Scipionis Gentilis ... De coniurationibus libri duo. Ad Christianiss. Henricum 4. Francorum regem. Cum indice locupletissimo

181쪽

se,tum yero iaprimis summitin Ina periit. . certe mortalium princeps esset similis,nisi malo ribus,quam priuati,curis, occupationibus, ac ii, ilicitudinibus teneretur. Me vero hoc ipsum po- tissimum angit, quod haec ita fieri neceisum est neque ullum contra ea remedium excogitari po test. Quum sint omnino, respondit Liuia,qui in i

que agere velint,ab iis ergo caueamus. Sunt no-

bis multi milites, quorum alii hostibus oppon tu alii te istipant,ac nos c istodiunt; sunt in fami lia ministri multi, prorsus ut domi pariter ac foris per eos securi vivere possimus. Tum Augustu multos saepenumero a suis interfectos este, ver bis opus non habet. Nam hoc inter caetera di cillimum est in imperio, quod non reliquorum . . more tantii nobis ab hostibus,sed ab amicis quo que timemus i quodque multo plures ab his, quα abalienis,perniciem inuenerunt, Dies enim,nO- 'esque adsunt, nudis etiam ac dormientibus, cibum potumque paratum ab se ministrant. Ac de aliis ne dicam, contra hostes quidem, amicos opponere licet; contra hos,nullum est auxiliuna

Ilai per nobis &solitudo est grauis, & homi

num frequentia : vacare custodia periculosum, periculonsimum esse inter stipatores : hostes molesti, molestiorcs amici: . hoc enim eos, iam minime dignos, nomine appellare oportet

quos ut etiam bonos quis nanciscatur, nunquam tamen tantum eis fidei tribuere potest, ut cum iis puro curisque & suspicionibus vacuo corde con .

uersetur Et hoc igitur perquam graue est & quod necesse sit in alios nobis insidiantes vindicare.

piam cogi aliquem ad exigendas poenas atq; sup

182쪽

viris bonis adfert. Recte tu quidem haec, inquit I iuia. Ego autem habeo,quod tibi dem colitium; modo ne id repudies aut indigne feras, me, nai liet quum sim, tibi conssilere ausam cuiusna Odi . i

nemo etiam summus,micus tibi dare possit: non

quia scientia,sed quia deest audacia. Iussia deinde, quia esset id prose re Dicam liquit,tecum Vid et bonorum ac malorum particeps, te incolu- quoque hodie regnans, eademque una, si id quod abominor durius accidat, peritura. Homines quosdam ipsa ad peccandu impellit na- ura,eius hue cupiditas coerceri difficulter potest. . . Vm,ut plero umque de malitia nihil dicam,mul omnino opinio boni ad delinquendii mouet: ' multos generis splEdor, diuitiarum fastus, hon M ris agnitudo, ac fortitudinis comes audacia, dc ' potentiae moles ut areisto cursi exorbitent,facit. Nec ex nobili facere licet ignobile, ex virili timui dum, ex prudente stolidum. quippe nequit hoc plane fieri. Nec fortunas hominum accidere, auti iritus deiicere insontium decet,esst enim hoc in- , iustum. Si quis etiam vel sui vindicandi, vel alio- gum conatus anticipandi caussa quosdam i dat,o-a asiniorvem de se sinistram necessario ciet. Agedia lia via insistamus,ac vepia eos prosequamur. ει enim itaiudico. plus clamentiam, quam uia i , a tiarii proficere. nam misericordes non tantum ii,

oribus delicti gratia fati aest, charos habent, ac natiani referro student: sed reliqui etiam omnes

i reuerentur ac colunt ita nemo eos deinde laederς - nasit. At eos qui ira linexorabili utuntur,non mO-

habet ii, qui sibi metuunt,sed caeteri quo- '.

