장음표시 사용
231쪽
LIEER IECYNDVS. I97 g. fin. Post autem iudicium coeptum veta cliente ipso, vel ab aduocato, illo sciente vel praesente nec contradicente,non possit iuxta l. I. .de erro aduoc C. cum olim, excide censib. Procuratoris quoque confessio nisi reuocetur, quod fieri potest, si erro robctur, domino pr.eiudicium affert, c. cum olim,ext. dc ossic deleg c. sin ext de confess. c. I. g. Verum, exi de pΟ-GL Sed de principalis litigans confessionem propriam in iudicio factam ostenso errore retractare potest. Si legitime ea sit facta, non potest, d. l.vni C. eod. c. 2 extr.eod. Quando autem confessis extra iudiciu tacta reuocari queatie superiore membro, eiusdemque conclusionibus allatis perspicuum efficitur. Quasi iure de consessione disposita atq recepta sunt,haec cun αcta in singulis huius actus capitibus consuetudini quoq; huius prouinciae conformia esse constati, ut causis forensibus hac in re rite &apposite applicari queant.
CAp v I Depromonisdefinitione . CAp. II. De diuisioneprobationum. CAp. III. De effectu probationu. CL p. IIII. Depersenis quibuου incumbivrobatio.
232쪽
19 PR. oc Es.s V IVDBCIARII bra in hoc actu pertractanda. TIR OBATI O tin iudiciis praecipuum locum m imeq; ne X cessarium obtinet, quaecum alter alterius partis intentio nem negauerit, assumitur. Fabius proinde libri s. cap. i. se iam probationem oratori foro necestariam asseruit, cum cuncta aliaune detrimento abesse possint. Dc probationibus ge-χ neratimst acturi, quinque eidem praecipua astribimus membra Primum ad definitionem probationis Secundum ad eiusdem diuisionem Tertium ad usum effectumque pertinet. Quartum ad personas , quibus probatio incumbit, refertur a Quinto de orationis negatiuae probatione disseritur.
Probatis quid serim explanatio. Num confessio, euidenti acti, o iusiurandum sprobationere Probationis appelisioneindusiis quidveniat' Numpraesumptionesprobationesnt ρ 'pellarion robationis,plena continetur. Nisi ubiecta de quaesiturmateria aliud uadeat 7 Au generaliter accipiatur. Ersa ad primum quod spectat membrum Accurs Tancretus aliiq; sequaces diuersimodest probatione describant: attamen omnibus illorum descriptionibus posthabitis, definimus nos firmiter probatione esse, qua rei dubiae&controue saeiudici fidem facimus, per testes, vel per instrumenta Graeci probationem πιον appellanta Nam quicquid est quo fidem alicuius rei facimus, illud ipsiimprobatio est. Et lauecum sit inr
233쪽
tonueniens probare velle quod dubio caret ideo dimi est, rei dubiae& controuerse. Sed facienda est fides iudici nonas uersario, ut descriptio habot MVlpianus responclitini. inter stipulantem. f. I. mdcvcrb obligat Celsus in l. ingenta. Ede probat accedat l. I. C. de condici ob turp. caus. d. i. C. de rebus alien non alienan.& c. statuta.*.cum verb, de rescript.libro s.c. in nostra,& c. Iteris,ext.de testib. Subiicitur postremo,testibus vel instrumentis. Nam vera& propria probatio non argumentis nudis, sed testibus aut instrumcntis inducitur: Vt probat textus in cap. rus,ext. de Verb signisAnsami inde dubitandi sumpsere interpretes nostri,qucat ne consessi, qua de proximo egimus actu euidentia facti,&iusiurandum pro batio dici an non 8 Abunde haec cuncta examinat Philippus Decius post Abbat.&Felin. inrubr.extr. eodem. Decidimus breuiter, tria haec, si qua similia sunt, ad probationis finitionem proprie non pertinere, his per abusionem probationes dici. Et tectum quidem probandi habent, probationes autemnonexistunt, sicuti de confessionis effectu loquitur lex, Cum te L. C. de transachiomb. l. fines C de fideiussorib pariter&iusiurandum, ut vult l. sed cisi posses ri, i. illic perinde usi probatumesset, ff. de iureiurand. Quod&ipsum recepta interpretum sententiac stabilitum: teste Baldo in rubric. Cod eodem.&in l. actor, colui P. 2. C. cod. qui& plures casus eorum
quae hoc modosaltem et rectum probandi habent, reeenset. Vt itaque firma magis descriptio sit a nobis data, duabus his eam
roborandam censemus esse regulis.
