장음표시 사용
131쪽
cumst unus, pingimis nominibus cietur, propter specierum multitudinem, quarum diuersitate fit multiformis & a iuuando Iupiter dicitur: quem Graeci quod vitae nostrae amnor sit, rectisti me appellatu. Saturnum etiam illi ου us quas n. αν id est, quemdam inceptum ab origine, internu- ii ii ad fine Tempus appellant. Dicitur & fulgurator, & Tonitrualis, & Fulminator, etiam imbricitor, M item Serenator. & plures eum frugiferum vocant, multi Vrbis custo id, alij hospitalem, Amicalemq; & omnium ossiciorum nominibus appellant. Est & militaris, & triumphator,& propagator,& tropaeophorus,& multo plura eiusmodi apud aruspices & Romanos veteres inuenies. Orpheus vero hinc eiuri potestatem volens, his de eo verbis canit:
Tξ ἰερῆς κρολη; μερξιερο ρ. 'ν. Primus cunctorum est, ct Iupiter ultimus Hem, Iupitor , capui ct medium est. Sunt ex Ioue cuncta. Iupiter est te ra basis, se stellantis Olympi piser ct mas es, si idem nympta perennis. Spiritus est cunctes, se usi es Iupiter ignis. Iupiter est pelagi radix; est Lunaci, Sol φ, Cunctorum rex es, princeps h, is originis auctor, Namsi simu occμltans Olce in luminis auri Cuncta tulit, sacro versans ubiectore cura . Fatum autem, quodJ Graecisi inbην a tractu quodam causarum iniucem se continentium, vol int dici decretii, idedicunt, quod omnia in hoc statu rerum definita 3 s sint nec sit in hoc Mundo aliquid interminatum. idem φω- tum Vocant, quod ex partibus constςti hin quod unicuique attributio suasit adscripta. Adrastea eademque inςffusibilis necessit sultionis. Sed tria Fata sunt; Lu- . merus cum ratione temporis faciensis potestatem earum ad eius de similitudine temporis resera Nam quod in fuso poris
132쪽
dum ex colo tractum est, subactum uecura digitorum , is futuri & consequentis seculi posteriora videtur ostendere. Haec illis conditio ex nominum eorundem proprietate contingit. ut sit Atropos praeteriri temporis fatum quod ne Deus squidem faciet insectum. Futuri temporis Lachesis a fine cognominata, quod etiam illis quae futura sunt, finem suum Deus dederit: Clotho praesentis temporis habet. curam, ut ipsis actionibus suadeat, ne cura soleis rebus omnibus desit Deum vero ire per omnes terrasque non frustra arbitrabitur, i oqui audiet Platonis haec verba : Deus namque, sicut vetus, inquit, continet ratio, principia&sines, & media rerum omnium penetrat, atque illustiat& curru volucri super sertur. Eundem Deum ultrix uecessitas,semper&ubique comitatur, eorum qui a sacra lege discesserint vindex futura. quam iI faciet ille mitificam, qui statim a tenero& ipsis incunabulis. intellexit, extimuit, eique se totum dedit atque pe
Ase ιε rius, Asclepius iste pro sole mihi est Deus.
