장음표시 사용
521쪽
C DE sENTENT ET INTERLO C. 48 instructor, se Iauoleni praeceptoris sui& in Astica& in Syria seruos suos manumittetis cum consiliu praeberet exemplum imitatu;&in praetura sua atq; consulatu quosdam exseruis suis vindicta liberasse, praetorib quibusda se consulentib. idem suasisse resp5deatini.an apud se. s. de manumissi. vind.Quarto, exemplis rebusq; iudicatis induci consuetudine pro lege postmodum obseruanda constat, l.de quibus causis.32.Vbi annotat Bald. Mati,deli.Bal in l. i.in fin.sup.de episc.audien .&ind.I.infra,quae siit long consuet. Proinde exempla&res ab aliis iudicatas in pronunciado obseruans iudex, no a legibus aberrasse, sed iuxta leges N probe quidem iudicasse censendus est Veruntamen Iustinianum Caesarem hae si milesq; rationes non poterant mouere, quo minus Demostheni praefecto praetorio contra rescripserit,in haec verba:
DE Mos THENI PRAEFECTO RAETOR Io.
ΝΕMo iudex vel arbiter existimet neque consi rationes, quavnon rite iudicalas esse putauerit, sequendum se mulio magis sententia eminentissmorum rasectorum vel aliorum procerum non enim si quidnon bene aerimatur, hoc es in aliorum iudicum virium extendoporten cum non exemplisse legibu iudicandum μὶ nequesecognitionales mi amplissimaepraefectura, velabcuius maximi magistratin otitastententia:sedomnes iudices nostros veritatem se legam iustitia sequi sigia sancimi . Dat 1 1. Talend. μ-
sc Riν TVM hoc sequentibus muniri solet rationibus. Prima est, rescripta principum 4 seu mandata si iuri sunt i=contraria, aut Obtenta per obreptione imitanda minime sere. l. fin .sup.s pcr vim vel al.modo. d.l.naemnerint. Decius cons. I.Princeps enim saepenumero male iustruitur&informatur, Sis a
522쪽
438 AD L. NEMO IUDEX, XLII. quae informatio sinistra iniusti rescripti ansam praebet. Hinc
laudiascribitur Antiocho Iri. Asiae regi,qui omnibus regni suit ciuitatibus scripsisse asseritur,l si quid in literis quae eiusnomiane scriberentur,reperiretur quod legibus aduersari videretur, existimandum, ignaro se easdem scripta fulls &propterea tu Iis parcndu non esse. quo pertinet i digna vox. 4. sup de leg &constit. princ .d.l fin. C. si coni ius velitii pubi Gigas in tracti de crimi laeta male .lib. I.tit qualiter in crim laesi maiest pro-
pune alicui fertur, qui ut crebro accidit contra principis rescriptum ad petitionem aduersae partis impetratum exceptio, ne mi obreptionis opponit cum tacite subintelligatur in rescriptis clausula,spreces petentu veritate nitantur. c. sedes c. siquando. ext. de rescript.l. etsi legibus. s. sup si coni ius vel viii pubi multo ergo minus inferioru magistratuum aut iudicum mandata aut sententiae iniquae legibusq; repugnantes imitandae, aut iuxta horum exempla pronunciandum est. Atqui in facto proposito iniquum riuri contrarium principis affertur rescriptum, quo princeps venditorem non fore uictionis nomine obstrictum emptori rescripserat; refragante nimirum ex pressa leges n.de cond. cau.data cau.no sec. c.fin ext.de empta&vendit Accursus in i pacta conuenta. 72 de contrat, emptio. Socin .reg.348. Petrus Duen .reg. 242. Didac. Couar. lib. I. Variar.reislui. cap. 7. Consultationem quoque aut sententiam prouinciae praesidis aut magistratus municipalis decernentis aut iudicantis, ut agens possessorio recuperandae, quod fundi possessione esset vi deiectus, non illico restitueretur, sed amtea de proprietate cognosceretur,manifesta in se cotinere iniquitatem certum est, exi si quis ad se fundum, .infad LIul.de
