Compendium logices, a Jo. Henrico Schellenbauero ..

251쪽

De Definitione.

Quid es Definitio Nominatis ZExplicatio Vocis qualiscunque. Ut, Messas est Cisi fus. Homo, qui ab humo. 8cc. Quid est Demilio Realis tDeclaratio ipsius Rei QuotvpIex est ΤDuplex: Alia Perfecta, alia Imperfecta. QAid est De illa Realis Perseda 3 Est Declaratio Rei per Conceptus Es

sentiales proximos. Quid vocas Conceptus Essentiales proximos 3 Conceptus Essientiales proximi sunt Geνus proximum, M Disserentia proxima; Ut: si hominem definias , quod sit animal rationale.

Vel Conceptus iis analogi,communes, & rfringeηtes, id quod in transcendentibus, & Divinis locum habet: Ut si dicas : Pater es Deus gignens: Filius es Deus genitus.

Nota e Differentias pro diversitate rerum sumi vel ab aliquo intrinsieco, vel 1 respectu ad aliquod extrinsecum. Posteriori modo definiuntur incoinis pleta , accidentιa, modi, privationes Sc. quorum differentiae petuntur a respectu quodam ad com partem, objectum, finem, causas , circumstan- ias Sce.

quid est De finitio Realis Imperfecta 8

Est Declaratio Rei per conceptus Essentialium proximorum vicarios. Dicitur proprie Def iptio. Cujusmodi tres sunt: ' 3, Cum

252쪽

Lib. III. 23 31. Cum definitur aliquid per conceptus essentiales remotos. ut: brutum est corpus Oisum senstivum.1. Cum substantia completa physica definitur per partes essentiales phrsicas , h. e. materiam& formam. Uti homo est compositum ex anima rationali, ου corpo

re organteo.

. Cum definitur aliquid per extraessentialia ν

αὶ Per propria. Ut Leo est animal rugibile. β Per ἐέργειαν, & Accidentia propria r Ut mismo e it, qui ratiocinatur, ridet, erecto coris pore incedit. γ Per cumulationem Accidentium communi- , quales sunt descriptiones herbarum apud

δ) Per partes Integrales. Ut arbor est , quae constat ramis, trunco & stipite.. Per causas externas. Ut homo est creatus a Deo ad imaginem Dei.

quae non per se influit in effectum. H Per smiltiadinem, ut Homo est bulla. h. e. similis bullae. quot sunt cause formandi ejusmodi Desinitiones Imperfectas 3

Duae potissimum:

. Necestas , quando vel res ipsa non capit perfectam desinitionem, ut os, quod non b'beti P s coris

253쪽

, 34 De Definitione.

conceptum superiorem. ροι nos non capimus rei essentiam, formae enim rerum essentiales p

tissimam partem nos latent, & quasi in puteo sepultae iacent. a. Scopus S Intentis , sic pro diversa ratione instituti aliter definit physicus, aliter Metaphysiocus, aliter Mathematicus &α. Quomodo Definitio bona debet esse

comparatast

infinitio sit, T. PERAPICUA. E. ADRQUATA. 3. AFFIRMATIVA. Dico r. PERSPICua, unde necesse esta) ut eonstet ex notioribus, vel in se, qualia sunt Genus,& Disserentia, vel saltem nobis, qualia sunt Propria,& Effectus. δ) ut evitentur Termini qumochmetaphori- ei, obscuri Sc obsoleti. γ ut Definitum, scit. totum, non ingrediatur Definitionem, alias ignotum per aeque ignotum explicatur. Na. ADAE ATA, ita, ut exhauriat Definitum,sit que eo nec laetior, nec ausistior. I. AFFIRMTIVA, i. e. ut constet Terminis

po filixis, si quidem subjectum sit Ens positivum,& habeat attriuina positiva, intellectui nostro

obvia. Netativa enim ti Privativa , cum praedicata PQ fitiva non habeant , secundum naturam suam utique negativb definiri debent. ut et ἡ αραε lia ἐςὶν ανυ Quando autem Attributa rei positiva intellia

254쪽

Lib. III.

tellectum nostrum fugiunt, tum facilius dicere pota .rnus, quid res non fit, quam quid fit, quam viam negastionis, vel remotionis Philosophi vocant.

DE DIVISIONE.

Quotvlex est Diu ο ῖDuplex: Alia Nominalis, alia Realis. Quid est Diti io Nominatis ZDivisio vocis in stia fignificata. Ut Libertas Fuscat irem itatem spiritualem, S civilem.

