De perfecto principe ad Clementem 8. apophtegmata card. P. Aldobrandini in quibus ars imperandi tenetur inclusa ab Henrico Farnesio ... in librum vnum congesta, atque regum, imperatorum, ac sapientissimorum heroum exemplis, ex omni antiquitate aucta,

361쪽

3 2 a Car. Petri Adobrandini

quotannis non paucos saluti, exanimi perturbationibus esse restitutos: & Asculapius Mimos etiam risus conciliatores adhibuit sepe medicinae loco.

OD FELIX SIT NON QUI BONA. psideat, qui bonus sit. X.

UIA felicitatis commendatio in virtutis alicuisius inuolucris, oportet sit demersa : interrogatus, cur qui boni viri sunt, contemnant diuiatias: quia djxit, virtus non eget externis bonis: quibus nec augeri, nec comminui potest. Itaq; laudatur Diogenes, qui praeclarius duxit pecunijs non egere, quam abundar .

cUOD EXTRA FINES VIRTUTIS

exulent omnia mala. XI. V M ex probitatis coloribus, & doctrinae pigmentis,bene institutae ciuitatis forma est deducenda : quaerenti quaenam ciuitas praecaeteris esset felix, & beata: ea respondit, quae non eget Virtute. Virtus enim vias uerabat Zeno Critticus, Stoico tum princeps sola sussicit, ad bene beateq; vivendunti. Etenim si in Phalaridis tauro uratur, qui bonus est, quia virtus est summum bonum, nec uri potest: in ipsi, incendio felicitatem minime

362쪽

e dipo Gegmata de Felicitate . sas

si VOD PUBLICAE SOCIETATIS

felicitas, concorata ea depascenda. XII. OLITUS est dicere, ciuibus iter ad felicitatem, una beneuolentiae semita patere: duo esse concordiae vincula beneficium, & gratiam , quorum alterum beneuolentiam connectit accipientium:altera largientium amorem, & studium stabili charitate confirmat. G mmunis enim spes, c mmunisq; metus maximam concordiam parit. Illa vi quae animo concepimus bona cons quamur: noc, Vt quae imminent mala, suoterfugiamus.

orbis sit felicitas.. XII f.

CISCITANTI cuidam, qua arte communis si cietatis felicitas,& concordia seruaretur potissimum a Principe: iuris respondit aequabilitate. Hoc uno responso docuit,principi cauendum esse, ne maior poena sit, quam culpa: neue ijsdem ex causis, alij plectantur, alij impune dimittantur. Nihil enim iniquius tulit P. R. quam ab Imperatore Domitiano in eodem crimine depraehensos pauperes capitali supplicio damnari: opulentiores, ac diuites pecunia mulctari, & patrimonijs exutos absolui.

si UOD UELUTI OVI DAM PUBLICAE

felicitatis cibus sit, imum Concordia XIV.

O N s V E VIT dicere urbis felicitatem non seluminasci ex civium concordia, sed etiam eius veluti quodam pabulo nutriri- Hinc vetus illa Salusiij,

sentcntlaa.

363쪽

Carae Tetri Midobrandini

sententia. Concordia paruae res crescunt: discordia maximὸ dilabuntur. Ex huius eluuione pestcm omnem imperij p rari scribit Xenophon ; Platoq; in lib. de Rep. eam pluribus detestatur rationibus, Haec quippe illa est furia infernalis, quae a Poetis Alecto dicitur a Graecis αλυκ- dissoluo, quod regna uniuersa, perdiscordiam dissoluantur, & intereant. Itaq; Antisthenes concordiam inquiebat,quouis muro esse firmius

munimentum. .

si UOD PRINCIPIS ELOύUENTIA

non vacet selicitate . XV.RINCIPI suam etiam tribuebat eloquentiae

felicitatem . interrogatus enim quis feliciter rogeret, non qui opulentia dixit,aut robore pluri- -mum pollet, sed eloquentiata . Haec enim sola potest omnia rationis imperio subij cer . Homerus itaq;Vlyssi cum artem tribuit imperandi, illum maxime elociuentem facit, . Hesiodus vero Reges eos, qui Deo sunt chari, omnes ait, diuinitus eloquentia donari: qua detracta nulla diuturna potest remanere Principis gloria . Quocirca repra henditur Pericles, qui cum in re bellica, & consilio rerum gestarum floreret gloria, voluit stylo neglecto, Athenis a Phidia pingi, in scuto Mineruae, cum Amazone pugnans. Mutito enim maior est styli, quam picturae gloria. illa igitur iure C. Caesarem compulit ut rerum a se gestarum scriberet commentarios. Nam imaginis pulchritudo pictoris est opus quae autem virtus scriptis celebratur, non scriptoris est, sed eius, qui ea virtute fuit honestatus. Quare prae stilo iacet omnis imaginum glori .

