장음표시 사용
541쪽
C. D E MENTE T. ET INTERLO C. FOγSubditis porro res suas auferre etiam non subsistente causa,
&alteri dare principes ex potestatis plenitudine i posse, Do 7sctores crebriore quoq; sententia dictitarunt. Glossa hoc ipsum asserens est communiter approbata, in cap. constitutus, exi.dCrelig. domib. DD. tradunt in l. fin. supr. si contra ius vel utilit. public Mind. quoties 2 supr de precib. Imperat offeren.& indicta l. .de constit. princip. Oldrad. consil. 217. factum tale est.
Bart. ini. Conflaiuntur. 8. g. codicilli. de iur. codicillor. Corn. . Consit. ID. Colum. 2. Vol. 4. Decius consit. I9 i. in causaquς agi' latur, col. 2. consit. I98 colu r ubi alseuerare audent,principem, plenitudine potestatis posse etiam citra ullam causam co-tra leges diseensare. Pollent sane multa&varia accumuIari ex variis nostrorum interpretum tractatibus, de principum potestate plena passim aeditis. Sed ne limites, quam par est, transgrediar, haec protulisse sufficiant. Nunc casus quoque recitandi sunt plures, quibus certis metis potestatem hanc esse definitam deprehendi tur, ne illa in immensum adeo crestere videatur.
Principio creberrimo Doctorum calculo, duplex princi 8opi attributa est potestas absoluta una, altera ordinaria, id est legibus astricta. Illa existimant principem posse ius auferre
etiam alteri quaesitum, immo sine causa, etiamsi de ingentia-gatur praeiudicio iuxta gloss. communito receptam, in l. Vlt. Hipr. si contrahas vel utilitat public. indicta l. quoties, supr. det precib. imperat. offer quam affirmat communem Curi iun. Consilio II . in causa vertente, numeros . plura adducit Deci . consit. 9I in causa quae agitatur, numero A. Vti namquepO-
testatis plenitudinet nihil aliud esse asserunt, quam derogare 81
communivi ordinario iuri ut tradit Alexand consit. o. ponderatis, infin. volum. F. Andr. Sicul. consilios s. huic, volum.
. ubi ait plenitudine potestatis esse arbitri,plenitudinem,nulli legis necessitati suppositam, nullisi iuris publici regulis limi . tatam Idem tradit Socin consit. 27 in princ vol. 3.
542쪽
1og AD L. NEMO IvDEX, XIII. 8a. At vero si iuris & aequitatis trutina hanc distinctionem. t k-
uti iniuris aliis articulis est necesib, metiamur, magis probe&Conuenienter discrimine omni posthabito, assirmare debebimus, potestate eiusmodi, quam abselutam vocant, principes non magis,quam priuatos praeditos esse Etenim nihil quicqua8 s principes t contra ius possunt, etiamsi potestatis utantur pleni . tudine. Cum nulli potestas sit concessa ad malum,scdduntaxat ad bonum faciendum, no ad nocendum, sed ad consulendum,
iuuandum,proficiendum, &ad meram ciuium utilitatem,non ad suum proprium commodum: laut&supra numer.7 .retulimus. Hinc Bald consili., s. ad euidentiam, col. I. vol. I. testa'
tum reliquit, principem plena potestate utentem non praesumica uti vellc licentia, qua quod libet, licere etiam dici solet, hoc est,quae sit ad malum prona, sed potius illa potestate, quae laude honestatis, iustitiae cotineatur. Sique princeps rescripto hanc8 inserat clausulam se expotestatu plenitudine licentiam dare alicui, postsionem propria authoritate apprehendendi, quouispossessere dei rito, intelligi de iniusto node posses re legitimo concestioncm hanc oportere Ea propter vigore su p. dictaei princeps lcgibus,
31 de legib. non in immensum adeo est principis porrigenda potestas, ut citra ullum discrimen princeps solutus legibus esse dicatur: sicque habendum est, &4i imperator vel Romanus princeps ne dicam de alio interiore omne imperium, omnemi obtinuerit a populo Romano potestatem d.l. I. de const prin. d. g. sed quod principi: isq; cum superiorem minime recognoscat, arbitrium libertatemq; omnem regendi habeat sic quidem, ut ob cogentem necessitatem aut utilitatem populus,rumulto magis princeps supremus ciuile aut positiuum ius transgredi valeat. l. omnes populi, 9.de iustit &iur. g. sed naturalia.