Deus te nobis 5 Asclepi ut diuino sermoni interestes adduxit, eique tali qui merito omnium antea a nobissa orum vel nobis diuino numine inspiratorum videatures. 3 is religiosa pietate diuinior: quem stantelligens videris , eris omnium bonorum tota mente plenissimus. Si tamen multa Dyt bona, & non unum, in quo sunt omnia, alterum enim alterius consentaneum esse dinoscitur, omnia unius esse, aut vitum esse omnia. Ita enim sibi est utrumque connexum. , ut go separari alterium ab utroque non possit. bed de suturo ser- .' mone
133쪽
AD A sc LEPi V M. 77xione hoc diligenti intentione cognosces. Tu vero d Ascle pi procede paululum, atque nobis qui intersit evoca. Quo ingresso , Asclepius etiam Ammonem interesse suggessit. Trismegistus ait; nulla inuidia Ammonem prohibet a nos bis. Etenim ad eius nomen multa meminimus a nobis cGse conscripta, uti etiam ad Tatium amantissimum& ca stimum filium, multa Physica exoticaque plurima, tractatum
hunc autem tuo scribam nomine. Praeter Ammonem Vero nullum euoca alterum, ne tantae rei religiosissimus sermoro multorum interuentu praesentiaque violetur. Tractatum enim tota numinis maiestate plenissimum irreligiosae mentis est multorum conscientiae publicare. Ammone etiam aditum ingresso, sanctoque illo, quatuor virorum religion i & diuina Dei completo praesentia, competenti venerabiliteris silentio ex ore Hermis,animis singulorum mentibusq; pendentibus, diuinus Cupido sic est orsus dicere: O Asclepi omnis humana immortalis est anima, sed non se niformiter cunctae, sed aliae alio more vel tempore. No enim o Trismegiste omnis unius qualitatis est animaλTRIS-io MEGrsaeus. O Asclepi, ut celeriter de vera rationis con
tinentia decidistis Non enim hoc dixi omnia unum esse; dc
unum omnia, utpote quia in creatore fuerint omnia, ante
quam creasset omnia, nec immerito ipse dictus est omnia, cnius membra sunt omnia. Huius itaque qui est unus omnia. vel ipse est creator omnium, in hac tota disputatione curato meminisse. De coelo cuncta descendunt in terram ,&in aquam, & in aera. Ignis solum . quod sursum versus sertur, vivificat, quod deorsum ei deseruiens. At verὁ quicquid de alto descendit generans est, quod sursum versus emanat nu-3o triens.Terra sola in seipsa consistens, omnium est receptrix, omniumque generum quae accipit restitutrix. Hoc ergo totum, sicut meministi, quod est omnium vel omnia anima es mundus a natura comprehensa agitantur, ita Omniti multiformi ima inum aequalitate variata, ut infinitae qualitatu 3s exintervat spectes esse noscantur, adunatae tamen ad hoc
ut totum unum & ex uno omnia tae videantur. Totus itaque qui is formatus est mundus, clementa sunt quatuor Ignis, Aqua, Terra, Aer, mundus unus, Anima una & Deus unus. Nunc mihi adesto totus quantum mente Vales,quan- ' tum calles astutia. Diuinitatis etenim ratio diuina sensus in
tentione noscenda tolleati simillima est Buuio e summo ia
134쪽
pronum praecipiti rapacitate currenti, quo emcitur ut intentionem nostram non solum audientium, verum etiam tractantium ipsorum celeri velocitate praetereat. Caelum ergo sensibilis Deus administrator est omnium corporum, quo
rum augmenta detrimentaq; sol & luna sortiti sum. Caeli svero Ac ipsius animae & omnium quae in mundo insunt, ipse gubernator est, qui est effector omniti Deus. A supradictis e
ni mommi,.qtior uide gubernator Deus omni u Nequctatio sertur influens per mundu & animam omnium generum &omnium specierum, perq; rerum naturam. Mundus autem io
