장음표시 사용
1021쪽
- fructibus veris i Fum bonorum, vel im
i iam dotalium inaesimatorum quorum,taominiam penei mulierem resideat quomo-
ais ipsem, vel virum pertineant ; APeri Hructibus bonorum extraritalia
TRes cadunt inspectiones, Primo in
ter mulierem dotantem, vel dotare obligatum, nullo admixto viri in teresse; Secundo inter dotantem & vim, nullo econuerso admixto interesse mulieris; Et tertio inter ipsos coniuges,eorumque respectiuε haeredes.
Q mad primam, ubi adhuc sequutum
36o non est matrimonium, quamuis dotis titulus seu vocabulum accedat, quia lita pro certo vel incerto matrimonio in
Causam dotis aliqua bona fructifera per
ultimam voluntatem relicta, siue inter Viuos promissa, aut alias aissignata vel de stinata fuerint, non intrant termini d tales, cum sine matrimonio non detur
vera dos, ita improprie dicta profutura qualitate, cui bona destinata sunt, sed
intrant termini generales cadentes ilia
quibuscumq; rebus indisserentibus; G-que fructus dicantur sequela dominis, hinc totum pendet ab istius translati ne, praesertim ubi intret priuilegiunia legitimae , seu alias dispositio sit pura de persecta ab initio apta ad translationem dominii, matrimonium vero explicite vel implicite, fiet potius pro causa impulsiva quam finali, cum tunc fructus sint mulieris ; Econuerso autem secti, quia scilicet dispositio sit conditionalisci imperiecta, iuxta tamen terminos generales, absque eo quod dos aliquid habeat peculiare.
Sequuto autem matrimonio, ac propterea dispositione iam purificata, essectisque bonis de dominio mulieris, quae 36I tamen ob viri absentiam vel aliud impedimetitum se ipsam alat, it aut nullum
admixtum sit viri interesse, siue etiam matrimonio dis luto , aut separato, lamque interesse viri mi 'tura accedente,tuc planum est fructus pertinere ad mulierem tanquam dominam , nis obstet pactum reuersuum,ves illa reuersio ad dorantem, quae ex legis dilpositione relutitat in dote prosectitia, seu etiam in asuelititia ex aliquo iure municipali .
Quouero ad alteram inspectione .
inter dotantem scilicet ac virum, nullo
admixto interesse mulieris, quoties mλ-
trimonium legitime iam sequutum sit, 351 atque bona validὰ data sint in dolenta inaestimata, planum est pariter, fructus
pertinere ad virum onera matrimonio supportantem; Cadente solum quaestione, in qua scribentes nimium certant, quando de trad. tione explicite non constat, an scilicet tacite seu implicite illas itura dicatur necne , quod est magis fata quam iuris ex praesumptionibus &adminiculis, vel etiam ex verbis & clausulis deduci solitum, iuxta distinctiones, de quibus in sua sede bive, quatenus neq de hae implieita seu coniecturali traditione constet, an ob illam non sequutam& perquam transferri dicitur dominiu, impediatur vir quominus fructus asequatur, super quo certat scriberes, Ali stimpliciter Hirniantibus, Aliis autem negantibus, Alijs autem distinguentibus , ut in si a sede . Huius autem quaestionis, quoad la teresse bursale, nullus videtur enectus, quoniam ubi etiam tenenda sit opinio in puncto iuris verior, ut non sequut 363 traditione, quae necessaria est ad translationem domini I,non veniant fructus,
qui dominii sequela dicuntur, adhuc tamen viro eorumdem fructuum aestima.
tio debita est loco damnorum & interesse, ut nabetur infra in usiris seu intersu-rijs dotalibus; Bene tamen operativa est quaestio quoad fructus consistentes in tu ribus incorporalibus honorificis, quae pretium seu aestimationem non de sacili recipiunt, vi s gratia frequentioris exe-pli)dicitur ille fructus, qui consistit in exercitio iuris praesentandi ad beneficia ratione iurispatronatus annexi castro vel praedio dotali ad effectiam inspiciendi, quaenam praejentatio praeualeat, ac admitti debeat, cum simili biis, quibus
Idemque, ubi validE contracto matri monio, atque vim illius onera supportante, sequuta quidem sit traditio, sed actiis sit inualidus ex vitio, seu impedimento bonorum, unde propterea traditio non sit apta ad veram dominii tran-36 stationem, ut sequi dicitur in seudis , quae sine Domini assensu neq; in dotem
inaestima a valide dari possunt,iuxta allia quarum regionum vel ditionu leges vel
1022쪽
contercio no existentibus, sine aliquo
facto tertij non transferibilibus, quod scilicet fructus percepti licite retinentur, vel percipiendorum testimatio petitur in reconlpensam eius quod in te est traditionem esse validθ sequutari , eadem dissicultate remanente super dictis iuribus honorificis pecuniari 1 aestimationem vel resectionem non admittentibus .
