장음표시 사용
511쪽
Lra ER TERTIUM 47 mo alitigante victore fieri aestimatio, dein taxatio hidicis, post iurisiurandi a vincente praestatio, deniq; iudicis condemnatio subsequi soleat. Recentioribus tamen annis plures sententias ab excelso Regimine latas ipse quoque legi, in quibus iurisiu- radi huiusmodi delatio penitus omissa,& simpliciter postquam
litigans aestimauerit, taxatio&condemnatio, aeque ac in pr uincialisiudicii,tribunali consueuit fieri, fuerat facta. Quarto .est animaduertendum etsi litigans libello causae principalis nomine iudici oblato , aduersam partem in expensas condemnari petieriti, non idcirco tamen obstringi iudicem,ut victum in expensas condemnet, cum idipsum arbitrio eius relinquis pra sit demonstratum ex constitutione noueli de iudicib f. oportet,&auth .post iusiurandum. C.de iudic.Specul. ind. g. stremo. num. s. Quapropter etiam nec recentioris iurisdibO-ulitione, nec forensis consuetudinis obseruatione receptumest, ut&innuit Speculatoriam loco adducto, si iudex, postquam vincens petierit aduersarium condemnari in expensis, facere eam condemnationem neglexerit, quod sumptibus propriis reiarcire easdem compellaturri ut dispositum fuerat antea per dictam l. properandum, .sin autem alterutra. α dictam l. sancimus. Quinto , usus forensis litigantes eorumque pM tronos in iudiciis docet. Quodsiiudicis nullam prorsus in lantentus principalibus expensarum secerint montionem,cassicinium tacue intelligi renustac adedit si victor denuo iure actionis easdem exigat, incassum prorsus laborare vidcatur. Postremo si expense instrumento solennique stipulatione sint pro- milia, &tamen in actionis libello, nullam expensarum faciat mentioncm actor,sed, iudex sententia de his nullum verbum proferat actorcm ramen denuo noua instituta actione vigore instruinenta,expcnias petere posse palam cst. Quod si antea eas pelicrit nihil autem de iis iudex pronunciarit, remissas expcnsas intelligi dicendum est. Hax consuetudine forensi Austriaca obseruantur Aliter autem dispositum communi iure appareta,
512쪽
P Roc Ess. I DICIAR. LIB. TERTIVtiguo citra omne discrimen expentae solent stipulatione promicr,etiam post latam scntentiam omnino peti posse,cautum est: teste Bariolo thl.3.Lsi rem .i fide lcg.3.&-l.non solum.ffide rei vindica. Accursius ind. g. oportet.ingi. mag nouell. de iud lasind. l. properandum. g. sin autem Colum .8.vers. I.C.de iudici. Hic de ordine tri processu rudi ch cum praeparatorij, tum defiruti ui, tum decisorh: quidq; iuris & conuietudinis Austri cae in singulis iudiciorum actibus ratio procedendi exigat, breuiter dictasimo.
MO IUDEX, XIII. SEPTIMI LIBRI Cossicis Imperialis itulo XLV. desententiis est
Ad hanc legem. Iadeaeiudiciorum ea moderator σqusa processus iadciari,a dinat ac dissonita μου huius iae. i meritatistius es ructus ex M. Cicerone .
Principes Mibussuntsubiecti. Oeri uti nuntia de Mum maiestate distrastantia. uagistratus operam et, ciuium ut defendat commoda se eos a quitate regat.1 Sammaria huius is, comprehensis, se Iustinianipropositum. Divisio huius isor Facti series.n Ratio dubitandurima. ra Sententiaprincipis visn is obtinenu Princeps omnia iura infrixispectorishabere dicitur.
513쪽
Io Contextus huius L. 1 Rescriptaprincipum iuri aduersantia, aut obreptitiei errata,-n meimitanda.
r ira tiochi III regis Asia obseruantia erga leges est desiis rescripti sententia. u duers-rscriptumprincipis de obreptisne obiicere t.