86sit.&tur cum&hac ratione praetorium ius addendi, detrahendi, mutandi aut declarandi iuris ciuilis gratia inductum sit, tit Instit de bono post . in princ.praesertim cum nonnunquam ciuile
543쪽
strictam esse legibus, vel a se vel a repubi latis quam diu inmutatae illae aut abioῆatae non fuerint. Quin immo firmius ac iustius principes, quam reliqui cotinentur legum obseruatione: praesertim cum sint communi omnium gentium iure ' ea 87rundem custodes,ac defensores quorum officium eleganter depingit Beat.Cypria.de . abusibuS,&e X primitur C. regum.
C. Re X. 23 qua . I. c. donare. 86. distinct. C. non satis. c. pasce,
ead.distin.αquamobrem.de poeniten.distin I. Intellige da est itaq; d.l.princeps legibus, ut si principi nonunquam a legis ob- έeruatione deflectere liceat,id fieri oporteat iusta ex cause,reipublicae utilitatem magis quam propriu emolumentum pro icurante.In hunc sensum dici commodepotest,quod vulgo fe-Tunt,frincipem polle non solum ex catulacum legibus dispensare,sed etiam debere:hancq; ad rem solus ipse legib. est sol
IUS. pr te rea nemo. Sine caudat vero dispeniat in his in qui b. et 88 nominatim concessa est a populo potestas sicut a populo Romano est factu circa legitimationes.ut Patete tit.noucl.quib. mod. nat. erflegit.&quib.mod. nat. est. sui. in criminum quoq; abolitioni b. ut liquet extit. de abolition. nccmo in restitutionib.criminu: tot tit.ins de senten pag., rest & in natalib. restituendis tot tit.PP.4 Cod de natat restituen Extra hos similesq; casus, principe non dicemus solutu esse legib. sed iisdesubesse, primb nimiru,naturae legib. Secundo legib. diuinis 89
Tertio,iurigentiu: Quarto Ciuilib.legib. suae reipub. hocq; non
tantu quoad ipsa verba, sed etia quoad effectum, substantiam obligatione ex lege producentem. Quae quidem substantia in verb consensu vel per principis interpretationem legi accom
544쪽
s Xiomatatimere licebiti primu est, principe c5tractu cuipsius me subdito celebrato usq; adeo obstrictu esse,ut si obligatio dignitatis intuitu ciset inita, successior quoq; eius implere eando obligatus sit. Abb.in c. I .in princ ex de ibat Cyn .in .l.digna VOX. Bal .ind. c. I. CX. de iubat. Bal .ind.Lfii .infla .su p. de trusast Secuduaxioma. Potifice vel Caelare articulos cuciuitatib. co clusos seruare oportere nisi interuenerit dot', ut affirmat Balae in d.l.fi.Tertiu,qquitate in cotractib. necessario adhibenda postulare, ut princeps iuris gentium vigore ad obseruantia eiusdest obstrict': ita Bal. ini. ex implaca o,3.sup.detesta. Fcl. plura huc si adiicit ind. c. I .e X.de iubat. Quartii,donationen valere a principe facta caruieriique no admodu eius deminuut iurisdicti ne :& successori eius piudicium asserre.ita Bart.in L phibere.3. plane. vi aut clam. Untur, Principe faciente Iegem, statuta vel priuilegiu coeno subdito, a hoc ipso celebrat se intelligitur contractu,ea reuocare minime posse. ut tradit Abb. in c.nouit. Col. 8 de iudic. Quauis reuocassi ius habere si suo subdito illa cocessinet:ea siquide cocessio n5 valeret iure cotractus vltra ditii. s.in c. decet. de reg. ivr.lib. 6. Spec. in f .nunc dicendu.infin. tit. de inst.aed. Petr.de Anch. cos 1. V factu est Bal. inci .l. q.
se patris. Col.9. Abb. in d. C. novit. latissime Fel. ind. C. I. Sextum,
, principete suo cotractu &ciuiliter ωnaturaliter secundu iura tui principat effici obligatu.ut ibat Bal ind.L princeps legib. Felimin d. c. cvercmodo aduerte, si edicta debeti Accursim
545쪽
C. EsENTENT ET INTERLO C. Iupri n.tit. Instit.deipet.&tepor actio. Hoc axiomaeos couinicit erroris,si sensere,principe ex suo cotractu dutaxat naturali obligatione teneri ut eius naturale toltcre nequeat ut Innoc. in c.quq in ecclesiam, ex . de costit.& Abb. indae. i. Plura cotraholce etficacia assert argumeta Va' cotr. illustr. lib. l. cap. 26.