Atque idem in omnibus sato valido
matrimonio dataque onerum supportatione 2 procedit in tertia inspectione
inter virum & mulierem , quoties super validitate vel implemento matrinioni j, vel su per dotis validitate non cadat quς- stio, tunc eniam, non dato casu limitato, regula assistit viro , ut sibi serenti onera matrimonii debeantur fructus tanquam dictorum onerum recompeia vel restauratio; idq; adeo verum plerique putant, vi inualida credant pacta in contraria, 366 quod vir onera ferat&fructus no as Ic- quatur, vel cconuerso vir fructiis otat in at , Onera autem non supportet, nisi ad tempus ita conuentum sit tanquat
pro pat te dotis, seu alias ex facti qualitate conuentio probabilem habeat ra
Si vero de iacto vir bona dotalia non possideat nec administret, sed ex aliquo accidenti utrumque sit penes mulierem, 363 ut frequenter contingit in casu quo viro ad inopiam vergente fiat locus dotis assecurationi, adhuc tamen sui debeant esse fructus, adeout illi qui onerum sip- portationem excedunt, eiusdem viri vel etiam suorum creditorum commodo cedere debent. Haec autem procedunt dictis circumstanti;s praesuppositis, quod scilicEt in trimonium valide sequutum sit, validesque facta sit dotis constitutio, ac etiam Onera matrimonis supportentur; O dsit autem quaestiones ubi huiusmodi requisitorum. copulatiuus concursus deficiat, Vel quia scilices nullo sequuto matrim 368 nio . agatur de bonis in dotem datis v l promissis sponso de futuro, Onera tamen supportanti ; Siue quod ipse ma- rimonio sequuto de facto, illud deficiat de iure, quia inualidum, ideoque aga, tur de dote data vel promissa viro put aluo onera ferenti; ril quod concurietibus matrimonio valido &onerum sis portatione, deficiat valida dotis consit tutio ex inhabili late personae constitueris, puta ex lege prohibente actum siκe cerea solemnitate, aut ex alio deiectu ;Vel demum ubi Hraque dotis ac matris monii validitate accedente, deiiciat onerum supportatio, quia de facto con iuges non conuiuant, sed separati sint, si per quibus omnibus certa & determi nata regula generalis non cadit, O pedet determinatio a singulorum casturnia
particularibus circumstantius, pluri is que distinctionibus pe declarationibus non de facili sub compendio cadentibus, ideoque in sua sede videndis. Posito autem, quod citra controue stam viro fructus debiti sint, adhuc inter ipsum & mulierem, vel dorantem , seu respective inter utriusque haerede 369 quaeitiones cadunt super fructuunia qualitate, quid scilicet cadat sub fructuanomine, adeout vir suos faciat absque aliqua restituendi obligatione,& quinahal eat speciem sortis sub restitutione cadentis, quamuis id quod perceptum est fiuctuu speciem vel naturam praesta
ferre videatur ; In hoc autem sub regi lari frit uni nomine, seu vocabulo regulariter veniunt ea quae singulis annis vel statutis temporibus percipiatur cum renascentia, salua sabstantia, seu integra manente causa illorum productiva,quo niam id quod non renascitur in fructu non est, et e contrit Idque planum est quoad illos fructus, qui certum habet a natura ordinem seu periodum, ut sunt triticum, aliaeque fruges, Vinum, oleum, herbae, fructus, de si initia; Cadente qua stione in ijs quς habent quidem renascetiam, atque salua remanet rei substantia seu causa productiva, non tamen habent via librinem periodum Vel tepus, eo in do quo habent fructus supra exemplisi cati, sed certis temporibus percipi diaciantur tanquam per speciem sertis, vel coaceruationis fructuum plurium annorum , ipsa substantia seu causa productiaua ad aliquod tempus infructitera remanente, ut frequerioris eispli gratia sunt sylvae caeduae; Aut ubi in perceptione seruatur vel struari quidem potest eadem periodus, in singulos annos vel tepora, absque tamen renascentia, ita it ipsa rei iubilantia in ei iectu consumi dicatur, ut
1023쪽
contingit in mineralium seu cretae vel arenae, ac lapidum sedinis, sit per quibus respective plures cadunt distinctiones, ac declarationes pariter n6 de facili sub compendio explicabiles, ideoque in sua
Alia etiam est Ocies fi uctuum qui in figura quidem fructuum singulis quibusque temporibita vel periodis percipiuntur, in effictu autem sors vel substantia consumi dicitur, ut contingit in usu fructu vel fructibus S emolumentis ossiciorum aliorumque iurium vacabilium, seu alias ad solam vitam competensii, quod
pariter pendet 1 pluribus distinctionibus ac declarationibus in eadem sede videndis, ubi etiam de nive, de emolumentis prothocollorum, de iurisdictione, quae castro vel sundo dotali annex sit, ac similibus certam regulam non de facili recipientibus. Procedunt haec cum supposito, quod agatur de bonis in aotem datis inaestimatis, adeoiit, dote in ipsis speciebus c6sistente, dominium saltem directum G 3 o stueret in muliere, in virum auteniano transeat nisi illud impropria vel sub- alternum, quod aliqui utile seu utilitaria dicunt; Ubi vero agitur de bonis, quae
pro dote constituta in quantitate, cum implicito contractu emptionis & venditionis , vel dationis in solutum,dat sint aestimata cum vera aestimatione, intrant magis termini generales empti nis & venditionis, seu pertinentiae fructuum ad illum qui dominus est, econuerso autem pertinentiae usurarum stus rustium recompensatiuorum ad illum
qui re & pretio careat, dum ipsa quantitas in dotem data, loco pretii soluti vel compensati succedere dicitur. Cadente quaestione in iis bonis quae loco quantitaris ut supra data sunt aestimata cii vera aestimatione, quado solutomatrimonio, stu alias facto casi restiti a I tionis ob viri insufficientiam, fiat imos subsidiariae vendicationi, quae ex sp ciali iure dotis mulieri conceditur, at scilicet isto casu sui sint fructus, Aliquibus id affirmatibus,quod tame no placet, quoniam hoc priuilegium non inducit
