장음표시 사용
261쪽
s. et Rinreliciendar cohclusiones. Prima sit, cognatos a latere alij namq; prorsus remouentur ad septimu usq; gradum addicendum testimoniu cogi non posse,i. .ffeod.l. Iuriscosultus isdegrad. Secunda, i patronos S libertos inter se testes inuitos non sesse, quae eruitur ex d. l. . Cui non refragaturi libertorum, C. eod. quae libertos aduorsus patronos tostimoniu dicentes, pinnis coercendos, eamq; ob rem ad iudicia prodire volentes non admittendos esse iubet ac sancit Lex enim illa duo in se continet distincte rescripta Primu de eo libertorum genere agit,qui sta sponte, ut verba habent,prodire ad testimoniu aduersus patronum dicendum no a iudice vocati tentaverint, quorum illicitaratq; improbae voces poenς obiectione merito prς cluduturi Cui cogruit .pen.&l.hn.C.de iis qui accusnon post .argumento ducto ab accusatore ad testem in hoc sensu da no est accipienda Alterum de libertis loquitur, qui non sua sponte adi incium prodeunt sed vocati dicendi testimoniigratia ventui: de his verum est,eos ad testimoniudicendu cogendos minimetcsse. iuxta l.I. . Haec succialia axiomatat etiam forensi usui ας Consuetudini sunt contentanea, excepto tertio, quod ad libertorum ac patronorum conditionem retertur, cuius in his regionibus, apud Christianos homines nulla habetur ratio. Tertia ex edicti verbis& ex l .inuiti,ffeod. ducta ut seneS,Va Ttitudinarios,militos,&c.quia ad iudiciu venire nequeunt, cogi ad testi Mandu non posse. Hςc coclusio veterum morem respicit, ' quo testium praetentia fuerat necessaria ut explicat l. 3. LIidem diuus . ff. cod. Nunc autem praesentia testium no est opus: sob praedictas causas, excusandi sunt, qui vel senectute vel valetudine aduersa, aut graui alia de caula ad iudicium non et Diut testimoniidicendi gratia Quinimmo vel inlpriis examinari aedibus poterunt a iudice vel aliis, vel delegari examentestium comissiariis vel deniq; fieri id literis quas compassus vul. go vocant, ad iudices eoru locorum in quibus testes morantur,
Mansinus it illi unine finito testationes iudicibus, inu in
262쪽
xia Roc Ess V IUDICIA II causa sunt iudicaturi, reserant. Quarta sit, i qui magistratus fungutur olficio, si sint praesentes re sic exigente, ad testimoniuferendum cogi posse: iuxta l.obcarmc. g. I. S l .curent magistratus.st.cod. Quς loquiturri de iis qui testamentum condunt, &qui testimonium perhibent. Consuetudo fori consentanea itidem esse hac in re iuri comuni deberct abs pcnumero accidit, Io tvt vel senectute oppressi, vcl valetudine laborantes aduersa,
nec non milites, qui in acie non versantur, inuiti ad testificandum cogantur,veritatis tame promouendae negotiorum CX-riplicandorum gratia Postrema conclusiot ex edicti colligitur verbis qui exercitui aliquidadpraebendum conduxerint, adsestimonium dicendum non cogi, de quibus loquitur Vlpianus in i inuiti. 2. Leod in qua, Hetrusca litera verba iam expressa habet Albi parum ' considerates qui exercitui praebenda conduxit lcgunt:
non obseruantes discrimen locationis a conductione praebcndorum existere. Vniciis namque praebenda locat aedilis, plures eadem conducunt. Hinc Plautus: Praebenda aediles locauere, indepetito.
At redemptores non praebenda , sed aliquid exercitui praebendum conducunt singuli. Hi nimirum vcstimenta, illi frumentum, alius vinum quod, ex ratione vocabuli redemptores patct. Hoste FestusPompeius proprie dicit esse,qui cum publice quid faciendum aut prebendum conduxerant, cffecerant, tum demu pecunias accipiebant. Antiquitus enim emere pro accipere sumebatur. Hiq; nuc dicuntur redemptores, qui quid
Coduxerant prςbendu utendumq;. Interdum quidem redemptores etiam prebenda recte conducere dicuntur: quando certum negotiatorum genus omnia quae belli usus flagitabat,exercitui praebenda coduxerat. Sic Tit. Liuius lib. 44. dc publicanis scribit in eandem die umentum est caetera quae belli Ompo labat praebendapublicani sconductarasprofessisunt. Vnus aute Redemptor non est sui sciens iis quae sunt necessaria toti exercitui.HiCitaq; non praebenda, sed praebendum conducere dicitur. DE
263쪽
a Prima cones is in his uos adminimum Ieses adhibendos esse. inutis snguiares. 'uae tamen concluse declaratur,ut numerin duorum testum non in ciat, ubicuns iura in actu aliquo certumac peculiarem plurium testimm numerum exegerint.
