장음표시 사용
101쪽
8o ops ID Io BRE DANA. Cum eo caelum. Venti namque appulsam classem ita inui cem assiixere, ut elisae nauium multae, inutiles redderentur:
deinde, tamquam in id tempus totius hiemis frigus fuisset dilatum subito gelu flumina omnia fuere astricta,ut annonax et ' iis diu supportari non posset. Est ea Gerinidi Gensiuinconsuetudo,ut parum domi annonae asseruent, fiducia per petuae nauigationis, vicinorumque locorum. Hinc tanto militum aduentu exiguum fuit omnibus cibariorum, Cum gelu noua inferri prohiberet. Pestilentia p terea, febribus, salo, nauseaque ex diutina nauium conclusione: angustiisl ci, SI Odore tetro confecti plurimi sciim tyrones essent pro-
nummi strati, pc omnes, tempestatumque ac lentinae inlueti) aut mortui
aut semiuiui in fluctus deiiciebantur. Supra i v. millia momtuorum a nonnullis censa. Quidam pro mortuis in mare turbati, natando ad littus euasere, Sc vitii etiamnum in odipido degunt. Multorum per littus cadauera insepulta ; plurimorum passim in terram respuente mati eiecta,grauem vi
cinis Hosandiae oppidis pestem assiauere. Triste Anglis commilitonibus spectaculum, qui externo solo,quo ad se
Ρ petias missi,tam aspere habebantiir. Quod vero longe mi- isalti, sertimum accidebat, cum Mansfeldicus eos, quos inuitos
mitis-m 10r iusiurandum adegerat,in terram eXponere non auderet, eo-
pulsam. dem praecIpue remedio Interibant, quo, ne fugerent, serii
bantur ; exscensus nimirum prohibitione . Plures tamen ad nos fuga clapsi,inermes,squallidi, ceterorum specimen praebuere, assirmantes se reliquis etiam praestare, cum omnes prope inuoluntarij,& militiae essent insolentes, vidocensedi mox fuerint armorum tractationem, cum in aciem iam . histiis essent deducendi. Reperti narrantur, qui puluerem, quemum ad crebras iaculationes dimenso acceperant, uniuersum simul vice una infundebant, fistulam ore tenus opplentes, Ut immittendet glandi vix esset locus,adeo erat iaculandi periti. Costitit multorum litteris,eas copias ex vilissimis ordinum p-- omnium coacto fuisse conflatas, breuique, qua morbis qua dese-
102쪽
OBSIDIO BRE DANA. 8 Ictionibus,adeo esse imminutas,ut de xiv. naillibus,vix qua terna superarent. Dum Classis Mansfeldiana gelu retinetur,
ipsum anni tempus variorum nos consiliorum admonuit. n. ia his
Nordaminensis munitio proxima Seuenbergae, per aestatem ζαμὶ aestuariis inaccessa, iam pedibus propter gelu adiri: Prins landia quoque, Rosendalia, atque ipsa Seuenberga occupari facile possc per id tempus credebantur. Dimissi igitur in
omnem partem exploratores: pilae etiam ad incendia, quae hostium nauibus inij cerentur,praeparatae. Frustra,cum gla- c filiaciatae fluminum crustae squae crassae alioqui firmaeque videbantur) fragiles adeo essent,ob intermixtas niues,ut duorum triumve simul militum pondus gre serrent. Itinera etiam,
nivibus nusquam aequabili altitudine iacentibus, sed huc illuc in fossas vento dilatis sui incerta a solidis discerni non possent) admodum periculosa erant,ad explicandum proficiscentium agmen. Exploratores modo pectore, modo ore tenus extabant; aliquando substractis nivibus disiecti aut obruti. Non vox, non mutui hortatus iuuabant. Fuggeriani Dum milites tres ad omnem audaciam exercitati, Rosendaliam in castra ingressi postquam compotando confabulandoque hostium naues explorassent, in reditu proditi, vix fuga euasere,vno sauciato captoque. Alias Fuggerianis suae artes felici is euenerant,paucique multos frequenter reduXerant C ptiuos. Sed varia belli dolique est fortuna. Erant nonnulli, qui Spinotam orabant,ut copiis Caroli Coloma, suisque ali quot cohortibus adiunctis, Rosendaliam parum munitam sineret invadi. Sciriandicio incolarum,eos adeo metu nostri perterritos esse, ut vasis collectis ad fugam magis quam pu- gnam starent comparati ; fieri id sine damno periculoque posse, si tantisper equitatus noster contra BergoZomium Prinssandiamque bipartito obiiceretur. Spinota, Cui cauta vinola non