veram restitutionem seu translationem
domini j cum suis fructuum ac periculi sequelis in muliere, sed solum quandam
cautelam,qua mediante potioritatem a
uersus omnes obtineat, iure tamen crediti , adinstar illius domini j, quod sibi
restruat venditor in re vendita pendente solutione preti j cuius fides habita sit. Soluto vero matrimonio, seu alias eo etiam constante facto casu restitutionis dotis , quaestio cadit inter coiiiuges, vel inter eorum respective hqredes super modo diuidendi fructus pendentes, vel praemature collectos, aut etiam in suturum maturandos seu producendos , Et in
37 Σ hoc licet ob aliquarum legum perplexitatem , sed antinomiam,scribentes materiam perplexam ac inuolutam reputet, nimium super conciliatione insidantes,
Alii vero terminos usus ructuariu seu fi
dei commisso grauati parificent. Verius tamen est ista esse ratiociniorum, seu arythmeticς copulationisquς- stione, ut scilicet in debita proportione ad limites iustitiae commutatiuae, inter matrimonii onera,& fructuum comodu, debita cadat preportio pro rata anni stu temporis, unde si vir fundum cultum ac fructibus plenum obtineat, ita cultu ac plenum dimittere debeat; Siue quatenus eo illum obtinente Ductibus pendelibus ac imminente recollecta, cotingat in ultimo anno casum solutionis matri. moiiij, sta alium restitutionis sequi post factam recollectam ac fructus separatos, id eum non excuset a suppletione ; Et econuerso si inuenit vacuum S incultu,
supplendum sit a fructibus vltimi anni ,
quamuis illis. pendentibus ac imminente recollecta solutum sit matrimonium, seu factus alter casus restitutionis, neglectis ijs, quae in usus cluario vel bene iciato, ac seudatario, vel fidei comissi possessore habetur, causam lucrativam ibuentibus, ob rationis diuersitatem in viro ibuente causam onerosam; Et in summa vi tot sitit recollectae fructuum, quot sunt anni supportationis onerum, cum debita proportione ac rata temporis insta anarum , quoties agitur de Ductibus ordi
narijsqqui regulatur 1 cursu solari, it aut in circulo duodecim mensium eade fiat 'niformis perceptio Vbi vero agitur de fructibus, quoru
perceptio non habeat hanc uniformem periodum, sed plurium annorum ante uallum exigat, vel quia oporteat eos Praeparare, adeout unus annus sit sterilis Squiescens, alter vero fructuosius, siue quiad
1024쪽
quod landus sit talis iraturae, quod non reddat mictum uni Armeni singulo quo-
risi requiratur d peraequationem, & rucomnes anni unum tantam constitue dicuntur, in quo cadat eadem proportio seu distributio recollectae ac onersi pluribus alijs desuper cadentibus psideratio. Dibus circa impetis culturae ac circa fruisciua mere industriales, siue circa obligationem standi colono, cum similibus non
de facili sub compendio cadetibus,idemque in propria sede videndis V.
Eadem controuersia, quamuis non - 3 cum eadem proportione inter coniugesila respective h. eredes facto casu dicioluti vel separati matrimonij, cadere solet super fructibus bonorum ex tradotalium; Atque in hoc licet scribentes pariter latinium se inuoluant, praesertinui circa nominis de vocabuli quaestionem,
quae scilicet dicantur paraphernalia, α
quae extradotalia , quasiquod diuersumiat vocabulum illorum bonoru quae mu-Iter de tempore matrimonii habebat, ac eorum quae postea obuenerunt, O pluribus etia distinctionibus inter fructus naturales, industriales, ac ciuiles, Vorius tamen videtur,ut quoad fructus extantes nulla cadat difficultas, ut sint mulieris, cum milia subsit causa, ob quam vir possit praetendere suos, cum iure Glum deducendi expensis, vel ipsarum loco portionem colonicam iure cuiuslibete tranei, nisi cadat praesumptio, quod expensae anni controuersi fictae sint cum fructibus perceptis de conia mptis in annis praecede tibus. In iis vero qui percepti & coni impii su .:t, absque eo quod extare dici valeant aequipollenter, quia nempe non sint in uestiti, seii alias virnsi remaneat ex eis locupletior i tot ambagibus ae quaestionibus resecaris,dicendii Venitviusstionem esse potius facti de v lutitatis ouam iuris, an stilicdt ex in iteras explicito vel implicito colensu virco, perceritat, atq; in promiscuos usus eonsumpserit, alias sorte tanti non in
pensurus, cum alijs distinctioitibus. de quibus in propria sede, ubi etiam quid in illa specie fructuum, quae sortis potius
naturam habere videtur, adeout rei su,
ita uti a seu c uia fructuum productiva
salua non remaneat, ut sint fructus iuxium ad vitam,cum similibus, unde prinpterea id certam ac determinatam regulam generalem non recipit, sed iuxta ita ruram quaestionum ambiguae voluntatis
in singulis casibus decisio pro facti qualitate S circumstanti js ex iudicis prudeli arbitrio cadit, cum Miss de quibus in
De Useris vel inurfuris duris conserientis in quantitare.
EAEde pluriu inspectiona distinctio, et
superius habetur in fructibus bono rum dotalium, cadit etiam in usuris vel interiuriis, quae alicubi sub fructuum quoque nomine explicari solent, pro pricunia seu quantitate debito tempore nosolutat, Primo scilices ubi agatur inter mulierem & dotantem vel dotare obligatum , nullo admixto interesse viri , Seiacundo inter eumgem dotantem vel dotare obligatum, & virum non admixto intereste mulieris; Et tertio inter ipsos coniuges vel eorum respective haere.