DE triplicit genere qualitatis testium, qui habiles, qui re a probi,qui excuandi sint,actum est. Nunc de quantitate seu numero eorundem agendi est.In quo investigando prior est haec firmanda conclusio duos t ad minimum testes ad te LMimolitum perhibendum adhibendos esse:l. binumerus resim requiritur,duo testissius sciunt.T eod. Nam, si sint'plures te ιstes,si tamen in dicendo testimonio inter se dissentiant, aut noundiquaq; conueniant, singulares omnes iudicantur, obli id reprobi. Sunt autem varii iure nostro designati aetiis, inqui b. duorum non sufficientia habentur testimonia,sed quandoq; LIES,quaiuloq; quatuor,nonnu'quam quinque aliquando septem, aliquando plures testes actui, in constituendo aut probando interueniunt,de quibus alibi magis exacte disseritur.Et firmiter concluditur, numerum duorum testium 'non sum cere, ubicunq; iura in actu aliquo certum ac peculiarem plurium testium numerum exegerint. Quibus, consuetudines
264쪽
Nisodo confluetudo no a approbar. - uidiuris, publicatis testimonias resis aliter si quam a tabeLliones ascriptum,deposuisse contra tabellionem contendati , hoc capite haec stabilienda conclusio, tunius duntaxat Atestis dicto ac testimonio standum minime esse, cuiuscuinisque is fueris dignitatis, existimationis, ac famae quo pertinet textus in c.crgo solis.&in c.si quis praepostera, o .distinc Min
Lomnium testamentorum, Cod.de testamen.Vox 'namque 3 unius vox nullius. c.veniens. .licet.ext.eod. Quibus sit coris siletudo huius prouinciae forensis congruit. Cum autem pluribus in locis consuetum sit, ut tabelliones seu notarii aut commissarii remotis arbitris ac testibus aliis, singulos secreto 4 examinent testes: Si publicatis testimoniis' testis aliter se, quam a tabellione sit ascriptum deposuisse notarius autem eo pacto ad unguem deposui e testem contendant, & de Wnius duntaxat agatur dicto discrimen hac in re illud est adhibendum,quod docet Accurs&DD. in I. si quis decurio C.adi. Cornel .de fals tradentes, qualitates conditionesque per narum inspicicndas:vt stabellio sit alioquin integrae famae&existimationis,& testis dignitate aur fide inferior sit,illi potius, quam huic adhibenda sit fides. Quod si testis dignior, honestioris sit vitae: tabellioni tum minus sit credendum. At in criminum causis ubi de falsi insimulatione agitur, citra ullum discrimen, tum testis potius quam tabellionis dicto sit standum, ut sensit Panormitatu in cap. ad audientiam, tra dE
265쪽
NIBVS AC DICTIS, Secundapraecipuapars Et de recipiendis testium dictis,
in hacparte consideranda. Recipiuntur dicta sprobantur regulariter, qua lege nominariis
- des tetestimoniasiuia Ddualuaecu inuidiudexhusectaradebeat. In uniuersum, bdum iudicaturrestimonium, mimis Mitimam,aptam asu cientem,interrogat- reddi rationam. Ratio enim vim es authoritatem diari tribist. --.s concMens esse debet necessaris,aut obabiliter. Sitamen iudice sis non interrogaturidino ei dem adhibetur es,etiam causamnusiamreddideris. Cisseusin quib. testispraecisDenetur redde ratione issu a ualis causeaessedebeat. . . at me moniumde dimal nonusitas in valoris. ι Testimonium debet esse certum exscientiarena. as Etlestis ictum sempis muma remanensese debet.