Prima sit,' probationis appellatione in dubio propriam veramque quae testibus filaut instrumentis venire: ut firmat d. c. Drus. g.argumentum. Ideoq; praesumptiones,quae probatio nibus eliduntur contrariis, probationes non sunt uti patet ex inscriptione diuersa tituloru de probationib. de presumptionibus. Iuris autem praesumptiones,quq contrariam non admi tunt probationem, liquidissimae dicuntur probationes. leg tb
234쪽
roo P Roc Essus IVDICIARII cet imperator T deleg I. l. si quis locuples in fin fide manumissae testa. l. quidam testamento. infin. T de vulg.&pup. sub. l. dolum, C. de dolo,&l. fin C. de probat. Secunda sit, appellatione probationis plenam contineri probationem, quam probat Bald. in c. I. in princip. tit. si dein uest. int. do. ωvasan. lis oriatur, insevd. per l. Lucius, ff. de condit. demonstrat. idem firmat Bald in L i. col. fin C. de aduocat.diuersor.iud &in l. aedem in verbo probaueris Cod loca. Dicimus probatiOnem plenam esse, quae tantam iudici fidcm facit, quanta ad diiudicandum, definiendum negotium controuersum furficit: teste Baldori doctoribus in I admonendi, E de iureiurand Sisi tamen eiusmodi inciderit controuersia, i ad quam subiectae materiae ratione vel semiplena suffice te possit probatio, de hac in dubio probationis appellationem intelligendam quoq; censemus teste Baldo in i peremptorias,Cod.sentent rescin non posse per ea quae traduntur ini fin C. de Carbon edic.Sidcigeneralit significatu atque minus proprie hoc verbum pon tur, semiplenam similiter comprehendit probationem, testo stren in l. i. C. de fid instrumen.
Probationum diuiseoinari clausis inarti tales , directam e propriam, erobliquam. Subdiuisi inartificiati robationis in decies. taui raeiudicium rc Circa qu-res versium edide Hudicissimilis cause. . Inferiorum ividuum sententiatae praeiudisium mili causepa
235쪽
Dcwectissupremoprincipe . Deprae iudicio eiusdem cause. De praeiudicio eandem causam concernente .ro Disserentia rumori. amae.
Ir Puaestiones quid'ra i nistriasprobationissubdiuiso, G2ecierum explanatio. Is i Eaprobationum diuisio inponam Memipimam, o Gri aures ci siue exempla.SEcv Noo capite ambiguis omissis diuidimus probationem cum Aristotele,Cicerone,Fabio Quintiliano,& Francisco Duareno, t esse vel ατεχω,id est,inartificialem,vel ιν τεχνον, Iid est,artificialem:illam scilicet directam, propriam,hanc obliquam Directa artis expers dicitur, quae nona iureconsulto, aut oratore excogitatur, sed extrinsecus assismitur, eorum t me artificio tractatur: visi deponant testes, Sempronium ab
Titio emisse domum duobus millibus aureorum,qui venditionis contractui interfuerint vel proferantur tabulae, quibus id perscriptum est directo hocpacto&quidem citra artem controueritim negotium probatum, ad certitudinem intelligitur esse redactum. Obliqua, arte inueniri dicitur, cum id quod iudicio intendimus non directo probamus sed obliqueri ex eo nimirum descendens, quod consequitur testium dicta, vel ea quae tabulis sunt comprehensa Quo pacto diuidit M. Cicero in partit orator & libr. 2. de Oratore. Vnde facile quid inter duas haste probationes discriminis sit conspici potest. Subdiuissimus tautem probationem inartificialem seu directam, Fa Lbium secuti Quintilianum s. libro instit cap. 2 in sex praecipua species, testes, instrumenta, praeiudicia, iusiurandum, rumorem&famam,& quaestiones Detestibus, instrumentis, &iureiurando suo loco commode magis acturi sumus. Praeiudicium et teste Asconio Paediano est res, quaecum statuta fuerit Ee
236쪽
r. PRO Essus IVDIci Αχrrsemet,affert iudicaturis exemplum quod sequantur.Hoc intri plici discrimine estpositu Versaturniamq; aut circa similem
