장음표시 사용
111쪽
nh,nulla alia causa expressa,vel titulo,intentione sua proposuisset, ac ius suum hoc modo omne in iudicium deduxisset actor, ut probatur in i si mater. g. I.& . . quibus locis exemplis positis ostendit Celsus, si quis fundum petat suum csse,e quod Titius eum sibi tradiderit: si postea eum alia ex causa petat, causa adiecta, non debere submoueri exceptione fide excepi rei iud., apertissimus est textus ini &an eadem g .actiones illic, cum in rem ago non e pressa causa, ex qua rem meam esse dico: omnes cause unapetitione apprehenduntur. f. eod. tit pulchre declarat Zasius in d. g. omnium Agens autem actione in per nam obstrictus non est actor, ut causam exprimat libello propinquam, ipsam nimiru obligationem sed sat habet, si remotam expresserit, contractum videlicet, titulum, test Bari cui communis astipulatur interpretum sententia,ind.l. l.ff. de oden quam quidem causam desisnecessario inserere libello cogitur, ut notat. lnd. C. 2. de lib. Oblat. lnd. f. actiones nec non ind. l. I.
De conclusionis 'libelli clausulis, infra speciatim magis dic
seram. Interim generale hoc obseruandum cst axioma:in conclusione cuiuscunque libelli iudiciarij, ut si conclusio efficax, eam debere eiusdem naturaevi qualitatis esse, cuius est obligatio. quae si pure sit contracta,eidem, conclusio conformis,pira scilicet S petitio simplex si sub alternatione petitio quoque
alternatiua csse debebit Plures tamen ite numerantur casu S, quibus libellus absque conclusione conceptus valet; tan- notant Iasen,ind. g. omnium num Is s. interpretes in L licitatio. g. quod illicite.ff. de publican In dubium t aDD. voca stur, sitne nomen actionis inserendum libello necne Z Specul .in hoc dubio varias refert DD. opiniones. In quo quidem &4ura Canonum a ciuili iure discrepant. Sed Ioannis Andr. in addit ad Specul tit.de actio seu petitio .in princ nec non Panormitani, in c. dilecti exta de iud sententiae subscribendum censemus, Muna decidimus, non fore necesse, ut actionis nomen libello inserat actor, cu actio ex facti narratione agendiq; causa, N
112쪽
haud dissiculter deprehendi queat. Quidecisio suffragio communiri ciuilis, Canonici iuris interpretu est probata. Accumsius in prin .in verb.libellum. nouel.de exhibend.&introd.reis, asserit, consuetudine gencrali sententiam hanc esse receptam. Scio quosdam discernere Codicis iura, Pandectarii:&illis exprimendum actionis nomen his autem non exprimendu arbitrari. Sed qui allegatur ab iisdem Accursius,in l. i. g.edere fi de edend. Bart.&aliorum interpretatione & iudicio comuni censuram subit, ut nec eiusde opinionem defendere videri queat. d.l. I. g. edere. Quod verbum&ipse Accursus interpretatur,de actione edita,cuius non diuersa homentio,in Ledita actio. C.d edend. Mind. vlt. C. de interdict. Quaecum ita sint non discreeantia hae in re Codicis&PP.. iura, sed conformia potius inter se essic iudicabimus. Verum enimuero licet recepta magis sentcntia interpretu actionisi
men libello inseritio sit necesse,d.c.dilecti,si tame inserat actor, non mendosum ob id libellum efficit, etiam canonici iuris diL
positione, ut asserit Panormitanus in d. c. dilecti quo refert textus in c.examinata,ext.de iud. Hinc quoq; ex iis quς prose Spec.iniit.delibet cocep .animaduertere oportebit:si ex eodefacto duae oriantur actiones contrariae, diuersos habentes e meis ctus, alteru earum eligendam esse: ἘoIente actorem eligere,
aut repellcndu prorsus, aut omcio iudicis, ut eligat, cogendum sere,arg.l.filiae. C.de collat.Lunicae. ff. si quis ius dicato obtemp. Notandum cst deniqHetsi non est necessio,visore pre dicto
iurium,exprimere libello actionis nomen;causam tame agendi& facti narrationem exprimendam esse, ut annotant Cano in d. c. dilecti. DD. ins omnium, Instit de action & in d. c. 2. cxtr. de lib. oblat. Qua iuris communis dispositione triuinque ad construendum libellum sunt necessaria,eadem quoque&ad libellum consuetudinario iure Austriaci fori concipiendum requiruntur, nomen scilicet Regiminis, aut magistratus prouincialis,nomen actoris, nomen rei, agendi causa,vnae
113쪽
LIBER PRIMUS. γ' cum iam narratione, aut propositione, petitio in qua c5clusio libelli consistit Paritervi communi iure non est necesse, nomen actionis expressum libello inseri ita nec consuetudinario iure.