Reperiuntur tame casus non ulli, sin qui b. principi est libem a s esitractu suo recedere. Primo side,si subditis suis cotractus eiuLmodi pcreet piudicium. Illis namq; inuitis no subsistit ut tradit Host in c. dilecti .ex. de malo. Mob vi ibido And. Ant de
quicunq;. col. vlt. sup.deferv.fugi Abb ind. c. nouit. Exinde capit intellectu veru,id' su p. n. 78. de remissioneidae ac iniuriae subditis illatae relatu i cedere scilicet, si iniuriae, danarum intabe forte dcpdationes belli tepore coligcrut.Iure naq; belli ruc factς, illativident Ar cu Princeps ius habeatia indicedihelli, si foederis incudi: coseques cst,ut icto foedere,post easde- pdationes, ipso gentiu iure & belli iniuriae hinc inde illatae,remisse sublatςq; videaturi quo casu los erit opinioni comuni in hoc articulo. Quod si pacis tepore Polon' forte Germano vel ec5tra fecerit pda, subsequat licci bellu ,fῖdere deniqricto princeps pdas hinc inde factas remittat: huiusmodi remissio pro inefficaci habe filio re copesitio danu fiat passis: vel alte danum passis licebit ius seupsequi aduersus spoliatorcs aut depilates,
cora principi b. aut iudicib.illoru .arg. l. ito si verberatu. Is.de rei vaa .l .id', nostru l. .de reg.tur.l secundu natura lo .l.iure natur 4o . eod. iii l.na hoc natura i . de cod. indebi. Secundb,si Cotractus a principe initus magna contineat iurisdictionis aut dignitatis suae deminutionenta Fel.ind.C. I .vcrs . declara hac materia.n. s.Tertiis licebit principi cotractui suo cotra uenire, inito vel cu subdito suo,verno subiectio,iusta exigete causa, teste Bal. int .fi de senator. Fcl.ind. c. I. ρ.quinto declara . n. 6. Sed&q arto retractare contractvlpri u princeps potest, si suasore alio ad contrahendu inductus, perperam Mncgotio sit instrusius, teste Abba.inc.sicut. I.3. not. ex.de iureiur ubi affirmat,si xxx
546쪽
1i 1 AD L. NEMO IUDEX, XIII.. priusquam vacante sede Romana, uus creetur poti sex, cololegium Cardinalium in conclaui quid decreuerint,&idipsum quilibet eoru se inuiolabiliter seruaturuimiserit,si in pontificem fuerit electus: eum qui postmodupontifex creatus sit, animaduertento decretum hoc in dignitatis suae vergere praeiudiciu,idipsum obseruaretio fore obstrictum. Iuxta haec quo isque insertur firmiter aduersus ea quae n. 79. sup .ptuli, princi-niemi ciues suae ditionis alienare irrevocabiliterno posse, nec prςtextu utilitatis aut necessitatis, nisi cosensu ciuiu aut regnia colaru uniuersiim plurimoru ob id plena principum potestate late nimis extendentiu opinionem refellit hoc argumetum certu no fallax.Regna siquide quantucunq; potentia,libera, nullumq; superiore recognoscentia, aliud nihil dicuntur esse,' quam imperiumerum Merum aute imperiui nihil aliud est, quam gladii habere potestate ad animaduertenduin homines
facinorolos, quod etia potestas vocatur in l. impertu 3 de iurisd.omn.iud. Meru pro puro intelligit Festus ut meruaurum: sic dicimus meru ius,mera interpretatio,mera liberalitas, me ra fides,mera&plena veritas,meru factu, mera poena,meruiuridicis officiu . Impertu igitur metu dicitur,no quia sit liberu,sed quia purii sine alicuius rei mixtura,ad sola iurisdictionem inter
ciues exercenda sipcctans, n5 ad eorum utilitates subuertedas,
ita ut illis psit,no obsit.Quapropter,cumi postqua homines a
prisca reru comunione recederet&coetus iure gentiu egit, mos costituerent,dominia rem induceret,ex quaru appetitione, c5tentionum, discordiaru, belloru deniq; occasiones senti ortae,ut innuit Iurecosultus in i .ex hoc iure.su p. de iust. iuri&Iustinia .in. g. ius aute gentiu.Inst.deor.natu.gent.&ctu.)adsidiscordiaru occasiones eviradas' adq; tranquillitate vitae ac societatis humanae, sicq ad ciuium ac regnicolarum meram πιtilitatem, omnis principatus, regnum imperium omnisque