Primo casu, subdistinguitur tempus in quo pendeat reditio matrimonu ashuc non contracti, pro quo dos relicta seu promissa aut alias destinata sit,ac alterum post illud sequutum vel di iussi, in quo sita mulier interesse habeat non autem vir, 'ia nempe illa & non iste seipsam aluerit ac onera supportauerit Primo casu non intrant termini usur rum vel interia surioriundotalium, quia
3 non datur dos sine matrimonio, sed bene intrant termini generales interesse lucri cessantis vel damni emergentis in quocumque indisserenti credito cadentes, potissime circa mora, quae ubiq; generaliter necessaria est tanquam substatiale requisitum, vel expressa & positia va, quam regularem dicimus, vel saltem
praesti mpta seu implicita, & priuilegi tilia, quam dicimus irregularem; --stione cadente saper alijs eiusdem inter esse requisitis, an scilicet requiratur eOxum particularis ac indiuidua probatio, vel susticiat illa generalis ac implicit , quam inducat mos regionis, quod us rariam materiam potius percutit. Sive
1025쪽
Siue in his ternitiali altera interesso
species Cadat, quae resultat ab action negotiorum gestorum, vel de in ren uersis , ratione alimentorum, ad quae interiira dotare obligatus tenebatur iure actionis etiam erga aliunde prouisam, vel etiam ossicio iudicis, quando aes alienum Contrahere oportuerit, seu quod alter subministrauerit, qui reperedi acti nem habeat. In secundo autem tempore, post contractum stilitat matrimoniti, per quod dos suam essentiam seu stat si acquisiuit,
illo constante,quemadmodum receptum
γ y est,Vt infra, viro neglecta distinctione
inter coniunctos & extraneos, huiusmicli usuras seu intersuria deberi, abs tu alia mora regulari vel irregulari,alijlque requisitis, quorum loco ipla onerum sit portatio stare dicitur, nisi expressa conuentionalis dilatio accedat, ita idem dicendum venit in ipsamet muliere dicta
onera sapportante , quatenus tamen infamet non autem dotans ea interim ,
Dipportauerit , cum in ipsis oneribus non autem in persena illa supportante consistat huiusmodi usurarum requilia
Soluto vero matrimonio, cum desinat esse dos, ac efficiatur simplex mulieris creditum, hinc ubi etiam de aduentitia dote agatur, non autem de prose, 6 ctitia, quae ad patrem reuertatur, siue alias ex pacto etiam cum extraneo resoluta sit, cessante iure municipali, huiusmodi intersuria mulieri etiam viduet decernentes quod in aliquibus regionibus viget cessant quoque termini usurarum seu interus uriorum dotalium , atq; intrant dicti termini generales interesse Iucri cessantis vel damni emergentis, siue etiam alimentorum, in iis qui alere tenentur, adeout peculiares termini dotales non intrent, nisi iure municipali militante; Et litat alicubi recepta aedistinctio, an supersint necne matrim
iiij reliquiae, quasi quod isto casu intrent
eadem quae ipso constante matrimonio habentur, Attamen magis communiter.
praesertim vero in Romana Curia id non
In altera vero inspectione inter dotatem & virum, data validitate matrim 377 ni j , altera validitate constitutionis dotis, atque coacurreate support4
tione onerum, quoties expressa conuentionalis dilatio non adiit, quamuis plerique distinctionem adhibeant inter do. tare obligato, ac extraneos, ut primi ilia lico, alij autem non nisi post biennium ad id teneantur ; In foro tamen magis receptum est, huiusmodi distinctione neglecta, etiamsi agatur de ipsamet muliere seipsam dotante , ut illico usuraecurrant absque alia mora regulari vel irregulari , cuius loco stare dicitur ipsa ,sipportatio onerum, in quorum restaurationem lex decernit huiusmodi usuras, in quibus vir non dicitur agere de lucro captando, sed potius de damno vitando, eiusque restauratione, quod viro quo. que spirituali conueni cuius persona reprς sentat Monasterium pro dote M nialis. Idque receptum est, quamuis dotans aliquam habeat excusationem, ob quam 378 morosus dici non debeat, puta quia incerta sit dotis quantitas, quoties tamecerta sit substantia, ipseque certo sciat se esse eius debitorem, siue quod non implementum a viro vel ab utroque coniuge, illi iustam causam non soluendi praebuerit, nisi tamen tale non imple melitu,stu aliud factum, aliud in dotante causauerit intersurium, unde propterea illud alias duplicatum pati cogeretur. Adeoque ita receptum est,quod quandoque pater vel alter de iure dotare obli-379 gatus, ad huiusmodi usuras condem nari consueuerit,etiam pro tempore quo incertum erat dotis debitum in substantia, quia nempe filia, inscio, vel inuito patre nupta absque aliqua dotis constitutione, ex interuallo eam a patre petierit, quod nimis asperum videtur, quoties non accedat ipsius patris culpa vel
alia facti qualitas, quae id probabiliter
suadeat. Non admittuntur proinde ad huiusmodi excusationem verbales oblationes, 38o neque excusationes resultantes, vel a viri ut dictum est non adimplemento , vel ab eiusdem conniventia dc dissimulatione, quinimo nec a verbis urbanis remittendi solutionem arbitrio dotan.