AP o sτaa. LAEL Huius rapitis membra. Deprimo membro estprissa concipiendarum actionum ratione. Pontifex bonin nemo, nisi iuris ιuilisgnaruae.. Manum consere e auiae indicta, , tu vindicias aram araud.
Illius exemplum mum,in rei vendicatione. Delimitisino eon ibin circumscribendu inpetitione rei immo bilis: uantitate est qualitaterrimobis.1 Consuetudosori seriaci. In Expuratis eius, quodis tibelgo dicitur EX OFFICIO V
a Condemnari. I Deremedias quibus reuUtcomptagendus. 0 Depetitionestuctuum.
114쪽
8o Roe Essus IVDICIARI et a Mura ac damna de consuetudineAUriaca rominatim debe peri. at o di iis obligatione uerint deducta. a De litium expen=secundum im commune,ctnsrum consueru-dinarium.
a Decia uia: per omnibus seeorumsinguliseere mihilus, o iu- sitiam adminiserari. a. De clausela: omni metiori modo. as me clausula: Non a ingens adprobandum. a De clauseti Saluo iure addendi.
QVARTVM huius actus membru ad libellorum formam&conceptionem spectat, quod in tres modos distingui mus,t quorum primus ad concipiendaru actionum iure prisco rationem spectat. Alter inratione cocipiendi libelli&actionis communi iure positus est Tertium consuetudo Austriaci fori, eiusdemq; in cocipiendis libellis obseruatio proponit,& palam facit olim in primis omnibus de rebus a praetore solennes fuerant conceptiformula: ut videre apud M. Ciceronem in Orat.1 pro S .Rosc. Comed.licet.Nominatim vero tactionu formulas proposuit praetor, quarum scientia&interpretatio,apud collegium erat olim Pontificu tantum Pontifices namq; tunc erant
iurisperiti QSamobrem Mutius Scaevola Publij filius,ex parte Laudisse se affirmat,Pontificem bonum neminem tesse,nisi qui ciuile ius cognoscoret, teste Cicerone 2 lib. de ii qui huic cientiae prςfucrunt, obtinendae atq; augendς potentiae sua causa, peruulgari artem suam noluerunt:vfide ait Cic.lib. I. de Orato. Actiones itaq; praescripte fuere formulς agendi,pro cuiusq; negoth natura: Pomponio teste,in l. 2. fide orig. iur Ratio equide adeo fuerat superstitiosa concipiendarum olim actionum, vivi modus,&tempus,&sormulas, ad unguem obseruari ncccsse foret.Sicuti etiam non omnibus,sed fastis duntaxat diebus licitum erat exercere iudicia, vel iudici estati haec tria verba oo, DICO, ADDICO; quorum meminit ouid 1. lib. Fasto.