asta, imuino ei uitransire niti unae a Non in in consequentia trahendu quod eis cura ratione Ueptum. a Sententia inter aliquos iusti interatiosissimili cause, im noscis. a Iudex in iudicando veritarem legums vestigi qui debet. a Dissolutio obiectorum. ad Rei iudieat authoritas adia aeuaui, ut natarasis sanguinis in cula mutet, ex also verum efficiat. a Res iudicata impropriero veritate habetur. a Rescripto imperia Codisces' 'onseruo.insito quaporesac o De quibus refriptis,co stationibu es nutiis lex hac intelligeri. 3 Exempla imitanda qua ex aequitate, iurescripto, aut consuetudine
3 Iudex nesquatur inius er errone mentias, quaturis o boresint munita. sa Consuetudo adminus ex duabus rebus iudicatis inducitur, est quo pacto, remi M. 3 cingulum pro admini atione, dignitare vestituo accipiendum, dra concordantes ad hanc L. 3. Iudex quid, elusis descriptionis explanatio. 3 Remina iudicesse nequeunt: se Socrati nuntia mares ad rempublicam capessendam admittentis explostis rarium est mutabile ima ,
514쪽
3 Hrima Matumgerentes ab uxoribus nonreganIur, nec iuxtat larum placita segesserant aut iudicent. y Impuberesiudicesnesunto est euri. Vir bonino iudex conuertuntur. Iudex iustitiam est uniuersalem est particularem ad muneris susa infrationem adferat. . Vir bonus quis dicatur Ciceroni. 3 ualem in iudiceperfectionempopulorum eonfiuetudo requirat. Iudexistigantiam causam non aditerae uaproprisseret, citra affectionem cognoscereo expedisedebet. Iudicesnec ambitione, ne recto, ne anguine,se robitatevit permoveri debent. Iψ duplo certum est controuersum Ciceroni, remi M.
Iudexiuxtapraescripta legum iuricare debet.. Cassioriri dictum de confidentia legum. ρ Themisocias, i sicamenis est Ansela egregia apophthemata deli gum iurissi obseruantias diuidconsiliationes dicantur Ciceroni est Imperatoribuου. si Multa erressos iuriscosulto iudexsequi nos Diuest-interiureconserusprisorumseculorum ono itemporis, est quapriscorum amfori N. 13 Exemplisignificati varia, quόssiensi hisacripienda hac vox.s Exempla imitantur reguiam: quatenuΥ. 1 Opposita contra regulam non exemplis sedlegibus iudicandum. est eorum dissolutiones varias Cingumentum a principispotesateadiudicis o cium est ab illius ad imis ememtiam in mum, est curis Exempla qui Vater, caecum magistratu officiumgessisse,pubsicis eo diu interfuisse, est insenatusententiam dixis .s Intemctu. . r. f. nunquidergo depostulando. 1 Iudex principumsententia in quavis causa si qui ob ictuW: nonsi rescripta auteonsultationes.sio Sententia de nisi principis vim letu habet.
515쪽
σε vhi qmainsigne Alphansire, comemoratu dignum.' Huraisa de veritateinsignia resimonia misitudinmo Heritatistriumphus. 6 Si ince commutat causaminsectaveritate minuigendum. 7 Propterquid intinuenta imperi regna estprincipaturi γ Principum discrimen triplix. 7 Principum nominationepropriequi veniant.
3 Depotestatvrincipisampia. 7 Princeps sicere potes quadratarotundis, ecterentia idem de Pontifice. 7 Princeps se M olum est contra segesῶ enseat. ν Denisi iis est iuribusprincipum remissue. 7 Principesressuo principatuumeno satia iura donarepossunt.' Principes remittere iniurias se damnasubditisinta praedaWs muta-hiscindefacta rapacepossunt.
t Clausula ex nitudinepotesaiissemper iustitio aequitatis ef
516쪽
δ Principes legum custodes ae defensores, o de rara Ussio. missa .
δι In quibwprinceps e causidissenset. uot modi rincepsseu se legibus dicatur. y Princeps contractum ast initum etiam ex plenitudine potesatis retractare nequit: est de hoc plura rem lae. ν Etiam successor principis contractum a priacipe cum Fusiura et
bratum, dignitatis intuitu implere debet. ν Donatio principis de iis facta, qua non admodum eius minuum
iurisdictionem est id uccessori se praeiudicat.
st Princeps exsuo contractu ciuititero naturistersecundu iurasini principatus obligaturacontra quorundam opinionem erroneam. p. Plures easinin quibusprincipi asuo contractu recedere licet. st Rexautprincepssubditos aut ciuessuos alienare nonpotest, ne
consensusubditorum, est cur Zps Merum imperium quid. st Rema imperi ac dominatus ob euitanda disordia es ocietatis
humana conseruationem, ciuium itiatatem, inuenta.