364쪽

ε ophthemata de Felicitate . 3a ycUOD IN PRINCIPE, NON SOLUM ingenij ,sed etiam imper, acultas dicendi alat

Felicitarenta. XVI. N TERROGATUS quae facultas dicendi, in Principe vim oleret felicitatis, ea, re spondit, qua floruit C. Caesar. Is enim omnium oratorum facultatem exaequauit, or tionis lepor Homerus Menelaum duucem in dicedo fuisse tradit: breuem tamen. Nam breuitas in Principibus laudatu U. Lacones ex omnibus i

Graecis, breui genere dicendi laudantur, ac in primis eorum Rex Agesilaus.

uUOD IURIS FELICITAS IN PRIM

'cipis eloquentia, maxime sitfndata .. XVI L. A V s T V M felixq; iuris propugnaculum, in

Principis eloquentia, dicebat esse fundatum . Testis est Iulianus Caesa V. Nam Delphidius or tor cum aliquando Numerium Narbonensis prouinciae paulo ante Praesidem repetundarum accusaret: isq; documentorum inopia, in ipso cursu orationis deficeret, e clamauit optime Caesar, Ecquis nocens esse poterit uspiam, si negare satis fuerit 3 tum scite Iulianus inquit, Ecquis innocens fuerit, si accusasse tantum satis erit 3 Hoc uno di -cto, & innocentem Virum seruauit, & p . tulantem simul tabulam, repressita.

365쪽

u UOD NEODICTERIA si V IDEM

Principum , ab iniuctione publica felicitatis videantur nuda. XVIII. N Q VI E B A T Principum dicteria nunquam ad imperij felicitatem, non esse pisna instructionis, de disciplinae. vulgare est,& peruagatum Annibalis exemplum. Nam Antiochus Populo Romano bellum illaturus, cum copias in ordinem duxisset, non tam armis mstructas, quam auro, de argento ornatas: Annibalem rogauit, num satis eas Romanis esse putaret, tum Poenus, satis, inquit, esse puto, etsi sunt auarissimi. Rex de victoria rogabat: ille de praeda respondeba . .

QUOD PUBLICAE FELICITATIS

opifices sint viri eloquentes. XIX. O LlTUS est dicere publicae felicit

iis opificcs, & Architectos, in Imperio esse .iros eloquentes. itaq; Agam mnon apud Homerum, principes aliquot exoptans, ad Troiam expugnan. idam, non Achilli, non Diomedi: Sed Vlysii ,& Nestori, qui facultate dicendii plurimum valebant, Optabat similes. Sic Pyrrhus Cineam dilexit: Sic Alexander Oratorem Phocionem amauit, ut victo Dario, cum Magnus ex virtute cognominaretur, nullici; moitalium perliteras salutem dicerer, Phocioni tamen , de Antipatro, in ipso literarum ingressia, δρvestibulo, plurimum impertiret salutis.

366쪽

e ophthemata de Felicitat . Rarsi UOD IN DICENDI FACULTATE

veluti quoddam, ad felicitatem Imperi, sit vehiculum. I X.

. si i

U I D A M interroganti quod imperij csset,

ad felicitatem vehiculum: non armati exemcitus robur, dixit, sed vis, & facultas dice di. Itaq; tanti apud Alexandrum Magnum fuit Ilias Homeri, ut eam, rei militaris via licum, atq; virtutis, & gloriae ossicinam n minareta. Nec eloquentiae praesidio modo, sed etiam et quentium virorum similiaritate adiutus Magnus euasit. Pr bauit laetiam per Onesicrum oratorem , quem in bello nunquam a te dimisit, resq;. a se gestas literis ab eo mandarium

si UOD FELICITER IMPERET siue

manibus potius, quam lingua loquatur. XXI. V O NIA M par est in Rep. vi imperet qui plus

sapiat, obediat, qui minus : atq; ut sapientia ingenij: ita sapientiae. decus est eloquentia, interrogarus aliquando quospoti ssimum inter viros eloquentes probaret, eos dixit, qui moribus potius,quam verbis fidem faciunt. Nam qui bene loquitur, nec recte viauit, similis est, ut Diogenes solitus est dicere, Cithara. quae prodest audientibus, ipsa vero nec se uat quicquam, nece audia .

367쪽

3 as . Car. Petri Adurandisi

si VOD IN IMPERIO FELICITATISyropugnaculum psit eloquentia. XXII.

V M eloquentia non sit alicuius doctrinae consors, & socia, sed omnis doctrina, consueuit dicere, nullum esse imperij vallum firmius:quam quod in eloquentiae campo est fundatum . Nam cur Argus, ut est in fabulis, a Mercurio capite est truncatus cedit prudentia, in qua & consilij, & armorum vis omnis est posita, eloquentiae: non eloquentia, in rerum deliberatione prudentiae. Iccirco eriim Mercurius gestat caduceum, qui a cadendo est dictus, quod eloquentiae interuentu, statim cadant controuersiarum tempestates omnes, & procellae. Non t mere igitur olim Athenis Statua Mercurij spectabatur quadrata . Nam quadrat eloquentia feri