장음표시 사용
441쪽
L1BER TERTIV s. or, De verbo edicti, Seruitute.ra De verbis Hostiumve potestate esset. 33 Degeneral clauseri: Si qua iusta causa videbitur. a. Eius exempla remissue. a Num edictum locum habeat, uisprosua ciuitat, a repub. licuius municipii ab t,sinterim in usu. OA I Nomine Respublica,qualis intelligatur. II In summa restituitur aliquis, non tantum absentia ea a necessariasit eritiam probabilis.s Et absentia studiorum causa.
a s ut alligat absentiamprobare debet. a modsinisaeclis obtinet. ar istensqu-SExta restituendi causa maioribus duntaxat congruens, est reipubl. causa absentia, de qua loquitur titulus, Ex quibus Cau. malo.in integ. restit.in PP.&Codice. De ea itaque Praetor hoc pacto edictitis cuius quidde bonis,cum is metu ut edolo malo reipub.causeabesset inisvinculis,seruitute hostiumque potesates ρι 'Mave, cuius actionu,eorum cui dies exiisse dicetum, item uis quia Uecissessum, aut quodnon utenduamissumst, consecutuν,4-maneve afllatus, ob id quod Hes eius exierat, eὰm absens non defendoretur nis vinculis essetfcum agenaepotesatem nonsaceret:
aut, cum eum inius inuitum vocare non lueret, neque defenderetur,
cumismagistratin ea de reanesium esset, flue cui per magistratum ne duisi us,actio exempta esse dicetur Earum rerum actionem imrra annum quo primum de ea re experriindi te Lerit Item, siqua aliamιει iusta causa esstvidebitur,in integrum restituam,quodriwper es, Astita,Senatum in edict decretaprincipum licebit. An- notantur recte triat huius edicti praetorii diuetia capita. Pri amum absenti aduersus praesentem Alterum e conuerso praesenti contra absentem competens. Tertium citra distrimen iustarum causarum restituendi maiores mentionem
442쪽
o P Roe Essus IVDICIARII 3 necesse habet,ut alleget&absentiam seu casum,aut impedimentum iustum ac etiam damnum, quod ex ea re passus est ut
demonstrant edicti verba, iuncta l. 2. .dereae milit. illis verbis. D quidde bonis eorum qui reipub. causa absentessunt, diminutumen, actioneis, qua competente eis, aliquis tiberat uit, in integrum restitutioperpetua iuri dictione, intra annum utile permittituri quae
quidem ex primo congruit edicti capiti. Edicti autem verbis
iraetori)plures aliaet qualitates circumstantiae, una cum absentiae causa exprimuntur. Prima est, metus, id est siquis metua domosua abfuerit, imminent orte besi pericuo,aut alia cause m eius umst, oractionis dies exierit. Hic metus absentiae iungitur&alio pacto cosideratur metus, atq; iniit. Quod met. cau. supra. Secunda est dolus id est sine dolo malo abfuerit reipub.causa cuius meminit l. . cum .seq.Te qui b. caus maior Tria etenim hic spectantur, Primum quod abluerit. Alterum quod reipub. causa abfuerit Tertium quod sine dolori alo Dolo aute malo abest,t qui ut lucru captet,aut iniuria alium afficiat, studio te. cit, ut reipub.causa absit,quive celerius quam par est itineri se
accinxit, vel tardius rediit,quam posset,aut deberet reuerti. Is itaq; restitutione non iuuatur. d. l. 4 cum seq. Ceserum reipub. 6 causa leos abesse ccnsemus,quiluinciae alicuius administra dae vel legationis aut militiae gratia absunt.Lpen.Teo. exquib. ωtit. C. de restit milit. maxime in l. 3.Qui data opera ut reipub- causa abessent,affectauerint, in ea causa sunt, ut non restituantur ob absentiam tanqua ob iustam causam. Nam affectatum t munus nomini prodest: ctri congruit l. 2. g.vit.illic Nam 18se hoc assectauit, vel ca am praestitit, non ei proderit exceptio. ff. si quis
caution.Sic de affectata tutela loquitur'. spadonem. g. n. 1'. d. excus tui.& curat.& g. idem tria,Instit. de excuctui.vel. Curat.