- . .' -

183쪽

que insensi, insidiis structis suaria perniciem ei tare statuit t. Viden ut medici rarissime section ignes adhibeant,ne ipsa vidςlicet vitia corporali magis exasperoni. pleraque auxem humectationibus ac lauacris de mitibus medicamentis molli unt ac iananti Neque eniimputandum est, quo haec corporia n, illa animorum sunt vitia, ideo es te inter se dissimilia. Etenim etsi animi hominu i'corporei sunt, tamen multa habent cum c

porum natura conuenientia: contrahuntur

tu, turgent ira dolorς minuuntur,aud cia infla itur,ut non multum a corporiun natura differan atque eandem fere senationem requirant. Nari sermo lenis ad aliquem habitus, onauem fremit; i at, contra asper remissilin etiana ad iram cinucitat: venia data ferocem etiam quemque placa supplicium vel mitissimos animos exasperat. vi

lentae enim a mones, ut sint omnino iustissimo irritant; mansitetae placant,ideoque facilius per stadeindo quispiam quam cogendo eo adducitu ut vel grauissima subuat. Quod adeo est natur comparatum, ut brutorum quoque animantiu multa, robustissim alioquio, erissima, blandiendo cicurentur inescandoque perdomentur 'alia timidissima axque imbellissima male habit ac territa ad trana concitentur. Neque ego omni bus ex aequo noxiis parcendum esse dico, sed a daceonquietos alitioses,ac sinistri consiliit mines inmedicabilique S conti uae malitia:

suetos,excindere te iubeo, exempla earum QP

poris partium, quae medicinam nod patiuntui reliquos,qui propter aetatem,impexi ana,impro

184쪽

LIB a .R H. I in peccant, verbis castigare, minis corrigere, Miaue tolerabili ratione tr istare utque in aliis obus modo grauiores, modo mediocres poenae Arrogantur, lic in hac quoque re citrapericulum, exiliis alios,alios ignominia, vel pecunia multare nit in diuersa loca, bestiet Megare licet. Inuei nimirum sunt, qui quum spes ac cupiditates eo in irrit e factae luissent, ad sanita in redierint: ios in consessu locus inhonestus, aut stationes robros , dolores' & terrores ante oblati eme uerunt, pro quib. homo nobilis ac fortis ino

zm sibi optauerit. Quo inteli gitur, poenasmo 'ciliores, sed grauiores etiam naturas; quam nos interim tuto vivere possimus qui nunc multos inuidia, auariti , metuue fortitudinis aut nobilia alii necare existimamur. Haud eniim facile cre ditur,cum, qui in tanta potentia, ac licentia vivit,

b inermi homine priuatoque insidiis peti posse,

in alii hos de nobis rumores diuulgant, alii fal-

staue aut ab inimicis eorum, quos accusant, .cepta pecuni , negataeue ab his indignatione aduehi multa minimς vera, sinisti e fingere pe i beatur, non modo quod egerint quidam indi- num aliquod lacinus,agendumve tibi proposu' nt; sed quod etiam certi quidpia dixerint , a

, ichiae tacuerint, tisaque aut lachrymis dictum exceperint. Ponen in nitita id genus referre,quq simaxime vera sint,tamen ea te apud homnes. heros perscrutari,vel tibi nil iari,indecorum est; um,si telateat, damnum nullum dserant; r

L in vel uito quod cum aliis, tam Principein-

185쪽

dignum est stomachum moueant. athii phiri lic rectis vulzomen ran tu tuum est autem Au

.h: non mo4 nihil iniuste agere ed ne videri i

pci te quς Vnica beneuo entia ipseruin Ge. xae consequedae ratio in hoc ipsis omnino persit Q nec d ta opera, nec contra . . animi ricturum iniuriam. Cogi qui in Ra inpluendum aliquem homo potcst. ad a,. 'andum autem persuasione opus est, ea beta eii ii in eum collocatis, quaeque aliis videat tribiti 'paratur At liuiniuste iliu in morte adfeci u leandem sibi fortunam metuens carai, odio habeat, impelliti . Porro at tem inuissem ese subditi neque honestum minime expedit. H*c quipp* h'iamnum emen

. Dentia, priuato omnes iii iurio esse pers clinori clari

ne ζ intempxui inde habeatur, vel opprimatur Pri ipem vero debere ea, quarin publicam rei . . Peccantu , t lcis j,priuatim in se admissa tolerare