praeparatus est a Deo receptaculum omnisormium specierit. Naturam autem per species imaginans, mundum per quatuor Elemenin ad caelum usque perduxit, cuncta Dei visibus placitura. Omnia autem desuper pendentia in species diui- duntur, hoc quod inurus sum genere. Genera rerum om- i inium suas species sequuntur, ut sit ita solidias genus species generis particula. Genus ergo deorum ex se deorum faciet species Daemonum genus aeque & hominum similiter. dc volucrum, & omnium quae in te mundus habetiui similes species senerat genus. Est& aliud animalis genus, sine ani- et ma quidem & tamen non carens sensibus. Vnde& beneficiis . gaudet.&aduersis minuitur atq; vitiatur; omni ii dico quae in terra radicum stirpiumq; incolumitate vivescunt, quaru . Decies per tota spariae sunt terra. Ipsum cari u plenum est deo. Supradicta autem genera inhabitant, usq; ad loca specieru, is quarum omnium rerii immortales sunt species. species enim pars est eneris, ut homo humanitatis, quam necesse est se- . . qui qualitatem sui generis Unde esiicitur, ut quamuis omnia genera sint immortalia, species tamen non omnes immorta- Iessunt. Diuinitatis enim genus & ipsu & species immorta- 3o :les sunt. Reliquiorum vero genera, quorum aeternitas est generis,quamuis per species occidat. nascendi tamen foecunditate seruatur, ideoq; species mortales sunt, ut homo mort lis sit, immortalis humanitas. Omnibus tamen generibus o-
mmu generum species miscentur, quaedam quae ante factae 3 ssunt, quaedam quae de his qua saetae liunt fiunt. Haec itaq; quq
sunt aut a diis, aut a daemonibus, aut ab hominibus supto-mnes simillim genetibus suis species. Corpora enim impossibile est conformati sine nutu diuino; species fisturari, sine adiutorio daemonum animalia institui&eoli sine hominibus non possunt. Qibicunque igitur daemonum a genere
135쪽
A t, A s e t et p i v M. do aequentes, in speciem fortuito coniuncti sunt, alicuiua speciei generis diuini proximitate & consortio diis similes
habentur. Quorum vero daemonum species sunt: qualitate sui generi spei seuerant,hi amantes hominum rationei dae-F mones nuncupantur. Similiter est & hominum aut eo am-
, plior. Multiforinis enim variaque humani generis species, α ipsa a praedicto desuper adueniens consorti O, Omnium aliarum specierum mulins & propὰ omnium per necessitatem coniunctiones facit. propter quod re prope deos accedit, quiro semente qua diis iunctus est duina religione diis iunxerit,&daei non ii qui iis iunctus est. Humani veris qui medietatelai generis contenti sunt,& reliquae species iis similes erunt, quorum se generis speciebus iunxerunt. Propter hoc o Assi lepi magnum miraculum est homo animal adorandum at- F que honorandum. Hoc enim in naturam dei transit, quasi ipse sit deus. hoc daemonum genus nouit, utpote qui cum isi dem ortum se esse cognoscat. hoc humana: naturae partem
in seipso despicit alterius rartis diuinitate confisus. O hominum quanta est natur temperata felicius,ac diis cognata 30 dinivitate coniunctus, parti sim, qua terrenus est intra te de-
' Ludit, caetera omnia quibus sς necessarium esse caelesti dispo- sitione cognoscis, nexu secum caritatis astringit, sicq; suspi-
cit caelum. Sic ergo feliciore loco medietatis est politus, ut quae infra se sunt diligat, ipse a superioribus diligatur, colit
terram, et omentis velocitate miscetur acumine metis in maris profunda descendit, omnia illi licent, non caelum illi vi di detur altissimum, quasi enim e proximo sagacitate animi
metitur. Intentionem animi eius nullia acris caligo confii dit, non densitas terrae operam eius impedit, non aqu ς altitu-io do profunda despectum eius obtundit,omnia idem cst & v- ' bique idem est. Horum omnium generum,quae sunt anima- lia, desuper, deorsum adices peruenicies habent. Inanim iiii aute de imo insuperna viva radice sylvescunt. QiS daal . te duplicibus aiuntur elementis, quae iam simplicibus. Ali-3s menta autem sunt bina, animς & corporis, e quibus animalia c stant Anima mundi inquieta semper agitatione nutritur. Corpora ex aqiua&terra inferioris naudi alimentis augesciit. Spiritus quoqi plena sunt omnia permixtus cuctis cuncta vivificat, sensu addito ad hominis inteli gentia, quae quinta pars sola homini concessa est ex aethere. Sed de animalibus cunctis humanos tantum sensus ad divinae rationis intelli- S
136쪽