potius con ulla cum ratione,quam prolpera eX calu place' ransilia af ἡ-rent,grauiore examine secum omnia pertractans, ratus eam
rem nihil admodum ad summam victoriae iuuare posse, ma-
103쪽
luit suos integros in necessarij certaminis occasionem seruare, quam aut uniuersum exercitum hostilis audaciae opinione deterrere, aut hostium animos successii erigere, si paucorum suorum pugna infeliciter forte euenisset. Solere nempe in bello,minimis si pe momentis,maximas rerum fieri commutationes; neque prudentis Ducis esse, victorias partias -- maioribus periculis consectati. Quarto Nonas Martias vertatariet; tebatur anniuersarius dies B redae olim ab Ordinibus foede- 'ratis per fraudem nauigij interceptae. Hunc diem Bredani φ quotannis celebrare soliti, nunc tanto etiam coluere splendidius, quanto in posterum forte rarius celebraturos se credebant; parentalium Verius quam natalium ritu. Ter quippe minoribus maioribusque fistulis omnibus seb vesperam explosis, postremam ei memoriae noctem consecrarunt. lam tempus aderat, in quod intermissa in flumine molis administratio fuerat prolata. Id intemallum, quo nautae opifi- cesque laborem desierant, varionam studia excitarat. Quia clam ingentis pretij pactione perfecturum se opus prope de speratum recepit. Is, praesentibus iis quos ordines huic mo- si litioni curandae praefecerant, loco haud procul a priore de---m riti, lecto,ubi vadosius angustiusque est flumen,saxa reticulis sne diffluerent) illigata demergit; arenae quoddam tenacis genus
ex Anglia Galliave,ut ferebant, subuectum) saxis aspergit,
ad essarciendas rimas, firmandamque molem. Res solito melius ire videbatur,cum subita cςli mutatione,tanta se in sus aquae vis, Martiae Lunae aestu quo maxime tumescit Oceanus) ex alto concitauit, tantaque simul imbrium ac sol M.tra ρυμπι tarum niuium alluvio undequaque affluxit, ut Sc moles ccc--Φ si - pta ad Seueniargam, pleraque Rosendaliae, dc quaedam Bredanae urbis suburbana munimenta, penitus subruerentur. Nostrorum quoque castrorum itinera, munitionesque nonnullae urbi viciniores,ita fuere inundata,vt nisi lintribus adiri triduo non possent, quo tempore castra castris disclu-r- Rui,i si graui annonae dissicultate laborarunt, cum inuicem cur
104쪽
ribtis commeari non possent neque scapharum tanta suppe teret facultas. Eadem fluuio litori, campis ficies erat. Num
caeli duritia,copiaque niuitui quae breuissimo hoc exeuntis hiemis tempore extitit) prioribus suti alias crat solitum)mensibus aecidi siet, haud dubie susceptam obsidionem de serere vel 4ola temporis ini' litate debuissemus. Nam perpaucos illos dies quibus acrius frigus sevicta ambiisti multomni S sui frigoris,& quidam inter excubias exanimati ii ibi sint. Nonnullis adeo praeriguere manus pedesque,ut cultris fuerint desecandi. Vectores quoque frumenta riosque multos,quos itinerum grauitas,pluuiis, nivibus, luto, ventisque retardatos in nocturnas prosectiones coniecerat, gelu in viis
necavit Ipse autem commeatus impediebatur adeo, Vt trium a. a uariis
hebdomadarum spatio quibus nives geluque perpetuis imbribus soluebantur vix quid ii iam annonae inferretur, printer id, uod Germanorum militum VXOres, quotidie instru' o. ,--, ctis fere agminibus in vicina municipia currentes, hum ris in castra supportabant. Quarum mulierum, cum alia quoque perpetua in Viros sitos extent obsequia, ligno longii sine serendo,pabulo undequaque conquirendo, cibariis apparandis inicis lauandis, supellectili dum vasa conclamantur portandae ca certe illarum ratio in castris habenda vide- , or retur, Vt non impedimentorum nomine , sed honore Mulorum Marianorum censeantur. Aquis deminutis, hostilo.