186쪽

, , subditorum consulatur; ne inuicem,aut ab eo, reris iniurias 'accipiant: non profecto ut offensi i, subditis aliqua re principes,perdendi; sed omnes potius,si fieri possit, conser andi potestatςm ha- eant. Ac legibus quidem, beneliciis&admoni monibus eo princeps in stir uere debet, ut in ossi o maneant, ac praetcrea nili possint : vitiosis

ederi quodam modo ac sanare, ne prorsus per- at . Est vero magni animi, Oximia quc natura , lgo peccata serre : quae siquis omnia pro meri x punienda cogite imprudens notorem homimum parte occidet. Proinde tibi cosulo, ne querna 'sthac talis licuius facinoris caussa capite ple- .cias: sed alio quodam modo castiges, ne quid si o sterum rei grauis admittere posui. id enim tali tibi inferat in insulam quamdam deportat ut in villa, vel oppido, non mod o absque pecu- ,

ut . aliae de seruitioru copia, sed etiam in custodia po-ue intus, sicuti reod a quirit. Nam agentibus invi N. - . . γ' hostibus, mariue abalienato, aut sitia ipsi Ita- lia vi bes inusis armis munita essent, quo pe fugere sontes possent, iis re occupatis terrorem nobis in utere, alia ratio ineudacisset. nunc cum onmia armis munitionibus bellicis vacent, a ct lotigiis me absint hostes, tot maribus,terris,m bus ac fluminib. inutis interiectis, quis certuna V liquem hominem metuat nudum piluatum,hid ,- in medio tui imperii, ac intra tua arma in lusum Ipsa sane neque cogitaturum tale quid ullum,n ue si maxime quis insaniat, agere posse censeo.

. irgo ab his qui nunc insidiarum apud te rei facti unt, periculum facere incipiamus. fortassis & hi utabunt sententiam, hos chores faciei . .

187쪽

i , D E C o N Pu R A T I O N. Vides Cornelium nobilesia, ct fama clarum esse humaniter otiam peccatum eius expendi par fo' lassis sit. Non omnia gladius perficit magnum enim bonum is esset, si eme lare homine ,ac pelasuadere valeret, de ad suscipiendum sincerum a morem adigere sed ut corpus alicuius abolere

potest, ita caeterorum animos a caedis authorca,

i, uertit; qui non propter suppliciu sumptuindicem amare, sed ob metum mali odisse selei Contra,quibus delicti venia est donat poeniti dine ducti ben aes orem l dere in posterum v rentur; sedipe consequendi maiora prirnia,eun ii suis officiis ςolunt. videlicet qui affectus iniuria

salutem inferenti eam concesserit eum omnes' putant beneficia furn in opere compensatur in Morem itaque mi vir gere mihi,propositumquό uta; consecuturus hoc quoque, ut caetera a do grauius facta, necessitatem tibi extorsisse iudic e tur. quia tantam urbem Ox populari forma Reip . in unius hominis soles te rcdigere sine sangui

ne, impossibile est, q, sic piaratione perseuer, ueris,uidebere haec quoq; duriora sponte si cissi la His Liuiae verbis adductus Augustus, omne. reos verbis c stigatos indemnes dimisit, Coria tio etiam Confuse designato: eoque facto ita sibi

omnium animos devinxit , ut non modo inlidi aeontra ipsum nullae dςinde componerentur, sed opimo quoque omnis earum intercideret.

188쪽

Vidi us Cassius ut quidam volunt , ex fa- nil a Cassiorum fuiste dicitum, per matrem' a ripaen; ' auo genitus Auidio Seuero, qui ordia es duxerat,& post ad summas dignitates perue- erat , cuius Q dratus in historiis meminit: dcla , quidem grauiter; cum illum summuni virum Aa, iecessarium Reipubl. asserit, & apud ipsuma cum praeualidum. nam iam eo imperante perissu tali sorte perbibetur. Hic ergo Cassius ex f lia ut diximus Cassiorum, qui in Caium in conspirauerant, oderat tacite principatum, a nec ferre poterat Imperatoriii nomen: dicebat mi e grauius nomen imperii, quod non pollet ei ub tolli nisi per alterum imperatorem. Denia i leutasse in pueritia dicit ir extorquere etiam 'io principatum; sed per patrem virum sanetumii 5 grauem, affectationem tyrannidis latuisse, b γ' itum tamen semper ducibus suspectunt. Vero

illum paraste insidias, ipsius Vori epistola sicat quam inserui. Ex epistola Veri: Avidius situs uidus est imperii; quantum de mihi vi