Duo praecipue in secunda parte huius actus, qua de dictis iac depositionib.testium agitur sunt consideranda unum quemadmodu testium dicta cipiendaealterum quemadmodum sint reprobanda.'Recipiuntur autem dicta probantur regulariter, quae nominatim lege non improbantur.iuxta regulam l. I.tTeo.dequa initio hui'actus uberius disserui. Quanta fides laute stria da testimoniis,lege ulla definitu non est. 3Sed a iudicis pendet arbitrio.l. 3. g.itc diu illic,eums icat Fi-
266쪽
13 PROCE ssus v DICIARII exsimare umere,quHau credas,aulparum probatum tibi mi 4 Arbitrio autem suo iudex respiciet qualitatem in primis Mconditionem ipsorum testium dein dictum testis simpliciter: post plurium testium dicta inter se conferet denique in testimoniis excutiendis circumstantias locorum, temporum, per sonarum, &allas eiuscemodi considerare debebit id quod ex verbis iam dictaea patet. Ad testium receptionem hoc inpris mis reserendum est axioma, t validum iudicari testimonium, cuius testis legitimam,aptam,ac sussicietem interrogatus reddiderit rationemri causam,per quam veri simile appareat,eius quod deponit, certam ipsum habere cognitionem. De hoe axiomate exacte disierit Feli.in c.literis ex de praesumpt.cui aptatur &aseolam testationemprolatam,necatus legitimis adminiss- ω causam approbatam,nusita esse momenti certum eis. C.eod.item argumenti loco.l cum hic.*.vult igitur, illic ine eausa enimn minem transigentem audietpraetor.&4. hae enim causae n princ.iI- huc. vide Unonsigni cauerit causam remotionis decretosuo, Papinianus ait, debere Hethunc integra esse fam reverum eis.item LLO C.de apoch.pub.lib. Io Ratio inamque vim authoritatem dicto tribuit,ex eaq; illud, sitne validum an infirmum digno- γ scitur Ratioautem a teste reddita,' plena, concludens esse debet necessarib vel probabiliter: arg.l. neque natales. Cqd.de probat.l.non hoc.C.Vnd cog.c.in preisentia.ext.de probat.sed vel pr sumptionis iuris effectam habere saltem debet.l. fili urn. 8 T de his quislint sui Sinon sit a iudice interrogatus testis, dicto eiusdem adhibetur fides, etiamsi causim nullam reddiderit. Sub hoc intelligatur discrimine d. l. alam, sicque tradunt Canonistae post glossin cicum causiam .ext. eod., Specul ius.
I.Versitem quod interrogatus non reddit h.tit Plures tamens sunt casus quibus citra ullum distrimen causem dicti obstri giturreddere testis:de quibus differit Salic.& alii, ind.l.3. post Innocen in aec cum causam,Lansean de Oriadnitio sui tracata
267쪽
I SECUN DV . 233 Causae' autem veritas ex naturali atq; corpore sensu, qui Io&actui,quo de quaeritur,st conueniens, promenda est sicut causa seu ratio aut dictum testis confirmet, adiuuet, augeat, eiq; nonnihil addat.iuxtat. qui interrogatus.1s de petit.haered. quinimo&ex proprio sensu causa est elicienda,non aliet, uti traditur in i testium. .eod in i qui testamento. g. fin. ff.de testam. qu,refertur c. relatum. s. q. 2. C. testes, . q. s. Confodimis est hisceri consuetudinis forensis obseruatio, uti ostendit series interrogatoriorum,qua specialia dicuntur, ad quem uis articulum seorsim composta Hinc itaq; viceversa consequutur,testimonium t de auditu tantum alieno latum, nullius va utoris existere.c.in primis.vers sed, de personis.illic, utruma stimonium ex audiuiuxmnt, aut certes citate Uire testatisint.
tem de auditu, h. tit. Quod&ipsum consuetudo forensis probat, obseruat, ut ex vulgata interrogatoriorum specialium Coceptione comprehenditur. Secundu a priore illo generali dependens sit axioma:testimonium' debere effecerium, II manifestum, ex scientia ceria promanans. Testimonium itaq; incertum, ambiguum , quod in credulitate aut arbitrio tantum testis est positum, nullius valoris existit, de quo alibi plura disserui. Tertium axioma breue est, sed exacte magis alibi explan turilestis dictumi simplex, firmum ac permanens elle debe Isre.Cum variis & vacillantibus testium dictis nulla vel extra iudicii limen,vel in limine iudicii sit adhibenda fides qua de re
copiose disserit Bartol. in .eos.ffadl.Corn. de fals Ioan.Campeg.intra t.temreg.I78.I79. Igo.Πec non Tyndarus peculiari testium suo tractatu.
268쪽
Prima hae tenenda regula R:dictu testumstandum non esse,qui in eodem iudicio incontinenti non animo corrigendi rectusta corrigendi causa interueniente,contraria tuleretesimonia. Secundiso in eodem iudicio incontinenti corrigendi animo comtraria dixerit te Adicto tum iuvesertorsandum fore. Obseruatio eademseri inlata. Tertia dicto tesis contrarium dicentis posteriori credendum,sevelex interuasio deposueris,corrigendi tamen animos iusto
errore probato. arta: Periuru haberiise, elius dictis eno adhiberi sex terualla odein iudicis,citra corrigerianimucotraria Hxersi.