paremq; causam,aut circa eadem,aut cade deic sumitur Circa similem, quando in causa simili sententia aliqua est lata. Exemplum id iurisconsulti, caesares vocant.l.ncmo C.dessent.&interloc.omn.iud.l. Imperatores T. de priuil crodit. Inferiorumst autem iudicum sententiae, leue simili causae praeiudicium pariunt; tum quia leui dissimilitudine euitari possunt: tum quiaIustinianus sanxit,exemplis iudicadum non esse. Non incogitam ter ob id asseruit quidam, no esse a doctoru opinione i comuni recedendum: tamcisi contra eam iudicatum aliquando fuerit: cum vel dolo vel potius imperitia quam ratione recta ita pronu- ciatum credat . Quae vero a supremo principet iudicata sunt,
vel ab iis, qui principuloco sunt ut qui principis assistitiatiosistorio iudicaturis quod equatur exemplum praebent. Contra quos statueres ut Aristoteles affirmat nihil licet ut qui domini
sunt,aut quibus no est honestum contradicere. Sicq sentit A CursLind. l. nemo. Socin in tract. fallent. rcg. 2 s.fall. I.& probat l.vit. C. de legibus. Fabiusti. s. instit ca. II. Affli t. decis383. nu. 8. Zasius in rubr. de except.nu. 6. Praeiudicium t eiusde causae, lsummariae, leui vel plenae Mordinariae causae cognitioni accomodatur. De quibus accurat disserit Zasius locotaeitato nu.' . In praeiudicio eandor causam concernente,eius ratio potius
habenda est,quid sit ante iudicandu,quam quid in causa iudic
tum sit. Exemplum affertur exl.si quis libertate. f.'Doties autem quispatitur controuersiam libertatis est haereditatis 11 Ede petit.hς- reditatis,& ex l. vlt. E. si liberi.ingen .esse dicatur.l.penui.&4.vit. X. C. de ordin. cogn.f. traeiudiciales, Instit. de acto Rumor apud iuris nostri authores a fama discernitur Falsus siquidem sermo est rumor,qui certum nuncium S authorem no habet. l. vlt. E. de hari ed. instit Fama autem,quae a certis fideq; dignis persenis
oritur. l.dccurionum. C. de poen. Bart.ini. minor . g. plurimum,
aras de quaestio Felin in c. veniens. I.cxt.deicstib. Quaestiones i
237쪽
ira S s. os deniq; seu tormeta, corporis diculur cruciatus, quibus per verberatisitormentis subacti confessione rei veritas eruitur.l.item apudLabeonem .f.qugstio. ista iniur.&la .f.quqstio. Tad ll. Artificiale seu obliquam' probatione incertam ac necessaria, In verisimilcvino repugnante distribuimus.Necessaria est,quq ex eo probatu est tabulis vel testimoniis cosequitur necessario, adiuuadc: intentionis nostre: causa. Quam quide Imperatorint. vlt. .cod indicia ad probatione,indicia indubitata uceq, Cl riora appellat. Verisimilis probatio ex eo tabulis aut testimoniis coprehenditur non necessaria iuris praesumptione ed probabili duntaxat cosequitur.Huius elicitur exemptu exa.filiuntiff.de his,qui sunt sui vel alie iur.exl.eu quise.l. si suffusa.cum tacitam.Lnon est necesse.l.quingeta.l.si chirographum .l.cum de indebito.&l Procula.tfide prob. Probatio non repugnas e s spicionibus leuibus no firmis iuris praesumptionibus oritur. Sic loquitur l.emptore.rfeod.de emptore,cui seruus emptus auiiDgit,ise suspicione colligere intendit,seruu vel ante editionem facta fugit tutafuisse. L.imperatores T. eod.loquitur de mulio
grauida repudiata,quq filium enixa absente marito,spuriu eum esse in actis professa est. Sic si quis ex natalib' suis vel honoribus a se gestis ingenuus esse probare velit:de quo loquitur l.nequo
natales. 4.matrem C. eod. hac de probatione disserunt accuratae Bart. ωDD. in t .admonedi .ffcle iurei.& inl.in bonae fideia C de reb.cred.&turci Pasitim autem interpretes nostri inple ἔς nam semiplenam' diuidunt probationem. Illi ascribunt,fama, instrumenta, confessioncm, euidcntiam facti, iusiurandum, &praesumptionem lcgitimam firmamq; Hanc vero,ut plena fido Carcnte inquatuor species siccant. Prima unius testimonio consistit de qua loquitur l.iurisiurandi. C.de testib. Secunda,em c paratione producitur literaru: de qua exacte tradidi in l. coparationeS .iunct.auth seq. C. de sid. inst. Tertia scripturis costat priuatis,de qua tu mentio in .instrumeta,cum illic notatis. . eossiqua&in lege, plura de hac specie tradidi. Quarta ex illis orituz
238쪽
xo P Roc Essus IVDICIA UIPraesumptionibus, quae fidem indubitata non habent,nec prodi1iis tamen reucienda sunt; cuiusmodi est suspicio de fuga aduersus fugientem Luti supra memini.
