Theologia dogmaticopolemica qua adversus veteres novasque haereses ex scripturis, patribus, atque ecclesiastica historia catholica veritas propugnatur. Recensuit p. Carolus Sardagna societatis Jesu ... Tomus 1. 8. Tomus 3. complectens tractatus 3. De

621쪽

DE ADORATIONE S. CRUcIS- ει seonstantin ianae Scriptor synchronus , nulli hi illius m

minit , iacturus ceris rei tam stupendaα ae novae memtionem aliquam , siquidem inventa vera crux ab Hel nn ruisset Ergo longe probabilius inventio illa poste-xiorum Scriptorum est commentum. II. S. Gelasius I. ad finem saeculi V. in Concilio Romano reprobavit scripta de Inventione S. Crucis, veI saltem ea nota Omnino prohavit; se Lectori Catholico studiose commentavit, ut maturo iudicio seligat ea , quae hona et retia , eaque a pravis et falsis segreget. In Canone enim Sancta Romana Distinct. XV. hoc de ea historia tulit iudicium rnem scripta de Hoentione S. Crticis Dominicae, et alia scripta de inuintione Cayitis S. Ioannis Baptistae novellae quaedam relationes' sunt. et nonnulli Catholici eas legunt; sed cum haec ad Catholicorum manus persenerint, E. Pauli A 'ostoli sententia Praecedat: Omnia probate: quod bonum est, tenete. R. N. A. Ad probat. R. I. O. A. N. C. Silentium Eusebii praejudicare non potest authoritati et fidei tot clarissimorum Scriptorum , qui concordi voce et calamo Crucem ab Helena Matre Constantini Ierosolymis repertam fuisse tradunt , Ambrosii , inquam, Cyrilli Jerosolymitant, Ria- sint . Sulpitii Seueri, Paulini Nolani, Socratis, Soz

ment, Theodoreti, Cassiodori, Prosperi , Iustiniani Imperat Hormis sae , Andreae Cretensis , Ad uis , Bedae,

Theophanis, Isidora , Zonarae , cedreui , Nicephori, Alexandri Monachi, Glycae, Iulii Pollucis, Berengosii

Abbatia ad S Maximini etc. certe, aute Ambrosium, quem historiae hujus authorem volunt Protestantes, S. Cyrillus Ierosolymitanus Epistola ad Constantium Imperatorem circa A. 35o. scripta , ait: Ac tempore

quidem Deo dilectissimi. beataeque memoriae Patria tin

622쪽

ARTICULUS VI. CONTROVERSIA TIII. Constantini , salutare Crucis lignum Ierosolymis In retum est e diana gratia ei. qui pietatem recte qua

rebat, etiam occultorum Sanctorum locorum inoentionem annuente. R. II. N. A. Eugebius ejus rei mentionem injecit in Vita Constantini Lib. III. Cap. XX X.

tibi Imperatoris Canstantini Epistolam affert ad Maea rium Ierosolymitanum Episcopum. Tanta est, inquit Imperator, Serpatoris nostri gratia, nullus ut orationis cultus ρraesentis miraculi dignitatem, assequi possit. Etenim monimentum illius sanctissimae Passionis, jam pridem sub terra delitescens, tanto annorum Uatio occultatum fuisse ad id usque temρus , quo, communi omnium hoste sublato, in libertatem pindicatis

serpis suis refulgere deberet, omnem repera superat admirationem. Num .si omnes , quotquot ρer Orbem urii- persum pidentiar esse svientes, in unum conoeuleates,

dignum aliquid re tanta eloqui ςoluerint, ne cum minima quidem ejus 'a te certare poterunt. Tantum qu Pe naturam omnem humanae intelligentiae cvacem pincit illius magnitudo miraculi; quanto coplestia constat humanis esse potiora. Hac Epistola Probe expensa Bollandi continuatores ad Diem XVIII. Augaqti in Vita S. Helenae concludunt, Eusebium citata Epistola probabilius indieasse inventionem S. Crucis. Praeterea in chrianico Eusebii, a S. Hieronymo Latine reddito , legitur: Helena Constantini Mater, diuinis monita Oisionibus , beatissimum Crucis signum, in quo mundi .sadus μγendit, vud Hierosolymam re 'erit. Quae verba quamvis in aliquibus manuscriptis de iderentur, in

multis tamen inveniuntur, ut testatur Arualdus Pontincus, qui Eusebianum Chronicon diligentissime cum manuscriptis codicibus contulit. Ad II. R. c. A. N. C.