ρν Regia cora res, nisumcolarum accedem consensu, alienare princeps nonpotes. ν Reprobatur dictum Innocentii. Io Prisce res ciuibuscitra manis aminiquitatem ferre nequit, secum ibidem quando86ut. ur Symbola egregia Pythagora. Ioa Tabula omonisa Ptolomaeoon irete edita deregimine is ripis. ros Salubris exhortatis M.Antonini Caesaris P Commodosam. ro circumsantia quibina legumpraescriptis recederetussicitas sic νemisiacros Verbum Liber aculta quidveretur. M Ium Mauseia Prosea voluntate causam tractet, es lura remi se, ror Euodsi erendum iudicium in causa dubia Menalia deesse. υδ Iudex in dubio communem Doctorum in iudicad equi opimo .srictus.
517쪽
C. D E AEENTENT ET IN TE' L C. 483ro Iudexcontra communem iussicam De ua facit.
IIo Eua communis opinio. II Consuetudo.
Ira Varia restriction adregulam remissiae. III Laudandusiudex, quimateriam qua diuidipotest,per medium d uidit. rr Glossa varias opiniones exprimens,iasimam complecti censetur. II mirum iudex iuxta algata est probata an iuxtapropriascientiamsi Euadam de hoc quaesito, remissiae.
νυ Iudex contra veritate i cognita ementia erens, mentitur. aer Iudexiuxta veritatem plici e iudicare debet. ri Satius in dubio nocentem absoluere quaminnocentem eodemnare. ra Iudex ob alias coiniecturas, indicia ornasemptiones, tesimoni, recederepotes. ra Probation per refractis umentaadque nemundant. raeses mali partis arramenta. ras Iudex authorisatepubliea iudicis recra uade ententiam astiatam exequitur. ras Iudex ex instrumentis in iudicio non productissententia erre nequit. ras Iudicandumsecundum legesnonpropriam voluntatem. raro retatores huius a malivaesententia nouodecim remissurra Restrictiones ares huiussententia remisituri
ra divalis' adiudicandi. cium assumendus.13 O ciam iudicantis in quos stum. 331 In dolo est,quiitisui iudicis non obtemperat. V iudiciario processui, cuius actus omnes iusta methodo
terpretatione,qus ad cognitioncm ossiciliudicis, uti iudicio iram moderatoris, &cuius proprium est in iudicando, cunctos iudiciorum actus probe obseruare, exercere,potissimum spe-
518쪽
: ctat,adiicere Quae . t comagis cognitu&obseruatu dignarit, quod iudicibus in ferendis sentetus,viam ad leges, veritatemque ob oculos habendam praemonstret. Nam ut de veritate sileam, quam Hlumomnes,cui cessu benedicit,quam metuunt cundit, qua iniquitas omnis longissime est remota, quae quiaper
se simplex sinceraq; est hominis naturae cst accomodatissima, 4 ut M.Tullius lib.oE. I.affirmat.Legis i ex sententia Marciani In l. 2. Ede legibusvi Senatus veterum oratoru authoritate ducti,tata vis est, ut eidum omnes homines parere obstricti sint cum sit ipsa munus atq;inuentum Deorum, prudentum hominum decretum, cosultorum, inconsuliorum flagitiorum emendatio,conspiranti sycnique ciuitatis conuentus ad cuius praescriptum ciues omnes instituere vitam neccilla est, adeo ut iisdems magistratus&principes supremam alioquin potestate exercentes,subiicere sese non dedignentur. Digna est haec maiestate regnantis vox,comendata a Theodosio, Valentiniano Cer
saribus, qui suam de legum authoritate omnino pendere potestatem,&maiusicuera imperio esse,submittere legibus principatum dicere non sunt veriti. Quo Claudiani versus alludunt: In commune iubes quid censesve tenendum, Primus iussasubi, tunc obseruantior aequi Dipopulus, necferrenegat cum viderit ipsum Censorem pareresibi componitur orbis
De potentia imperioq; legum ib Politicorum Aristoteles c scribit. Qui legem dominari vult Deum praeesse exoptat&leges. Vin autem ex hominis arbitrio& nutu regi vult ciuitatem euissimam belluam addit Tendunt siquidem leges ad salutem ciuium,ciuitatum incolumitatem,vitamq; hominum&quietam&beatam conseruandam. Huc omnes actiones O-
'miaq; consilia magistratus boni adhibere ' debent commoda nimirum ciuium defendere, non diuellere, atque omnes πι uitate eadem continere. Res itaque ut Iustinianus l. I. Cod.