'umta,resis posteriori dicto tormentis expresso ot creatam contrario priori,quodUonte in iudicio deposuit. exta,re sdicrimprimis forma iudicii assumptum, validum potius iussem dicto seriore cotrario, citra MDisformam ex e s udicari. H Septima quid im testis extra iudicium dixerit, spinis iudicio contrarium asseruerit, receptum esse, miseriori rimassertioni, reiectapriore,credatur. Postrema testis qui in iudicio coram iussice incompetente quidprotulit,spoa contrarium coram competente iudice asseruiι,H-cto posteriori, lorereiecto, credendum esse. NVNc de contrariis dictis testium agendum Magna reperitur diuersitas casuum,in quib.valor aut defectus depositionu conspicitur, contrarietate interueniente quae quidere-gulis quibusdam commodissime explanatur. Prima itaq; haec ponatur regula: dictis testium standum no esse, qui in eodem iudicio incontinenti non animo corrigendi,nectusta corrige-di causa interueniente, cotraria,ptulere testimonia Hanc fi mat'. quislsis vel ne tesimonia Eixerint.&c fit. eod. Sel.eos qui iste si diuersa testimonia piserunt.Tad .Corn. de falsquo& in argume
269쪽
Ver.quartus est casus Sane&cosuetudo prouinciae huiusmodi reiicit testium dicta, uti fores dictat praxis in cocipiendis in pugnatoriis libellis.Secunda regula,1 si eode in iudicio incon Atinenti corrigedi animo contraria dixerit testis, dicto eius tamen posteriori standu sere. g. a vero nouelI eod. c. praeterea. versquoru testimonia.ext.de testib. cog. sicq decidunt &declarat authores omnes paulo ante citati.Tolerari&haeci cor 3 rectio consuetudinis obseruatione poteriti Tertia regula, dicto testis contrarium dicentis posteriori credendu,si vel ex interuallo deposuerit,corrigedi tamen an, mo,& iusto errore ibato: ut cocludit Ab.ωFel. ind. αpterea. Fel. in αqualitate.ext.de accusa. Alc.& Couarr.locis addes clis.
Quarta regula,1 periuru haberi teste, eiusq; dictis fidem nyradhiberi,qui ex interuallo,eode in iudicio, citra corrigedi ani- mu, cotraria dixerit. ut firmat l .eos testes. cuillic traditis,C.eo. Sed, cosuetudo hunc pro periuro habet, dicta eius reiicit. Quinta, testis posteriori dicto tormetis expresse,pote cre cdendum contrario priori,quod sponte in iudicio deposuit ut asserit Bart.ind.l.eos.quem sequitur Ang.&alii inl.si postul uerit. g.si quis negauerit.ffast. Iul. de adult. Sexta,' testis dic tu prius informa iudicii assumptum validu, potius, eiusdem dicto posteriore contrario, citra iudicii forma expresso,iudicari. Vt concludit idem Bartol in d. l. eos n. ad i. Corn.de fals Sequitur Fel .in cum in tua. ext. eod. Septima: 'sigd primo testis extra iudiciu dixerit,&post in iudicio contrariu aiseruerit,receptu esse,ut posteriori ei'asse tioni, reiecta priore, credatur. Hoc pacto decidit β.inc cum
communem Deccine per tuas.exi de probat. sequitur Felian
sic decidit Capel.Tholo. quaest.28O.
270쪽
PRoc Essus IVDI cIAUIPostrema sit,' testis qui in iudicio coram iudice incompetente quid protulit, bst contrarium coram competentei dice ait eruat, dicto posteriori priore rei e sto, credendum esse:
Pracipuam He axiomaeR. sis duri seisis, qua-quasSinta riculuproposita,vesquam degu essistereogat. dum non esse, iuuam testu e . QV, ατ M ad reprobanda testimonia pertinens praecupuum sit axioma: testis dicto de aliis, quam quae sunt a ticulis proposita,vel quam de quibus est interrogatus,depone tis credendum minime esse. Nam ad interrogata&proposita praecise respondere obstringituriiuxtat si quis libertatem. s.fi.
in fimillicine Em tibertatis adm-culam ex testamento admιttat, ff. de petit haer.l momentaneae.C.qui persen.l .stan in iud. hab.&text.inc.de testibus.c.pinerea.ext. eod.c.licet.ext.de probatitradit Specul .in g. I tit de testib.versitem quod deponat, ubi exactius distinguendo hanc explanat regulam. Quintum axioma nualidumst centeri testis dichim qui negatiuam enunciationem, cuius per rerum naturam probatio nulla habetur,probare nititur.l.actor C.de probat.l esse uer niO.Co.de non num.pecvn. c.bonae memoriae exi de elect C.