operae denuo ad institutam molem perficiendam vimina --- iterum animi contentione sunt aggrena . Spinota Leurensis
riui ostia qui ad Merham flumen attinebat sius ingi riuos que non nullos,qui castris se nostris infuderant, obstrui ave tique iussit. Aggerem praeterca, quem a Mecta Hagam us que palustribus locis iecerat, attolli altitudine pedum m. ne stagno, quantumuis inflato, superuadi nauigiis posset. Illi ut vim rapiditatumque fluminis a Breda refluentis obiici- 1 iat M ti bus
105쪽
bus cyceptam refringerent, in utraque eius ripa, introrsum promontoria, hinc inde' ripis continentia faciunt, proxi- me ante eum locum, quem immissa mole obstruere nitebantur. rum litarei in i tim , qui duo inter promontoria, si vinitiis medio patebat ita scilicet aquae iam angustius
coactae vis maxima ferebatur praestruunt trabibus oblongis, tridentis figura,paruo interuallo in flumen defixis quas flumen intercludebat, sed modice refractum. Tum molem a. tergo instituere coeperitia euentus,ut putabant,sectiss. Di rum noctiumque aliquot continuato labore, iam eo in asduxerant,ut aggeribus ab utroque fluminis labro ductis,pra, ter oris cxigui angustias,nihil paene obstruendum restare via laseiviη- deretur. sed tanta fuit aquae immensum auctae coactaeque svi insi- vis,ut larii rueret torrentis impetuosissimi instar, quae antea
per laxum alueum ea semper fluxerat lenitate, ut oculis, in utram partem flueret,iudicari vix posset. Ipse praeterea fundus,ebullientibus vltro arenis,trabes impactas extrudebat,ut pra structa seps penitus collaberetur . T cmpestas autem co tempore incidit tanta,ut Sc quidquid nauium, saxorum, Cespitum,fascium, arborum ad firmandam molem fuerat de oti u Pressum, disiiceretur,& classis, qua Gallicum equitatum ιμε δ Christianus Dux Brunsvvicensis supportabat, in ipse trai ctu grauissime laceraretur, nauibus non paucis depressis, multis huc illuc iactatis, quae cursum vix tenuere. Ita demum hostis,ubi tantos suos apparatus male clienis e videt, M./- έμ- rem toties frustra tentatam,aliquando sibi dimittendam iu- ' 'μψ μ pereo; dies memorabili astu,literae Iustini ad Mau'a - ritium, Mauriiij item Mansseidicique ad Iustinum acceptar π': sunt,quibus res multae cognitu utiles Spinota aperiebantur. zzza Non nemo, publicae rei studio, agrestem hominem nactras, locorum itinerumq; peritum,ac quidlibetagere promptum, iacturis magnis adducit titabaco,butyro,caseoque onustus,
perfugae specie squasi custodias nostras fefellisset) ad Breilla
moenia penetraret, nauarcique Iustino operam ad litteras Mauri-
106쪽