Simili exemplo non restituitur,qui litis effugiendae gratia, mi- Iitiam affectauit,sis, laesus,ut ait l. i.C.qui militare pos vel non. Iib. u.Tertia qualitas 'seu circumstatia adiuncta absentiae est, quis in vinculis sit.Ciu factu mentionem edicti verba IM
443쪽
Lia ER E UT I V S. Os EVINCVLIs EssET,& nominatim illam qualitate extemdit Vlpianus in l. succurritur.ffex quib. causmaior ut non solum de iis,qui publica custodia coercentur, intelligatur, sed &qui a latronib.aut praedonibus, vel potentiore vi opprcssi, vi culis coercentur. Et quidem hic nomine vinculorum, custo sdiam accipimus, quae non ad puniendos, sed ad continendos homines haberi debet: l.aut damnum g solent.ffide poen Licet C. nonum t iure carcer poena sit. c. quamuis,depoen. lib. 6. I
Haec &priuata S publicam custodiam designant. Quarta est, SERVIT Vs,t cuius maximi impedimeti meminit&edictum H&4.eiquos succurriturqui instruitutinuerit, ue bona Uruiat mber homo sue detentu M.ffeod.Hoc autem ad eum non Ptinet, qui de statu suo iudicio agit Lite namq; ordinatat libero habetur.l.ordinata. ff. de lib.cau.l.hie.Ceod. Quinta qualitas,'si, quis in hostiu existat potestate, edicto pariter exprimitur, quae& superiori affinis est.Nam ab hostib. capti serui eorundem efficiuntur,ut ait Iurisconsultus inl.itc.ffeo. Quinquelis omnes praedictae qualitates seu circumstantiae,absentiae iuncis,priore parte edicti,qua absenti aduersus praesente succurritur ut dixi continentur. Sed variae sunt praeterea circumstantiae non expressim aptore nominatae,sed quς clausula generali,'SI Q v is austa causea videbitur, in integrum restituam, comprehenduntur. Quae clausula generatim ad primum &secundum edicti caput retortur. Quibus, ius praesentium laesum ob aliorum abse tiam,& absentium laesum ius restituitur.ut clarius indicant edicti verba.Variis haec clausula generalis explicatur exemplisa 4 iureconsultis in l. scd&si per praetorem. g. n.cum legib.seq. ff. eod.Cum autem edictum de iis nominatim loquatur, qui rebpub.causa absunt,dubitari posset, si quis pro sua ciuitatevi sua repub alicuius municipitabsit, interim ius suum hesum sit, an restitui debeat Dixerit quis, non debere restitui. Quia de hac peculiari absentia non loquatur edictum, sed de absentia Uub.causa tantu. Et leges atq; edicta praetoru rempub. t in Is
444쪽
to P Roc Essus v DIe IAM Itelligant, quae populi Romani sit, non cuiusuis populi aut municipii. arg. l.eum qui vectigal illic, ὰmpublica appetasio ιncomplura causis adpopulum Romanum reficit Ciuitates en priuatorum loco habentin T de verb. ier signis. Hoc tamen eXemplum clausula generalis edicti quoque complectitur,ut iustam&praetor inde arripiat restituendi causam. Quod quidem generalis regula d.l sed etsi per praetorem f. fin illic, Elgenerab- fert quotiescunque quis ex necessitate non ex voluntate abfuιι, iaci soportet ei subueniendu ff. eod. innuit Sed immo aequitas succurrit absenti, etsi cause absentiae necessaria non sit, probabilis tamen sit. Quo responso Vlpiani in i nec non.in prin Teod.pr dusta generaliter loquens regula declaratur. Si quis studiorum caula absit,licet non ex causa necessaria abesse videatur:adeo tamen iustam S probabilem absentiae habet causam ut laesus restitui merito debeat. Vtilitati namque & commodo reipublicae causa haec maxime cedit. Ad clausulam item generalem
siectant exempla prolata. l.abeta.l.inter eos.l. mittuntur.&ll.