623쪽

BE ADORATIONE S. CRUCIS. 6aa S. Gelasius loquitur de Actis. in quibus dicitur Sanetam Crucem Iudaeorum opera inventam fuisse, proden-to Ju la , qui suscepto postmodum Baptismo Quiri acus BI'Pellatus suisse narratur. At vero sermo illi minime fuit cle monuinentis veterum Patrum et Historicorum, quitias Crucis investionem celebrarunt, et posteritati oon signarunt; quorum scripta, nempe S. Ambrosii, S. Cy- Tilli, S. Prosperi ete. in eodem Decreto calculo suo approbavit S. Gelasias.. DCCCXX X. Obiicitur II. Authoritas Patrum. S. Ambrosius in Orat. suuebri Theodosiana scribit de Helena Crucis inventrice : Regem adoravit , non lignum :quia hic gentilis est error, et uanitas impiorum : sed adorapit illum ., qui pependit in ligno. Ergo sensit Cr cem non esse adoraudam. II. Minucius Felix in Oeta. vio , Gentili homini Caoeilio, qui Christianis εχ probrabat , quod hominem summo supplicio Pro facinore Pu-n itum , et Crucis ligna feralia colerent, respondit: Cruces etiam nee colimus, nec Ορtamus. Ergo primis Eccle iae saeculis Cruci nulla deserebatur adoratio. R. ad Ι. N. C. Iuxta S. Ambrosium Helena cultum detulit Crinei relativum, non absolutum. Ad II. iterum. N. C. Gentiles, cum viderent Christianos magno honore Crucem prosequi , eamque in fronte vel in aere ab eis sormari , putabant honorem illum a Christianis cuicumque cruci etiam puniendis reis destinatae deserri, eumque omnino latreuticum esse. Hinc Christiani respondebant. crucem a se non coli divinis honoribus, neque etiam a se exoptari tamquam rem gratam , aut illam bene

cii loco se habere , nisi ii supplicii geuus irrogaretur in odium Christi.

624쪽

μα ARTICULUs VI. CONTROUERSIA VIII. DcCCXXXI. Objicitur III. Ratio. Crux attalit Christo dolorem et ignominiam. Ergo pii Chri tiani detestari eam potius debent, quam colere. P. C. Fili qui patibulum coleret, in quo parens eius fuisset sus pensus, omnium judicio impius haberetur Ergo etiam impius dicendus est Christianus , qui Crucem colit, in qna christus pependit. Ita olim Petrobrusiani. Coninm. Cnitores Crucis imitantur hostes Christi, qui, lugent tibus discipulis, gaudebant de Cruce et passione Domini. Ergo. R. N. C. 'Crux attulit quoqae Christo gloriam,

honorem , et Gallationem nominis in universo orbe,

i deoque iure optimo a Cristianis colitur. Ad probat. c. A. N. C. Qui in patibulo suspenduntur, nihil ord

Narie loquendo luerantur, quam infamiam et mortem. Contra vero Christus in Cruce non sua , sed aliena erimina expiasit: Crucem, abstersa omni infamia, pretioso sanguine suo tinxit, ac virtute miraculorum exornatam, gloriosam reddidit, atque ab omnibus honorandam. Ad confrmat. N. A. Inimici Christi laetabam tur ob mortem illi illatam: nos vero Craeem adorantes gaudio afficimur, non ob ignominiam et crueiatum

Christi , sed propter honoris et gloriae amplit adinem , quae ex Crucis supplicio in Christum redundavit, atque ob ingentia commoda , quae ex cruce christi in

nos derivantur.

a nobis coluntur , qaia Christus pependit in Cruce, pari modo colere oportebit omnia sepulcra, omnes SP nas , clavos , lanceas , spongias , arundines, flagella, solumnas etc., quia christus in quodam sepulcro conditus est, spiciis coronatus , lancea confossus , flagellis ovuscissus etc. Atqui hoe diei nequit. Ergo. Ita olim