potestas inuenta sint uti Plato, M. Cicero, pariter Aristoteles libro s. Eulicorum &0 Politico cap. H.cum aliis quos supra
547쪽
supra num 7o. adduxi, abunde testantam principi non licebit vel ob totius regni legionis utilitatem,quaedam oppida alienare,ne videlicet iactura, laesione quorundam, uniuersorum utilitas comparetur: cum iustius visum foret, omnium impensa damno aut periculo id fieri sed nec omnia regni oppida ob ipsorummet utilitatem, nisi illis annuentibus,transferre. Res
insuper regiae coronae alienare princeps nequit, nisi regnico starum accedente consensu,vet,nisi ob publicum commodum aut necessitatem , vel nisi res exiguaevi adeo parui momenti sint, ut verisimile sit ciuium id voluntati non adiuerseri, eosque id permissuros fore Dictum itaque Innocentii defendi iure ''nequit,qui simpliciter tradit,Pontificem bona conscientia e clesiarum castra donare, atque ob id castrum Perusinum alienare potuisse quem, ibi sequitur Bald in c. bonae memoriar. et extr. de postul.prana Valebit haec alienatio,ut dixi paulo a te, si ob publicam facta sit utilitatem vel necessitatem, vel, nisi accesserit omnium ordinum Imperii, Regni, aut Principatus
expressus aut tacitus consensus. Non item recte ob id respondit Oldr.consis'. Alexan. consi .vol. s. Deci.cons 468.principem alienare oppida posse, suprema sibi iurisdictione reseruata. Etenim idipsum in laesionem quoque ingentem vergit ciuium qui alienantur. Nisi regionum mos, qualis&huius est prouinciae consuetudo,aliter suadeat Postremb quod dimini est supra num 79 principem res suorum ciuium auferre ovauteri dare posse plenitudine suae potestatis, id absolute acceptui ab iniquitatis suspicione haud abest. Cum in legitimo Prin io ocipe vivi supra relatum vi simplex ius principatus obtinente non talis absoluta reperiatur esse potestas, quae quidquam ab ordinaria potestate distet. Sed potius hoc recepto discrimine statuendum est, Principem ius principatus obtinentem duobus his adminiculis concurrentibus res suorum ciuium auferre posse. Primo si id sat ex publicae utilitaris vel necessitatis causa Deinde subditis detur congrua S moderata recompen-
548쪽
si AD L. NEMO IUDEX, XIII. satio.plura ad hanc rem congcss Ferrind. Vasquius contro.illust.lib. I. cap. s. cap. Is His adficienda sunt corolarii vice Py- ...thagoraet ymbola principi optimo congrua Coronam minim/eave id est, leges urbium conserua. Staseram ne transn F, hoc est, ne praetergrediare iustitiain. Perviampublicam ne ambules, id cst, uuiliorum ne sequaris errores. Leges sine atque iustitiam firmissime principes colere debent, Temper aurea illa
Tabulae Gnomonis i a Ptolomaeo Arphasidis Agypti rem
proposita praecepta inscripta, ob oculos exposita habere debent, quibus quidem uniuersum principis regimen quam breuissime continetur. unquam magniferi diuitem tyrannum. Nee odio habuipauperem iustum. Nunquam iuris dicendi te in pauperidistuli. Melargitionibus adductus diuulpeperci. Nunquam fecigratiam alicuifauore captin. Vec iratus poenam infixi. Nunquam permisi malum impunitum.
Nunquam causam liquid i am asteri tractandam commissa Nec obsecura o decreui, Nunquam in negauipetenti. a Neemistricordam eam merenti. Is Nunquam quempiam iratmmuzraui. o Nec bona Dim magnifepromisi. ι Nunquam temeregestiebam in proseritate. , Nec in aduersis a mam desondi. r Nunquam OH incitatin damnum alicui inrub., Nec rem turpem ob avaritiam commisi., Nunquam adulantium amore rapiebar. , Nec aures detrectantibwprabis. a Semper a bonis optabam diligi, ut me timerent maF.
ia Et breuiter auebam pauperib is fauore extraneis arentib- a Postre.
