장음표시 사용
51쪽
civi aenim sant cum decore seordine, ne quidlurpitudinis, aut tu- Sicorvinis iuris legumq; sit mentio tini. I. C. de lib. cau., in l. bona fides, g si ciuile ius, fi depositi. Et Valer Max lib. 3. cap. 1.2Dιoniam sinquit consi dum iuris ordinem sequitur, id agitim cum omnibus legibus imperium Romanum corruat ordinis iudiciorum meminit nominatim l. . C. de sent Minteri. mpius autem in iure dicitur ordinari lis, iudici um, causa, res, in l. ordinata liberali causa, cum l. seq. g. r. ff. de lib. caus. l. Papini nus,*. I. cum seq. ff. de inoffic test. l. iure nostro,g fin.Ede testam tui. I. qui status, E de re milit ordinati dicuntur libelli, id est, conceptiri compositi. l. 3. in sin princ T de accus Ora nata eausa criminu ait Alexan Caesar in l. r. C. de calum id est,
inscriptione deposita fideiussore de lite exercenda pressito,
eoque qui acculatur, sub custodia offici,ncto De ordinandis testamentis tituli generales in iure sunt inscripti. Hinc commode, conuenienter ordinaria dicuntur iudicia, quae lege, plebiscito senatusconsulto,praetorum edictis,principum generalibus constitutionibus,& omnino quicquid iure scripto eatenus iussum est, ut sit certa, generalis, uniformis lex,actus humarios generaliter , sine speciali persenarum respectu ordinans, diuodam ordinato processu dirigens. Quo pertine l. nullo mo-Ho C adi. Corn. de fals Ad hos actus referuntur omnes Concoctus, obligationes, actiones ordinariae, appellationes,succes-ciones, testamenta, seruitutes ordinariae, &c.
ordo autem iudiciorum non unius et est formae ac modi. E cenim cum varia sint discrimina iudiciorum, aliud quoq; eo-eisociem alium ordinem desiderat.In ciuilibus iudiciis alio pro-coHimus ordine, quam in criminalibus, alio in proprietatis, Maro possessionis iudicio nec non iudicum, alium iurisdia hi ocii exercendae,& iudicandi obseruat ordinem iudex datus, . c.,a Hinarius, alium, cui est mandata iurisdictio, quem deleg incunt. Alia item procedit serie secularis, alia ecclesiastia
52쪽
PRO Essus ΙτDICIARII cus iudex Etsi vero in criminali iudicio secus ac in ciuili pr a cedatur: quia tamen de ciuilibus tantum t negotiis, non etiam criminum causis, nostra instituta est tractatio explicandi quoque iudiciari procellus huius rationem ad ciuilcs causas tantum coarctandam censemus.
Iudicium definitur hic, quod actu legitimin eoram eo vespe eum, qui iurisdictionem habet actus, es ad eius iurisdictionuor empertinens, ut eius officio controuersi nem accipiat. Bene definitur,peractum legitimum. Ham est iudex est quilibet magistrum ius est leges prae oculis habere debet, non proprium eo rationis adicium. s' oder Piat ensit, dum dixit,interitum reipub imminere,cum legesnon magi atibus, magi atu legibu imperant. H Disiiuris definitione, quiturisdictionem hiser, quod verum e L e ordinariosiue delegationis iure habeat. de tacitur neminem, quinec propria iuri ctione aditus nec eandem ab alio acceperit, idoneum iudicem ess . Oidenae iudicium aliter definit..c Diues vocabulisignificationes, remissuetraduntur. TRAcTAT v Ride iudiciorum ordine,quid iudicium sit, ante omnia perquirere oportebit Plures ab interprctibus, qui Accursianam reprehendunt definitionem, iudicitHferuntur definitiones. Nos perfecte iudicium dcfinimus esse; actum legitimum coram eo, vel per eum, qui iurisdictionem habet, falim,vel ad eius iurisdictionis ordinem pertinentem,
53쪽
M v s. Is ut eius ossicio controuersia finem accipiat. Genus definiti est r tactiis legitimus, legibus qui est conformis,& ab iisdem firma Etus. l. legitima, ff. de pact. I ff. de condic ex lege l. nemo, C. de sent Mintcri om iud. ωtit. C.dessent.ex periculo recitand. Proin iudicem &magistratum quemvis, ius S leges prae ocu 3Iis maxime habere, no proprium equi iudicium rationis oportet. Vt recte dixerit Plato Iphilosephorum diuinum numen, interitum imminere reipub cum non leges magistratibus, scd magistratus legibus imperant Iudici,autem actus eius iurissi-ctione , t coram quo iudicium instituitur, siue ordinaria ea sit, sue delegata, exerceri dicitur huius definitionis vigore: UcΟ-gnoscamus neminem, qui nec propria sit iurisdictione prae cditus, nec eadem ab alio accipiat, iudicem idoneum esse posse. l. I. C. qui pro sua iurisd iud dar.dative possunt Elegans&exquisita est quoque descriptio tradita a Ioan Oldend. t qua di γcit iudicium actum esse legitimum, quo mediante, iudex de causa proposita cognoscii, wssecundum aequitatem pronunciat. Sindecimautem significata et iudici)affert Gloss. in Ex atrauag. de iud in rub Accursius quoque S interpretes in LPraeterea,I in quibus non est permi1sum facere test.