115쪽
LIBER PRIMVs. se Menes ineri perquem tria verba lentur. Fasu erit,per quem lege licebit agi. Cicero in Orat.pro L. Muraena asserit quondam paucos fuiΩse, qui sciebant posscti lege agi necne t Fastos enim, inquit, vulgo non habebant, erantq; in magna potentia qui conlulcbam tur a quibus etiam dies, tanquam a Chaldaeis petebantur. Sed Cneius Flauius scriba cornicu oculos confixit, id est arcanam illorum artem ob idq; magis aut quaestuosam aut admirabilem peruulgauit,&abipia si inquit Cicero porro hcautis iurisco luitis, eorum scientiam compilauit, id est, suffuratus est, ω ph Claudiide actionibus librum vulgauit Actionibus in per sonam olim liqc fuerat prestripta formula: si te mihi damve ac re oportere: uti notatur ini verbum facere,, in i verbum opor- tere fi deverbsign. Perse autem&plena magis est, huius sermuta conceptio Siparet L. Titium Mauis darescere oportere, Semproniuου iudex es. Aut si iudicium esset bonae fidei. Ex bona eludex condemnato. Huius formulae meminit Marcus Cicero pro S. Roscio Comed &inhbde diuinat his verbis υθarerueamsese sua Henem esse dixisse Actione item t tia in Verrem; dabat ise iudicium si pareret vera ei modifundiesse iura,quam Olon- professu esset, tum uti Teno damnaretur Meminitri huius formulta Iustin ins is quoque illic. sparet eum darescere opo tere. instit quib. mod. re contrali oblig. nec non ing. sic itaque discretis illic. paret eum dare oportere instit. d. actio. in . Eterca instit de perp. temp. acri Sio, iurisconsulti in suisrcsponsis saepe hac utuntur formula;vt videre est in t .si duo .illic. uod lintendat daris bi oportere,vel ideo dari oportusibi,quod haeres exsis.& in i liber homo E de verb oblig.in l. si unus. ff.de ser
tislocis. Rei vindicationis formulam describit M. Cicero in orat.pro . Muraena,vbi in sciolos, plus quam sapietes iurisco fultos inuehitur hoc modo: Irati inquit 'ta quod sunt veriti, ne dierum ratione peruulgatavi cognita siue sua opcra lege agi
116쪽
posset,notas quasda id est formulas composuelutivi omnibus an rebus ipsi interessent, da Roberalimnen Maii mitim Cum hoc fieri bellissime posset memen haec petitionis sunt verba)- his verbis respondebat defenser)m inde iudicium: noluerunmundum sinquit qui in in agro qui Salim
vocatur, Scc. Ego eum ex iure a uiritu meum esse aio inde ego te ex iure manu consertum voco. Possessore contra. Vnde tu me manu conse ιum vocasi inde ego te ex iure manu consertum revoco. Horum Verborum, mentionem facit A. Gellius lib. Ibo cap. 9. Et subiiciu haec ipla in carminibus Enni,inueniri hoc modo: Non ex iure manu consertum,sed magefer Rem repetunt, regnumpetunt vaduntsolidari. Quae etiam refert Cic. in oratio pro L. Muraena. lib. . ta list iamil.epist. 3 ad Trebatium Manu consereret est, de quare disceptatur in praesenti,sive ager siue quid aliud est,cum quis aduersarium simul manu prenderet, in ea re solennibus verbis Vedicare,id est, vindicis correpta manu in re atque loco prae se ii Id apud praetorem ex xia tabulis fiebat, in quibus ita est scriptu sequiis tuo manum conserunt. Posteaquam vero praetores propagatis Italiae finibus, datis iurisdictionibus, negociis occupati, proficisci vindiciarum dicendaru causa,longinqua regi nessinuabantur: institutum est contra xu tabulas,tacito consenui, ut litigatores non ex iure apud praetorem manu consere rent, sed ex iure manu consertum vocarent,id est,alter alterum ex iure ad conserendam manu in rem,de qua ageretur Vocaret, atq; profecti simul in agrum de quo litigabatur,terrae aliquid exeo,Vti,nam gleba in ius,in urbem ad praetorem deferrent,& iris ea gleba tanquam in toto agro vindicaret. Inde vindici dic tolim illeisque: ex fundo sumptet,in ius allatae erat.Hinc Asconius Pedianus litem vindiciarum esse est,cumlitisatur de ea re apud Praetorem,cuius incertum est,quis debeatesse posses r: Nesideo qui rem tenet, satisdat de praede litis vindiciarum aduerserio suo,quo illi satisfiat,nil se deterius in possessione facturum. Haec qxua
117쪽
LIBER PRIMvs. quia antiquitatis originem&rationem in concipiendis acti
