장음표시 사용
421쪽
Ibapersonarestituuntur ei De mmoribus hoc axioma notandum,minorem a s. annis omniani eorum ratione quae Ummoregessiatate, am restitutionubem scium petere posse. Omori in hoc edicto si agintainaturalua contra Accusum distramen inire ius sequitarem beris explicatum. Pro aequitate a muto. AEquitatis exempla. Excusatio prolixitatu. Minores variis ex causis restituuntur.
Etiam contrarem iudicatam. uae requiruntur,ut minor resiluatur. ro instras.annuis istosine curatore defenderesesopotes'. ar ubi oram lutio. ra De minore legum Doctore. I De contractu venditionu. a. ursurandiuu.
422쪽
1 articulo. Quarum aliae minori sunt aetatis,aliae maloriSI. I. annorum. De minorennibus peculiaris in PP. habetur titulus de minor. 21.ann. in Codice titulus de rest minor His aptatur personis speciale praetoris edictum quod exprimit Vlpian.
in I. .Ede minor.illic. 'uod cum minore quam viginti quing-norum namgesum essedicetur,ut qua ea reserit, animaduerta Exa quo quidem thocelicitur axioma certum,minorem s. annis omnium eorum ratione,quae in minore gessit aetate,laesum,vel
sui facilitate vel aduetiari,calliditate, siue committendo, siue omittendo, restitutionis beneficium petere&impetrare poς se l.quod si minor. S.non semperassic. adbonum se a m redigena nemagno incommodoMimatatu homines visciantur.ff. de minor. Nam in proponendo hoc edicto praetorem naturalem, secutum aequitatem esse assirmat Vlpianus ind.l. I. Quod licet mirum videatur Accursio, qui rescissionem contractuum qui iuris sunt gentium, non ex bono&aequo profluere arbistratur,4 naturae imb fidei humanae nihil consentaneum esse magis quam seruare ea, de quibus inter homines conuenit.l. I.Tde piet. l.r is de constit. pecun Proin Accursius Vlpiani
verba, Prator naturalem quitatemsecutus, ind.LI.interpretatur,
naturali scilicet ingenio praetor,hoc proponendo edicto, d ctus,adue sante aequitate. Sed quam sit haec genuina interpretatio,& quam consona iis, quae de aequitatevi obligatione, turali in iure praescripta extant, quamque ademiniquitatis imcuset praetorem Accursius,qui tamen semper ob oculos aequitatem habere dicitur,quiuis iuris haud ignarus facile comprehendet. Nam naturalis aequitas non absolute consideranda,
sed ex cuiusq; negoth circumstantiis haurienda.l. bona fides. ff. depositi. Se consideratio ad peritum spectat Iurisconsultum qui non semper aequitatem ex iuris cientiae praxeptis ducit.Cum ut Celses ait, in boni &aequi disputatione plerunq; subaudioritate scientiae iuris perniciose error comitti soleat. Cognoscix
423쪽
rem&humaniorem iuris interpretationem, quae non est scripto comprehensa, & quam iurisprudentia, utpote ars boni, aequi, ostendit tradit ob id probe excutiendae sunt cuiusq; negoth, quo de disputatio suscipitur, circumstantiar,ri ex iis vel earum inter se,aut cum aliorum negotiorum circumstantiis comparatione faeta,aequitas diiudicanda est. Accidit namque non raro,aliquid per se quidem aequum existere:aliud, e inro si cum illo conferatur,aequius. Vt per se quidem aequum est, seruare pacta conuentiones hominum, ut regula iuris dictat.Cuius tamen,si circumstantias spectes, ut quia conuentiost vel metu,vel dolo, vel cum minore gesta, isque exeaenominem senserit laesionem,apparet imbaequum esse eandem non seruari,iniquum autem illam custodiri. Et hanc rite debuisset dicere cum Vlpiano Accursius naturalem aequitatem, quam