Divisio Rei in partes. Ut Homo in Corpus, U

imam. Doctrina de DIvisione pendet a Doctrina de Toto, quae ad Μetaphyfieam proprih spectat: Unde hic praegustum tantum dabimus: ToτvΜ dicitur, quod habet partes, sive realis , sive formales, sive actuales, sive potentiales. Dividitur L in I otum per se, quale est Homo. Per Accidens: Ut, Homo doctus. II.In Totum ἀ Universale, cujus partes diacuntur Subjectivae,.seu inferiora. Tale Totum est genus respectu specierum , 8c species respectu Individuorum.

) Esentirie , cuius Partes ha hent se ut Potentia, & Actus ; 8c subdividitur hoc Totum Essentiaia e in ca9 Ph cum , cujus putes . sunt Materia, & Forma. μ) Logicum, vel Metaph Dcum, cujus partes sunt Genus, ScDisserentia. γ) Integrale, Ut sunt partes sub istantiae corporeae integrantςε ς. .

255쪽

De Divisione.

In Homine , caput , Pectus , brachia , pedes Ece. Sunt verbAliae Similares, ut partes sanguinis. Aliae Di ilares, ut partes Cayitis,cerebrum, oculi, nasus 8cc.

Euomplex es Divisio Re alis etriplex e Partitiva, Distributiva, Distia-ctiva. Quid est Partitio PEst divisio Rei in partes ea itutivas:

Vel 'lentialis, sive Phucas , ut Homo in Compus & animam, sive Logicas, ut Homo in animal,& rationale. Notar Hue reserri quoque Aggregata, Sc Concreta. Vel Integralas, ut binarii in duas unitates: raporis Humani in Caput, brachia, pedes &c.

Quid est Distributio e Est Divisio Rei in partes Subjectivas.

Ut animal in brutum, & hominem. Adeoque es Divisio totius universalis.

QMid est Distinctior

Est Divisio Subeoyi per Attributa. Ut

Hominum alii sunt divites, alii pauperes. Vel Attritati per Subjecta , ut bona alia sunt Coryoris, alia Animi. Morborum alius Cephalicas, alius Pectoralis Sc. . Vel

256쪽

Lib. III. Vel denique Attributi secundum Attributa. Ut Flavum aliud est dulce . ut Mel, aliud amarum, ut Fel.

Quomodo Divisio justa debet esse com-- parata ZDivisio omnis debet esse I. ADAEQUATA. II. OPPos IT iv A. III. POSITIVA. IV.

Di eo x. ADAEQUATA. Ut divisum comprehendae omnia dividentia, & Divisio exhauriat totum Divisum, sic divisum,atque Divisio possint reciprocarie Sic male dividitur Actio in Spontaneam,& Invitam, quia datur Mixta. 1Σ. OPPOSITIVA. Non Sub ordinata si non mate. Vialiter, tamen formaliter. Sic quamvis superficies com prehendat Lineam, Sc eo us iuperficiem, item ratioci-tiatio Judicium, Sc iudicium Apprehensionem , tamen non .adaequath,Sc formaliter, sed inadaequath Sc materia Iiter tantum, se comprehendunt. POSlTIUA. i. e. Vocibus etiam Grammaticθpositivis eXpressa. Excipe, quando voces Positivae deis ficiant, ut Ens in ionitum, nitum, Animal in rationaleia irrationale, Mixtum in animatum & inanimatam, -- merus in parem, imparem,mmo in doctum,& non do

viditur Substantia corporea in Lapidem, Arborem,LeOnem & Hominem, quia praetermittuntur multa genera Intermedia.

257쪽

a 3 s De Syllogismo Demonstrativo.

His itaque praemissis sit Quaestio LQuid est Smis senus Demon ativus 3Is, qui ex rite definitis, Si divisis te i. nis propositiones essicit, la ex his conclusonem evidentem, convincentem,necessariam, immediatam elicit. Quomplex est Syagogismus Demonstrativus yDuplex: μι,seu quodue & rari, seu propter quid. Hic primarius, ille fecundarius ess.

Neque enim perfectam, S eridentem cogniationem habet, qui scit rem esse, nisi etiam sciat, cur sit.

uiud est Θllogismus δει ea propter quid γQui demonstrat, Cur sit Z a caUSa proxima concludendo ad effectum. Ut,

Omne rationali es r biis. Omnis homo est rationalis. E. Omnis homo es r bilis.

Dicitur alias Demonstratio a priori.

Quid es Dilogi us ἐτι ΤQui demonstrat,quod sit, procedendo.