vi publ. c.in literis.C.coquerente,ext.de restit. spoliat. α nullus, E. q. 2.l. ordinariiiuris. I 3.sup.de rei vindic copiose tradiit Bart. Castri Alex. Ias&aIhini. naturaliter. I 2. g. nihil comune, de ac- qui .Vclamitt.poss.Itaque haec rescripta,consultationes, sentcntias
523쪽
C DE ENTENT ET INTERLO C. 489 tentias iudex in hac specie in pronunciando sequi, iuxta ea iudicare neutiquam debuerat. Secunda, ut praecipue de rescriptis principis loquar sic demum validalea existimanda sunt,iustitia, iure tertii salvis: ovi scilicet iniuriam nemini afferant, nec ius tertii laedant, sed firmum saluumque relinquant.cisuper eo.ext. de off&potest. iud.deleg.Lex facto. 3.de vulg. pupil. subst in princ. c.qu uis,de rescriptis, lib. 6. DD. ind.l reseripta. 7. supr. de precib. Imper.offer.&4 d.l. fin. p. si coni. ius vel utilit. pubi. pulchre
sulam ex certassientia in praeiudicium tertii nullum habere eLfectum. Eiusmodi itaque rescripta ad unius petitionem partis obtenta, quae ob id dicu tur obreptilia, ad exemplum trahi aut iudicem in iudicando sequi non oportet Rescriptum autem principis in hac specie, ne venditoremptori de euictione o stringatur, emptori iniuriam affert, iusque eius adprime laedit: pariter etiam rescriptu aut consultatio, ne deiectus fundi possessione illico restituatur, sed proprietatis iudicium, suspensa possessionis causa, tractetur deiecto recuperandae interdicto agenti ingens praeiudicium procreat. Quocirca iudex perperam in sententia dicenda rescriptum id est imitatus: ut ob id limites officii sui transiliendo, priuatus merito haberi possit, it eiq; impune obtemperarino debeat.l.factum. I3I. ubi Dec. de
Carum, obser. 76.num. .Hocque paclo,ut idem asserit,auth
ritas iudicis, si iniuste interposita sit & rescripto iniusto, inque
alterius laesionem vergenti innixa siti, a poena minime immunem facinicontrario sumpto argumento a ait praetor. .g-pen.
524쪽
qud resertur textus obseruatu dignus in c. rus. g.iudex.eX.do verb. signis ubi non dici iudicem eum apparet, in quo non est iustitia:&iure disceptare esse iudicare iuste. Tertia ratio priori no absimilis, ex regula iuris plane de- ,1 pnapta est No esse trahendulin consequentiam,quod contra iuris ratione ut exeplalpositae speciei ostenditi est susceptu. l. quod contra.I83.de reg.iuris,cum aliis a Decio illic adductis Quarta, nulla incumbit necessitas iudici, ut exemplum in simili causa sententiae latae,maxime si non rite sit lata,in pro-23 nunciando sequatur.Siquidem sententiat inter aliquos dicta, inter alios de causa simili controuertentes, ius nullum facit. tot.tit.sup.res int.ilios iudica.l saepe. 63 de re iud.l. .sup.quib.
26.de stat.homin.cum illic notatis Accedat quia&de reseruptis principum aut consultationibus dicitur ii l. 2. sup r delegibus , non ex iis generale ius esse statuendum, quod ubique locorum locontra quasvis personas vigealmam inde concludimus multo minorem esse asscribendam vim, ac potest tem iudicum inferiorum sententiis, quam ut aliis quoli in i dicando exemplum imitandi praebere possint. Postrema ex fine huiust elicitur ratio, si in iudicando . definiendaque controuersia veritatem aegumque iustitiae vestigia sequi iudicem oportet; inique proin ab aliis sententias
dictas,in quae veritati simul ac iuri non sunt consentaneae, in
exemplum ad consimilem definiendam causam producere ei non licet sicut iudici in hac specie sententiis veritati fidiae. quitati aduersantibus, conformem ferre sententiam, locipso a veritatis legumq; tramite aberrare non licuit.