praetor est hoc edicto secutus. Cuius quidem plurima affert insigniari clara exempla M.Cicero lib.3.osses Aristoteles lib. 1. Ethicorum. Discriminis huius interius ipsum aequitatem explicatio in tota vita humana expediens est. Cuius discriminis Deus incorporibus casestibus exemplum proposuit. Motus siquidem primi mobilis rapidissimus, similis videtur esse summo iuri Motus vero septem Planetarum celeritati nimiae primi motus cedens accedit proxime ad similitudinem aequitatis. Vt enim Planetae in Eodiaco primo cedunt mobili, eiusque rapiditatem mitigant, aduersario suo motu obliquo sic S aequitas summi iuris est mitigatio,nec usque adeo cum iure summo pugnat, sed tantum circumstantiis, gradibus ab eo differt. Quilibet proinde ' se assuefaciat ad huius discriminis moderationem, vocem hanc Mitionis Terentiani sibi inculcet. Non habeo necesse omnia pro meo iure ag re, imm suo quisq, pector tanquam sigillo imaginem imprimat. Fabulola narratio textat apud Plinium lib. 1.histur.na I tural cap. Io de duabus capellis, iter una facientibus perpon-
424쪽
39 PROCE ssus IVDICVARII ticulum angustum, cuius tantae erant angustiae, ut altera iuxta alicram praetcrire non posset. Idcirco hac arte viam sibi faciunt. Altera namque in ponticulum suum prosternit corpus&alteri transitum per tergum suum praebct.Qua quidemna ratione illustre habetur exemplum iuris summi, aequitatis Sic an ullus exul iuri summo cedit, aequius ducit afflictae atriae N a Gallis captae anno urb. coditae 36o.opem ferre, ab ostib.eam liberare,cuius rei gratia Romulus alter appellatus est quam vindictae, priuataei muriae partes relinquere. Vt fecit M. Coriolanus, qui summo usus iure, bellum notarium re impium patriae intulit. Fuit enim hic ut Plutarchus refert asperior, seuerior,quod non esset an efactus ad humanit iis studia,quae emolliunt mores,nec sinunt esse feros. Duae similitera Tito Liuio proponuntur personae, libro 8. Decad. I. Manlij nimirum, PapyriiDictatoris. Quorum ille, filium,qubd contra imperium consulare&maiestatem patriami gnauerat, inuitatus occasioncrci bene gerendae capitali supplicio affecit. Hic vero Dictator magistrum equitum QJ bium, qui se absente dimicauerat, poterat afficere poena, sed de seueritate aliqd remisit.Nimius fui intractando hoc lψco
Comunt,de summo iure&aequitate, sed rei celebritas atq; ut litas uberiorem paulo tractandi rationem praebuit. Vt itaq ad scopum reuertar,praetor aequitatem naturale secutus postposita iuris asperitate, edixit, uodeum minore as. annunegotiumg
sumes duetur quaea reserit, animaduersura esse. Itaq; ob varias
personarum,rerum,&negotiorum circumstatias,causas minores restituendos esse ostendunt &declarant plures quiadem separati tituliCodicis libris inscripti: De filiosam. noreo
Si tutor vel curator interuen.Si aduersus rem l .rest.in intego post. Si aduersus vendit.Si aduersi vendit. pignor. Si aduersus donati.Si aduersiis liberi. Si aduersus transaci vel diuisi in i teg.rest velit. Si aduersus selutio a tutor veba faci restiturve
lit. Si aduersus dotem restit postule Si aduersus delictum se-
425쪽
um rest.post Si aduers fisc.restit.postul si aduerscreditor Si minor ab haered.se abstin.& pleriq alij tituli,qui plures pariter
recensent casus,in quibus reltitutio in integrum minoribus est deneganda. Ex persona tutorum vel curatorum, circumsta tiam S causam promere licet,iuxta quam, nori ne restitutio concedenda an deneganda sit statuendum erit.Minor etenim curatorem habens, si eodem praesente in iure confessus sit, cofessio quide valet:attame aduersus eande propriam restituitur.
