장음표시 사용
131쪽
m QuAEsTIO MEDICA.ditatem reducunt. Vel eos diluunt, ut aqua gummi, oleum resinas : Vel eos attenuant , ut acidi
Chymicorum succi lapides comminuunt: vel suo inter grumos interpositu interjectuque intimae eorum connexioni oostant, ut Hydrargyrus auro permixtus ejus soliditatem ac duritiem tollit. Nec ab acidis , nec ab acribus ipsorum virtus repetenda est. Nam in corpore humano sales illi, uta pote sulphuribus accurate involuti , vix ullam actionem in sese invicem exerunt, nullumque consequuntur emeetiim. Qui igitur specifica m dicamina morbis adhibere intendit, quemadmo-diim ipsi non anxia cura quaerendum est, an calida sint vel frigida , humida vel sicca : non pariter quaerat, an sint simpliciter acria vel acida, salina vel oleo sed ad illorum in corpus humanum vires dignoscendas praesertim attendat. Multa enim, quae inter se di screpantia videntur, easdem obtinent virtutes ; dissimiles vero , quae plancsmilia. Ab acidis, ab acribus volatili sus & fixis, ab amaris , febris aeque feliciter proflisatur. Vis
cathartica non miniis in acidis, quam in amaris, acribus, aut oleosis reeeritur. Brassica capitata ScSοιanum furiosum similibus principiis & eadem
proportione constare videntur : hoc interimit , nutrit illa. Quaenam autem hominem laedant , quaenam vero iuvent , haec diuturniori tantum usu perdiscat Medicus. Quandoquidem ex varia Variorum succorum , sive per acria, sive per acida inspissatione, laesa sanitas ideo tantum variis remediis restitui possit, quod ea coagulorum quavi ratione solvendorum virtute donentur;
Ergo omnis morbus a coagulatione.
Parisimu . Baeealaureus Medicus. Regiae scietitiarum Academiae Parisiensis,Resiaeque societat. Londinens. Socius.A. R. S H IIo I.
132쪽
M. STEPHANO FRANCISCO GEOFFROY, Regiae Scientiarum Academiae Parisiensis , Regiaeque Societatis Londinensis Socio , Doctore Medico , Praeside. An Hominis primordia , Vermis
NOTVβ xςxum omnium terminus uteria
que ; ortus, & interitus. Motu omnia vivunt , omnia pereunt. Reciprocoselidarumque partium motu vita animalium exsurgit & alitur , continuo alteratur, ac demum extinguitur. Fermentatione, qua liqum
rum fluxus per vitam servatur, subtilissima quaedam pars nostia fusit irreparabilis aura. Hac sublata, liquores spillescunt , sistuntur. Eiusdem tenuis aurae detrimento languent partes solidae , - , cum ad commolendum impares fiant, liquiorum magis ac magis spissescentium moleculas devehunt ad nutriendum inhabiles. Ideoque partes corporis omnes ex lentis ac mollibus in rigi-Has ac inflexiles & identidem osseas evadunt. Hinc senectus, quamque tardam optamus fru-Ωra, necessitas leti corripit fradum. Quin & illam accelerant omnia quibus circumsepimur pene innumera. Aer cujus munere vivimus , cibuβ ,
133쪽
xi QUAE sTIO MEDICA. potus , somnus , Vigilia , quibus non tam utiamur quam abutimur , animi pathemata prae caeteris exitiosa, morte properata dies nostros resecant. Jam si corporis compagem spectes, mireris proselio machinam tot tenuissimis constantem organis adeo sibi invicem conjunctis, ut alterum ab altero pendeat; & uno deficiente , caetera fere deficiant, momento diutius stare posse incol mem. Magis idcirco mirum est animalia , quo tum interitus singulis fere momentis instat, jam-lamque e terris peritura Videntur, ita tamen pululascere, ut semper aequali fere numero cujussi-bet generis hospitum terrarum orbis gaudeat. Id sane summo rerum opifici acceptum referatur . qui, cum assiduae victilitudini mundum condiderit obnoxium , ita tamen suaviter sapienterque omnia disposuerit , ut alius quidem , sed idem usque permaneat. Illud cernere est in omni pia tarum genere. Non solum inexhausta seminum copia foetas creavit singulas , sed & variis modiου generabiles quos non tantiim natura primum d
dit, sed & ipse via sibi reperit usus:
Hic plantas tenero abscindens de corpore matrum Deposuit sulcis r hic stirpes obruit amo , Quadrifidasque sudes ct acuto robore vallos et Sylvarumque alia pressos propaginis ara sExpectant O viva sua plantaria terra. Nil radicis egent alia r summumque putator
Naud dubitat terra reserens mandare cacumeη.
