장음표시 사용
101쪽
3i Quas TIO MED Ie A. superbius clamitet, non ad id quo morbus es i. citur , sed ad illud quo tollitur, Medico attendendum. Varium ac mutabile semper humaua natura : Non diu sibi simile corpus humanum: Nec eundem plane morbum, nequidem in eo dem homine, fere unquam reperias. Unde saesius nihil dignum fert empiricus tanto promicor hiatu. Sanatur aeger 3 Sors, non ille, sanat. Nec potiorem curandi modum adhibet , qui, licet morbi symptomata causasque perscrutetur .aptis tamen & essicacibus remediis naturae suta venire nil tentans, sedet otiosus Tragoediae sp ctator. Habeatur ille medendi peritus, qui, diligenter exploratis humanae naturae penetralibus, remediorumque viribus sedulo conquisitis, cdmex his, tdm ex causis & symptomatis morborum, caeteri sque omnibus rite perpensis, indicata morsis praesidia solers accommodarit. Is experientiam rationi , rationem experientiae consociare amat. Quid experientia & ratio sibi mutuo praestant, rogas 3 Idem quod dux viae claudus,& caecus claudum gestans sibi mutuo conferunt. Hunc scopum attingeIe diuturnum opus. Nec eo quisquam perveniet, quin potissimum, ex rebus prorsus innumeris, quarum scientissimus debet. esse Medicus , in in evolvenda corporis humani oeconomia diu multumque desudarit. i I.
EX solidis fluidisque partibus constat humana machina. Solidae tubuli sinat diversi gens
ris ; firmioris, laxiorisve texturae. His vario artuficio inter se compositis, variae partes constantur. Mutua inter se communione &commercio utrumque hoc tubulorum genus conjungitur. Horum
maxima pars coimentos liquores eo deserunt
102쪽
Quas Tro MEDICA. v Unde hauserant. Insigniores tubuli, arteriae M
venae , canales nempe continui a corde ad cor poris extrema, ab extremis ad Cor. Caeteri omnes horum sunt propagines. Perpetuus arteri rum Sc venarurn tenor ole microscopii detectus, quarum extrema coeuntia quaterdecies centies
pilis exiliora deprehenduntur. venae igitur sunt
arteriae reflexae. Ex earum curvaturis prodeunt
vasa, quibus liquores e sanguine secreti excipiuniatur, alio deferendi. Hujusmodi fiunt nervi in cerebro & spinali meduli, ab arteriarum curvatu ris producti, meatus biliares in hepate, renum ductus, &c. Quae ad horum vasculorum originem saepius occurrunt glandulae, Variae sunt eorumdem divaricationes, intertextus, & plexus.Ex illis agglomeratis corticosa cerebri QDstantia , hepar, renes , aliaque organa compinguntur. Olla, cartilagines, tendines evolve; tubuli sunt lidiores Sc arctissimὸ compacti. Ex mollioribus& laxioribus concinnantur membranae & musculi. Musculorum, utpote partium organicarum, quibus omnes corporis motiones peraguntur , mirum artificium. Ex tendine, membrana, fibris carneis, arteriis, Veni S, & nervis contexuntur.
Tendo ut plurimum principium & finis musculi.
Fibrae carneae, quibus polim mom conficitur mus. culi venter, in plures coalescunt fasciculos membrana nervosa & tendinosa circumvestitos. In
singulis fasciculis parallelae sunt illae fibrae: intendines ac membranas aliquando desinunt; aliquando vel ossibus immediate, vel etiam aliis fibris carnosis connectuntur. Innumeris aliis eaedem colligantur fibris transversis & nervosis , quae mem Dranas reticulares cum vasis capillaribus sanguineis componere videntur.Fibrae carneae
103쪽
s Quas TIO MEDI A. variis cellulis sicundum longitudinem suam instructae, vix ad capilli crassitiem accedunt. Variae musculorum species: columnares, prismatici , rhomboidales , decussati, penniformes . radiosi , annulares , spirales , complicati seu
contexti. Posita est actio musculi in contractione fibrarum carnosiarum, qua brevior essicitur. Tendines manubriorum vice funguntur: trahuntur illi, non propria vi, sed a fibris carneis contractis, quibus alligantur. Tubuli omnes , quibus constant solidae corporis partes , variis fluia dis irrigantur. Horum praecipuus sanguineus latex. Originem ab eo ducunt, si chylum exce- eris, caeteri per divisa cola secreti liquores ;anguini enim chylus, chylo alimenta materiam suppeditant. In sanguine substantia duplex; si rum , & crassamentum : illud fluidum, ignis i men calore in gluten haud dissiculter facessens rhoc glutinosa una, globosa & rubra altera parte conflatum. A sanguine caeteri derivati liqum res motum accipiunt. Ab illo praesertim corporis motus & nutritio. Alter a sanguine liquor, sed tenuitate & ossicio praestantior ; succus nervorum , vel si mavis, spiritus animalis. Per tenuissima cerebri medullaeque spinalis incernicula separatur, & nervorum ope per totum cor PuS difffunditur , omnibus corporis motibus & sensuum functionibus obeundis destinatus. Ex ipsius cum sanguinis sero permistione succus nutritius coalescit, cujus superstites a nutritione reliquiae per Vasia lymphatica transimilia: sanguini denuo