xentiam exornat, erigit atque sustolst.Sed quoniana desen, 1u commoneor dicere, paulo post & huius rationem vobis exponam. est enim sanctissima & magna, & non minor qui ea quae est diuinitatis ipsius. Sed nunc vobis expediam quaec 'cram. Dicebam enim in ipsis initio rerum de coniunctio sne deorum, qua homi nes soli eorum dignatione perfruun-xur. QAicunque etenim hominum tantum felicitatis adepti sunt, ut illum intelligentiae diuinum perciperent sensum, qui sensus est diuinior in solo deo, & tu humana intelligentia. As CL. Non enim omnium hominum e Trismegis lev- , ni formis est sensus 3TRis M. Non omnes o Asclepi intelligentiam veram adepti sunt, sed imaginem temerario imp tu nulla vera ratione i iaspecta sequentes decipiuntur, quae in mentibus malitiam parit, & transformat optimum animal in naturam serae moresque beluarum. De sensu autem & de I somnibus sensualibus quando & de spiritu, tunc totam vobis praestabo rationem. Solum enim animal homo duplex est, ct eius v napars simplex, quae,ut Graeci aiunt, 1ς, quam vocamus diuinae, similitudinis formam. Est autem quadruplex quod ἰλ-ὸν Graecis nox mundanum dicimus ex quo
.factum est corpus, quo circuntegitur illud quod in homine diuinum esse iam diximus, in quo mentis diuinitas tecta sola cum cognatis suis, idest mentis purae sensibus secum ipsa
conquiescat, tanquam muro corporis septa. As CL t. Quid
ergo oportuit o Tristia iste hominem in mundo constitui, Iα non in ea parte qua Deus est eum in summa beatitudine
degere λTRIs MEGI. Recte quaeriso Asclepi. Et nos enim rogamus deum ut tribuat nobis facultatem reddendae rati onis istius. Cum enim omnia ex voluntate eius dependeant, tum illa vel maxime quae de tota summitate tranetan - tur, quam rationem praesenti disputatione conquirimus. Audi ergo Asclepi. Dominus & omnium conformator,
quem recte Deum dicimus,quem a se seeundum secerit, qui videri & sentiri possit, eundem secundum sensibilem ita dixerim, non ideo quod ipse sentiat lite hoc enim an ipse sen- 3stiat an non alio dicemus temporeὶ sed eo quod videntium senses incurrit. QSoniam ergo hunc secit ex se primum Ma se secundum, visusque est ei pulcher, utpote qui sit omnia
bonitate plenissimus amauit eum ut diuinitatis suae partem. Ergo ut lautus & tam bonus esset, voluit alium qui illum
quem ex se se erat tutueri potuisset, simulque de rationis imitatorem
137쪽
AD A se LX div M. 8tratorem&diligentiae secit hominem. Voluntas etenim de ipsa summa est persectio. utpote cum volui si e & persectile
uno codemq; temporis puncto compleat. Cum itaq; cum ου animaduerteret Deus non posse omnisi rerum esse dis I gentem . nisi eum mundano integumen o contegeret, texit cuni cnrporea domu, talesque omi es esse praecepit, ex utraq; natura in unum confundens comm scensque quantum satis esse debuisset. Itaq; hominem consormauit exanimi & corporis, id est ex aeterna & mortali natura, ut animal ira con-
o formatum viriq; os igini suae satisfacere possit, & mirari atque orare caelestia & aeterna & incolere atque gubernare terrena. Modo autem dico mortalia non aquam & terram, quae duo de quatuor elementis subiecit natura hominibus, sed ea quae ab hominibus, aut in his, aut de his fiunt aut ipsius terrae culis tus, pascua, adificatio portus, nauigatioines, communicatio nes, commodationes aternae, qui eri humanitatis inter se firmissimus nexus,& mundi partis, quae est aqua & terra, quae pars terrena mundi artium disciplinarumq; cognitione ari; usu seruatur, sine quibus mundum Deus noluit cile perfectu.ao Placitum enim Dei necessitas sequitur, voluntatem comitatur effectus. Neque enim credibile est Deo displiciturum es se quod placuit. cum & saturum id re placiturum multo ante i sciuerit. Sed o Asclepi animaduerto, vi ccleri mentis cupiditate festines audire quomodo homo caeli, vel qu i a eo sunt, delectum possit habere vel cultum. Audi itaque o Asclepi. . Delectus clei & caeli, clim his quae insunt omnibus, una est obsequiorum frequentatio. Hanc aliud animal non conse-cit, nec diuinorum, nec animalium, nisi solius horno. Hominum enim admirationibus, adorationibus, laudibus, obse-3o quiis; caelum