Compendium logices, a Jo. Henrico Schellenbauero ..

221쪽

De Syllogismo. r. est Methodus Synthetica 'Quae progreditur a principiis ad princi

piata.

Id se a Generalibus ad Specialia ; ab Emeientibus ad Effecta; a Mediis, ad Finem ; a Simplicibus'Pa tibus ad composita S tota. Hae vita traduntur Discia pliκε Theoreticae, quarum Objectum e ' θεωρήῖὸose contempIativum. Ut, Gnostologia, Noologia, Μetaphγsica, Pneumatica, Physica, & Mathesis.

Quae est Methodus Analytica 3 Quae progreditur a princis alis ad prin

ore Glis sve Activum. ut,Ethica,Politica, Oeconomica. Ad has reducuntur quoad tractandi modum tum Facultates, ut superiores: Theologia,Jurisprudentia, Medicina; tum Artes, ut Ars Μilitaris,Fabrilis SccDisciplinae Instrumentales, Grammatica, Rhetorica, LB-giea 8cc. lQua es Methodus universetis 'Dispositio totius Disciplinae. Qua est Methodus Particuiaris Dispositio certi Thematis. Quid vocas Thema Thema dicitur Materia vel Subj ectum Tractationis. Qtyotuplex est Nema 'Thema aliud est simplex, Ut: angelus, aliud

222쪽

llo 3 Lib. III. aliud Conjunctum, Ut e Sunt ne Angeli motores orbium caelestum ἶΤhema Simplex est Quastio una S fmplex, ad ausus non potest responderi Ita vel Non ; sed nudE, vel per Quaestiones simplices : Quis 3 Quid Z Ubi ὶ Quibus auxiliis Z Cur Z Quomodo Z uuando Z tractanda est. Ut J dο- reatur: Quis fit Autor Decalogi Z Quid sit Decalogus Ubi sit promulgatus Chus Ministerio ' Quo Fine Z Quo apparatu; Quo tempore' Thema verti Conjunctum est Quastis, vel confirmam da aut refutanda est ad quam re onderi potest ita, veιNon: quia tractatur per ausionem Coniunctam An sit. Ut, An Christus sit Messias ξLoci Communes, quibus Thema Simplex tractari fi lii, sunt a Notatione,Definitione,Divisione, Causis, Adiunctis S Oppositis. Quidam etiam secundum decem Praedicamenta tractationem instituunt. vid. D. IV veri Gymnasilol. Logic Rhetore ei nematis Conjuncti sunt a Causis, Adjunctis, Antecedentibus,S Consequentibus ς Circum-ctantiis, Dissentaneis, Comparatis U Testimoniis. Qua est Methodus Didascalica Quae ponit Thesin Id est: Quid sentiat statuit, explicat, eoormat, ab Adversariorum Objectionibus vindicat,& defendit. Qua est Methodus Elenclatea φQuae oppugnat Antithesin. Id est: Sententia adversarii contradicit. Didascalica Elenchticam antecedat, nisi animus Au, clitoris erroneis praejudiciis nimis occupatus sit,

qua velut nebulae prius discutienda sunt.

223쪽

aοι De Syllogisino.

I. Syllogismus Dialecticus non destitui

tur suo Ui.

IItilis sanh est r. in Analysi Scriptorum aliorum, ubi saepe pro Demonstrationibus venditantur,quae vix PTO bationis Dialecticae nomen merentur. a. In γενισυ succurrit Intellectui ad comparandam qualemcunque rei cognitionem, cum proxima, Ec adae quata rerum principia non semper obvia sint. 3. Facit ad confirmanda, Sc declaranda ανἄπο κτἀ, c indemonstrabilia rerum Principia. 4. Praeparat intellectum ad demonstrationem, velut levibus velitationihus Tirones ad praelia praeparantur.