OBSIDIO B REDA NA. 8s Mauritio, si vellet, perferendas. Homo fluxa sile, praemuauidus,cum domi nihil praeter inopiam haberet fidem vendit. Ita ergo instructus, uti conuenerat, ad urbis muros penetrauit. Apportatae merces, aduenam esurientibus se regratum. Iustinus sciendi auidus,de castris,de reperto transi tu,de publica opinione, multa interrogat. Ille, ut Sinonius a ei erat animus, suique obtegens, rei cuiuslibet simulator ac se distimulator; vera quaedam referendo, quaedam veritati vi cina mentiendo fidem sibi peperit hominis probi. Nam quae volumus,eadem & facillimc creditatis. Rogatus,an qua imrepserat, transitum aliquem cum litteris reperire s raret ;cum trepide primum affirmaret, animos sibi tandem polli- austis; rati citationibus accendi passus est,ad rem gerenda, quam unam μ' recusantis specie,flagrantissimc cupiebat. Litteras igitur Iu sini ad Mauritium obtinet, proemio proposito, si ablatum ab eo responsum in urbem retulisset.Simulatser operam om--mnem addicit. Vbi in castra nostra peruenit , literas Iustini ad 2 ' Spinolam adfert. Id earum erat argumentum: is Gauisum se admodum ternis Mauriiij literis acceptis, is quibus intelligebat, & Mansfeldicum Cum auxiliis Germa- lisurari nicis Angliciisque incolumem aduenisse, & tantos fieri belli
,, apparatus,Breda subleuandae. Curaturum se, uti, quod ad , dixerat, frumentum in extremum Aprilem, aut ineuntem Maium superaret, nisi forte subiecto igne combureretur, is quem crebro hostes in urbem iacularentur globis inclusum. D Breui se nouas frumenti rationes initurum,ciuium granariis ,, perscrutatis. Machinas hostium ab aggere maximo, qui a - ,, quartae molae obiacebat,ad Balanconij castra reccias esse ad D uectas contraque myricetum Gertrudibergense locatas. Ea is castra a Spinota quoque operibus muniri coepta. Vrbis p is sidium indies pestilentia, dysenteria, scurbuco vehementeris diminui. AEgros inopia medicamentorum, salubriumque is ciborum, recreari curarique non posse. Ceteros, qui vale ,, rent, non dimittere animos, sed occasionem avide expectare a , M 3 rei
107쪽
terra Iustino rescripta. Dinoia ia
86 otia s 1 D I O B R E D A N A rei bene sortiterque gerenda . Raporum oleum prius sena perfuisse crematum, quam in obsonia adhibitum, sed cri- guum siti creste. scri I cctas spinota iterumque obsignatas per eumdem tabel Eoncin ianittit pollicitus liberale stipendium; si responsum a Ma Aia Mauritio literasque Maias idici ad se attulillet. Mauritius ratus V t0 ei in liri credi posse,per quem summa nempe fi r de Iustini literas accepisset, responsitio praemiumque labo ris dat,& Mansfeldico eum allegat,additteras ab eodem ob tinendas. Idoneus fraudi tabellio, utrasque Spinotae adfert, praemioque donatus discedit.
