장음표시 사용
111쪽
ro1 QUAE sTIO MEDI R. maria, cordis impulsio. Eo velut embolo, tanta vi truditur iri arterias, ut obicem omnem cursum sanguinis immoraturum, potentiaeque I 8oocio librarum & amplius aequalem pollit Vineere. Sanguinis circuitionem juvant arteriarum contractio, venarum valvulae, in pulmonibus sanguineorum vasorum compressio. Ea est sanguinis velocitas, ut in statu lano tredecies circiter . singulis horis , per cor remeare valeat quantitas toti ipsius mata aemula. Alter ejus motus, int
stinus qui intra ipsius moleculas a matelia lubtilitauaversum agitatas peragitur : inde illiustas & calor. Quo velocior ejus circuitus , eo mi talis ipsius motus intestinus percipitur. Tertium fermentatilium dicunt motum qui intra sanguinis partes heterogeneas excitatur, quique varias pro variis aetatibus ὶ corporum vicissitudines eadem pene ratione in omisnibus promovet : sed hunc ab intestino diversum ne censeas. Alter Medicinae oculus, Chymia. Hujus beneficio chylosis, haematosis, par xium nutritio, liquorum tecretiones, alterationes& usus apertios conspiciuntur. Ad chylosim perficiendam . praeter alimentorum in ore divisi nem, requiritur ipsorum in ventriculo dissolutio, quae non absque fermentatione a succo salivali peragitur. Chylus, ut succi turbidi ovi album itane, calcis aqua, aut aliis lixiviis liquoribus de faecantur, sic bilis admistione a crassioribus particulis liberatur. Salinae partes oleosis involutae dulcem ipsi saporem, albumque colorem conferunt. Quae ex acidi & oleosi mistura exurgunt moleculae, glandulis adi posis secretae, pinguedinem constituunt. Nullum in sanguine acidum
stluxum ; si quid euim acidi oleosis non involἡ
112쪽
vatur partibus, illud terreis implicitum brevi in salem acrem seu volatilem seu fixum immutatur. bales acres partibus oleosis admisti mucosam ii iam substantiam glandulis mucosis secernendam pariunt ; cujus officium est, saponis instar, o L.
sium articulationes lubricas, musculos ac membranas lentiores essicere. Chylus non a Nitro aereo, sed a veterascentis sanguinis salibus acri bus evectis, in sanguinem convertitur : id patet
ex lacte quod cum sale Tarturi soluto digestum
rubrum colorem contrahit; non itidem , si cum Nitro digeratur. Sanguis stagnatione non acescit ruerum acres ejus sales adeo evehi possunt, ut causticam virtutem nanciscantur ; quemadmodum sal tartari, calx & cineres clavellati cauteria fiunt. Acres sanguinis sales & crassiora sulphura bilem componunt suo amarore insignem. Succus tandem nervosus liquores salin oreosos
aemulatur: ex salibus volatilibus, sulphuribusque summe tenuibus & quasi aethereis constat. Is cum sanguinis sero gelatinam seu gluten esticit proximam nutritionis materiem. Volatilem sanguinis humani spiritum, ejusdemque serum simul si
miscueris, hujus gelatura speciem referent. Variae e sanguine liquorum secretiones. Harum rationem , nec in fermentis, nec in pororum comtigurationibus , quaeras. Adsint vasorum oscula fatis aperta, iisque madida liquoribus , quibus percolandis idonea sunt ; fiet secretis. Exemplum tibi praebet charta bibula, quae prout oleo veIaqua primum imbuta fuerit, hanc vel illud percolari sinet, alteri negato transitu. Nulla , praeter eam de qua superii)s, in sanguine fermentatio. Acidis semper salibus, acribus saepe coagmiatur, non sermentescit. Sanguinem ingenti 1ptis
113쪽
Ο QUAE sTIO MEDI A. rituum seu partium tenuissimarum & summe v latilium copia abundare analytis probat. ΑS-duam harum jacturam omni ex parte resarcire alimenta nequeunt: majori proportione avolant quam reparantur. Idem enim sanguini accidit ac vino in Germanicis doliis servato. Ex his centum circiter modios vini continentibus sex quotannis si depromantur, unus insuper fere modius spirituum in auras evanescit:& licet septem restituantur singulis annis, post annos 6o aut Soprorsus in vappam abit. Impar enim est vini modius modio 1pirituum singulis annis evanescenti restituendo.