1 His rationibus firmisque fundamentis laetis, vis', valia
ditas contrariis supra adductis rationibus, sequentibus adimitur responsionibus. Prima siquidem una cum regula maioris propositionis vice allata,accipienda est, de veritate Miudicata reicuius est authoritas publica. i. nam Imperator. 38.de leg &quae
525쪽
C DE 4ENTENT ET NY, Roc 'r quae iuris ciuilis facit partem, de qua apud M. Ciceronem in
Topicis imm,quae voluntate aduersarii, prouocando eam non impugnantis constabilita est ut alti cum putarem. 36.4l- lic, quoniam ex causea iudicati boluit, repetere nonpoteti, iam hercis Etsi iniquitas inesse videatur, tamen authoritas rei iudicatis cadeb praeualet , sicut testatum reliquit Baldus ut naturalis sanguinis vincula mutet,in falsum in verum non reipsa, sed
quo ad effectum, in c. in praesentia num. s. extr de renunciatio vique altera natura, ius facit,&originem creat res iudicata testo Cagnoi.indicta l. res iudicata. num. 2. accedit I.3. illic,
- reiiudicem facere de lib. agnos edi improprie 'res iudicata veritatis cilectum obtinet, id est, per fictionem, climaliud sit esse,aliud haberi l.mercis.6 s.cum illic notatis,de verbor.&ier. significat iunctis iis quae tradit Iason in . I. g. praetor ait,de noui oper nunciat. Sed hic de iudicatis non rite agitur, aut de iis quae manifestam iniquitatem iurisque repugnantiam in se continent. Ratio dubitandi secunda loquitur de relcriptis & consultationibus validis, iuri,legibus,& iustitiae conformibusaeuiusmodi sunt Imperialia rescripta omnia Codicit Iu 1gstinianeo ac Theodosiano, nec non responsa Iureconsultorum Pandectis inserta, legis vimin authoritatem obtinentia. Decisio autem huius i. derelcriptis&consultationibus ob 2s reptitie impetratis iniquis, legib. aduersantib. alteri iniuriam, laesionem, & praeiudicium inferentibus. Sedri haec lex eiusq; decisio non de sentctia definitiva a principe lata, quae firmum obtinet robur&exemplum quod sequatur in iudicando,iudici prςbetaoquitur.Non obstat l.disputare. 2. infide crim. sacril. na quando rescripto principis ius tertii laeditur, klae pars o reptionem rescripti allegar,ut hic non tum principis potestati quicquam detrahitur, sed potius, de voluntate &scientia eius disputatur, quod lege nulla est prohibitum. Interdum namquc perperam de negotio instruitur princeps eiq; nunquam
praesumitur placere nisi iustitiae &jecitati sit congruum De
526쪽
ρα AD L. NEMO IUDEX, XIII rescripto porro obrepticio viribus destituto ad imitandum inefficaci, disserit quoque d. l. 2.illic rescripto, nee habituro -ctum persurreptionem taciti, id est, rescripti, sup.de legib. Ad respontum Vlpiani, ex quo tertia deprompta erat ratio, dicimus, accipiendum id de publicarum personarum exemplis, no priuatorum iudicum sententiis robur vllum inter alios non rite latis non habentibus: iuxta ea quae annotant canonistae in c.Vertim.extr.de iureiur quo refertur textus in c. causis extr. de re
iudic., in αλ. ΣΟ.distinct. ubi glos . Praeter hoc dicimus, cx- . emptis' tum demum fidem eue adhibendam, eaq; imitanda, si secundum aequitatem,tus scriptum,aut consuetudine eme gant alioquin non exemplis sed legibus iudicandum. Videmusque saepe per exemplari imitationem aliorum, praesertim principum, perniciose errari ut pulchre admonet M. Cicero de legib.Recte ob id, Salicetus in I. notabili hic obseruat,iu-3i dicemi non debere iniustasi erroneas sequi sententias, id est,quae iuris caret fundameto. Econtra vero sequi illas, stiuris roboreisundamento sunt munitae. Nasequi eum illas non ut ex la aut sententias sed id potius, qdius hoc pacto disponit. Quartae rationi duplici responsione occurritum Prima 3 est,non ex unica iudiciaria sententia,sed ad minus 'duabus rebus iudicatis consuetudinem induci: Sic Accursius actuum ituralitatem requirit,& una cum eo Bald. in rubric infquae stong. consuetu. per eiusdem tituli l. primam, versic probatis his, quae in oppidostequenter n eodem cotrouersiarumgenereseruat ιnt. Actuum siquidem iteratione sequentia de consensu populi euidentius apparet aut consuetudine eorum, qui populi vicem referunt, magistratuum scilicet De hoc quoq; disserunt Accurs&alii in l. I.post princip. quod quisque iuris,&c. Tria autem ad introducendam consuetudinem necessaria profert Ago in interpretatione legis I secundo respon. d. tit. quaesit long. consuet. Sed illa quoque assertur ratio cur sententias e roneas iudices sequi in iudicando non oporteat, ne in pectoribus
527쪽
bus eorum ut hic inquit Baldusa vicium augeatur Merror. E empla aute bona, bonosq; fiuctus producentia merito eos imitari conuenit. In dubio porro quis prohibeat sequi exempla vurorum magni nominis Mauctoritatis ut Labeonis, Iauolentacsmuiu imitarie iuxta d.l.anapud, iunctos. I.Inst. de codicillis.