His adde miram quam ex amputatis cacuminibus foecunditatem plantae contrahunt, ex qua
facito concluditur plantam quamcunque innume
134쪽
QuasTIO MED Ic A.' εχ suarum ejusdem species, quae in exiguum contractae inibi latent, veluti compagem esse. His artubus non indigebat animantium genus, quos pr vidus rerum Artifex satis munierat variis ab excladiis , quae scilicet immoto generi plantarum imminent. Unica creandis animalibus suppetebat via, nimirum a semine. Hanc in omni viventium &animantium genere sedulus explora, si vera hominis primordia detegere velis.
CS R P O R U M viventium mirifica quidem
varietas, structura tamen haud ita absimi lis; quaeque ex ea pendent functiones, pari fere
ratione peraguntur. Plantae, animalia , corpus humanum similiter vivunt, nutriuntur , & cres cunt. Ipsorum corpora tubulorum compages lia quotibus irriguorum. Reciproco siaccorum motu nunquamsesinente, stat pariter ipsorum vita. Ad plantarum fibras attende et canales sunt asperitatibus aut valvulis intus instructi. Nec ipsis destini glandulae vesiculares , utriculi dicuntur. Succi per fibras circumvecti in illis asservantur , digeruntur , fermentescunt ; puriores inde hac magis elaborati per totam plantam, nutrimenti gratia , dispertiuntur. Haec omnia absque jugi respirationis beneficio singulis in viventibus fieri ne dixetis. Singula itaque variis ad aerem intiis
suscipiendum pollent organis , sed mira quadam
analogia inter se consentientibus. Homini, cuncti sque quadrupedibus gemini concessi fuere pulmones , quos perpetuo tanguis percurrit.Jn avi bus vero abdominis cavitas pulmonibus adjicitur. In piscibus non minus operosia natura branchias sub multiplici ordine molitur. Nec testa ceis dc crustaceis denegavit pulmones, qui saepo
135쪽
116 QUAE sTIO MED Ic A. propria mole reliquum corpus superant. Tenuis. sima pariter insecta suo muniuntur pulmone cae terarum partium molem exsuperante. Ita in papilionibus plurimi deprehenduntur pulmones, qui,
secus ac in reliquis animantibus, non debite circumscripti , propria coercentur cavitate ; sed oblongas promunt tracheas , quae modo in vasa coarctantur, modo in vesicas pulmonares laxantur , & in singulas corporis partes vasorum ritu propagantur plurimos in ramos dispertiti.In plantis vero, qui infimum Viventium attinsunt ordinem , tanta trachearum copia occurrit, ut his vel minimae vegetantium partes abundent. Sunt plantis sicut animalibus sua viscera. Radices , truncus & folia praecipua sunt nutritionis , fi res dc fructus generationis organa. Hoc Viventium genus, cum loco moveri nequeat, radici bus a natura donatum fuit , quae late expansae proserunt radiculas & capillamenta , per quae veluti per totidem manus de ora e terra sumitur alimentum, & in plantae truncum traducitur. In radicibus primam coctionem subit nutritius plantarum succus. Utriculorum & trachearum ope, quae mirum in modum inibi luxuriant, terrae huccus conteritur & fermentescit : per fibras varie inter radicem & truncum complicatas & contortas , eodem plane modo ac in animalium glai dulis trans colatur ille succus , S purior ad truncum pervenit.Non mediocriter elaboratur in trunco & in ramis , sed in foliis ultimo perficitur ,
quae non ad ornamentum solum ramos circum
vestiunt, sed ad totius plantae nutritionem tan quam praecipua organa conferunt. Viscera sunt quae animalium cutem structura & functionibus prorsus referunt. Cutis animalium extremis ner
136쪽
QuasTIO MED Ie A. I 27 vis, arteriis, venis,lendinibus,& glandulis ita com pingitur , ur per exiguos meatus succi petcolati deiscentur ; forasque eliminatis tacibus, apti res fiant ad partium nutritionem perficiendam. In folia vero desinunt compendio quodam singula vasa, tracheae scilicet, fistulae ligneae, utriculi &peculiaria vascula ; nec desunt sudoris perspirationisque canaliculi, quorum orificiis pili adna
Cuntur. Quemadmoddm autem quaedam animalia pellem luam quotannis exuunt, sic quotannis plantae sere omnes foliis suis spoliantur. Foliis in extremis rite paratus flaccus nutritius per totam plantam suis peculiaribus vasis diffunditur ad omnes illius partes nutriendas, & ad radices usque tendit, udi cum novo succo e terris hausto permistus novas circuitiones aggreditur , haud absimili plane ratione , ac sanguis in animantibus. Novus ille succus omnium plantarum communis in varios tamen liquores singulis proprios facessit, ope liquoris in radicum vasculis contenti , qui idem praestat ac saliva in animalibus. Cum igitur in recensitis viventium functionibus eadem fere via eundem finem consequatur natura , sane existimandum est non dissimili ratione in homine pariter atque in caeteris viventibus generationem perfici, cum id praesertim ita se habere satis superque experimentis comprobetur. I I I.