ELEGANS corporis humani compages, m
china static nydraulica. Olla fulcra sunt& vectes ; musculi, funes; cor 8c pulmones,anthliae ; vasa , canales per quos continuo ab antliis liquores protruduntur. Caeteris arte factis machinis haec praestat, quod in ea veluti cujusdam perpetui motus species foveatur. Fluida enim quibus irrigatur, & motum solidis partibus impertiunt, & eundem ab iis mutuantur. Hos consequuntur motus variae ac mirabiles huiusce machinae functiones : sui ipsius motio , partium deperditarum reparatio , sensatio, &3nnumerae aliae. In intimis hujus penetralibus Chymica latet officina. Omnes fere inibi conficiuntur Chymicae elaborationes. In ventriculo fit alimentorum dii lutio cum sermentatione. Persicitur in intestinis chyli defaecatio, crassiorumque partium praecipitatio. Intra vasa variae ela- rantur digestiones & cohobationes. Nonne idem in flexuosis cerebri ductibus contingit .
quod in distiliationibus per sinuosos iambices a
114쪽
QuasTIO MEDICA. I Os In corpore varias observare licet concretiones,
ex quibus diversa concreta ; pinguedo, mucus, gelatinosa substantia, nutritionis materies, carnes, vila, &c. Necnon & Chymicas percolati nes aemulantur secretiones per vasorum seu glandularum poros. Ex his liquet omnium corporis functionum nullam esse, quae vel ad Chymicas operationes, vel ad Mechanicarum legum esse
ctus revocari non debeat. Quamobrem , prout Medicinae tyro per has artes rite excultus fuerit, is oeconomiam animalem perlustrans, eo evidei
lius percipiet quem ad finem pertineat ea partium corporis humani dispositio, qui sint liquorum motus , quinam effectus, quae composita ex eorum permistione exurgant, denique qua ratione totius humanae machinae functiones absolvantur. Prout Medicus haec probe noverit, eo facilius morborum causas evolvet, ac longe tutius & certius iis remedia ab experientia indicata adhibebit. Harum perscrutationem, tamquam Medicinae principium, commendat Hippocrates.
Natura corporis sinquit) principium sermonis in arte Medica. Chymiae necessitatem huic Medicinae parenti, suboluisse patet ex ipsissimis ipsus verbis: Ino in homine, ct amaram, O salsum , O dulce, Or acidum, o acerbum, ct insipidi , aliaque sexcenta, qua pro copia ct tiribus varius habent facultates o ct hac quidem msione, is
mutua inter se contemperatione neque cernuntur,
neque hominem Iadunt. At ubi horum quidpiam secretum fuerit, ct per se extiterit; tunc ct con spicuum jit, is hominem Iadit. Nec etiam Mechanices expertem Medicum esse voluit. Theslatum enim pium filium hortatur ut Geometriae Iuumerorumque scientiae , quibus universa con-
115쪽
acutiorem ct clariorem reddunt ad omnium , quorum usus in Medicina expetitur, utilitatem cons Oendam. Sed pratere a Geometria cognιtιo , qua multiformis ac varia est, omnia cum demonstratisne transigit.
Ergo Medicus , Philosephus Mechanico
Proponebat Parisiis STEPHANUsFRANCISCUS GE OFFROY
Parisinus Baccalaureus Medicus,Regiae scientiarum Academiae Parisiensis, R giaeque Societatis Londinensis, Socius. Α. R. S. H. ITO3.
116쪽
QυΟDLIBET ARIII DIS P υTATIONIBυs mane dscutienda in Scholis Medicorum, die finis mira fima - secunda Novembris , I TO s.