Summa iudiciorem diuisio eis, is aliudhumanum,aEuddu -- a Diuinum Da 4 immediatemerae viain hoc velis alterosculos uadinscrutabile in ultra Graeter rationem humanam. Hum.rnum iudicium duitur, quod a Da o concessum, miniseris
54쪽
Lo Roc Ess V IUDICIA RO 2 Os his de priuato. Vbi hac praecipua cura, ut ciuile a criminali obhd cernatur.3 Et quidem ciuiu dicitur, cum quis ita agit viperat id, de quo quaeritur adiud ari. originem trahit ex ontractibus, obligationibus, actionibu item, quae ex diacto oriuntur, ciuilibus.
ro Iudicium vero criminaledicitur, quod vindictam publicam s bipro tam habet: quodpublicam ore ub.causam,nonprauatam reficit. II Hinc diciturperpetuo verum non esse. aliquis adpecunia ιι condemnatus, quod Ludsemper ciuile iudiciumsit. ra ridendum enim hic, non quidis condemnationem veniat sediuque nem.
1 De persenis iudiciorum praeter diuisisnem inprincipales est access-
Ersa plures ab interpretibus afferantur iudiciorum diutisiones,sicut videre licet, apud Robert Marant in A. pari. I pec.aur.Viginti distinctiones tradentem summam lattamen&praecipuam esse diuisionem puto, qua iudiciorum aliud diuinum aliud humanum diuiditur: quae habetur ins simile, rusticum, tit de pac tenen S eius violat in sevd. Iudicium diuinum imi va absq; hominis ullo ministerio constituit, vel in hac vita aut in seculo futuro. Huius sit mentio C. 2 ext de cland de on. Atque diuina haec iudicia instrui 3 bilia i hominibus sunt, D. Paulo ad Rom. Io teste. Alia namque ratione DEVs iudicat quam homines opinantur. r. Reg. cap. Iώ. Etenim probat nonnunquam DEVs quae hominibus improba esse videntur, e conuerso .c lacerdotibus. II. q. r. Humanum iudicium dicituri quod a Dco concessum mi-inisterio hominis exercetur. Cuius aliud i publicum, aliud pri- uatum dicitur. Nos hic de priuatorum inon publicorum iudiciorum ordine acturi sumus. Praecipua autem siti cura hic, ut discernamus ciuilia iudicia
55쪽
sens maxime suectat, Fran. Duareno teste lib. I. diiput. c. 31. tit E de iud cum quis ita agit, ut petat id de quo quaeritur, sibi adiudicari. Proprij,inquam,6 priuati commodi gratia,hoc iudicium est susteptum, causae cuius sunt, i contractus, obligationes, actio 'nes, quae etiam oriuntur ex delicto: civiles dictae, quod priuatae utilitatis non publicae animaduersionis caulam respiciunt. At sudicium criminale finem ad vindictam publicam proposi totum habet, publicam &icipub causam non priuatam rospicit, yt extra ordinem in reos: criminosos animaduertatur. Quod discrimen sumitur ex L licitatio, g quod illicite, ff. de public. vest&commis. Hoc discrimen ostendit, etsi Moi unquam Ii quis ad pecuniam sit condemnatus, non ideo semper ciuiliter eum condemnatum dici debere. Nam poena plerumque infligitur alicui extraordinem pecuniaria, inferturfisco, qualcriminalis ob id, non ciuilis est poena, ex criminali non ciuili iudicio ut quidam secus, errore lapsi opinati sunt profluens. Consideramus namque hic non quia in condemnationem IIveniat,sed quorsum, ad quem finem illa condemnatio sequatur. Ad personas ' quae iudiciis assistunt, quarum in iudi I3ciis habetur consideratio, nihil quoque acturi sumus. Exquisita earum petatur enumeratio apud Spec .in prima palle Hoe saltem noste oportet, pcrsonarum quasdam iudiciis assistere debere necessario, ut principales quasdam non neccssario, ut accessorias Illae sunt, iudex, actor, reus hae sunt, testes,cluti, assessores, ammanuenses, tabelliones, apparitores, actua- xij, aduocati, procuratores, solicitatores, &α de quibus accuratissime speculator loco
56쪽