r urebationum esse Uraecipuuου eis dictorumsectora fides. Λ D tertium quod attinet caput finem&effectum pro-α, bationis praxipuum esse dicimus, ut veritatis dictorum factorumque fidem faciat L quingenta. f. eod. directoque concludasi, rem palam essiciat. Si secus fiat, inessica erit probatio. l. matrem. I. adprobationem dominb,cum .seq. .eod.
Et qui agit, est qui excipit, sequireplicat in iudicioprobare debet. QVAατο capite depersonis, quibus incumbit probatio, agitur Ioannes Oidendorp.articulum hunc copiosissime tractat,sedbreui stabilimus regulat sumpta ex l. 2. Tl.actor C. eod. l. qui accinare. C. de eden. l. vla C. de rei vind.f.quod autem diximus, Instit de lega eum qui dicit,&qui agit, qui eX-cipit, qui replicat in iudicio,probandi oneri astringui ut passim exempla titulo huic tam Cod quam Pand inserta demon
239쪽
Huius mater edes. Motuplex negatiuasit oratio se inrum exempti, umJ. . f. st ε. FO M o capite probandae negatiuae orationis modi examinantunde qua re variis tin locis ab interpretibus ser imo habetur,precipue Bal. in ca.tertio loco.extr.eod. Canon .in cap.praesentium extr.de testib Angel in l. si quis diuturno. E. si1er.vind. Etsi enim regulariter ut seperiore capite dictum)affirmanti probatio incumbat,rrequenter tamendi negantem probare oportet. Quamobrem quadruplicem negatiuami poni imus Prima negativa est iuris, ut si quis testari aliquem potuisse neget. Secunda facti.Tertia qualitatis qui negetque esse doctum hominem,lapientem,tionestum,&C. Quarta quantitatis, ut rem non tanti ponderis esse, aut mensurae, longitudinis, latitudinis:hoc modo diuidit Accursan l. a. ff. de proba Ripa post alios in i in illa stipulatione Ede verb.oblig. Min c. cum ecclesia Sutrina. cxl de cau poss. propr.melius Socin.ind.l.actor. Primae tradituri nominatim exemptu inl.necnon.g.quod eis. 3T quib. ex cau mai.ut siquis neget quem procurationis munus
aut dicendi testimoniiomcium obiretio posse. Negativa facti, is prorsus simplex sit, probari nequit, vi,si neget quis se cotra xisse unquam hoc enim nec sensui nec per consequens intellectui est obnoxium unquam: vifirmat Bal inci .l.actor Si vero sit negativa ad certum locum tempusve restricta vis neget quis Romae calendis Maiicotraxisse;facile probabit se ea die Romae fortassis non fuisses ideo negativa huiusmodi subiicitur probationi ut firmat ipsemet Bal.loco iam citato, S Ripa in d Lin illa stipulatione. Negativa qualitatis it probari poteti: na aequipol Stet affirmativae propositioni,quae tacite cidem inest: ut si quis a-
240쪽
LO PROCE ssus IVDICIARII liquem diligentem neget, stirmat tacite eum csse negligetem, desidem, otiosum. Sic si honestum neget, tacite arguere Videtur cum turpem cs. huic itaque neganti incumbit probandi onus teste Accurs in d. l. 2. E eod. adducente i cum qui dum ita fidcicommissum et resp. ff. de lega. 2. l. cum pater. g. rogo. T de leg. 2.accurate Salic.ind.l.actor Negativa denique quan- titatis i a negante quoquc monstrari debet: ut firmaridem S lic iam citato loco. De hisce cunctis accurate magis disserit I cob. Menoch. lib. 2. praesumpt., sumpl. So.
FINITIVI ACTUS, P Rii nctio testam.
Ap v I De qualitari Versonarum testum. C II De isibin non idoneis propter infamiam vita. Q p. III. De resibus non habilibus propter assctionem resectu eos. C ν IIII. De resibus non habitibus propter assectionem persona. C, p. De tertiagenereinhabilitatis testium, eoru ci-bce quiconsili unt inopes dista lipraediu