N. DIONYSIO DODART, Serenissimae
D. D. Principis Dotariae de Conty Medico . Regiae Scientiarum Academiae Socio, Doctore Medico, Praeside. An smnis morbus a coa gulatione 3
CORPUS humanum, machina variis
organis instructa, iners jaceret, nisi a fluidis motum suum mutuaretur. Sanum dicitur, dum varii ejus succi perpeti & expedito cursu per vasa seruntur, assiduo tritu comm aiuntur , ex iisque debita fit excernendorum s Cretio. Inter corporis liquores primas tenet se guis. Purpureo hocce liquore irrigantur omnes illius partes, sed certo ordine, determinataque mensura. Cor, inter organa praecipuum primum. que mobile, debitis & statis temporibus contra. olomes siuas molitur. Singulis contractionibus. quaiadam sanguinis portionem e si is ventric lis ad totum corpus propellit. In statu sano , dum nempe fluxilior est sanguis , dum ex peis ditae ac patentes sunt viae , sanguineae molis resistentia cordis nisu facile superatur. & tora sanguinis portio ventriculis contenta singulis pulsationibus ejicitur. Si vero tanquinis circuitus per corporis parres, vel ob angustiores vias, vel
ob eius Icruorem retardetur, Mque adeo ea se
117쪽
xo8 Quas Tio MED Ie A. sanguineae molis resistentia, quam unica cordispullatio vincere non possit ; tunc non omnis
sanguis ventriculis contentus in arterias protrudetur. Cum tamen necessario certam sat
guinis quantitatem , statis temporis intervallis , cor ad partes propellere debeat; quo magis ejus impetus a sanguinis resistentia superabitur , eo crebriores molietur contractiones. Ex vatio in variis hominibus inter singulas contractiones temporis spatio, variaque sanguinis fluxilitate , & majori vel minori solidarum partium resistentia , exurgit pulseum varietas, non tantum in statu morbido, sed & in sano. Ex eodem quoque fonte derivantur temperamentorum disterentiae. Quibus fluxilior est sanguis, validiiis cor contrahitur , citiusque adimplentur ac exhauriuntur ventriculi , & absolvitur circulatio ; hi calidio res dicuntur. Frigidiores vero , quibus lentior est moles sanguinea, debilius & longioribus intervallis cor contrahitur, tardiusque peragitur circulatio.Praecipua e sanguine secretio,nervorum liquidum, cujus in partes influxus per membra narum cerebri constrictionem promovetur. Illo Continuo madent nervi; sed plds minusve ipso turgent, prout validi iis debili iuve constringitur cerebrum, eorum origo : unde vividids languidiusve peraguntur in corpore sensationes & m tiones. Varii praeterea liquores variis apti functionibus e sanguine secernuntur. Horum quidam extra corpus excernuntur; quidam vero jugi cireuitu ad masiam sanguineam refluunt. Nulla suciacorum secretio absque sanguinis tritu. Sales enim sulphuraque, quibus tota constat sanguinea moles , sponte in varia concreta facessunt nisi assidue & accurath per totum corporis habitum e tum moleculae dividantur; quae, pro VMi., qua
118쪽
QUAEsTIO MED Ie A. to 'inge sortiuntur, tenuitate, varia subeunt ince nicula , atque adeo varios constituunt succos. Nimis tamen attenuatae sanguinis caeterorumque fluidorum moleculae, ob salia tunc nimis evecta& jam a sulphuribus fere expedita, acriores redduntur: nisi rite excernantur, sanitatem laedunt. Triplicis sunt generis excretiones: uberrima una per cutis poros ; altera mediocris per urinarum meatus; tertia modica per alvum. Hac ultima
via, bilis & pancreatis glandularumque intestinatium succi, cum crassioribus alimentorum particulis , evacuantur. Per urinarios ductus fluunt urinae, sive quae cito ventriculi vesicaeque membranas trajiciunt, sive quae cum sanguine circum actae & i psius foetae salibus , renum colatoria pervadunt. Insensibilis Perspirationis materia vel per cutanearum glandularum excretorios ductus ejicitur, vel per totius cutis & caeterarum membranarum poros. Si tardior sit & rarior, tenuis
aurae instar exhalat; si vero uberior & crassior, sensibilis fit, & sudor dicitur. In vegeta sanitate in sensibilis perspiratio est aliarum excretionum
summae circiter dupla, & excretionis per alvum duodecupla , habita tamen ratione variae coeli corporumque temperiei. Excretorum quantitas assumptorum ciborum quantitati par eue debet. Excernantur ergo inutiles noxiique succi, utiles assidue conterantur, libero cursu fluant; visebit sanitas. Secus, omnis morborum cohors miseris incubabit corpori. I I.