Obiectum iudiciorumseunt cause se lites. Causa negotiumsignificat, contractum est obligationem ex delictois quasi. Et dicitur a Uu: Iureconsulti factisteriem appenni. Porro causarum tot sunt flectes quot res sunt quain iudicium de Euarum essecrin eis actio, de qua capisesequemcr Oi capite comprehenditur materia ' circa quam iudi-r I cium versatur,& ea in controuersiis negotiisue iudiciariis posita est causis ac lites alias dicimus. Nam causan negotium significat,contractum, obligationem. l. certi condictio. in princ. f. si certaici. l. obligari. f. pupillus. ff. de author. tutor. l. vno T. de acceptilat. g. unde in his causis,Inst de author. tutor. Extenditur etiam ad obligationem ex delicto vel quasi in i creditorem. ff.de verb. significat.Causam 'iurecosulti facti appellant speciem, a casu etymologia sumeta quod contingadseu accidat causam tractari motatur in C. forus, extr. de VCrb. significat. Hucque referantur tituli, C. si incommuni eademque causa in integr. restit. fuer. postulata In quibus causis militantes fori praescr. vii possunt. Vbi causa fisci. Vbi causa status,4 c. Causarum itaque tot constat esse species, quoissent r rumin iudicio diductarum tit. C. ubi cau fisei. l. petitor ff. deliber cau Bari in I. I. T. de officio cius cui.&ini. imperium,1 ff. de iurisd om n. iudic. Negotium automi obligationum&causarum iudicialium effectus estactio de qua sequenti dicturi
57쪽
mo quid. Vlpimus actione ormulam vocat, est cur 's C ctionem definit Uinianin esse , I V S. Facto enim actionem excogitare , estpropria voluntateproponere ius restagetur, non licet.
Nam quodiur eripoten, iddemum eri possieprobabiliter re
Sequitur in definitione FER.sERVENDI, , rei a quod suum eis, consequendi. Herba eum essectu intesistenda. Et actio inanis dicitur quam debitoris excludis inopia. Sequitur, in iudicio, adhoc, ut auriaritate iudicis intereuente euntenturnimue riuου partium altercationes o arma. Io Particula sIBI ostendit,quem uatantum sequi debere, non
ra Et verbum effaxesse debet ut exceptioneamrsubmouerinoso .ra Plura deactione remi e up num a. insine. AC Tio NE ' inter varia huius verbi unificata h1c dici-1mus quasdam esse persequutioncs queiciunt in iudicio ratione alicuius praecedetis causa: legitimae, quae hunc actum permittit, vel ficti iubet. Iustinianus autem breuiter definit actionem esse ius persequendi in iudicio, quod sibi debetur tit. Instit. in princi p. de actionib. Vlpianus m notistitui. nominat 1 actiones formulas, titul et s. &49. Sic Suetonius in Vitellio; cum itaquit Iibertino cuidam acerbius debitum reposcenti iniuriarum formulam quasi calco ab eo impetitus, intendisset,&c. Erant siquidcm apud Romanos olim actiones, praescriptae agendi formulae, pro natura cuiusque negoth: vid Cicero a
58쪽
3. lib. ossic indicat , dum de actione de dolo agit nondum inquiens Aquilius protulerat de dolo malo formulas Plura in
hanc rem videri poterunt quae scripsit Petr Greg. in Synta-gmate iuris lib. 2i cap. 8 de actionibus. iurabiarission liberi formularum,lbician pop. Rom. Verborum. Definitione proposita actio dicitur Pus csse. quod genus indicat facultatem agendi, vel conuenicndi iure permillam. Nam tacto tactionem excogitare&propria Voluntate propo sic re non ostiatis, si ius refragetur iure tenim quod neri potest, id demum fieri posse, probabiliter censetur l. quoties, squi latisd cog l. 4. g. condemnatum, Edere iud Sequitur E R ME U Emici, id est, reipsa quod suum est consequen-c di quae sane interpretatio effectui verbi persequendi,qui prae- cipue attendi debet, ' congruit arg. l. peti, g docere, st . nexquis eum qui inius vocat. cst vi exim Aetio inamque inanis csse dicitur, quam debitoris excludit inopia L nam is, T de
Recte Ima V DI CIM, ' cum namq; magistratus iudexq; suas
interponi partes, altercationes friuolae nimiaeque euitantum Miudicis authoritate intercedente coercentur litigantes, ne armis inuicem eiciant, cum ab eius iurisdictione pendeant.