caelestes'; delectantur Nec immerito in hominum coetum musarum chorus est a summa diuinitate demisia sus, scilicetne terrenus mundus videretur incultior, si modulorum dulcedine caruisset , sed potius ut musicatis h minum cantilenis concelebraret laudibus, qui solus omnia, 3 1 aut pater est omnium, atq; ita caelestibus laudibus nec in terris harmoniae suauitas defuisset. Aliqui ergo ipsique pauciss- mi pura mente praediti, sortiti sunt caeli suspiciei di venerabilem curam. Vilicunque autem ex duplici naturae suae confusione interiorem intelligentiam mole corporis resederui, o curandis elementis hisque inferioribus sunt praepositi. Animal ergo homo, no quidem is eo minor quod ex parte mor
138쪽
talis sit, sed eo sorte aptius est caciusq; compositus ad certa rationem mortalitate auctus esse videatur, scilicet quonia v-trumq; nisi ex utraq; materia sustinere n6 pcitulisset, ex utraque formatus est, ut & terrenorum cultum , & diuinitatis posset trabere delecti Ratione vero tractatus istius o Alcle- spi,n on solum sagaci intentione, verum etiam, cupio te arri- mi vivacitate percipere. Est enim ratio plurimis incredibilis. Integra autem & vera percipienda sanctioribus mentibus. Itaq; hinc exordiar. Aternitas dominus Deus primus est. Secundiis est mundus. Homo est tertius. Effector mundii Deus &cori; quae instant omni ui simul cuncta gubernando, eum ipso bomine pubernatore compositi, quod ita totum suscipiens homo id est, curam propriam diligentia sitia. ess-cit ut sit&ipse mundus uterque ornamento sibi, ut ex hac hominis diuina compostione mundus Graece rectius κοπις is dictus esse videatur. Is nouit se, nouit & mundum scilicet vememinerit quid partibus conueniat suis, quae sibi utenda, quibus sibi insciuiendust, recognostat. lavdc grates'; maximas agens deo, eius imaginem venerans, non gnarus seetiam secundum esse imagine Dei, cuius sunt imagines duae, et .mudus sciliceti & homo. Vnde enicitur, ut quonia est ipsius una compago parte qua ex anima,& sensu,& spiritu, axq; ratione diurnus est. velut ex elementis superioribus ascendere polle videatur in cactu : parte vero mundana, quae constat ex igni de aqua & aere, mortalis resistat in teriam. ne curae suae a Fomnia mandata vidua desertaq; dimitta . Sic cinna humani- tas ex parte diuina ex alia partemo: talis est et Secta in corpore cosistens. Est autem mensura eius xtriusq; id est hominis ante omnis relisio, quam szquitur bonitas. Eademia' tune vide ut eis iter ta, si contra cupiditatem omni u alienatu 3ν rerum sit despectus virtute munita. Sut enim ab omnibus diuiuae cognationis partibus aliena orarii: a quaecunq; terrena corporali cupiditate pollidentur. quae inclito postes: tonti no mine nuncirpantur, quonia non nata nobiscum, sed postea a nobis possideri coeperiit. Om ia et o huiusmodi ab homine 3 Ialiena sunt, etiam cur 'us, ut& ea siue appetimus, dc illud ex quo appetenti nobis est vitium dispiciamus. Vt enim meum animum rationis ducit intentio, holano hactenus esse debuit ut contemplatione diuinitatis partem quae sibi ni iacta mortali est , mundi interioris. neces litate seruandi despiciat at oeque contemnax. Nam thomo ex utraque parte possit esse
139쪽
i lenissmus, quaternis eum vitiusq; partis elementis anim aduerte et se tarmatum, manibus & pedibus utrisque binis, alii'; corporis membris quibus inferiori id est terreno m do deseruiat. Illis vero partibus quatuor senius animi, me-3 moriae, atque prouidemiae . quarum ratione cuncta diuina norit atque suspiciat. Vnde ei licitur ut rerum diuersitates, qualitates, ei sectus, quantitates suspiciosa indagitione tho-mol sectetur. retardatus vero graui & nimio corporis vitio,
has naturae rerum causas, quae verae sunt proprie, prouidere non possit. Hunc ergo sic effectum conformatumque, Sciali ministerio obsequioque pr positum a summo deo, eumque competenter munde mundum seruando, deum pie co tendo, digne & competenter in utroque dei v oluntati parentem, talem quo munere credis este munerandum Z Siquidem