seqq. Teod. Etsi supra tradiderim,eum qui laesionem,metum, dolum allegat,probandi onere grauari: tamen e conueris assee 'uo, eum qui allegat absentiae causam toneri probandi non adstringi.Namque absentia in dubio praesumitur ut expresse de
O vol. I.Quod viget potissimum, si quando quis adactulsiquem citari debet. Nam praesentia eius ab aduersario, qui negat absentem esse,probanda est: vi respondit post alios Caephal. conc2 3. num . . Vol. 2. Et qui praesentiam pro intentionis Baem nimento allegat, earn probare debet teste Imol.& Iacob.Bu trig. ina. fin. C.de praescrip.long.temp. Pluribus hunc explanat articulum Iose. Maschar.tractat.de probat.volum. I.concl. F.in verb.absentiam g&coclusione octava, absentiam in iudiciis,
minis nimirum casib.in quibus absentia probanda venit,quam
445쪽
tra continentia urbis existat.l.absentem .ubi Andr. Alciat.ffideverb.&ier sig. aut ubi quis citatus no sit, aut citatus no sit pra sens, aut citare eum dissicile sit. l. aut qui E quod vi aut clam. Alcia. ini. mulieris. g.abest. Tde verb. sig. Cum pro eodem ii beatur,non facere,vel non commode facere.I.nepos Proculo. Ede probat Accursin auth hoc ius versnon possit. C. de sic. Eccles Bart. in tract.de citat numJ. Thomas Gram cons II num. 6. Cum seqq. Idem Ioseph. Masch rd conclus. I. affirmat.
x concludit,absentem reipublicae causa dici eum quoq; quia principe legationis causa mittitur allegat Boetadecis I .num. 7. Hactenus deprimo huius edicti capite.
Causa huius re tutionu. . quando cesset. DE restitutiombus praesentium aduersius absentes, de qui ibus secundum agit edicti pretiori caput,luculenter disserit Matth Uesenbec inparatit ad hunc PP. tit. Ex quib.cau. malo. Hoc inprimis beneficium aduersus omnes absentes,iusta vel iniusta absint causa, generatim datur praesenti, ut Verba demonstrant Demsia uis quid sufecisse uum,sc., si intraannuatibo. Hoc similiter caput edicti' secudum,naturalem in se ha- , hetaequitatem immo&aequalitatem.Nam quemadmoduabsentibus priore consuluit capite prςtor,ne absentia eorum illis obesset ira&hoc capite praesentibus aduersus absentes com
446쪽
ii Roc Essus IVDICIARII sulere voluit, ne illis absentia cum alterius detrimento comodum afferret. Quod eleganter respondit Vlpian. in Litem ait praetor. Teo.his verbis Aram Lusulapraetor instrui ut quemam moduseccurrisuprasicriptupersonu re capiatur: ita se aduersu ipsas succurrit, ne capiant. Si accuratet verba inspexeris edicti,plura reperies ex iis exepla, quae causas restituendi psentes aduersus absentes ostendunt. Inter alias ea profertur, i no defendaturab- serisAue in vinculisset, . Na poterat si praesens esse,nemo autecum eo agendi facultate habebat,cum esset in vinculis vel publicis vel priuatis. N5 est tunc potestas agedi cum eo,ut usuc pione interrupat psens De hac summatim logtur Imper.ing. 4 rursus. tit.Instit. de ast Quod si cum absente potestate habeat sis agedi,quia is procuratore costituit, a quo defendatur, restitutio ei denegatur.Non enim facultate sis hoc casu cu absente agedi destitutus fuit, o procuratore eius couenire poterat.Sic intelligatur l. is, reipub.cause abfuturin erat procurator relisqueritierquem dese potuit inintegra volore tu ,
In ressisutione minora maiores cauteia adhibensia in maiorum. 'uarum prima,vripsi, Vis tempore reuera minorfuerit. Secunda, quod circumuent-. . Tertia quod enormiter iam. Mentio contra opinionis, uana,quodexpropriscontractasit - uinta,ut intra temp- legitimum re tutionem petat Sexta,quo maeresac ratumnunquam habuerit. Septima, quae tamen se minores se maiores concernit, mim retur ostium iudicis,veletiam actione instituta.