ritim formulis, qua postmodumrςtores,qui ob grauiores Occupationes, lites ipsi dirimere non poterant,dabant ut iudices ab iis dati, in iudicado casdem obseruarent, c5tinent,uberius pau-H,ex M.Cicerone, A. Gellio,Guiel. Budaeo,M. Varrone,Sylui Ambiano, Barnaba Brissonio,Eguinario Barone,& aliis describere volui. Sublatas aute hodie elusinodi actionum priscas is mulas, aucupatione syllabaru insidiantes, patet ex costitutione Constant.in l. . C.deform. impetr.actio. bl.qui cunctorum
actibus eas radicitus amputadas decreuit.Secudo itaq; modo de forma, conceptione libelloru,communis iuris dispositioni
libellorum in singulis actionibus cocepitIoan. Old .in classibus: Odose ite in tract de form .libell.& Herman Barensis tractatu simili Unica inos concipiodi libelli formam exepli rei vindi γcationis, quae actio est ciuilis proposito, hac serie describemus. Coram vobis prudelibus aequissimisq; iudicibus loci huiusce ordinariis ecce nome iudicis)proponitTitius huius causς actor hoc nomen actoris adiicrsus Semproniti reum nomen rei taquecunq;alium in iudicio ipsus nomine legitime intcruentcntem que coccptio& cosuetudini huius prouinciς est cogrua in
etsi fundus Sabinus,ex uno Cornelij,ex altero aute termino Seqagrorulimites continges,hisq; interiacens,vnacu omnibus iure
ad eunde pertinetibus,uti bona fide a se emptus dominiiture ad se spectet,veru' is eiusde existat dominus:nihilominus tamen Sepronius illegitime possidere ac dctinere presumat qui qurde
Crebrius ab actore amice copellatus, ut tundum praedictum ipsi uti domino vero reddereri possessione decedere vellet tamen amica hac admonitione nil obtinere potuerat. Hisce verbis Mncti narratio, Magedi caul a seu actoris intentio proponitur iudicibus. Qua verboru conceptionea obseruadum,rem immo sbile quae vindicatur,limitibus suis ac confinibus siue generatim siue particulariter ac in specie describenda ,α duos ad minimis
118쪽
cantibus cxt. de lib. oblat. De modo autem probandi confinia accurate differit Ferra in form. lib.in act.rcal.verscui cohaeret. Bald cons. Is 3. Et an per certas. idem cons. 8.&an Perliteras antiquas,&conL 36I.Vol. S. Bart. Soc cons 86.&cons. 79.Vol. I.
In re autem mobili l vindicandit quantitas S qualitas, &podus, numerus Eolorciusdem exprimi debct, secundum rei naturam. l. si in rem, in princ T de rei vindicat. l. I. g. si quis argentum T de positi. l. in actione in princ. ff. de iure. Obseruandum praeterea agri mensuram seu iugera, aut numerum eorundem si de confinibus constet, non esse libello exprimenda ut patet ex l. patronus. g. Sempronio & g. libertis.TIo de leg. 3. Hisce, consuetudinet Austriaca conciniendi libelli
ratio conueniens est ut sup . tit. de citatione exacte&accurate
magis hac de re tradidimus. Nam citatio cui libellus inscritur conuentionis,aut in specie rem immobilem,qua de agitur,certam,omnia singulaque iure ad eam pertinentia i aut generatim nulla speciali eorundem adiectione facta, iuris & consuetudinis dilpositione exprimere debet. Nunc de conclusonis libelli 1erie disseramus.'ut idcircὸ actor, ut osci ve o,omnisganodo, via amoma,quibus melius de iurepotest ementia de ista pronuntiarier declarari fundum nominatum, una cum omnibmpertinentiis iure domini, ei uasia Titium actore, uti olim ita est nunes'ecrare, Sempronium condemnari, est omnibus iuris remediu compelliadeorundem resilutionem, una cum fructibus ac rerudem reddi ibiι indepe
reptis est quipercrpipotuere, emolumentis, damnis, usuris,dexpensis erogatis vel inpserumpraestandis. Hanc firmam efficiunt conceptionem ea quae traduntur in i in rem actio. E. de rei vind 8c in II l. I. C. de alion. ind. mut. cau. fact. Verbum ex of γ ovesut in conceptione hac, primo loco pratum, interpretes vulgo officio quod vocant mercenario applicant, Mab eo quod appel-Jant nobile ossicium, discernulit: vi Ferra in praxi torm. lib. in
119쪽
alti reali. g. quatenus ex officio. At distinctio eiusmodi in iure non repetitur, nec fit mentio nobilis aut mercenaim officilin legibus officium enim proprie praetoris aut superioris magistratus est cognitio aut iussus, non cuiuslibet iudicis: quo quidem succurritur, si quando a iure nulla sit prodita actio, ciuili vel praetorio Aliud tamen pedanei seu priuati est iudicis officium, quod circa actiones a iure proditas vetiatur, carumq; natura continetur. g. actio autem cum ibi not. Instit. de action.