I. Ah Effectu ad Causam, quae Demonstratio dicitur a posteriori. v. g.

cujus ambias rotunda stud ipsum es rotandum. Terrae umbra est rotunda. x. I a Terra est rotunda, i. l. a

258쪽

a. a Causa remota ad Effectum negative. V. gr. Quod non est animal, non respirat. A. Lapis non est animal. Ε. Lapis non respirat.

a. ab uno necessario connexorum ad aliud.

V. g.

in Lapis eonvertitur ad polum , ille etiam trahit ferrum. A. me lapis magnes) convertitur ad poIum. E. trahit serrum.

Qui sunt Termini Syllogismi Demonstrativit L. SUBIECTu Μ. a. AFFEc Tio M 3

CAUSA.EMLICA inibi hos terminos. r. SuaiECTuM Assectonis est Minor Ter nM, de quo affectio demonstratur.

Vocatur a Philosopho Genus , subjectum Genus, priamum susceptivum,-δεκμον, sive sit theoreticum, sive practicum, sive poeticum; sive necessarium, sive eontingens; sive uni 'ersale, sive fingularer modo ita se habeat, tu infectis aliqua per causam necessariam de ipso demonstrim pinca. AFFECTio est Maior Terminus, qui de Subjecto demonstratur.

Dicitur Proprium,proprium παθος, passo, attributum. Ut, Ecclipsis de Luna; Immortalitas de anima rationali et AEternitas de DEO. Dicitur autem affectio, quicquid Subjecto necessario tribuitur, ita tamen, ut Conceptum

essentialem non ingrediatur, sed ex illo fluat. ' 3. caus

259쪽

De SyllogismoDemonstrativo. . CAusA est Medius Terminus, per quem AD sectio de Subjecto demonstratur.

Ut Ecclipsis de Luna , per Interposito,em terra inter Solem, es Lunam; Immortalitas de anima , per naturam Spiritus; AEternitas de DEO , per Independentiam egenotialem. Cirin vero Quatuor sint Causarum genera: Meiens, Unis, Materia.S Forma; in demonstratione tanis tum locum habent raciens, M Finis. Materia enim, MForma huc non pertinent, quatenus Causa Internae, ic ut essentiam constituenteS , sed quatenus sunt causa sua-τum proprietatum,& operationum incientes. Et Veiens quidem alia est formalis , Physica, Sc proprie sic dicta causa ', alia Virtualis, Logica, ratio inferendi a priori, uae quamviS Causa propriε dicta non sit; ita tamen ad Asteritonem comparata est, ut, si possibilis esset aliqua illius affectionis causa, illa ratio a priori esset ea causa. sie laris bilitas est Astectio Entis: ejus ratio a priori est unitas e secundum modum enim concipiendi Ensideb est Indivisibila, quia est unum. Sic, ut dictum, Diadependentia est ratio a priori aeternitatis.

Ouae est natura Pro sitionum Demon alia

Propositio Demonstrativa est principi-

Um proprium, Verum , necessarium , pri mum, Se immediatum,prius,notiuS, M causa conclusionis. Principium Proprium. Vii. supra e. XII.

Ver Um. Exsa s enim principiis vera scientiano, aequiritur. Necessarium. Qisi enim gradum necestatis nou obet scientiam parere non potest.

Primum

260쪽

Primum M Immediatum. Ita ut inter cauissam, S essectum non intercedat alia; Si non actu, ut si in Demonstratione absolute perfecta , tamen virtute, ita ut fini laus , qaae per aliquas prima jam sunt demonstrata,

Linea l-- Quantum Extensum Dis bile. -- Mensurabile. . Si dieamr Linea est quanta. Quantum est extensuri. Erutensum est dis bile. 'Dii bile est mensurabile. hae sunt Propositiones iaemediata. At si dicas et Lisea est extensa. . Quantum est divi sic ' . Extensum est messurabis 8ce. Hae sunt propositiones mediata,quia inter Subiectum, di Praedicatum datur mediam ur Praedicatum Subiecto infit. ex. gr. Inter Lineam Extensum esse, datur Detuantum, quod est causa Extensionis . propter uuam QNtensio lineae tribuitur &e. x x 'In Demonstratione itaque fimplieiter perfecta --jor Propositio est immediata, immedietate causa, es M.

sectus , sive assectionis 3 Minor immedietate Subiecti. Η cause, ut, Omne quantum est extensum.

Omnis Linea est quanta. E. Omnis Linea es extensa. Omne extensium o dimisbiis. Omne quantum est extensum. E. Omne quantum est dis bile. Omne diu biis est mensurabile. Omne extensium es divisibile. E. Omne extensum est mensura se. a Nec