I. si cuius, .sed si inter duos, E de usust Particula , o QO' Dro a B I, ostendit, quemque t sua tantum persequi, iisque contentum esse, non aliena appetere debere. l. si constiterit C. fin. regundor. cui congrua est iustitiae descriptio,posita in prine. ii tit. Instit de iust.&iure Verbum Ba rvm efficax qu que sit, ut, scilicet, nulla exceptione obstante,actor suum quod est, consequi possit arg. l. creditores, E deverb.&rer. signiti fica. Accuratar magis huius definitionis explanatio ex Accurs Angel. Fabr. Iaso ZasMahis interpretibus ad princip.tit. Inst de actio peti potest.
59쪽
H Actor primus iudicem adit, eums competentem. Considerandum ergo quis actorsi. 3 Sedes, ubi haec qua supertractatur. In ea hoc axioma Irmum. Oportereactore ora qui rei. Porroserum qui ortiturprimum ratione domicilιν '
' Deinde Hratisneloti,in quo res de qua agitur, ita es. tamen se actor electionem habet, utrum conuenire reum malis in domicili loco. diuod quide raecedit in reosculari i Trinio forum uusistitur ration acti contractus.1 Sed est Me caseu actor electionem habet. a mane in ritis causa oepeculiare es, ut mulier eam in loco domicili marisipeteredebeat. I Forum autem qui ortitur est eontractis ratione, , se con
ri Parite delicti ratione, secur. I Criminum rei conueniuntur vel bi deliquerunt, velubiiud, elum coeptum, velinquouisabo loco in quo inueniamur.
r. Auod inprincipi placit positum es.
1 Elin Menouincia fitatum.1 Sidominus loci quo delinquens es inuentu de erimine cognoscen- dipotestatem non habeat ad locum ordinariaturisdictionis criminalis reus remittendus est. ne inunt quaedam qua ab ecclesiastico iudice duntaxat cognoscio iudicari debent.1 Ei uti hicrecensentur.
60쪽
a Caterum He locus eontractus intelligitur, est eo loci conueniri
quis debet, in que Olutio diuinata es.
a Δρου ven rem ex contractu conueniendus, non inueniaturin loco eooractus, non Alicsed in loco domiciu es conuemendus. a Praeterea haec conclusio, quod actor debeat sequiforum rei, locum habet in reo tam milite quam pagano. a Procedit se in reo tam ecclesias co quamsiculari. ac Tamen in ecclesia eudiuersa decretalium dis iis es. a de quidem, ut clericitari ictione rorogare nequeant: nuciuilis magisruius in illis vesconsenuentes in dicerepossit. a tamen intelligendaseunt,si actioin personaset nonsi in rem. an Hic enim res magis quam persona conueniri videtur. a Id quod est consuetudine huim prouincia obserua ur.3 Tertiὸ, conclusioprocedit, lice erpactum litigantes foripriuil
3 Talem pactam nihil let. 3a Euemadmodum si quis itapactu it, ut ubicuns locorum inueniatur, ibidem conueniatur silisnondumsit contemta. 33 rara ampliatur Lee conclusio de consuetudine huius prouinciae.
y sttamenprincipassi haec conclusioprimὸs causas ritualusit, ut sunt matrimonis se iurispatronatu : quae ecclesiasis ubi
3 Secunae algis reus in iudice actoris Menserit, drsei ubiecerit. 3 consentire in alienum iudicem, quu dicatur.3 Ex qua de nitione dicitur, priuator consenseum n osse tribuere iurisdictisnees, quinusiam alias habet sed bene iuri ictionem prorogariposse a persona adpersona a rea rem a loco ad locum. yr jua de re plura remissiue. o Terri assit,spersona miseratione dignae agant. o diuart)s emptor ex uictionis causa adversm vendisorem agat. - toris enim iudicetunc venditosiuisoni unde hoc in secursamium, a septor