Repeto itaq; principale legis huius decisone in boni rudentis iudicis officio explanando esse posita, ad quod referri plures
Η.poterunt; velutis ominis auimis uecingaduhabens id est administratione,titulum, vel dignitatem, ut in L 1 infit dignitat. ordo serue lib.12.l.omnes, infdemetatis, epidem eod. lib.l.
vilice.matri&auiae,&c. siue aliurisdicans Uodiat leges es cundum ea rostrat tentias ct vel cotingat iussionem nosramis medium, vel acra ormam, vel ragmaticam procederesanctionem
aiuntem aliter a squaturigem Hosenim volumus octinere,quod Afra volunt leges Iustinian.noueli deiudicib., ut nullatenus,&c pariter g is urandumaergopraebens quod omniasecundum I
gemacius agat, nouellaIustinian de defens ciuitat.his iungitur elegans textus in c. iudicet, ex B. Ambrosi j scriptis desiimptus, 3. q. . illic, Mn- iudex nihilex arbitrio uoscit se prysio domesica voluntatus iuxta leges e riurapronuncia Mutissurisobtemperat, oindulge ropria voluntati, nihil aepararumaut meditatum dedomo defra. Sed maudit italudicat, sescutshabernatura, δε- eerni sequitur legibus, non aduersatur, examinat cause merita non mutat. Disite iudices seculi, quem in iuricando tenere debeatis assectum, quam societatem, quam sobrietarem, quam cerit tem vi paulo post Euiiudica voluntati se obsemperare non debet Munere quodlegum es &post pauca in iudicando cordimagis es, odia veritatis, quam obedientia voluntatis. Similiter textus in princip.rit Instit de offic iudic.illic, inprimisi ad ob Nuare debet iudexne aliter iudicet, quam Iegibus aut consisHioribus aut moribus proditum est. Item in L illicitas. 6. . veritas error μου rerumgesarum non vitiatur, est ideo Vesprouinciae id quatur
528쪽
Plura ex hac L annotanda veniunt, quae sunt utilia, kaiudicibus officio suo satistacere cupientibus necessarib adhiben-34 da. Primbex verbo, mrix, descriptionem 4 colligimus iudicis certam & persectam, ii qua in iure firma haberi queat in dubitata de definimus iudicem, virum esse bonum, iurisdicendi, aequitatis statuenda peritum, ad id muneris publicarthoritate vocatu Genus definiti est in Nam foeminae iudiis est esse nequeunt, ut quae ab omnibus ciuilibus vel publicis ossicus sunt remotae Vlpianus in l. foeminae, . de regul iur. l. cum praetor, a. g. fin de rudic can. tria, in princip. 3 quaest. 7. c. mulierem,in fin.33 quaest. . Prohibentur iudices ne foem,nae, non quod incapaces prorsus sint ad iudicium ferendum, sed propter honestatem visentit Abbas in cap. dilecti, colum. r.erar de arbitris Accur in l. I. g. sexum, de postulan. Ea propter iam pridem Socratis apud Platonem explosa sententia est, Ciuitatem instituentis, in qua tam foeminet quam viri rerumpurblicarum gubernacula tenerent. Sed, muliebris sexus incon stantia, cas a magistratus, iudicis officio administrando ase3 cet. Varium t enim mutabile semper foemina, affectibus quaeque nimium indulgens ne plerunque iustum, aequum, ve 3 rum quid sit cernere possit Locorum tamen consuetudo sa minas ad capessenda regna magistratusque gerendi officia a, mittit d. c. dilecti exir de arbitris haereditario praesertim i re, aut speciali principis priuilegio teste Alexand consit. 24- volum. s. Abbas canon in cap. significauit, extr de restri
ptis Corneus consit. 6. volum. i. textus in can cum deuotissimam, ibi not. ra. q. 2. Legitur in Lacedaemoniorum rebus
gestis, eos magna ex parte muliebri imperio obtemperasse. Vt 38 vero dedecus est incommuni mulieres regere ita non decet tviros in imperandi aut iudicandi fastigio collocatos ab uxor
529쪽