tis, nisi quando facti circumstantiae probabiliter talem excusationem inducant, quia nempe dotatas pecunia numerat
33ι affluerari eam ita otiosam tenuerit sub
iusta credulitate, quod vir quamuis de facto
1026쪽
r coon BIutam,denuo penes eius bancum seu tutam arca deposuerit, in similibus ; dente quaestione quoties dos remissa esset in arbitrium tertij, pro eo intermedio tempore, quo tertius declarauerit, quo casu licet non desint variam
382 tes, verius est adhuc seu bis seu usi ras deberi, quando tali arbitrio remissa esset in genere ipsa dotatio seu dotis substantia, cum dotans scire potuerit, ac
debuerit, arbitrium circum circa congruam pernecesse interponendum ire , secus autem ubi data vel constituta ce
ta dote quam dotans non improbabilia ter praetendebat congruam, lata disterentia maioris congruitatis vel augmenti remissa esset tertii arbitrio, cum tunc casus aIiquam habeat dissicultatem, ideoque pro theti qualitate diuersimode decidendus veniat.
Neque minor aetas,aut sexus imbecillitas ab hoc debito excusat, praesupposita 383 ramen validitate, itaut controuersia non sit super excessu indebito, cum sublata Brte agi non possit de fructibus vel usuris; Atque ad dotis augmentum quoque extenditur, quoties tale sit, quod -8 dotis partem eiusq; naturam habeat, secus autem si potius voluntariam donationem redoleat.
Si vero agatur de subsidiaria dote ex.32ς trahenda vel costituta ex fidei csimi sis , cuius posses ,r illam non laluerit,
sub non modica quaestione est, non quidem super huiusmodi usurarum cursu in praeiudicium possessoris dotatis qui dorem latuere negligat, sed in praeiudiciti ipsius fidei commissa, atque in eo succe dentium iure proprio independenter adorante, Et licet laribentes nimium ce
tent, magis tamen videtur recepta opinio affirmativa, quoties collusio vel alia culpa positiva non exigendi 1 praedecesi
fore non accedat, cum ea tamen moderatione, ut ex fructibus, non autem exsorte id supplendum sit, quod aliquas recipit distinctiones, vel declarationes de quibus in sua sede. Ubi vero dos non consistat in specie-hus fructiferis, minusque in quantitate, sed in speciebus infructiferis, quae utpo-tε destinatae ad persenarum usum, subas 5 iocalium seu corredi vel accolacii nomine explicari 2lent, dubitatio cadit
an in istis quoque detur idem cursus huniusmodi usurarum, magisque recepta videtur assirmativa, quam asperum est ita generaliter ac indefinitὰ attendere, sed
circumspecte pro facti qualitate, ob qua
In ijs vero quae confiitimi in pondere
numero, vel mensura,siue in genere non 387 conseruabili,& cuius usus absque consumptione haberi non potest, ut sunt triticum, vinum, oleum, aliaque victitalia, dubitatio etiam cadit, an data mora, cuius vicem ipsiim matrimonium ea supportatione onerum habere dicitur, intrent usurae pro quantitate, quam hi iusmodi bonorum valor de tempore matrimonij constitueret, vel potius intret aliud interesse huiusmodi rebus conia turale, quod quanti plurimi dicitur, in
tra tempus verisimilis conseruationis,
quod aliquam trabet variationem, ut in sua sede. Procedunt haec circa illas usuras vel intersuria , quae matrimoni j oneribus 328 respondeant, seu adaequata sint; Quatenus vero excedant, quia tunc virae lucrativis accessionibus potius contendere videtur, ideoque plures huiusmodi excessum negant; Magis tamen communis ac in foro recepta opinio huiusmodidistinctionem reucit, quasi quod matrimonij onera, non in solo quotidiano MCurrenti sumptii consistant, sed in alijs consequentiis non de facili aestimatione recipientibus, .ac etiam quia plura inc5- uenientia ex huiusmodi inspectionibus seu distinctionibus resultarent; Magni facienda tamen videtur ista consideratio,ad effecti in temperandi rigorem I gis in illis casibus, in quibus aequitas magis assistere videtur pro admittenda aliqua excusatione, siue ut iacilius intret praescriptio vel tacita remissio. In sponso autem de futuro, vel in viro putatiuo, siue etiam in ipsa dote pu-389 tativa, quia nempe de iure inualida, bonae fidei valida reputata sit, non leues cadunt quaestiones decidendae cum pluribus distinctionibus, de quibus in strata sede ; In qua habentur etiam distincti
nes ac declarationes in ordine ad tertiuactive & passive, an scilicet tertius viris o cessionarius huiusmodi usuras petat,
vel ad eas tertius debitor dotantis vim cessus, seu in dotem datus teneatur.
Piure'κe ibidςm habentur huius regula
1027쪽
rulaea graiatiuae limitationes Puta con 3 i uentionali dilatione accedente absque aliqua usurarum conuentione; Siue ubi cadat compensatio, quia nempe vir eset dotantis ex alia causa debitor, licEteni in sub magna quaestione sit, an compensatio fiat sine oppositione, siue an ipso tu.
re vel ope exceptionis, atque generaliter haec secunda pars probabilior magisque recepta videatur, recepta est tamen limitatio, ubi urget ratio impedie-di cursum usurarum; Ac etiam aliquae
habentur Ditiones vel Ciuitates, in quibus per ius municipale huiusnodi usu rarum debitum prohibetur, cu alijs limiatationibus non de facili sub compendio
cadentibus in dicta propria sede vide:
Prauertim vero ubi debitum inter
dotantem re virum eri nouo contra.