cum Dei opera sit mundus, eiusque pulchritudinem qui diligentia seruat atque auget operamque suam cum Dei volutitate coniungit, cum speciem quam ille intentione diui ita formauit, adminiculo sui corporis, diurno opere cui aqκα componit, quo munere credis esse munerandum ξ nisi eo O quo parentes nostri munerati sunt. quo etiam nos quoque munerari, si taret diuinae pietati conii' lacitum , optamus piissimis votis fidesti H emeritos atque exutos mundana custodia, nexibus mortalitatis absolutos. naturae su perioris
partis, id est diuinae, puros sanctosque restituat. As C L. Iuste s &vere dicis o Trismegiste. Haec est enim merces pie sub Deo diligenterque cum mundo viventibus. Secus en in impieque qui vixerint,& reditus denegatur in c luna,& constituitur in corpora alia indigna sancto animo & foeda est migratio, ut iste rationis sermo processit 5 Tris me iste futuraeso aeternitatis spe animae in mundana vita periclitatur. Sed aliis
incredibile, aliis fabulosum,aliis sorsitan videtur esse deridEdum. Res enim dulcis est in hac corporali vita qui capitur de
possessionibus rudius. Quare anima, obtorto, ut aiunt, detinet collo, ut in parte sui, qua mortalis est. mbaereat. ncciis ue nil partem diuinitatis agnoicere, inuidens immortalitati malignitas. Ego enim tibi quasi praediuinans dixero, nullum post no, habiturum delectum simplice, qui est philosophiae,
quae sola est in cognoscenda diurnitate fres uens obtutas Msancta religio. Multi etenim dc eam multifaria ratione con-
fundunt. Quomodo ergo multi incomprehensibilem philosophiam cssiciunt, aut quemadmodum eam multifaria
140쪽
varias disciplinas. nec comprehensibiles , eam calida commentatione nussectites, Atithmeticen & Musicen& Geometriam. Puram aui cm philosophiam, eamque tantum diuina religione pendcntem, tantum intendere in reliquias opor- stebit, ut apocatastasis astroi una stationes praefinitas, cursum- ue commutationis numeris constare miretur. Terrae veroi mensiones, qualitates, quantitates, maris prosunda, ignis vim, & horum omnium escctus naturamque cognoscens miretur, adoret, at ue collaudut artem mentemque diuinam. Musicen vel O nosse nihil aliud esse, nisi cunctarum rerum ordincm scire, quaeque ratio diuina sortita sit. O 'do en i in rerum singularum in unum omnium artifici ratione collatus,concentum qiacmdam melo diuino dulcissimum rexistimuinque conficiet. ASC P. Qigi ergo homines Is post nos crunt 8 1 R i s. Sophistarum calliditate decepti, a vera, pura, sanctaque plialosophia aucrtemur. Simplici enim mente & anima diuinitatem colere, eiusque facta venerari, agere etiam Dei voluntati gratias quae cit bonitatis sola plem sima. hac cst nulla aninu importuna curiositate vio- λψlata philosophia, ct de his sit hucusque tractatum. Despiritu vero&. de his similibus hic sumatur exordium.Fuit Deus
α υλη, quem Graecc credimus mundum.& mundo comitabatur spiritus svel inerat mundo spi litus sed non similiter ut
Deo. nec Deo haec de quibus mundus, iccirco non erant quando nataJ non erant, sed in eo iam tunc ciant unde nasci habuerunt. Non fenimi ea sola non nata dicuntur quae
necdum nata sunt, sed ca quae caicnt tacunditate generan-
di, ita ut ex eis nihil naici possit. Quaecunque ergo iunt quibus inest natura generadi naec & generabilia iunt, de quibus 3
Daici porcis, tametsi ea ex sc nata sint. Neque enim dubitatur ex bis quae ex senat sunt, facile nasci posse, de quibus
cuncta nascuntur. Deus et Gosempiternus, Deus aeternus,
nccnaici potest, nec potuit: hoc cit, hoc fuit, hoc erit semper. Haec ergo est quae ex se tota est natura Dei. Hyle autem s Suci inundi natura, ct spiritus quamuis uata non videantur a principio, tamcn in se nascendi procreandiq; vur, possident, atque natu iam tacunditatis. Etenim initium in qualitate Dalmae est quae & conceptus & partus in se possidet vim atq; materiam. Haec itaque sine alieno conceptu est sola generabilis. At vero ea quae vim solam concipiendi habent ex alte-