447쪽
n 'inma, ut resimipo lamaduersariumsuam inius vocer. o Peculiariam restitationeaduersus sententiam. Inresitutione maioris ex contractu asenso.
ιή μου forenses. IN quarto praecipuo huius actus membro, de iis,quae ad obtunendam restitutionem sunt necenaria, qua ea forma con- in restitutione minorum quam in maiorum adhibendas esse. Prima est, tui laesionis tempore minor extiterit, si restitui cu-2piat. I. i. circa fin. E. de minor. Secunda, i quod sit minor cir 3 cumuentus. l. a. illis verbis starcumuenti t.Cesi tui vel curat. inter. Tertia, liqubdsit enormiter laesus minor. Nam minimae laesionis nomine restitutio denegatur.I scio.ffide rest.in integr. l. i. .si aduer vend pign. Ponunt alii regulam negatiuam,pro modica laesione restitutionem non concedendam veluti gloss in c. I. ubi Host &ant de Butr. item Card Petr de Ancha.& Panorm ext de restit in integr. Ioan Andr. Host Card., Abb in c. cum ex literis ext eod. Innoc in C. coram ext cod. Bald ine cum adeo. ext de rescript Alexand. cons. 27. col. 2.Vol. I. α cons. 222. col. 3. vol. 2. Bald. ini. si inemptione. ff. de minor. cum infinitis aliis. Quibus tamen nonnulli l contradi scunt, affirmantes restitutionem modicae laesiouis nomine non
impediri Cuius opinionis fuit Odose in d. l. scio. AEo in sum
res diuersis locis. Sed priori sententiae, utpote quae communis est, adhaerere oportet, testeant Gabr. libr. h. conclus comm. conclus. I. titui. de restit. in integr. Quarta, qubd minor ex sproprio suo contractust circumuentus, laesus, non sui antecessoris. l. Emilius illic putabam beneiudieatum, quodpater eius non .econtraxerat. f. de minor. l. ea quae Cod de restit milit.
Quinta, fit intra tempuslegitimum restitutionem postuler, de quo infra suo loco. Sexta, quod minor maior factus,ratum 8
448쪽
4r PROCE ssus IVDICIALII minimc habeat quod in minore aetate gessit tot tit. Cod.s mis io fact rat hab. Septima, quod, maioresvi minores con- cernit, est, ut iudicis imploretur ossicium, clitiam actione instituta restitutio postuletur teste Iac in L i num. 8.st. de iurisd. I ommiud. Octava, tui causa petendae restitutionis sit lcgitima&plene cognita, nec non probata: quod quidem potissimum i ad effectum rescissionis accommodum est. Postrema, i ut restitui se postulans aduersarium suum inius vocet. l. in cauis. I. g. . causa cognita H de minor quod&ipsum ad eflectum resciLsionis praeparatorium est. Et, res perspicua magis sit, nota co- uenit, clim restitutio aduersus sententiam tyctitur, iuris hunc obseruadum ordinem esse porrigendum inprimis libellum,ibtem contestandam, si utraque sit pars praesens ut asserit Panor.