625쪽

BE ADORATIONE S. CRU IS. Claudius Taurinensis. R. N. M. Omnes Cruces fiunt ad imitationem verae crucis , et Christi in ea expansi; negalium habent usum civilem , saltem post Legem Constantiuianam , qua cautum est, ne deinceps rei cruci aD figerentur, quam ut veram crucem, vel Christum repraesentent. Contra non omnia sepiacra , clavi, lanceae , arundines, flagella , cosumnae etc. fiant ad repraesentandum sepulcrum Domini , aut clavos , quibus Cruci eonfixus est etc. sed ad alios usus plerumque destinantur. Quare merito honoramus omnes Cruces , utpote imagines Christi , et verae Crucis, non autem omnia sepubstra, omnes elavos , lanceas, flagella. Siquis tamen sepul- strum aut praesepe construat, aut clavos sibi labricet, aut spinas sibi deligat ad imitationem et repraesentati nem veri sepulcri, praesepis, clavorum aut spinarum , d hium non est, quin coli possint; induunt enim tuna et subeunt rationem imaginis: omnis autem imago rei sacrae religiose colenda est e quod Ecclesiae moribus et

usu re eptum esse videmus.

DCCCX XIII. Diees I. si vera crux, clavi, Spinae et lancea coluntur propter contactam corporis Christi , sequeretur coli etiam a nobis posse labia Iudae, manum servi, qui alapam christo in domo Annae inflixit immo ipsum etiam asinum , cui Christas die PM-marum insidebat. Atqui haee perquam absona sunt. E gο. R. N. M. Labia Iudae , quae sacratissimum Christios eontigerunt, et manas carnificam, qui Dominum per asserunt, vel cruei fixerunt, tuere P irtes hominam

sceleratorum , ae proinde contactu christi minime con- ecratae sunt. creatara enim rationis pulticeps . cum liberam habeat voluntatem, sanctificationein nullam suse

Pit, nisi ipsa sese disponat, et obigam per νersitatig ain

626쪽

εα ARTICULUS VI. CONTROVERSIA VIII. veat. At vero Crux , spinae, clavi, lancea, flagella etc. Γ-cet fuerint instrumenta improborum hominum , sunt tamen res natura sua innoxiae, et nulla perversa volunt

tale praepeditae : atque ob id honoris relativi capaces. Quam Oh rem Crucem , et alia Passionis Dominicae instrumenta inanimata recte colimus ; non autem illa. quae hominum scelestissimorum paries fuerunt. Ad asi- uinum illud argumentum , quo saepe adeo Oblectantur Protestantes aliqui, R. N. M. Ea tantum eolenda sunt, quorum cultus nullum praesesert absurditatem, hominumque recte sentientium ossensionem . Author libri Quaestionum ad Antiochum ait: Christus Per asinum non deuicit diabolum, neque in eo salutem operatus est, sed in Cruce. Unde asinum quidem si pideant daemones,

non horrent, neque motuunt; Videntes pero Crucem, terrentur , fugiunt, et eoanescunt. Denique hae in re non mediocris est Ecclesiae authoritas, quae a Christo sponso suo edoeta, numquam venerari asinum consuevit, sed tantum instrumenta paqsionis Chri ti.

DCCCXXXIV. Dices II. SaItem sequeretur iuxta

Catholicoq Crucem esse Sacramentum , a 'eoque non VII , sed omnino VIII. dari Sacramenta. Ergo. P. A. Ex una parte S. Ambrosius Serm. LVI . et S. Θρrianus Lib. de Exhortation Martyrii ad Fortunatum , vocant Sacramentum Crucia : ex altera paris Crux plurimum valere dieitur adversus daemoneq ex Opere operato , quia Ethnici

etiam et Iudaei sino fidε in Chri tum . modo intentant facere , quod sagiunt Christiani , Cruce daemones abigunt. Ergo Crux est Sacramentum. R. N. A. At Probat. R. C. A. N. C. Per Sacramentum non intelligitur ab Ambrosio et Cypriano signum praeticum gratiae sed renon-δitum aliquod mysterium. Quamvis vero crux vim ii

627쪽

BE ADORATIONE S. ERUCIS. sas Iam habeat etiam ex opere operatos Sacramentum tamen dici non potest, id est, signum praeticum gratiae 3 tum quia non est Ordinata ad conserendam gratiam justificantem : tum quia non habet essectum insallibilem,

quae duo tamen nece Mario requiruntur ad rationem S, eramenti novae Legis.