vectigalia solvunt. Longe ignobilioris ossicii succus salivalis Ac bilis: ambo ad fanguinis sinum, saltem ex parte , haec per mes araicas , ille per
lacteas venas regrediuntur. Prior alimentorum
104쪽
quas TIO MEDICA dissolutionem promovet, posterior Vero chylum puriorem ac fluxiliorem essicit. Ex hac adumbra ta tantum oeconomiae animaliS sipecie, quam n cellatia Medico sit ejus cognitio, facile cuique constabit. Haec prima sunt Medicinae limina diu multumque iis terenda, qui ejus adyta penetra re volunt. Si quis hujusce cognitionis expers Medici nomen usurpat, morbisque Vult mederi,
haud absimilis est ei qui horologii fabricae imperitus , ejus inordinatos m0tus turbataque organa restitutum eat. Qua enim ratione morbo-1um hominis statum cognoscere poterit Medicus, si sanum non apprime noverit 3 Num firmum ac certum de turbata corporis oeconomia judicium feret, qui eam belle se habentem ignorat 3 III.
damentis tota innititur animalis oeconomiae
cognitio. Corporis humani functionum integritas ab expedito jugique solidorum ac fluidorum motu pendet. Mechanica scientia motuum qui ex viribus quibuscumque resultant, & virium quae ad motus quoscunque requiruntur. Pro diverso tum solidorum , tum fluidorum motu, duplex Mechanica, duplici iitraque nixa principio. Iv. In
omni genere motuum aquabilium, potentia seu vires sunt ut producta ex telocitatibus per moles; adeo ut vires velocitatibus aqualibus sint ut mo Ies ; vel molibus aqualibus ut velocitares. Porrὸ velocitas generatim es ratio spatii ememsi ad tempus in illo emetiendo assumptum e unde fit ut temporibus aqualibus velocitates snt ut emensa spa ria. 2 . Cum dua aut plures potentia quarumlι-het directionum o rationum inter se simul agunt.
sn unam. omnes 1lla coeunt, quo tota exercetur in
105쪽
96 QUAESTIO MED IcA; reuestiam a qua sustinetur, secundum ejus sit neum directionis , qua quidem semper es diagonalis parallelogrammι, cujus latera sunt proportιonalia virιbus ad communem hanc impressionem conspirantibus. Unde generatim in quolibet machina irum genere b pomochlii resistentia vel Onus se habet ad potentias , ut diagonalιs parallelogrammι in directionibus potentiarum assumpti ad eiusdem Iatera ipsis potentiis proportionalia. In ea Mech nices parte, quae circa solidorum motum yersatur, machinae omnes ad 'ias tres reduci possunt; v
ctem, planum inclinarum , & machinam funicularem. Vectis corpus est solidum , longum . quod hic spectatur ut linea minime flexilis, nulliusque ponderis. Tria in eo distinguuntur, potentia movens vel sustinens, pondus & fulcrum seu hypomochlium. De vectibus haec esto re
gula: Toties aquilibrium erit inter potentias vectibus cujuscunque generis ut libet applιcatas , quoties eadem ha potentia erunt inter se in ratione reciproca distant arum a fulcro vectis ad directioianes earum ubi necesse, productas. Planum inclinatum id dicitur, quod oblique insistit horizonti. Eius altitudo sumitur penes rectam horizonti perpendicularem. Di rectione potentia posita plana parallela , potentia est ad pondus quod sustinet, ut
ejusdem plani altitudo ad ejus longitudinem : ac proinde eo minor requiretur potentia ad sustinen. dum pondus, quo minor erit hujus planι altitu. do , ita ut ea tandem evanescat, ubι plenum ho-rιαontale fuerit. Machina lanicularis ea est in qua pondus variis secundum varias directiones trahentibus sunsbus sustinetur. Pondus funiculis
duobus suspensum , est ad potentias ipsi funibus Arplicatas i at diazonalisparallelogrammi facti su
106쪽