VIVENTIUM generationem nihil aliud
esse putes quam seminum evolutionem. Semina sunt ipsa viventia , jam a rerum principio condita , cunctaque in primo ejusdem generis
recondita. Planta, V. g. quae primum condita est, Don eam sollim continebat, quam mox edituraecat suis seminibus suetam; sed quotcunque semi-
137쪽
118 Quas TIO MEDICA.nibus in ipsis latebant plantae suis pariter fructio. bus gaudentes , id est , plantis inde orituris ι &sic in indefinitum aliae in aliis incluta , servata
tamen inter continentes & contentas quantitatis proportione. Pariter primis in Parentibus continebatur universa eorum progenies, non ea modo
quae per omnes aetates nata est & nascitura ; sed etiam quae per omne aevum periit & peritura est nunquam in lucem edita numerosa propago. Certis legibus perficitur generatio. In homine sexuum differentia, partiumque quibus distinguuntur copula ad generationem requiritur. Tunc substantia quaedam ex utroque elicitur, semen vulgo
dictum. Virile semen substantia est alba, fluida,
ex sanguinis arteriosi particulis nutritiis atque ex nervorum laceo constata , intra sinuosos & exiguos tubulos, e quibus glomerantur testes, ela
forata. Quidam seminis hujusce vim proliscam ab ipsius Ipiritibus pendere alterunt. Sed homianum sagacitas in investigandis naturae arcanis . dioptrices ope , altius penetravit. Prima hominum exordia detexit in virili semine, dc omnium ob oculos posuit. Animalcula in masculino , tiam hominis , t im brutorum semine natantia deprehenduntur vermium instar conformata. In hominibus capite crassiore , cauda vero tenui donaniatur : in brutis ejusmodi vermiculorum exilius est caput, venter crassior, cauda tenuis. Vivido motu in seminis latice agitantur. Tanta est eorum copia , ut seminis virilis guttula vix arenae crassitiem aquans , ex animali sano& vegeto desumia lita , decies centena millia & amplius animalc orum contineat. In senum senasne nulla aut pa ca reperiuntur , nec vivida. Quorumdam homi
num semen his caret vermibus, quod quidem est sterilitatis
138쪽
temporibus, in iuvenum semine non solum animalcula , sed & ova seu potius vermiculi complicati , conspicui sinat; eodem plane modo ac inuecta in nymphis aut aureliis. Puberes ad generationem hasiles fiunt, cum illa ovula , quae ad pubertatem usque in testibus inclusa remanserant, succis subtilioribus nutriuntur :tulac enim ipsorum partes magis evolvuntur, motu proprio pollent, &vermiculi fiunt. In semine foras emicio per aliquot dies vivunt illa animalcula ; sed tandem post tres quatuorve dies intereunt, claipsorum corpora flaccida, motu destituta , in seminis liquore stagnantia percipiuntur. In viris violenta morte peremptis quaedam ejusmodi animalcula testibus aut seminalibus vesiculis inclusa sepe viginti-quatuor post mortem horis adhue viventia reperta fuere. Muliebre semen quidam putaverunt esse sanguinem menstruum, qui, cum nihil conserat ad generationem, hoc nomine insitasniendus non videtur. Alii pro semine muliebri Ierosum liquorem ex vaginae glandulis profluentem statuerunt. Sed quid ad generationem proindest, nisi quantum lubrica molliaque essicit gen
rationis vasa, quo facilios sua munia obire queant3 Inter neotericos quam plurimi liquamen quoddam vesiculis testium muliebrium substantiam eonstituentibus contentum pro semine potiori jure habuerunt. Vesicular ishe, Ova; testes vero Ovaria dicuntur. Ovis prima hominis rudimenta seri totum hominis corpus compendiosὸ conti neri , sicut in semine arboris arbor, putant sectomnes; sed perperam. Animalis enim rudimenta non perspiciuutur nisi in ovo tacundato. Semina autem plantarum ova sunt jam ωcundata M