549쪽
as Postremos adeam a Diu mustapetentibus. Hanc tabulam honorifice custodiuit M. Aurelius An i toninus Roman Imperator, quivi Verus appellatus est,uehementissimus Oratori, Philosophus percelebris, eamq; dum in extremis esset, morti vicinus, Commodo Pio, filio in Imperium succedenti ostendendo, paterna hac eum alloquitur
voce : Ego ut Imperatorie constituo mulsorum bonorum haredem,
ita quoque vipater tibi dotabuiam hane adiiciens a uia Imperaures, omnes timebun te cum vero fi ueris tabuia huius consiliis, abomnibus inpretio habeberis. Redeundo porro unde digressi sum us etsi pro regula statuatur in haci iudicem non eXempla, sed leges in iudicando sequi deberes tamen circumstantiae factorum pleraeque occurrunt, quibus vel a legum praestri ἔφεpto deflectere in pronunciando iudici licebit, quas quidem congessit Bartol Socin in suis reguli& fallen. Aliam quoquo
affert Felin inc canonum statuta, num .so octaua fallen exta de constitui quoties nimirum in dispositione quadam iudex compellatur verbis liberam voluntatem vel facultatem comis plectentibus, eum tum ad iuris obseruationem non fore astrictum, sequutus illic Anto.de But.&Joamab Imola asserentes, sin his quae facultati comittunturiudicis,eum sito sensu uti posse.Exemplum habetur in Clem .dispendiosam, in verb.potest, cu illic notat de iudic annotat Ioan And. in addit.ad Specul. tit.de citatio.f.sequitur vers.sed numquid tradetur,in m. De verbis quoq; ' Liberam facultatem, no efficere ea arbitrium bo δ' sni viri, videndus est But in Lalimenta. Isi. de alim.&ciba.lega.&canonistae in c.I.ext.de reseriptis Pariter si princeps comittat iudici causam pro sua voluntate tractandi, regulis iuris iu- δ'
550쪽
1is A , I, M o I vis E III. parte pen. not.ext.de consuet Bald in l.cum antea. s. supra de arbith Bari in l. centesimis. 6. s.fin vers quaero quae sit virtus, de verb. obligat cum aliis infinitis. Et quidem plura circali iusmodi commissionum clausulas rescriptis insertas, earumq; vim Meffectus affert Felin.ind. c. canonum statuta. Ex quibus rosin dubium vocari solet, si dubius, controuersus' in iudicio proponatur articulus, qui nulla reperitur lege decisus, quid in iudicando& cognoscendo iudicis requirat officium t Dicen- Q dum, iudicem comunem Doctorum sententiam in iudicando sequi oportere per texi in c. I. illic, non legeMarbitrion agi Iborum,ext.de decimis., ibi reserunt Anto.&Abb.Λ text.in
mrumpatrumsententiam teneaου ext depresbyt non baptita&in l. si idem cum eodem ri de iurisd omn. iud tradunt Ioan. de Anania & omnes Canonis Mind.c.canonum, per te X t. in c.
buimus, illi civιau apluribus approbata,ext de verbosignis. ωinc.de iudiciis, illic, in quo plurisni concordant. 3. q. 3. 4n LI. illic, crebrior a dueteres opimo, de ossic quaesto Litem itaque faceios re suam iudex ' dicitur, qui contra communem iudicauerit inpinionem, teste Bart. Anpini fin infide poen.iudi.qui mal. iud Abb.inc prudentiam in princ.ext.de ossi c.deleg Pet.de
io tem opinio dicitur, cui plures grauiores&prudentiores adhaerent. c.in canonicis. I9. distinct., in *.veru illa sententia,de poen. dist. 3. Decisioni huic praecipuae&nostra maiore ex parari te astragatur consuetudo, i maxime apud Tribunal excelsi Regiminis. In Hispaniarum resno,potissimum cauta dubiae iuxta sententiam Barioli diiudicantur, definiuntur Aliquot 111' autem restrictionibus hanc explanat decisionem Felin loco saepe adducto, ubi&inter caetera praescribit laudabile&aequitati conformem iudicassi modum:inquiens, si variathinc indo opiniin