II. Problema debet esse utile,honestum, dubium, pervitim.

UTILE. Omnia cujusque generis problemata in Topicis disputari possunt, Phasea, Ethica &c. ex pris-cipiis ficu. communibus. Limites tamen suos habent ista problemata, nimirum debent esse primo utilia,non

quales βnt: in mulieres sint nomines 8 Cur Deus prohibuerit carnem suillam non leporinamZquare non arandum bove simul, & asino Θ an, & qua de causa, etiamsi homo lapsus non esset. Filius Dei fui stet incarnatus Z quas Rabbiηorum s Sch0ιasticorum otiosas qηaesiones pedi ingit Dannisv Id. Disp. PM. ΗΟNEsTuΜ. Quod pietati S honestati non rep ηet. Neque enim disputandum est: an Deus sit colendus, necne Z an parentes sint honorandi, necneZAn promiscuae libidines sint licitae, necne 'Si mus

224쪽

Lib. m. ac stoserit hostiam, excommunicandusne sit 3 an a Missatico devorandus λ an adorandus Τ An Deus sit causa peccan, necne Z 8cc. Per ejusmodi enim Quaestiones pietas, di boni mores labefactantur, animique hominum ad impias blasphemasque cogitassones inClinantur.

DABIuM. Nam de iis, qM per se elara sensui manifesta sunt, non es instituenda Disputatio: Ex. gr.

an Nix sit alba, necne 3 an Sol sit calidus, necne ZPERviuΜ. Id est,Pod non imposbite,non nimis o scisa sterile a probatione Dialectica remotum,priscia piis domesticis potius, quam communibus flabiliendum.

III. Omne principium dialecticum de .

bet esse tanξον. Id est trobabile,vero conseηtaneum. Cui opponi tur παραδοξον, absurdum,abbnum,uero non consonum, S a immuni homiηvm, vel aliorum Sapientnm consensu alienum. Qualia Paradoxasunt illud Maxa gorae: nivei I esse atram. Antisthenis: non dari contradictionem.

IV. Quod scimus , debemus rationi;

quod credimus, Autoritati. Seire docet Ratio: sed credimus Autoritati. V. Autoritas divina major est omni Demonstratione. VI. Ab Autoritate divina in rebus fidei argUmentamur amrmarivh, negativd, in caeteris affirmative tantum Ut,

225쪽

aco De syllogismo.

Seriptura Sacra docet, Deum e sye unum in essentiis, is trinum in personis. E. hoc est credendum. Scriptura S. non docet, mortuos hse invocandos.' Ε. non sunt invocandi. Dico: In rebns fidei. AE in ceteris,id est,in Philosophicis historicis,politicis, medicis &c. mitum a malive, non negative procedimus. Sic procedit:

Iulti dicit, dari aquas soracaelestes. E. danis tur. At non procedit: Moses nihil docet de Artipodibus. E. Non dantur Antipodes.

VII. Ex una, Vel utraque praemissa divi na gignitur fides divina. Quia ratio ulti

ma,propter quam intellectuS ineutitur Concti soni, est authoritas Dei. Eui igitur altera Praemissarum sit naturalis, tamen assensus conclusioni adhibitus divino Testimonio nititur. illud enim axioma: ConoIusto sequitur partem debiliorem, de debilitate proposiistionis particularis,aut Negativae non vero de Conis ditione ipsius materiae intelligendum est. Id quod in Theologia probe notandum. VI i 1. Multitudo errantium non parit patrocinium erranti. Maxime in rebus Idei, quarum veritas non pendet a cossentientiampi rasitate sed a Verbi θεοπνέυα veritate. IX. Artifici mera cuisis perito in sua a

dendum. Q.

226쪽

X. In actionibus, M consiliis ad prudentiorum . In Rationibus ad Sapientiorum consensum est provocandUm. XI. Non omne testimonium habet autoritatem. Oportet enim testes esse idoneos, veraces, passionibus non deditos &c. Unde est, quod testimonium amici pro amico infr-m: hostis contra hostem fere nullam: at pro hoste firmius

XII. Bona Methodus a facilioribus incipit, quasi per gradus ad minus facilia pro

greditur,atque omnia aptis Connexionum vinculis inter se conjungit. Ut tota Tractatio sit aliqua quasi σωμαlοποιιι.

XIII. Genus dividendum est in omnes suas Species: Dium in omnes suas Partes: Mquaevis disscultas in omnes suos ea . XIV. Disputationes suntInstitutum opti

B. Di p. p. I. & seqq. N a Radmus Instit. LV. p. ψ38. Useqq. Disputandum vero est legitime. DIGRESSIODe ossicio recte disputantium. I. Status Controversia accurate est formandus.& exam, constituendum quid quaeratur,&Quo modo Quaestioni contradicatur 3 alias Andabatarum more pugnabitur. 'Quod Argumenιum absolvit Dη. Corn. Martini in a P. 39. bseqq. a. Omnia

227쪽

De syllogismo.

a. Omnia fiant secundum Normam Logicam. Absque Logica enim disputare est αλόγωι dilpru

tare. Vid. iterum Corn. Mart. l. c. p. 92. S seqq.