139쪽
rso inins Tio MEDICA. exclusa; non itidem vesiculae muliebres. Non id circo tamen ovum muliebre seminis nomine prorsds indignum putamus. Animalculum enim in semine masculino primum servatur & nutriatur ; sed in ovo muliebri fovetur & crescit. Ovum muliebre corpus est sphaericum , sacculi instar membranacei, liquore ignis c*lore concres
cibili repletum. In eo quaedam distinguitur pars subalbicans, quae Cicatricula dicitur. Oculis patet in avium ovis, tum foecundatis, tum irritis seu subventaneis. Cellula est animalculo recipiendo destinata : unicum facile admittit, raro plura. Inovorum se undatorum cicatricula animalculum colliquamento innatans conspicuum est, nullum vero in subventaneis. Omnis itaque generandi hominis ratio in eo posita est , ut ex animalculorum virili semine contentorum tot millibus unum muliebris ovi cicatriculam subeat, ibique
novo succo nutritum magis ac magis evolvatur,& ex verme in hominem crescat. Illud enim &experientiae, & constanti viventium omnium creandorum legi unice consonum est.
I V. MILLE modi corruptionis viventium et g
nerationis unicus in animantibus , pauci in plantis. Communis est omnium viventium g ne rationis ratio genuina, quantumvis multifaria
videatur. Cunctis in viventibus sexuum disse rentia partibus prorsus diversis innotescit. Semianalis ex utroque substantiae confusio ad generationem requiritur. Plantas, insecta, pisces, alites , quadrupedes , homines perlustra ; omnes duplici sexu distinguuntur. Singula hominum de quadrupedum individua unico sexu donantur , alia masculino, alia seminino. Nulla inter haec
140쪽
s Tio MEDICA. Istreperiuntur androgyna partibus utriusque sexus tum internis tum externis rite instructa.Nulli quo que ex alitibus & ex piscibus hermaphroditi hactenus observati fuere. Ex insectorum familia plurima utroque sexu gaudent; cochleae quam plurimae, hirudines, lumbrici terrestres, &c. Sed in his ita di olitae sunt varii sexus partes, ut nihilominus ad sobolis propagationem alterum alterius indigeat consortio, in quo maris & feminae sita inui vices explet utrumque, nec hactenus audi tum est ullum animal ex seipso praegnans fieri. In plantis partes quaedam sunt sexuum partibus analogae. Eas in floribus quaerito. Masculinas iti' staminibus & apicibus, femininas in pistillis
reperies. Androgynae dicantur planta', quae utrum que sexum in eodem flore obtinent: nec parvus est earum numerus. Quaedam eas partes distiniactas in diversis stirpis ejusdem locis serunt. Quaedam in diversis etiam stirpibus; unde merito mares aliae , aliae seminae dici possunt. Flores seu
apices & fructus seu pistilla sejunistos quidem ,
sed iisdem plantae stirpibus insidentes videre licet in Frumento Turcico, Lachryma Job, Rucino , Heliotropio tricocco, Ambrosia, Abiete . Pinu, Corylo, Juglande, Quercu, Alno, &ca Easilem partes in variis & disjunctis plantarum ejusdem speciei stirpibus politas considera in Mercuriali, Cannabi, Urtica, Spinacia , Lup lo, Salice, Populo, &c. Stamina sunt capilla
menta tenuia , quae floris medium tenere, &apices sustinere lolent. In floribus , qui petatis sonantur , ab iis ortum ducunt: in aliis c pedi colo cmergentia stamineos seu capillaceos fi xes constituunt, julosve in quibus nonnunquam Mucio brevia sunt, ut abesse videantur. Apices