Quod si absq; tutoris curatorii ve interuentu sid egerit auic
fessus fuerit, ipse iure liberru immunis est minor: ut patet ex L
sed ex causa. f. nuncindendu.ff.de minor. Restitui quoq; minorenne aduersus copromissum ibati si minor.g. minores in iudice copromiserunt,iscet tutoreo oresquiali ni, in integrar situtione adversm talem obligatione iure desiderant. 1feod. Contra itide sententia in se lata interueniete tutore vel curatore restituitur minor.l minorib.annis ab elia in iis quae Dento tutorib.-Icaratoribun iudicio vel extra iudicium ges fuerint, in integrarestia tionis auxit siveresse circuuentisint,piacuit.CHi tui.vel curat.
nteruen cui iungitur l. a. illic,c- aduersubeam tentiam te in
derit poterat ad rudicata rem minime referri,ipter iudicatae gret authoritate&veritatis fauore: cuius gratia res iudicatas, ut quibus reipub.status maxime cotinetur, M. Cicerone in or tione pro P.Sylla,teste, rescinditio oportet. Verum generatim interpretatur Iuristosultus edictu, ut ad gesta in iudicio aeque ac extra iudiciu porrigatur. ItaVlpianus in l.est praetor. g.sed de in iudiciis subuenitur is eo.Caeterum ut sit contra rem iudicatam restitutioni locus, oportet minorem etiam circumscriptum esse, cum sola aetatis fiagilitas non prosit, i. ve iam. . sciendum est autem, ibi Mnpassim minoribus subueniri,sed se cognitas capti se probentur Haracta l. non omnia.&l.quod si minor. S. non semper illis verbis. Itaque nise aut maniferi
426쪽
P. OCEss Vs unici AR ii circumfriptiosit, aut tam negligenter in ea cause sint vesti,prator interponerestnon debet.ff. eodem oportet etiam ad in integr. restitutionem impetrandam minorem in iudicio defensum esse. Nam si detenses non sit, ipse iure est restitutio nulla, ut rescriptum est in I. penuit illis verbis, o indefenses, nultam vobis praeiudicis eri. C. si aduers rem iudic. accedat l. acta. g.
vlt.ilhc Contra indefenses minores curatores veltutores non habentes,nulgusententia proferenda in Ede re iudica.&4 contrapvi iam indefensium sepropositumperemptorrum nihil momenti habeLE. iam dicto tit. Iure proin etiam cautum est, minorem S an- Io nis qui curatorem non habet, a quo in iudicio defendatur, capacem non esse defensionem suam suseipiendi. l. clarum, Cod. de auctor. praestand.I.in re quae. C.qui legit.persen.stand. in iudic hab quod, tradit Angel in I.momentaneae C.eod.
Ictites. His autem obstare videtur, quod dici selet,' minori rerum sitarum defensionem permitti. .hoc autem.*.fin.ff. quibus excavsmaiores. Inde consequi videtur, puberes seipsos defendere possie; aetiamque in iudicio ab ipsis gestum valere, quamuis ab alio illorum defensio suscepta non sit. Accedata fortiori argumentum ex .apud Iulianum .ffex quibus ca sis maiores; desumptum. Etsi enim pupillus rem cum alio communem habens in communi diuidundo iudicio defensus non sit, nihiIominus tamen missio in possiessionem bonorum illius facta subsistit. Quod in pubere effectum longe magis habiturum, dicendum erit. Sed haec dubia distinctim facile remoueri possunt. Primum, stiIiceiminori rerum permitti suarum detensionem, interpretationem hanc accipit, si is mod&defendendi facuItate non sit destitutus , si inquam, per se defensionem, stare possit. Nam etsi curator non interueniat, actus non ob id censetur inefficax.Sicque est inte, ligenda defensio puberi permissa,si apte, decenter eam ex quatur Rite autem degitime, nec non cum effectu defensio haec suscipitur, si curatore authore actus gestus sit, cunas
427쪽