QUEMADMODUM ex succorum motu per
vasa, vita ; & ab illius aequabilitate , s
nitas e sic ex ejusdem motus imminutione, mombus ; & ab omni prorsus cessatione, mors. MOD
119쪽
lto QUAE sT1o MEDICA. talium quisque ineluctabili fato abripitui, sed
nullus sine morbo. Morbus via est ad mortem , quae nonnunquam adeo praeceps est , ut fere in instanti a statu sano ad mortem ducat. Saepius tardiori gressu homines aggreditur lethum , dum scilicet naturali morbo, nempe senectute , paulatim ad hunc usque terminum perducuntur. Sae pissime naturalis ille terminus variis aegritudini sus acceleratur, prout varie a diversis causis ex ternis assicitur homo, nisi salutari manu ad Danitatem restituatur ; quod quidem Medici m nus est. Sanguis, ut praecipuum corporis fluidum,fic plerorumque morborum fons est & scaturigo; nec fere unquam a qualibet caeterorum siu corum alteratione illaesius evadit. Hujusce fluidi morbus, febris; quae quidem multiformis. Omanes tamen cujuscunque generis sint , intermittentes aut continuae, malignae Vel benignae, ex accelerato praeter naturam pulsu facile innotes.cunt. Errant, qui aut immodicae sanguinis esse vescentiae, aut adauct e dc acceleratae sanguinis circuitioni , pulsus celeritatem tribuunt. Quo tardius vel dissicilids fluit sanguis per vasa, eo crebriores redeunt cordis & arteriarum pulsationes. Hanc sanguini moram infert, vel totius maΩsae lentor, vel quarumdam ipsius partium in vasis minimis inhaerentium in spissatio. Acceler tum pulsum frigus vel aestus comitantur: frigus, si tota sanguinea moles in majoribus vasis haeiareat : aestus, si in tenuioribus tantiim vasis in hi beatur ejus motus progressivus , dum intra maia lora sere rota sua fluseitate donatur. Sanguini cursum imminutum sequuta tur cinera febrium symptomata : suppressae secretiones, unde sitis oris & faucium siccitas, ariditas cutis ; spirandi
120쪽
Quas Tio MEDICA. melssicultas, retardato nempe sanguinis per pulmones cursu ; tremor, ex praepedito succi ner vosi in nervos influxu ; sudor, csim, fluida san guinis parte nimis comeressa, ejus serum percutis poros exprimitur. Si ad obstructos tenuissi mos canales jugiter assiuat sanguis, oriuntur partis inflammatio & tumor, doloris sensus, nona nunquam motus convulsivi, deliria , aliquandova tum sanguineorum disruptio & haemorrha-giae , saepe etiam caeterorum Vasorum erosio, sanguinis de succi membranarum effusito, in partibus stagnatio, putrefactio, ac proinde absces.sus & ulcus, vel etiam identidem partis corruptio & sideratio. Pustulae, phlyctaenae , Variolae , morbilli sunt quoque varia haerentis sanguinis
in febre lymptomata. Praeter has sanguinis ast chiones , luas quoque peculiares alterationes patiuntur caeteri corporis humani succi. Si nervorum liquor intra suas fistulosas fibras immore tur, non amplius assivit ad partes , ac proinde intercipitur partium motus, sensus, & nutritio ;unde paralyticae dicuntur. Cum e sanguine minori copia secernitur, & segnitis fluit per vasa, ad fibras nervosas distendendas impar est : idcirco languidiores evadunt corporis functiones ;hinc virium prostratio , somnus 3c affectus soporosi. Cum per succumus tantum ad partes appellitur, tremores excitat & spasmodicos motus.
Si diutius in nervosis fibris stagnet, nec liberὸ
ex illis effvat, has continuo distensas tenet; unde Paveis convulsio & rigor immobilis. Nonnun- ciam etiam , inflammatis aut irritatis cerebri auteriusve eartis membranis .inordinate propellitur ille luccus ad varias cerebri partes ; hinc aelirium . mania , phraenitis, aliique affectus