tu in aliam debendi causam transsundatur, quoniam tunc ob implicitam solii tionein,quam lex in huiusmodi nouatio. ne occultat, si ex altera causa vel contractu usurae vel accessones non debeantur, dotis titulus iam extinctus non sui . fragatur, nisi simulate seu pro cautela & faciliori dotis exactione, non autem animo novandi, diuersumque contractuiniendi id sequutum sit, ut in plerisque
partibus usus praebet. In omnibus autem casibus, in quibus iuxta statutam regulam, huiusmodi fructus vel accessiones debeantur, itaut d bitum in substantia sit licitum, receptu
est eas posse in pactu ab initio deduci,ac etiam ad certam, honestam tamen ac verisimilem laxam, eodem modo quo utrumque per Statuta vel consuetudines
induci teli disponi potest, cum data substantia seu genere debiti, conuentio tatam honesta non prohibeantur; Cessan- Ie autem tacia statutaria, consuetudo seu nios regionis attenditur, nisi praeciae conuenti mi esset de in uestimento promisiae quantitatis in talia bona vel iura, quorum fructus certitudinaliter minor futurus esset, cum tunc aliud prae: endi'93 non possit, nisi quantum interest id
sequutum non esse iuxta huiusmodi ini-ctuum metam, ne fictio veritatem excedat; Idemque si constituta dote in quantitate, bona stabilia vel iura fructiiser stabilibus aequi pollentia posita essent in facultate solue: di, secus autem ubi inue
stimentum in genere pro eautela conuertim esset absque restrictione ad certam speciem bonorum, cum tunc, ob possibilitatem inuestiendi in census aliosque ei-iectus, quorum fructus laxae statutariae metam attingere valeant, illa non cessat; Vel econuerso vir probaret sua magis interesse, atq; desiderata requisita concurrat;inini ino ubi etiam pro minori laxa
conuentum esset ad certum tempus vel pro certa rata, in alia excedente siue pro reliquo tempore eadem laxa statutaria
Viro autem recipiente simpliciter sortem, plurium sententia est huiusmodi fructus tanquam accestarios & consecu-3; 'tiuos solo iudicis ossicio debitos rem istas oenseri,atq; plerique legalibus rigoribus litteraliter innixi extendunt, quamuis protestatio accedat, quorum
neutrum in foro est receptum, nisi quando alia condonationis seu rentissionis adminicula concurrant, cum ea quae de odiolis lucrativis accessionibus in iuro habentur , emendenda non sint ad huiusmodi vi aras fauorabiles, ac restauratiuis damni magis, quam inductivas lucri , ita canonica salte aequitate vel quodam n cibili iudicis ossicio concedentiabus, adinstar illarum accessionuria, quas PK legis aequitate emptor, vel respective vF-ditor, qui rem & pretium habeat, praestare tenetur.
Eodem autem viro pro toto tempore vitae acquiescente, cadit quaestio, an ita huius nodi usurarum remissio resultet,
3ys vel etiam eadem oriatura longo vel longissimo ille utio, quod ut potρ iii quaestione voluntatis, ideoque facti potiusquam iuris, ex eiusdem facti particulari
qualitate, si ligulorumque casuum circuia fiant ijs determinationem recipit, quar: doque assii malitiam, quandoque vero negativam, ipsa etiam morte seu continuato silentio in vita aliquod considera. bile remissionis adminiculum praebente, cum alius ii ingendii, ut dictum est pro Lacti qualitate, ob quain dolas, magis vero haeres iuxta concepta opinionem quodnsi esset debitor seu quod creditor beni
gne ageret, atque gratiosam dilationem dare voluerit ab hoc onere excusabilis
Soluto vero matrimonio , certum est ad fauorem viri huiusmodi usuraru seu
1028쪽
fructuum cursum cessise et aquam ex GL 3 5 sin te causi, idemque eodem matri monio separato seu alias ipso viro onera non supportante,quoties per ipsem non stet quominus strat ed proueniat a culpa mulieris indebite seu alias voluntarie
ab eo recedentis; Idque verum, quamuis conuentum esset promissam quantitatem in bona stabilia vel alios fructiferos effectus investiri debere, quoties ta-3 7 men in uestimentum ab ipso viro faciendum est, adeout dolantis obligatio, in dando tantum, non autem in faciendo consistat, sectis autem si in faciendo , quia nempe ipse dotans inuestimentionus seu mandatum susceperit,cum tunc in omni indisserenti credito, citra dotis peculiarem qualitate, teneatur ad quanti
interest id factum non esse, &sic potius ob non factum quam ob non datum, de pro i nteresse debito magis i mand tariuquam a debitore. Sive quod vir declaratierit soluedam qaantitatem erogare velle inextinctionem aeris alieni fructiferi, quod dotanti
398 innotescat, cum tunc generaliter intret interesse damni emergentis ii Vel quod sequuta sit supra insinu ta transfiiso debiti in alium contractum fructiferum , puta annui census, qui in causam dotis etiam sine forma pecuniae numera-39ρ tae constitui potest, secus autem si si
mulat E ut supra ad alium essectum transfusio fiat; His autem vel similibus cecsantibus, regula est generaliter negati. ia, quamuis matrimonsi reliquiae super Ato sint, iuxta opinionem praesertim tria Romana Curia receptam, nisi alia accedant requisita, ob qu* cuilibet priuato creditori pro quocumque indisserenti credito debeatur interesse lucri cessan