DCCCXXXV. Objicitur V. Superstitio hujus adorationis. Quamvis certum sit, Christum tribus, vel ut probabilior tenet sententia, quatuor clavis Cruci affixum fuisse , Catholici tamen XXV. omnino clavos adorant, quos recenset Iustus Fontaninus Archiepiscopus Ancyranus tu libro de Corona ferrea Langobardorum. Ergo saltem cultus ille , qui tot clavis desertu r , a supersi tione excusari nequit. R. c. A. N. C. Multiplicatio cla-Vorum Christi oriri potuit I. ex eo , quia praeter qua tuor clavos, quibus manus pedesque Christi confossi fu re , alii transversam Crucis partem , vel titulum affigebant. II. Aliqui clavi, quos fideles nunc venerantur, somtassis parvas tantum particulas scobis verorum clavoru

eontinent. Videtur namque ille , qui Romae in Ecclesia

Sanctae Crucis in Ierusalem colitur, acumine carere. III. Fideles aliquos sortassis clavos, veris omnino similes elaborarunt , quos post contactum illorum , qui in Passione revera adhibiti sunt, diligenter in sui solatium conse varent. Ex quibus manifeste patet, cultum illum non esse superstitiosum, cum referatur ad Iesum Christum , ejusque Passionem , cuius memoriam renovant tum vera ejus instrumenta , tum etiam istorum imagines. Porro quae de claviΑ modo diximus , accommodanda sunt etiam v

sti inconsutili , sindoni, spinis . aliisque rebus, quae eκ contactu sacratissimae humanitatis Christi sanctitatem aliquam contraxerunt. Si namque id genus reliquiae pi Tom. III. Bd

628쪽

λ6 ARTICULM H. CONTROVERSIA VIII. Tihus in locis reperiantur, id laetum est ex iisdem rationibus , quae clavorum numerum propagaraui. Vide Bonoratum a S. Maria Lib V. animadversionam in re .

sulas et usum critices , Dissertat. V. Mugulo V.

O. A. M. D. G.

629쪽

IN POSTERIORI PARTE TRACTATUS III. DE ECCLESIA CONTINENTUR.

Abbates ex privilegio suis conserunt minores Ordines εDiacouatum vero et Presbyteratum conferre nou possunt; nec valide hausi ipsis facultatem daret summus Pontifex. DXLVII.

Adoratio quid et quotuplex sit Τ DCXCVIII. an denotet supremum cultum, Rive IatriamΤ DcX IX. Asrieani Episcopi Sardicenses Canones diu ignorarunt. cCCXXXIX. Qua de causa id contigerit 7 CCCXL.

Appellationes ad Rom. Pontificem non reiecerunt . rogarunt tamen eas non tam facile admitti, et Sine multis cautionibus. CCCLLI. Alcimi Aviti Epistola ad Episcopos Italiae. CCCLXXXII. Alexandri III. Praedecessores non docuerunt, matrimonium ratum dirimi per subsequens matrimonium consummatum. CD u. AIexandrini Presbrteri olim Episcopum suum non Osedinarunt, sed elegerunt. DXLIX. Alliaeensis Petrus sententiam suam non habuit pro eer

630쪽

6as INDEX. Aman divinos honores postulavit a Mardochnoo. DCCXI. Ancyranum Concilium au et quando Diaconis permiserit post Ordinationem novum conjugium 3 DLXV. Angelus cur se adorari non permiserit a S. Ioanne 3

DCCXI. Angelus , qui apparuit Iosue evaginato gladio ; an fu rit Verbum divinum3 DCCXII. Anselmi Havelbergensis disputatio cum Neehite CPoli. CCCLXXXI.

Antichristus nondum venit. CDLXXIV. Isque non est Romanus Pontifex. CDLXXVI. Apostoli sun lamenta erant Ecclesiae , sed non eo modo quo B. Petrus. CcClΙ1. Uxores vel non habuerunt, vel certe illis amplius usi non sunt. DLXXX. Appellationum ad Rom. Pontificem exempla ante Concilium Sardicense. CCCXLII. Appellationum exempla a Pontifice ad concilia in m toria fidei. CLX. In materia disciplinae. CDLXII. Appellationes omnes a Romano Pontifice ad concilia, sunt illieitae. CD LXIII. Non sunt medium ad conservandam tranquillitatem publieam. CDLXVII. Armenorum cultus S. Crucis superstitiosus. DCCCXIII. Arnoldi Ant. haeretica doctrina de hicipiti Ecclesia.

Asinus, cui Christus die Palmarum insedit, aut eius imagines, cur a nobis non colantur3 DCCCXXX lII. . . Augustinuet cur Petrae nomine Christum saepe intellexerit 3 CCCVIII. Baeo tamen Augustini interpretatio non est litteralis. CCLIX.