C. EsENTENT ET INTERLoc. 'Fbus suis afffectus omnes discere atque ab earundem voluntate in repubi administranda vel iudicando pendere. Hoc nan, que modo Aristot teste, nihil interesse videtur, utrum mulieres ipsa gubernacula teneant, an ij, qui gubernant, a mulieribus gubernentur Iudex item ain dicitur, qua dictione impuberest excluduntur. Dicuntur impuberes qui I . atis annum nondum expleuerunt.f. i. Instit. de nupt. g. I. Inst. quib. mod. tui finitur L sn.supr quan tutor vel Cura. Haec siquidem aetasisnorat, quae videt.l. I. inse de falsa mone.nec sensum nec con-lensum, betM.3.postprincip. extr.de baptis l. infans, α.adi. Cornel. de scar. rationis non dicitur capax in n. firmissime, II. quaest. I. c.qui apud.i quaest. 3. plura affert ad hanc rem Philip Dec.&Vagnes in d .l. 2. g.item impuberes de regul.tur.Ciuil. Sequitur, LR BD, V s. Nam v I R. bonus iudex com ouertuntur iuxta l. sed si unius. II. g. pretor & ibi Bartol de iniura famos lib. textus in l. continuus, 37. f. cum ita, illic, adiudicem, idest, ad virum bonum remittamus, de verbor.obligat. l. vir bonus I 8 iudicat. solui gloss. notabilis in cap. potuit, in
verbo, celeri, ad fin ext loc Congruit itaque iudici, viro bono iustitiam non modo particularem sed uniuersitem quoq, runde boni viri appellantur ad publici muneris administratiovem afferre. Itaq; perfectus& virtutu omnium numeris absolutus esse debet quo M. Cicero respexit, Omnes inquiens, tiam 41 semperbeatos volummesse Eu's Heam bonoseres cuums,omnibus
enim virtutibus Uructos seornatos tum viros bonos dicimus.&quid defueris,necplane vir bonuου nec iudexperfectu dicipoterit. At iure- consulti,Cςsares,interpretes nostri&passim ciuitatu ac prouinciam Rectores ac popusti,tantam in iudice perfectionem,quq optanda quide sperandino est, non requirut seden modi cotenti iudice sunt,qualis in se vitaq; comuni haberi queat: ita tame ut iudices quoad fieri possis,prope accedant ad hanc virtutuperfectione: um, eos viros bonos nominari hoc est, quod Vl
530쪽
4 4 tione iudext non inter litigantium causam atq; si sua esset propria, citra affectionem tractare cognoscere ac definire debet, dictante lege natum; diuocibi erim vis alterin ereris, l. i. de solui quam singularemasterit Bald in I. I. Q pr. quae poen. G-min Praesint ob id iudicandi officio, qui non ambitione, non pretio, vel sanguine, sed anteactς vitae probitate ducuntur, regaudent.l.fin ins ad L Iul. repetund est etiam rescriptum in c. Cum contingat, excide rescrip., in c. I. extri de conlang. .Lfin iudicem puram conscientiam, prouidam intentione pos sidere oportere, qub pertinet t. reficiendum est iudieami ne indaut taurius tremissius constituatur quam causa depositesnee enim aut seueritanae,aut cismo gloria ectanda est, se repense iudicio ο-
ut quas res expostulat tuendum est, H de poenis. c. iudicantem, O q. s. c. cum Ioannes , extri de fide instr. c. seper quaestionum,
exi de ossic delegat Additur deniq; descriptioni hiuic, iuri i-4 cedi,&ceeritus. Quae clausula ad utrumq; genus duris uniuersi,& certi&controuersi refertur De utroq; disserit M. Cicero in officiorum& aliis librisabunde, accurate.Νam iudicis peritia&sapientia in eo posita est, si constanter, pure de certo iure pronunciarit si itemsibtiliter de iure controuerse quod bonure aequu est, constituerit. Ubicunq; lex de facto aliquo habetur expressa, iudicis nulla est opus interpretatione aut mutatione. Vbi verbiex certano est,iusq; controuersum, consideratis diligenter ac subtili ingenio excussis probe circustantiis, qualita- tib.iuris&facti in controuersia positi,e extu bono iudex ius interpretabitur. Insuper ex hac l. obseruadus hic est insignis de iudicis officio describedo comunis Iocus:iudicet iuxta prςstri-ptatem iudicare obstrictum esse.Causa. n.finalis officiliudicis, 3 lex est. At nihil melius in totius humanςvitqvar ut inquiti Cassiodorus)homines in bonis legib. ωfidere,&casu, reliquos no timere:iura publica certissimasiunt humanae vitae solatia, ha, firmoru auxilia, potentiu frena, unde, securitas venit &χο- scientia pficit. Tutissimusaneest, leges potius optimis coluitvtiombus