iis, vel damni emergentis. Eodemque iure usurarum, seu intersi riorum, tam astirmative, quam negatiud
censendi sunt fructus pignoris licite per- o i cipiendi, vel respective in casu quo in debiti sint in sortem imputandi Et haec quoad virum vel eiusdem viri haeredes, cuius vel quorum respectu reliqua in soro magis rara in sis sede videri possunt
Quo uero ad ipsam mulierem, pro dicto tempore iam dis luti matrimonij
dc quando dotis titulus iam evanuit, at-
que irrasitus factus est ad simple credi
rumpecuniarium, ideoque non urgeat dicta ratio supportationis onerum in
trimonialium Aut per Statutum, seu legitimam consuetudinem, simpliciter, vel sub certa sorma fructus pignoris, vel οα usurae sed intersuria mulieri etiam vi
duae decreta sunt,tam contra dolantem quam contra virum, vel eius haeredes, ut
in plerisque partibus, praesertim vero in Urbe sub requisito interpellationis dispositum est, et tunc, Alii simpliciter negant huiusnodi statutorum vel leguvaliditatem, quasi quod n5 possit lex p
sitiua canoniore usuras iure diuino damnatas, Et viij nimium deserentes Ap stolicae auctoritati distinguunt, an ista adsit, vel absit; Neutra vero admittenda est, sed simpliciter ac indefinitE assi
malitia ad limites Staturi, adeo ut nos potestatis,sed voluntatis, ct compraehemitonis quaestio sit, neglecta utpotὰ insulsa dicta distinctione Apostolicae confirma
tionis, vel auctoritatis, cum haec usuris
dire M non dispenset, quoniam lex positiva non dispensat usuris, minusque eas alias illicitas reddit licitas, sed solum imducit eam probationem tanquam facta, quam alias de iure oporteret sacere su- 3 per requisitis necessariis ad interesse, ct sic super facto intersuriorum iustificativo eo modo quo in plerisque partibus
receptum est haec requisita tanquam tria loco notoria haberi pro probatis; Magna in idem verisimilitudine accedente quae resultat a qualitate dotis, cuius fru-
destinati sunt mulieris substentationi
Atque hinc leti est magnam habeamus
scribentium contradictionem probabulius. inferendum videtur ad validitatem o pacti,& conuentionis, etiam cum ta laxa honesta, de verisimili quae a regionis usu non deuiet, quoniam id quod lex positiva facere potest, no videtur cur
ex pacto, ac partium concordi voluntate fieri non valeat Adeoque verum est, partium conuentionem in hoc operari, ac attendi debere , Ut etiam tacite seu praesumptiue de. os duci dicatur ab obseruantia solutionis huiusmodi usurarum seu intersuriorum , dum debitor soluendo declarare dicitur, se habuisse pro interpellato, quatenus interpellatio necessaria sit, siue ita resultat implicita probatio praecedentis coaueationis. Ces
1029쪽
Cessantibus autem Statuto vel conasuetudine, aut explicita couentione, tunc si mulier bona viri vel dotalicis possede rit, eoruntque fructus perceperi t, si ii 4ο6 in specie, vel in pecunia alimenta habuerit, plurium rigorosa indiscretaque opinio est, id licitum non esie,idecquo tanquam usurarium in surrem imputat dum, nisi copulative concurrant diligentiae ex parte mulieris factae pro dote affe- quenda, eiusque inopia ob quam aliua de alimenta habere non potuerit. Reijcienda tamen videtur haec opinio,
du ita per factu pasitiuu seu patientiam
debitoris resultare dicitur ut stupra implicita conuentio nimium adminiculata a verisimilitudine resultantea subiecta materia dotis continet, iis peculium ita particulariter alimentis, ac substentati ni mulieris destinatum, atque iuxta frequenti orem usum in ei Dcius tructiletos inuestiendum si sciurio sequuta esset, adeout contraria opinio mere legulei uindiscretum rigorem continere videatur, quoniam si id statuere potest lexpositiua , ita probatum remanet non adesse insectionem in substantia, ideoq; nil prohibet huiti si odi explicitas vel
implicitas coitentiones, eatenus damnatas, quatenus in s bstantia non autem in accidentibus adsit usura ita inses io, qua partium voluntas non tanat,nili quando ab i. e aliqua coactione vel conuentio
ne obligatoria, sed ex omnino libera ct spontanea voluntate, debitor sciens aevolens, per speciem gratuitae donationis vel recognitionis accepti beneficii re
Quatenus vero pro tempore passe morat mulier nihil perceperit, adeout o 7 agendo liuiusmodi usuras vel intersi ria petat,tunc, nisi accedant dicta requi stadiligentiarum ac inopiae, ob quania ad alimenta interim percipienda aes alienum contrahere, vel alia bona consumere coacti sit, non de iacili exauditur .
Taxae autem Statutariae locus dari se Iet non soluit, in casu iactae restitutionis, sed etiam tu altero assecurationis pro ho8 alimentis, abisque oneribus ita laxa tis, quoties vir non praestiterit; Ac etiam pro illis alimentis, quae pr.estanda sunti si primo anno, vel altero tempore dilatiotiis per legem communem vel municis alem viro vel eius haeredibus concessi ad restituendam quantitatem.