Et iurecosulti variis responsis nomiuatim officium discernum iudicis ab iis quae in obligationem&actionem veniunt. Papianianus in l. dedueta. st ad Trebeli., Paulus in l. quaero. fflocati, vsuras quae fuere in obligatione ab iis, quae officio iudicis continentur,distinguunt. Sic Mind. quintus T de ann leg. Papini nus scripturae restamentimcminit, quae nullam recipiebat o ligationem: cuiusque causa praetori non videtur,actionem nullam esse dandam in i seruos. ff. de adim leg., in i plane. ff. de rei vind. iureconsulti respondent,praestari iudicis officio quae actionc peti non possunt: ita & Papinianus in I. Imperator. ff. ad Trebell respondit: accedat l. si prius. ff. de ope nou nunci. Si officiorum faciendum fuisset discrimen, minus erratum fuisset ab interpretibus, si cum M. Cicerone in Oratio. pro Quinto
Roscio Comoed. pro Aul. Caecinna officium quod nobile vocant, honorarium, quod alia Vlpianus liberum appellat S absolutum, illud autem necessarium officium dixissent. Vtut autem se res habeat, clausulam praedictam t to ci velo, S c ciconsuetudine fori Austriaci libcllis insercre aut citationibus
non est necesse sicuti nes annexam clausulam: Omnis via, ratione a forma, C. Porro nosse conuenit, tin libello sentcntiae 1; definitiuae expressam fieri oportere mentionem. Cum de quocunque cognoucrit iudex, de eo quoque pronunciare obstrictus sit. l. de qua re, cum illic notatis in princ is de iudic. Clausulainsuper declararit apposite quidem inseritur libello, prae- 14 sertim si sit libellus actionis in rem nomine cGpositus : eo quod O
120쪽
8 Pihoc Essus IVDICIARII in rem actionibus declaratoria sit aiudice sententia feremta. Lex diuerso. g. I. illic VHautem assinu undum iij, o iudex tentia declarauit, id est, ut Accursus interpretatur, non constituit. ff. de rei vind. quopertineti sicuti. g. sed etsi quaeratur. f. si seruit. vi . Sed conuietudo Austriaci iudicij huius verbir II tionem non habet inconcipiendo libello Clausula praeterea tondemnari reum omnibussi remedus iuris compelli aptum indicat iuris ordinem 'uod nimirum prius sit condemnandus reus, sententiae definitiuae pronunciatione, quam sententia executioni mandetur l. i. Cod de execut rei iud. . si cum nulla.
de iudic Remedia autem quibus actionis in rem nomine sitic compellendus reus, laria sunt praecipua militaris manus, de qua loquitur L qui restituere. st de rei vind. Poenae impositio, nec non pignorum captio. l. i. f. si quis ius dic. non obtemp. Sedri iusiurandum in litem actori conceditur contra reum qui in dolo est: vi tradit Accursius in t a possidentibus Cod de rei Iivind. Petitio dcinceps fructuum t eius est discriminis, ut actor in libello nominatim fructuum, reddituum mentionem fa-Cere debeat, maxime vero eosum quos ante iudieium coeptum
Mus percepit Licet eorum fruinium ac reddituum,qui postlitem coeptam percipi poterant, non ita. Cum eorum iudex rationem in sententiς pronunciatione habere debeat,sive petam tur, siue non petantur: uti probatur in i pactum. Ddc,sur inti. aediles. g. item sciendum T de edit ed Et firmant Innoc. 8 Ioan Anti in c. grauis exi de restit spes. Hisce, consuetu-18 do Austriaci accedit iudichi cuius vigore petit actor, non δε-lum ut reus decedat fundo, seu repetita, camque ipsi restituat, sed etiam nominatim fructus ac redditus reddat. Qui nec obstrictus est certam fructuum ac reddituum in libello exprimere quantitatem sed postquam rcus sententia iudicis ad restitutionc principalis rei si condemnatus,vna cum fructibus acredditibus, peculiari libello, que aestimationis vocant libellum, Ualorem&numerum eorundepcintactor quorum demum VC-