ind. c. cum ex literis Bartol in t fin. st ex quib caus maior. Si pars altera contumacia absit, Panormitanus Contra Bariolum
negat procedi oportere lite non con testata posse, fretus autho. Accursiin l. iudices Cod de iud. Est enim haec causa grauis magni momenti,ex qua graue infertur alteri praeiudicium A qui hac restitutionis causa, sententia non utique citra partisvi- inicis leue praeiudicium rescinditur. Ea propter absente altera parte iudex de restitutionis causa aduersus latam sententiam non cognoscet Accurate id expressit Ioach. Mynsing obser 13 cent. I. Obseruat. ' Insuper simaiores ex contractu ab iis gesto restitui se postulant, duo haec consideranda sunt necessario. Primum, ut iudex cognoseat, sitne maior laesus dolo aduetiarii, aut si dolus absit, sitne re ipsa circumuentus vltra nimirum iusti prech dimidium. Nam harum altera ad restitutionem petem dam sussiciens habetur causa: idque colligi potest exl. maiorib.
cccaus maior. De hac enormi laesione ultra iusti precilium dium, agitur in l. 1. Cossi de roscin vend accedat C. Cum dii I ii. c. cum causa ext de empl.& vend. Vsu tamen forensii, di- uersimodc hac in re agitur, aut lationem allegando restitutionis in Diyiligo b Coral
449쪽
nisin integrum petitione,aut per remedium .d.l. 2. Cod. dcre-stind. vend. Illa namque via in arbitrio est vendentis,ut vel romvenditam recuperet, vel prech residuum petat. Hac vero, in arbitrio est emptoris conuenti, rescindere contractum veli stum precium supplere. dicto c. cum dilecti. Sic loquitur Ma-irant iri 6. part Specul tit.&quandoque appellatur num. 83.
Remedium restitutionis duplex, rescindens crrescisserium, o quia
Exemplum. Resissuria actis, dicituris restitutoriacturilis. Euomodo annus illi computandus. dividannus continuin' upuid villis' Orca edicta praetori quodnamte in accipiendum se quodinimruciuilis distositione . 1 Restitutioni tempus duplex. II. Dequo a uia notanda. Prima squis excontractu insit, et sentenιι adversm absentem dicta, intra quadriennium continuum restisutionem essepetendam. a Secundas quis ex temporu cum Uuaesit, drofio lira quadrim-niumse extendas, mira si due quadrienninmisse tendam.
450쪽
4t PROCE ss V IUDICIAR. II; Tertia si non integro quadrienni dure iam re tutionem imfra tantum statium temporis, quo fio continebatur, peten
I uaria resilutionem intra similiter quadriennium continuum tendam ess .is Tempus resissori remedi eis utile .r Singatiris Duarent opinio. I De anni erquadrienni disserentia. r ω-forenses. Λ Ticut quinto de temporibus restitutionum p α, tendarum, obtinendarum fit inuestigatio, proprium
hic habet titulum in Cossice detempori sim integrum re tutionis , tam minorum quam aliarum personarum qua resilui possunt, quam haredum eorum inscriptum Generalis itaque est nictitu-24 4 ad maiores aeque atque minores pertinens , in quo duplexi t restitutioni congruens, aut ex ea profluens rem dium tractatur. Vnum appellatur restindens, alterum rescistarium r& utriusque remedij praxis non solum iuris dispositione sed αconsuetudinis fore, lis obseruatione approbatur. Rescindens auxilium dicitur esse actio, qua praetor ossicio suo aditus, actionem, quae fuerat amissa, iusta causa restituit, Mimpedimentum remouet, ut perinde liceat agere, ac sinumquam actio deperdita fuisset. Vt inter alios iuris interpretes nominatim explanat Ias in . rursus. lites Institur. de action. hoc modo tantum adfert restitutio, quantum abstulit laesio. L sed&si per praetorem f. siseriae. g. quoties.sfquib.eXCau. maior vigin quin.
Rescissorium auxilium dicitur actio, qua denuo agi potest, eo rescisse, quod gestum est, perinde ac u gestum, aut acti, missa non estet d. l. sed, si g. si feriae siue actio in rem, siue in persenam competat,in qua etiam id quod in terest,& fructus
4 maior Vt si quis tremvsuceperit iiij, hic actionem instituit