uetur, &iam inde suo alio meo patre tuo inno est: quem velim observari iubeas.Omnia ei no- 'a displicent: opes non mediocres parat, literas

ostras ridet.Te philo sepham aniculam, me i riosum morionem appellat. Vide quid agenii sit: ego hominem non odi: sed vide ne tibi ἐν liberis tuis non bene consula qu'm xp es in- praecinchos habeas , qualem milites libenter udiunt,libenter vident. Rescriptum Marς uidio Canio: Epistolam tuam legi,& sollicitan

tius ruam imperatoriam, de non nostri ten

poris. Nanxii ci diuinitur; debetur imperium, no

189쪽

irii. , DE CONIURATIO N. poterimus interficere etiamsi velimus. Scis emi proavi tui dictum, Succest orem suum nulluso 'cidit. Sin minus, ipse sponte sine crudelitate no stra fatales laqueos inciderit. Adde quod no pis simus reum facere quem nullus accusat,& ut pse dicis milites amat. Deinde in ca 'sis maiesta tis haec natura est,ut videantur vim pati etia qui bus probatur. Scis enim ipse quid avus tuus A- . drianus dixerit, Misera conditio Imperatorun t quibus de affectata tyrannide nisi occisis nos' test credi. Eius autem exemplum honere quam

Domitiani, qui hoc primus dixisse fertur, malui. Tyrannorum enim etiam bona dicta non haber ptantum autoritatis quantum debent. Sibi ero habeat sitos mores maxime cum bonus dux sit Aseuerus,& fortis,&reipub. necessarius. Na quod dicis liberis meis cauet una esse morte illius, illa , ne liberi mei pereant, si imagis amari imerebitur se Avidiusquam illi,&si reipubl. expedit Cassiuni vivere quam liberos Marci. Haec de Cassio e- . rus, haec Marcus. Sed hominis naturam domores χbreuiter explicabimus. Neque enim plura de his sciri possunt, quorum vitam illustrare nullus au - det,eorum caussa a quibus oppressi fuerint. A diemus autem quemadmodum adimperium ve-

nerit,& quemadmodum sit occisus,& vbi victus Proposui enim, iocletiane Auguste,omnes qui

imperatorum nomen siue iuste siue iniuste ha- buerunt,in lite as mittere; ut omnes purpurato. Augustos cognosceres. Fuit his moribus,ut non inquam trux & asper 'ideretiir, aliquando mi-

190쪽

esses; & inediae patiens ; veneris cupidus,&c stitatis amator. Nec defuere qui illum Catia' 3 in ira vocarent ; cum dc ipsis se ita gauderet appellari, addens futurum se Sergium, si di sistam occidisset; Antoninum hoc nominei ificans: qui tantum enituit in philosephia,' Vt iturus ad bellum Marcomannicum, timentiab is cunetis, ne quid fatale proueniret, rogarus ori adulatione sed serio, ut praecepta philoso- . ederet: nec ille timuit, sed per ordinem p a neseos,hoc est, praeceptionia , per triduum dis- tauit. Titit praeterea disciplinae militaris Auia Cassius tenax,& qui se Marium dici vellet. onia de seueritate illius dicere ccepimus, muti extat crudelitatis potius, quam seueritatis eius indicia Nanurimum i lites qui aliquid prouin- .rialibus tulissent per vim, in illis ipsis locis in Ubi 'uῆ peccataei as,in crucem sustulit. Primus etiam

i uiis pilati genus inuenit, ut stipitem gradem p

veret pedum octoginta & centum, id est, mat tum , dc a summo usque ad imum damnatos ligaret, & ab imo focum apponeret, incensisque aliis ps fumi cruciatu, timψre etiam alios necaret. I denos cate natos in profluetem mergi iub ira vel in mare. Idem in itis desertoribus manus Wxcidit, aliis crura incidit ac poplites; dicens ma-' exemplum esse vivetis miserabiliter crimino ii quam occisi. ccium exercitum duceret, & in suo ipso manus auxiliaria centurionibus suis auctoribus, tria millia Sarmatarum negligentius a 'Mntium in Danubii ripis occidiisent & cum prς-da ingenti ad eum rediissent, sperantibus cent i bus pr*mium, quod perparua manu tatum