e/ram proportionalibus, ad ejusdem latera. Si vera tribus aut pis νιbus quotcunque resibus pondus sustineatur, ex duabus potentιis ad libitum sumistris xηica exurget potentia vim suam exerens
secxηdam diagonalem parallelogrammi sub earum proportionalibus facti ; O sic in ionitum. Ergo qνotquot sint potentia pandus aliquod sustinentes. rotidem funibus applicata, semper directio poηderis
sequetur ultimi paralleiogrammι diagonalem, quam ultimam vocant. Altera Mechanicae pars quas
fiuidorum motum spectat in hydraulicis, duobus etiam supra allatis principiis nititur. Hae sunt pra terea fiuidorum leges : Fluida in f phonibus seu tabit recumis ad libellam semper ascendunt. Dein rIη τ s fundum non pro fluidi quantitate vasa
sententa , sed pro sua altitudine , habita ratione .a s, vim suam exerunt. Ex his omnes humanae
machinae motiones facile innotescent.Intimae sunt praeterea in corporibus virtutes, quas non det
gere valet Mechanica. Frustra illas, adhibitis motara , figura, molli vocibus, explicare tentabit, nisi ad eam confugiat artem, Chymiam nempe, qua variis experimentis arcanas corporum qualitates aperit, eorumque motum, figuram, ct molem indicati Haec ars in simplicissimas substantias mixta naturae corpora resolvit, & ex pluribus variisque substantiis nova mixta componit. Analysium ope,
ex animantium vegetantiumque corporibus qua
tuot elicit substantias ; sulphur nempe, sal, aquam , & terram. Sulphur est flocculorum pΙurimis iisque tortuosis filamentis compactorum congeries. Sal, si acidum sit, ex partibus utri que aculeatis & fusorum instar figuratis conss tur: si acre seu aikaιι, ex molaculli hispidis con
107쪽
98 Quas TIO ME Dic A. tile, vel fixum : acre ab acido ortum ducit; ex utroque caeteri sales. Aqua molecularum est conseries ovalium ac solidarum. Terra partes cuju ibet figurae multisque poris donatas complectitur. Sal Ec lulphur analysi diligentius subacta
abeunt in aquam & terram, prima rerum CXo
dia. Experimentis liquet olea in salem, aquam Zeterram facessere: spiritum vini in salem acrem , salem acrem vice versa in vini spiritum converti ; nec non sales fixos acres omnes in aquam de terram resolutos abire. Chymiae duplex operatio; solutio, concretio. Solutio est divisio partium integrantium mixti in particulas ita tenues, ut solventis liquoris motum sequutae, in eius recessibus abditae fugiant oculos, de evanescant. Di se solvens, vel est misto adventitium, ut metalli aquae stigiae ; vel insitum, ut musto salinae ejusl, articulae. Solutiones, vel sunt tranquillae, ut sa-ium in aqua ; vel tumultuosae , quae tunc fermentationes dicuntur. Fermentationem saepius comitantur, ebullιtio seu essemescentia, intumescentia , crepuatto , refrigeratio , incalescentia , exhalatio, o inflammatio. Fermentationem lentam in musto , vividam ac promptam in limaturae chalybis permistione cum aqua forti, com- eries. Cave autem mistimes, acida cum acribusem per fermentationem concipere; aut vicissim , acida & actia semper ei se, quae fermentationerer concipiunt. Concretio est quorumdam liquorum in corpora densiora mutatio, quae obortis ex liquidorum mistura moleculis crat oribus suoque motu spoliatis essicitur. Istud aperte demonstrant concreta varia P resinosa ex oleo Terebenthinae
cum spiritu Nitri: sebacea seu avipos ex acidiscum Olivarum oleo: sponacea ex oleis & salibus
108쪽
QUasTIO MEDICA. 9'fixis acribus : ges atmosa seu gummosa ex salibus volatilibus & oleis paululum evectis, ut ex spiritu vini & utinae volatili spiritu oriunda. i V. HUMANAE machinae functiones attente Consideranti, quanta rerum obversabitur varietas & multitudo i Harumce nulla aut Mecha nices, aut Chymiae, aut utriusque legum expersa Ad Mechanicam referuntur omnes solidoruni fluidorumque corporis humani motus. Solida duplici moventur instrumento : actuoso, sanguine
1cilicet, S nervorum liquido; passivo , mulculo nempe ad contractionem habili. Vis hujus valia dissima , ut ingentia pondera tollere ac sustineret ossit. Saepe quod attollit pondus, centies milaiesve superat, nunquam eo minor. Linea dire chionis qua musculus os trahit, non transit per