Non prodest autem statutasti a dispositio filiis mortua muliere, multominus extraneis haeredibus , niti concurrant oy requisita, ex quibus cuilibet priuato creditori pro quocumque ind.isereti debito interesse lucri cessantis vel damuiemergentis debitu sit,cum tunc mulier, vel eius iiiij aut haeredes esse n6 debeant minoris conditionis quocumque altero indifferenti credit o. Pluresque aliae casunt in hac materia quae iliones, illa praesertim , an id quod habetur de usuris vel intersuris; dotis, io locum habeat in lucris, quorum etiarespectu, stantibus receptis iuribus municipalibus idem disponent.bus, a fr-mativa quoq,p obabilior videtur,quamuis cessante Statuto vel explicita conue-tione, non ita de facili iii tram videatur illa aequitas, quae contra dictum rig rosum magis communem sensum in dote ut supra ad miti mda venit, ideoque urigis circurnipem procedendu est ; Et de alijs utpote noua eo in foro frequentibus habetur tu sia ieci r. De Atii asseeu-atisne ob viri tuopiam , fisaliis re si tutionis casibus constante
V Iro ad inopiam vergente, eiusquo sub lautia abutente, seu alias quamuis non culpose , sed ex casu eius statu notabiliter deteriorato, conceditar mulieri quamuis adhu costante matrimonio, sibi decerni in bonis viri a secura tionem, tam pro dote, quam pro lucris, atque tam ad essectum ponendi in tuto sorte, quam ut interim seipsam ac filios, ipsumque virum alere valeat Quamitis enim lucrorum debitum incertum sit ac eventuale, unde mulieris pr. emorienti oppositum causare potest, ut viro potius illud debeatur, quando ex iure municipali vel conuentione illud est reciprocu, attamen sorus recepit pro illo quoque assecurationem concedere , Circa quam De Dbte. Lillii 2 non
1030쪽
non leuis quaestio est inter scribentes nverini restitutionem importet ; Magis autem in foro recepta est negativa, ut 4i 2 solum ius pignoris vel cautionis operetur, adeout continuante bonorum d mimo in vir de cuius bonis agatur pro debito quantitatis, eiusdem viri sint ea quae important domin j sequesam, ta a circa commodum augmeri, vel incommodum decrementi, quam etiam circet fructas, qui ubi onerum matrimonij su Dportationem in aliquo excederent, viri, eiusque creditorum commodo cedunt, non autem mulieris , Idemque de fructubus etiam ipsorum bonorum dotaliunia, ubi dos in specie consistat, omnimoda tamen potioritate pro alimetis vel oneribus competente , Exindeque prodiit, i 3 ut iuxta magis csimunem ac receptam sententiam isto assecurationis casu denegetur secundis ci editoribus illud iuris Cis 'rendi remedium, quod in casu restitutionis competit, non denegato tamen eisde creditoribus iure in processii ex quutiuo cum tunc mulier iure assecurationis possidedo non habeatur pro tertio possessor procedendi ad bonoru venditione, ut ex pretio ad comodum mulieris inues liedo eadem assecuratio resultet,
ipsa tamen muliere interim a posset sone non amouenda; Unde frequenter disputari solet quaestio, an ex hoc iure asse - 4i rationis mulier se opponat executiori ipsa inaudi ta demandatae ad in stantiam creditorum,eamque impediat,super quo variae habentur opiniones diuersimodὰ pro Tribunalium vel regionum stylis ac visibus receptae , ideoque non de facili certa regula generalis desuper habetur; Circumspecte autem in hoc per iudices procedendum est,obfraudes, quae desu-ηi ς per comitti solent per obaeratos perditos debitores, ita sub pallio dotium ac lucrorum uxoris totum assem in exclusionem creditorum etiam ad luxuin α oblectamentum possidere continuan
Personale autem est ius mulieris petendi hanc assecurationem , quamuis pon sit credi tri , ideoque regulariter is denegatur filijs, quibus post mortem patris debita sit dos, quam ipse ex iure municipali donec vivit lucretur, silijs re-
seruaridam, ut in Urbe statutu est, quam uis neque i locasu praeclusum videatur iudicis arbit. iam prouidendi filiorat indemnitat . quoties dii spationis peri culum subes e po Er,ves eorum alimoni et
E dicta cro magis comuni opinione, utata P 6 ius'. la recepta est, ut illo casu non sit vera reii tu to ultra dicto elidi bis commodi vel periculi ex augme- ir to vel decremento bonorum ad c l-culum fructuum eguberantium plures alii resultant est ius, ille praesertim ci
ca pertinentiam, ac exercitium iuriunia honorificorum bursale tuteresse no p selerentiuin, ut frequenti Oris exempli
gratia est ius prs sentandi vel patronatus annexum bonis, super quibus assecuratio concessa sit, vel alia iurisdictio, seu prata
eminentia,ut viro no autem uxori com petat.
Quamuis autem constante matrim nio non sit locus relli tutioni dotis a vi ro inuito faciendae, adhuc tamen illius casus dantur, in cati scilicet mortis ciuilis resultantis a capitis diminutione- , is quia vir capitaliter bannitus sit, vel in Insulam deportatus,aut ad triremes condemnatus, quod aliqui extet idunt etiam ad exilium , quoties istud admixtamia habeat bonorum publicationem, cui vel alteri confiscarioni dos non subiacet; Ac etiam ipsius matrimonu vinculo seu foedere non omnino dissoluto, bene tamen separato thoro datur casus restitutionis , vel quando ex viri delicto seu alia culpa id sequatur, vel quando concorditer cum legitima superioris auctoritate, siue cum eadem,alijsque serustis de iure seruandis, ambo coniuges vel eorum alter ciuiliter moriatur per profestionem in Religione, vel per Grorum ordinum susceptionem, ad eout certa &perpetua reddatur thori separatio Quaestione cadente, an his vel similibus cau-4i; si, cessantibus, mulieri volenti conisa
te matrimonio fiat vera restitutio, quae virum omnino liberat, quod plures recipit distinctiones ac declarationes, d quibus in sua sede Z.