M. - ilia Iis litteris Mauritius Iustino se purgat de mora, causamq; citardatarum suppetiarum confert in aduersas anni tempesta- α tes iobtestatus,vti annonam hebdomadis plusculis parsimo-cinia extrahere nitatur,etiam Ultra extremum Aprilem. Tan- .cto sibi tempore ad colligenda iungendaque auxilia opus es. est: frustra alioqui fore tam immanes Ordinum sumptus fu- icstra tot studia sua. Duras quidem has esse preces, sed forti ianam industria adiuuandam,maxime quando equitatus om- μnis Gallicus aMansscidico collectus duabus tantum cohor- Qxibus,quae in horas cxpectantur, desideratis iam Boloniam iavenerit, eoque ordinum naues, ad eos transportandos pro - α sectae,secundo vento sint. Pedestres etiam Gallorum copia: ci: a Duce Candalio partem adductae, partem in via sint, ut 5ί cireliquus equitatus peditatusque per Germaniam pro Ordi ei
nibus scriptus. Supplementa denique Callica, Anglica,Ce manica haud multo pbst aduentura ad id temporis,quod ab iaco prorogari ultra Aprilem Velit. ce Mansieldicus Iustino conuiuam hospitemque se breui iafore pollicebatur; hilariter tum bibiturum illius sodalium- cique fortissimorum falutem. Aduenasse se instructum cohortibus peditum C. coitum XL. de suppetiis nihil dubitarer.
inola liis iterum de annonae exiguitate confirmatus, edoctus -
108쪽
edoctusque de lento auxiliorum aduentu, N. Kalendas Apri- η-ρυς les,qui Paschati festus erat, Iustini animum tentandum duia si mi
XIr,ueditione petita. Elam igitur Salagarij Comitis bucci natorem, Cum literis suis, in hanc sententiam mittit. Nihil se ad hunc diem de B reda cum eo tractasse ob frumenti numerum,quem in urbe habuisset: asso iam,quando sciret etiam, in quem diem certo illi annona suppeteret, eaque re aequum non esset prolatari ab eo urbis deditionem; voluisse se offerre ei honestas conditiones, si de compositione secum tractaret. Et quidem si temporis aliquantulum posceret ad stuppetias expectandas quas tamen, ob operum suorum firmitatem, magnitudinemque Circumiacentis exercitus, facile intelligeret nullo modo urbi subuenire posse) id ci concessum iri modo tamen in praesens tractare inciperet, alioqui in posterum similis gratiae dandae causam non fore. Iustinus belli Concilio aduocato, acceptas Spinotae lite ras legit,inflatusque promisso suppetiarum aduentu, annonaeque per tot mortuos auctae incremento, in haec verba re
spondit: Obstupuisse se literis Spinotae lectis, tamque alienas eius
rititione; amplius Vero, quod se, tot pie fortes socios suos '' verbis etiam terrere potuisse Credidisset; quibus preteter tur pem famam nihil formidandum accidere posse ipse assi maret. Tempore ipso appariturum, ut male de urbis statu fuerit sibi blandiendo) instructus,quam illi in manus ςontradere speraret,a quo seruandam tuendamque accepisset. . Prudenter Spinoia sne militi fatigato animus caderet, ia- s iactabunda obsessorum vanitate , qui tantos spiritus sumpse
rant) id responsium altissimo silentio pressit. Quod satis fisit et Ter
ad laboris reliqui breuitatem militi persuadendam, vulgo ' scitum est suspicionibusJustino missum e castris suisse buccinatorem,utique de deditione,ut lubenter plerique omina bantur: quamquam multi opiniones fingebant, & ad id quod ab aliis audierant, sui aliquid timoris addebant, cum
109쪽
falli aut differri diutius spes ipsas Spinotae intelligebat Tem
pori igitur compositi Orelicta, externorumque auxiliorum aduentus,firmissima facta circumuallatione, pectatus. In terea cum hostium copiae omnes, euocatis VndequaqUe praesidiis sciuibus mercede conductis eorum loco dispositis Gertrudibergam & Sprangam conuenirent,indidemq; miles reliquus,qui Rosendaliae hibernarat,expectaretur; Spin ta suspectas habens eius temporis moras, ratus eos simularevi ' f. aduentum, re autem ludificari velle i Siluamducis, Rinber-
: EVT kam, V Vesaliam quae fere loca sui a Breda auocandi causa
-- tentari posse existimabat immissis praesidiis communit. siluamilis i. Silua ducis quingentos quos eius urbis Praefectus Baro ρ - minendonckius legioni recens acceptae, supplemento scripserat) praeter veteres praesidiarios, praesidio disponit. V Vesaliam peditum cohortes VII. C Palatinam euocat, qua vicino Rinberkae oppido opem ferrent ; sed literis Mauriiij ad Iustinum Nassauium exceptis, Cognitum deinde est, e rum omnes copias, Bredae iuuandae liberandaeque submis MisisA,;is sis,haud procul castris nostris abesse.His ergo locis,ita ut di- ,. . .,ια- ctum est, prouisis, Ginehense templum in quo vi. millia saccorum frumenti moliti condita erant ) cum vicino au nae tabulario, Mauritius, immissis speculatoribus, incendit.