centrum revolutionis articulit; sed ab illo semia per distat saltem semidiametro ipsius tuberculi iquae distantia qualibet in articulatione, pro ipsus ossis longitudine, debet exigua censeri. Quare patet ex positis Mechanices legibus, ut fiat
aequilibrium, potentiam musculi eadem propor tione majorem esse debere potentia resistente. Quantam cujusvis musculi potentia potentia; rosi stentis momentum ex stiperet, Mechanices
beneficio indagatur. Exemplo set disquisitio vi
rium quas exercent omnes musculi brachium
extensum δc horizonti parallelum cum pondere extremis digitis appenso sustinentes. Vectis habita ratione. vis bicipitis tk brachici, ob cubiti maritasque longitudinem plusquam vicecuplam semicliametri tuberculi , est plusquam vicecupi ponderis appens. Vis eadem plusquam quadra se Pla reperitur 1 sunt enim hi musculi funi
109쪽
rco QUAESTIO MEDICA. similes, altera sui parte ad clavum aExo , est ta pondus sustinenti, hujus proinde resistentiam vi dupla superanti. Ad eas leges si revocaveris vires omnium musculorum brachii extremis quatuor digitis appensum pondus attollentis , illas tibi constabit librato pondere ducenties novies esse superiores. Longe ulterius Progressuras comperies, quod musculorum fascicat omnes non constent ex solis fibris tendinem trahentibus per directionem earundem longitudinibus paralis lam ; sed penniformes magnam suae virtutis partem ut ex machina funiculari patet in in se i
sos exerant. Hae plusquam ducenties vicies quater, eo incremento, prae resistentia ponderis a gebuntur. Nondum tamen accurata est must lorum brachii virtutis motricis computatio. Fibra enim musculosa catenam refert ex pluribus vesiculis sphaeroidibus conflatam, quae, dum lia quore turgent, arcuatim contrahuntur. Illarum longitudo unius digiti vicesmam partem non excedit. Breviores musculose fibrae unius tranc versi digiti, quaedam duorum spatio comprehemduntur. Idcirco computatis harum vesicularum viribus , virtus uniuscujusque horum muscul
rum hactenus indagata quadragies multiplicari debet; stupendum sane , siquidem omnis omnium brachii musculorum virtus ponduS extremis quatuor digitis appensum 1 2 8 si super bit. A sanguine & succo nervoso, non quidem explosione, sed sola sanguinis in vesiculis spha - roidibus redundatione & mora, ingens illa vis
exercetur. Sanguini ex arteriis in eas illapso, aut voluntatis nutu, aut alia de causa , transitus advenas statim intercluditur. Jugi interea langui-aiis assiuxu turgescunt illae vesiculae, dilatantur, o by Corale
110쪽
QUAEsTIO MED Ie A. Io Iatque adeo contractiores emciuntur. Interclusi
sanguinis causa laccus est nervosus, qui paulo uberius in fibras nerveas influit, ipsas dilatat ,
atque ita venulas varie sum illis intertextas constringit. Cui autem incredibile videbitur tantamelle sanguinis affluentis energiam, is ad mech nicas fluidorum leges attendat. His enim fit, ut liquor perexiguum tubulum majorem cavitatem ingressus, eandem vincere possit resistentiam, ac si tubulus aequaret capacitatem cavitatis quam subie fluidum , eademque proportione auferetur Vis, qua per canalem fluit. Tubus esto milues v se minor ; aer aut aqua vi unius librat intra vas propellatur, vim mille librarum contra parietes vasis exeret. Hac ratione, leni flatu per tenui rumum tubulum vesicae orificio aptatum immisso, ingens pondus attollitur. Pariter, cilim pilis aequalis fit vesicularum sphaeroidium non turgescen tium crassities, quae tertia circiter sui parte, dum intumescunt, augetur , adeoque exiguissimi a teriolarum tubuli vesiculis non turgentibus I ocii , iis lemque turgentibus 1866 circiterminores sint; vis sanguinis ex arteriolis singulas vesculas subeuntis ac dilatantis superare valebit resistentiam fere I 866 majorem, quam climexiles intra tubulos arteriarum fluit. Vis illa qualiscunque sit, ducta per numerum vesicularum quae musculorum fibrillis continentur, must ut
rum brachii nisu longe superior erit. Haec enim impetus est sanguini a corde impressus, & quiadem hic ob leges percussionis Nehementissimus. Quoad fluida , duplex est sanguinis motus e praecipuus, & sensibus obvius, reciprocus, quo scilicet per arterias & venas a corde ad partes, Lpartibus ad cor euit & reeuit. Hujus causa pru