gile mentis minorennis iudicium. No defensionem is per se praestare nequit,si curatoris absit authoritas, neque hoc. se defensionem rerum ei permitti intelligitur, nisi vim legiabus inferre velimus, quibus cautum est, minorem sine curatoris authoritate iudicium efficaciter suscipere non posse. Ad I. apud Iulianum, secundo loco obiectam responsio datur, idcirco illic aduersus pupillum etiam indefensum ad possessi nem bonorum perueniendum, qubd antequam id fit, multa praecedere debere lex iubet solennia primo nimirum, ut a praetore vocentur tutores, qui pupillum defendant. Secundo si nulli extent tutores ut requirantur agnati affines, si qui sint aliiquos verisimiliter ob charitatem, necessitatem, seu aliam causam pupilli defensionem suscepturos existimandum
est. Tertio quod si hi declararint, nolle se pupilli defensi
nem subire, aut tacite eandem omiserint,vi tunc praetoris sit, possessionem bonorum minori decernere eiusque missionis
eousq; effectus subsistet, quousque manebit indefensus pupiulus. Ex quo facile intelligitur, non nisi adhibita maxima solemnitate missionem a praetore decerni, qua satis censetur utilitati minoris prospectum esse. Siquidem is non Iaeditur, nisi quamdiu indefensus manet ut in eius si potestate defensi nem demum suscipere, missionem in bona sua factam penitus euitare. Et haec est vera&propria dict.l.apud Iulianum, interpretatio. Cui non discrepare videtur distinctio Barioli in l. fin Cod. si aduersus rem iudic. licet obscurior paulo esse via
deatur. Dictum est supra, minorem in iudiciariis actibus esse restituendum, si appareat laesio. Sed quid si minor et s. annis qui legum sit Doctor fin causa controuersa opponere exceptio Itnem neglexerit, quam allegare eum oportuisset, an sit restituendus,si petierit, dubitatur arbitrantur aliqui non esser
stitutionem ei concedendam, eo quod postquam rigorosis examine praevio dignus, qui ad Doctoreum aseiret gradum,
428쪽
habitus sit,negligentiam imo ignauiam eius in praetermitte da exceptionis adeo necessariae allegatione, qua etiam acutipa immunis non est,incusandum ene. Quo pertinet textus in
iuris Solet enim in his desiderium, professio discrepare .l.
professio, Cod.de excusat. muner. lib.Io.Quidam ceniunt restituendum, hoc casu minorem, si laesio manifesto appareat ut tamen prius in supplementum iusiurandum eidem deseratur, iuxta l.in bonae lidei.Cod.de rebus cred.&tur.Bar-tolus alterius fuit opinionis. Reiectis ambagibus pluribus, dicimus absolute, minorem laesum,qui sit lesum Doctor,non esse restituendum,m do examine publico sit approbatus, idoneus iudicatus, re in ea arte quam profitetur, peecauerit:vt euidenter satis, tet ex dicta L I. Cod.qui aduersias quos in integr. restit.non
possunt,illis verbis octibusquepublicis induinium se esse domeritis eum opterinatem, sum veri misenonsit se Verum cause e
gmta circumuent deprehendatur, propter hoesiam velut pro Aptione a selito auxia remoueri non debet, scilicet quod urgenti νpatriae nec talisin decurio minorennis eream t. Haec quidem verba ostendunt,qui necessitate quadam decurio creatus est, eum non undiquaque&omni ex parte purobatum censeri. Infertur inde a contrario, si minor is plane ad decurionis officium libere ac citra necessitatem adhibitus dignusque iudicatus sit, auxilio restitutionis ei succurrendum non fore. Ex huius itaque legis ratione simili argumento consequitur, minorem qui publico actu in Doctorem assumptus, idoneus Doctor legum iudicatus est, non minoris sed maioris loco habendum. Itaque concluditur firmiter, non esse hunc restituendum, si in sua arte, in qua fuerat approbatus, iuris errorem potissimum committendo scilicet quod hoc casii exceptionem iuris omiserat, peccarit. Si tamen exceptio in