Ignis venti magnitudine citius serpsit, quam extingui potuit. Ad duo saccorum millia saccis aliis superpositis se uata) postridie fitere sine noxa inuenta. Spinota nihil eo casu supra bonum atque honestum perculsiis, damnum sconquisitoribus ad frumenta emenda circummissis) breui re- , -- farsit. A Vincentio Lasannio, summo annonae Regiae stri se i. ctore sdum incendium is spectaret) Spinotae tria saccorum tritici millia quae in ipsis castris clausa in omnem casum tenuerat) fuere oblata. Hollandi haec detrimenta ita inflaia scripsere, ut quae unius templi incendio consiimpta prodiderunt,ViX sex templorum maximorum parietibus contin ri possint.Censa singunt,quae eo incendio perier X X H. mil
110쪽
OBSIDIO BRE DANA. 89lia saccorum tritici. xx. millia siliginis, vi. millia hordei,
xvi. millia auenae, i v.millia piserum&fabam n CCCC.a imos carnis suillae, C C.vasa olei,C C. Vasia butyri, C C C. circulos asellissiccati, C C. vasa halecum, C C. vasia Carnis falsae, CC. saccos salis, x xl II. millia Caseorum; magnum numerum
farinae, syrupi, ac mellis. His nempe fabulis in maius celebratis , spem alere suorum, nostram vulgare inopiam, Hol- landi nitebantur. Spinoia per literas monitus de armamentarij periculo ' cui ignessi quoque,ut nuper templo, subiicere hostes molirentur) duplicatis custodiis,alteraque circumduetasOssa,se uari cautius fecit ; pulueris nitrei numero fere dimidiato in nouum armamentarium transportato,ne, si periculum incidisset uniuersus simul accenderetur,exercitusque e eret. Ad belli reliquum quod supererat patrandum, cum intel- Ingentia ve-ligerent Ordines foederati, aerario praecipue prouidendum esse,cuius modo rei nomen reperiri poterat, hoc satis esse ad n z. exigendas pecunias iudicantes ; praeter tributum in singulo rum capita pridem impositum, urbibus pagisque omnibus ducentesimum pretiorum merciumq; omnium megerunt. Coniurati praeterea socij que sexcenta scutorum millia repraesentatione, sexcenta Collybi detractionc per argentarios talistim 'qui menses exercebant, numeranda Ordinibus submisere. Eo pecuniae numero conflato, hostibus abunde in id tempus fuit: nobis contra anguste ab aerario esse coepit. Quippe cum ad tentandam G enuam eo ipso tempore, quo districtie Hi- spani Regis copiae ad B redam adhaerescebant,nec avelli sine
dedecore poterant, exercitus Gallicus per montes victor -- sti δ'
procedenat, plurimorum negotiatorum fides apud exteros η tam
quos Genuae obsidendae metus deterrebat) angus r esse coepit: atque ita,quod hostes diu studuerant, tum angustiis aerarij ingentibus nos premebamur. Varij ergo cogendi qris M.A. a. modi propositi. Pecuniam insequentis anni mutuam a pu- si'
blicanis omnibus Regiis phaecipere. Vectigalia publica urbi-N bus