. Opponens & Respondens ossicio suo proobe fungantur. Olficium autem Opponentis est: a) Thesi contradicere. a) Contradictionem probare., Ad datas Responsiones instare. δ) Restonsionem ad Majorem,vel minorm urgete. Officium Respondentis est: vi Argumenta contraria repetere. M Vulosa exsenteforma ad materiam non resφα

, Forma existeηte bona ad alteram praemissarum resondere ; nimirum ad veram, Concedendo ; ad falsam, Negando, vel Invertendo; ad ambiguam, Distinguendo; ad eam, quae complete distributia vam prae se fert, Instando.

γγ Ad probandam De ηοη facile descendere.

CAPUT IX.

SYLLOGISMO DIALECTICO.

Unde petuntur H AXIMAE, De Principia

' Ex Locis. . Iocus

228쪽

Lotus est sedes argumenti, sive principit, ex quo alia quid infertur probabiliter. unde syllogisnius Diale. incus etiam Topicus dicitur.

2uotuplices sunt Loci raeriplices potissmum: L Grammatici. a. Lo

gici. 3. Metahysici. I. Loci GRAMMATICI.

Horum sunt duo: I. a Notatione. 1. a Comiugatione. . 1. Notatio sive E mologia est Nominis late pretatio. Ut, Omniscius a Scire omnia. a. Conjugatio est Vocis a Voce, ratione signiscationis, derivatio. Ut,justitia, justus,juste. 'MAXiMae seu Canones Loci a

latione.

I. Cui competitNomen GAZpestativum,

mel 2. Proprium divinisus impositum et quo. que Notatio competit. Ut, Vocatu r JE's. E.salvabit populam suum. 1At non sequitur: Hocatur Frideriem l nomine humanitus im

positoo E. est pati ficus, II. Cui competit Notatio , eidem quo

que Nomen competit mi Nomen non siit ae quivocum,& Notatio Nomini adaequata. Ut, De viro sumpta est. E. est virago. Omyia potest. E. est Omllipotens.

229쪽

De syllogismo. At non sequitur. Habet animaim. E. est aximae. quia animal & anima sint inadaequata, di hoc , quam illud, latius patet. Mis A Loci a Conjugatione. De quo unum Conjugatorum amrmatur, Vel negatur, de eodem amrmatur veInegatur alterum. Ut, Peecatum est iniquitas. E. Peccare est iniquam, Et Peccator laiquus.

Distiug. r. inter per se de per accidens. Sie non senuitur: Medicus est Pius. E. Mediciua est Pietas. a. Inter ad um&habitum,potentiam di actum. Sic non

Archilecto ines ars ad seandi. E. ediscat. 3. Inter formam Intrinsecam 9 Extrinsecam. Sic non sequitur rminum eaeefacit. E. est ealidum.

II. Loci LOGICI desumuntur:

x. a Praedicabilibua. a.Definitione. 3 .Divisione. T. MAXIMAE a I. PRAEDICABILIBUS.

I. Posito Genere, ponitur species. Suru

230쪽

. m. III. Posita vel sublata Differentia ulibma, ponitur vel tollitur Species. Ut, o animal ratione prassitum. F. es homo. Mar est Rotivum. Ε. nou est animal. IV. Posito vel sublato Proprio, ponitur Wel tollitur ipsa essentia. Ut, u regibile, E. es Lest. Non tendit sursinn. E. non o lave. V. Posito accidente broprio vel communi ponitur Subiectum, non vicissim. Ut

Datur Subjectam aliqvid, cui albedo labarat. Glacitat. E. est gallia Muinae a a. DEFINITIONE sDIUISIONE.

I. Cui competit vel non competit Definitio, ei etiam compeis, vel non competit Definitum. Ut,

Avaris Mactam sum eotiscat is Creaturam. E. es Italalatra. Papa extollit se Apra Deum Η omeHMσμ E. est Auliebri s. Angeias non scireumfiripim superficie corporis. E. Non est in loco. invidis. E. dolet alienis rebus secundis. Non est justus. E. non tribuit suum cuique.

ll. Cui competit vel non comperit Dis visum, ei etiam una ex partibus dividentibusl compedi, vel non compedi. Ut, se α Ome