facto consistat, qualis est exceptio solutionis, pasto de non
429쪽
omiserit,aliter est iudicandum. Si quaeramus insuper de venditionis contractu extra tu IIdicium gesto,& hunc edicti verba Guod cum minoregestum eis, complectuntur.Nam generaliter l0quitur praetor de quocunque contractu ut hoc ipso docet exemplo Vlpianus in l. ait praetor ilice roinde es emi abqui ivendidit Focietatem coiit, s mutuam pecuniam accepit orca w eis, eisuccurretur.Teoderm Sed hic, captio necessaria est,& quod venditio valeat. l. 2. Cod si aduers vendit. l. in cauis. a. in princip. illo contextu. Namscommuni auxilis, mero iure munit l, non debet ei triabus extraoraenarium auxilium se cui iungitur l. si res illic, duractio quidem valet & paulo post di active in integrum re- situtionem reuocatur. E. eodem. Cessat autem in venditionet valida, qua fuit captus minor, restitutio, si iureiurandost 4 illa tirmata iuxta hi illo contextu, idque etiam iureiurando comporabie praestito seruare confirmasti, sec. C. si aduersus vendit. Maioris etcnim est perfidiae, cum quis non sermone tantum simpliciter,sed, corporeo iurisiurandi actu, manu Euangelij librum tangens,lcstem Deum ipsum vocat. Difficultatem autem ' non leuem mouet l.non dubium Cod. deli.vbi, siquid is lege prohibente factum sit, adeo infirmum esse constituitur,
ut nec iureiurando accedente vires accipiat Lex autem prohibet contractus cum minoribus celebrari quoniam facile est, eos circumueniri aut laedi. Itaq; mirum videri debet, cur imperator ind.l.I. iureiurando minoris negotium ab ipso gestum confirmari statuat.Sed nos arbitramur hanc submouendam dubitationem distinctione contractus seu negoti, validi ipse iure,&ipso iure inualidi. Dicimus namq; contractum aut negotium cum minorenne gestum,quod validum per se, iure prohibitum non est curatoris nimirum authoritate intercedente gestum, cum ob laesionem aut deceptionem rescindi
Posset,iureiurando accedente,no posse. Sic intelligendi M
430쪽
vs P Roc Essus IVDICIAR 1r C. si aduers vendit. At contractum ipso iure nullum, vel cor traal.prohibitionem celebratum cum minore, usque adeo carere viribus, ut nec rescindi sit necesse, nec iurisiurandi adminiculo robur vllum consequatur, ut loquitur dictat nondubium Postremo loco quod dictum, contractum nullum iureiurando nec confirmari superueniente,aiunt Frederici OΕ-nobardi constitutione titulo huic, si aduersus venditionem, inserta, quaruncipit, Sacramentapuberum stonte facta ,super contractibus rem uarum non retractandis, inviolatiliter udodiantur,&d.l. I. subiecta correctum esse Verum si haec constitutio curea discrimen simpliciter intelligatur ut plerique interpretum intelligunt, iniqua merito est censenda. Quia ut Cynus animaduertit, ansiam non leuem insidias struendi minoribus praebet, quorum aetas alioquin insidiis&fiaudibus est obnoxia idque ostendit accurate Francis Duare. in suis comment. ad hunc tit.Cod. si aduers vendit. Plures restitutionum minorum causas xecenset Specul.hocce titul &Tancr. in sua praxi
Resituuntur maiores vigore clausiuia edicti Si qua iusta causividebitur. VI os a generalis clausulae edicti praetorij, s I QUA I 6sT CAUSA MIHI VIDEBITVR, in integrum restituuntur maioresis. annis. De qua restitutione generatim agit titulus, Ex quibus causis maiores, in PP. eiusque tituli lex I. iuncta .Pantonius.Ede acquir.haered. Firmat Speculat.in tita de loca.