa ante facere tene- . tur, quam Re in sua jura repudiet. Id etiam maxime pecundiim naturam est, ut a pater privis in filiam benigne quid conse-οrat , quam ut ab ea quicquam velut ex mutuo possit exigere. Jam si ad Bonifacii Decretalem nos revocant, do quo sque renuntiationem praecedat necesse est Icum enim ex Catholicus hanc abdicationem, quae cum ibi, tum liberis lucro cederet, ea lege pepigerit, ut dos intra constitutum tempus solveretur , huic muneri ante ab eo satisfactum opor-ltuit , qui in posset illius repudiationis beneficio frui. Quisquis enim de re cui onus adjunctum est , acquirenda cogitat, huic prius subeundum est onus m-plendurn , quam ci plius emolumenta percipiat: ut praeter caeteros oli- naeus docte ac sapienter tradit Neque
tacite dein Cilina aequitatis ratio patitur, ut quisaatentione dis .c rapiat aliorum commoda, oneribus deponentis p