519쪽
C. ENTENT. ET INTERLO C. 48e elevet.tur. enuclean. de authoritate legum disserens testatur:
diuinas humanasq; bene disponit&omnem iniquitatem expellit. Eadem itaq; ratione ductus Imperator' praesente lege 8 iudicibus mandat, ut in iudicando sententiave terenda praescriptis legum nihil maius lantiquius habeant, nec sese vel principum cosultationes, vel maximorum magistratuum sententias aut cognitiones non rite iudicatas factasve, a legum,iustitiae veritatilque tramite vel latum unguem abstrahi patiantur. Et haec est legis huius collectio summaria. Ipsa autem lex in quinquit retoluitur partes. Prima traditur generale abis Imperatore praeceptum a iudice vel arritro obseruandum. Secunda argumento a maiori ad minus axioma illud praecis iens extenditur a principum scilicet consultationibus ad sententias eminentissimorum praefectorum aliorumve magistratuum illic,&multo magis lententias Tertia ,ratio praedictorum una cum eiusdem rationis firmamento annectitur illic, non enim si quid. Quarta alio porro modo scopus huius legis praecipuus extenditur illic , neque si cognitionales sint. Quinta denique locus exprimitur communis, quibus limitibus iudicantis officium in cognoscendo& pronunciando definiri oporteat;illi sed omnes iudices nostros Perspicue magis legis huius scopus ex speciesfacti l controuersi deprehen ioditur. Consultus princeps a Lucio Posthumioqui fundum a Virginio certa pecuniae summa emerat, cauere ne sibi de fundi venditie uictione Virginius sit obstrictus necne; rc scripsit obstrictum non fore. Auti praesectus prouinciae es magistratus municipalis ordinariam iurisdictionem habentes ad consultationem responderunt principi aut iudiciaria cognitione inter Marcum Papirium actorem QCncum Aphricanum reum; quorum ille recuperandaraudicio agens restitui se illico ad fundi, a quo hic eum deiecit, possessionem postulabat hic vero dominum se fundi contendens proprietatis quaestionem ante omnia definiedam, impedita restitutione flagitabat, sen-
520쪽
ήs AD L. NEMO IUDEX, OLtentia lata pronunciauit de proprietate cognoscendum,sus lenia interim restitutione possessionis, esse. Huiusmodi r :riptum principale, magistratusve maioris vel minoris resp.
sum aut etiam lententiam in pari causa, iudex inter alios litiagantes,interdicto unde vi agentem domini,quae stion e mi serentem reum Autorta inter utrumq; ementem ilicet vendentem lite, in qua ille sibi venditorem euictionis undivenditi nomine obstrictum contendit, hic se teneri contradicit exemplo pari motus, similem plane utrovis casu sententisam tulit in quaestionem vocabatur rectene iudex eiusmodi mitatuto exempla sententiam tulerit an perperam Et quidem II iudicis factum sequentes' rationes approbasse videbantur. Primo quod iudex res sequendo iudicatas, quae pro Fericato habentur,l. reSiudicata. 2o7.dereg.tur.l.ingenuum. 2S de stat. hom veritatis vestigia secutus ideoq; non aberrasse sit visus, etsi vel iniquitas in re iudicata fuerit animaduersa L pen. iust.& iur.l. leruo invito. s. g. cum praetor, ad Trebell. l. I. quando prouoc.non est nec Secundδ, principis sententia autrit placitum pro lege firma agnoscenda sunt f. quod principi
placuit.tit.Instit.detur. nat.gent.&civit. Quinimmo criminis inculatur sacrilegi qui principis potestati detrahit, manda tis ipsius contradicit. l. sacrilegiis C. de diuers rescriptil. r scripta,7.C.de precib.Imp. oricrend.l fin C. si coni. ius. Vel 33 tu pubi Aprincipe siquidem 'omnia nascuntur iura, quaere ipse in pectoris scrinio habere dicitur l. omnium, Is C. dei
utiam. Accursin I. meminerint. o. in verb.nascuntur,C.Vndevia
Quiq; vult omnes actus suos regulari a iustitia seri, poli; ut ait Bal.ini. I.nu.I. de constit. princi . ibi etiam Iason nu. 3. AENIip. Decius consis I .n. r.Iudici itaq; huic nodebebat vitiove ti,qui principis placitum in ferenda lententia secutus est Te tio, iudex qui alioru exemplis kiudicatis rebus parem in ca sapari lententiam serre cogitat, reprehensionis notam incur x rere non videtur. Cum & Vlpianus t ipse praeclarus iudicum instructora