장음표시 사용
1001쪽
In secundo autem casu minoris dotem recipientis, quamuis non desint simpli
et se citer negantes, siue distinguentes in ter obligationem tacitam a iure resul. Iantem ac expressa in , ut prima sit valida
non autem secunda, verior tamen, magisque recepta est indesinite rinatiua,
quoties actus receptionis dotis verus ac sincerus esset, adeout omnis doli vel cir cumuentionis suspicio absit, quoniani
prohibita non est illa expressa obligatio, quae non facta de iure subintelligitur.
In tertio autem minoris in causam
dotis constituendae vel restituendae pro die 5 alio se obligantis, intrat dicta distinctio inter causam necessariam & voluntariam , ut primo casu valeat, cundo autem non ; Et quamuis et lania in casu voluntatis plerique regulae negatiuae limitationem tribuant iuramento, attamen id non concernit aliquod do-2 17 tis speciale, sed cuicumque indefini
to contractui generaliter commune est, quoties lex municipalis iuramenti vini
directE vel indirecte non tollat, quod
non soli doti,sed omnibus actibus commune est, adeout super validitate vel re- ectiuὰ inualiditate nil concurrat quod dotis priuilegium contineat. In quarto demum casu dotis excessia 2e2 uae, unde resultet. laesio, non intrati inspectio validitatis vel inualiditatis actus, sed Liam moderationis per Viam restitutionis in integrum, circa quam, mi iam res in eo priuilegiati sunt, quod non subiacent requisitio aenormitatis, cui subiacent maiores E.
In iiiijs familias dos etiam priuilegia-2 so ta est,ut in eius causam valide contrahant quamuis alias prohibiti; Quamuis enim de iure communi prohibitio sola casum Macedoniani percutiat, attamen quia in eo etiam dos excepta est, Hinc proinde ducto eodem argumento, d quo supra in muliere maiore in solo casu Velleiani prohibita , resultat regula generalis, quamuis dicta iuris Gmunis specialis prohibitio in uno casu tantum perius municipale ad omnes alios extens sit, cum eadem tamen declaratione quae
supra habetur in muliere maiore,ubi scilicet causa dotis est principalis, ac sinalis non autem impulsiva seu color. At-
que hinc resultat priuilegium generale
circa accidentalem inhabilitationem spersonae alias de iure communi habilitatae, quod nisi ius municipale specialem dotis mentionem habeat, ista censeatur
Iu illis autem personis, qine ob mentis vel iudicij desectum generaliter perius commune inhabilitatae sunt, ut sunt z o pupilli, amentes, prodigi & similes, nullum dignoscitur in dote priuilegiu, quod a lege positiva tribui non potest, cum desectus sit iuris naturae ; Et licet in dote aliqua in iure habeantur, quae videntur specialia, puta quod filia amentis possit in bonis patris sibi dotem constituere, vel quod tutori vel alteri administratori aliqua maior licentia, quὶrna in reliquis anibus tribuatur, attamen
id non prouenit ex aliquo priuilegio vel specialitate sed potius a iustitia, vel necessitate causae.
Dotis constitutio quomodo Fat se probetur, O quando de iure covstituta censeatur ;Item de quibus bonis cin quo nomine ; Aufeiticet animo donandi vel repetendi , e eludis is , aut adminis titio magis
quam proprio, Et de una vel altera dotis . conditione vel qualitate, praefertim circa
profoctitiam . Non reperitur in iure praescripta certa forma coiist. tutionis doris, siue
2bi a promissione, siue a traditione incipiat , quoniam siue in scriptis, siue ore- tenus id sequatur,ac sue scriptura sit publica , siue priuata, eo ipso quod conflat de persecti voluntate, nulla cadit quaestio formae vel solemnitatis,nisi lex municipalis, etiam isto casu aliis disponat; Quare tota inspectio cadit super probatione dictae periectae ac esticacis voluntatis quae obligationem inducat, ideoque tres sunt inspectiones; Primo super probatione expressa, Secundo super iuris praesumptione, an scilicet & quandodos absque facto positivo partium censeatur constituta, Et tertio, posita probatione voluntatis, super istius persectione , seu inicacia, adeo ut irretracta. bilem obligationem inducat. boad primam, in concernentibus dotis
1002쪽
dotis tauorem certum est illi conuenire omnem speciem probationis quae gene-262 raliter in quibuscumque contractibus,& conuentionibus indifferentibus admittitur; Quaestio autem solum cadit in priuilegio vel specialitate, an scilicet dos circa probationem in aliquo priuilegiata sit, ut in ea minor lassiciat quam in alius; Atque plerique id crediderunt sed male, quoniam licet pro dotis con
stitutae probatione leuiores, ac praesum- sumptiuae probationes in adius conuentionibus non bene concludentes , vel 263 certam rigorosam selemnitatem non habentes admittantur, Attamen id non
prouenit ex priuilegio sed potius 1 subiecta materia seu ratione illi congrua, ut scilicet cum ex comuni usu licet possint, non tamen soleant eontrahi matrimonia sine dote, idcirco ratione verisimilitudinis ab huiusmodi usu resultantis, actui magna assistit praesumptio,ρος probationibus licet imperiectis magnu praestat fomentum seu adminiculum, atque non de facili cadit illa fraudis suspicio, quae datur i ta alijs contractibus vel conuentionibus, sub quarum colore furtum occultautes de facili solent homines
'locupletationem affectare cum aliena iactura. Probationis namque materia,certam ac uniformem regulam generalem non
recipit, sed maior vel respective minor Σ64 desideratur pro facti qualitate, maiorem vel minorem verisimilitudine prae laterente, seu maiorem vel minorem suspicionem inducente; Vnde proptere
habemus in materia ultimarum volun-etatum, quod licet canones regantur ab eodem diuino oraculo, ut in ore duorsisset omne verbum, attamen compatibiliter cu eo, in uno casu duo testes quin
imo minores ab alijs adminiculis sum pleri,uel aliae species probationis natura. lis etiam adminiculatiuae sui sciunt, in altero autem desidera tur quatuor testes idonei ac integrae fidei, quoniam in primo , in quo supponiturpia dispositio, assistit verisimilitudo , ac minor urget suspicio quam in altero ad prophanas causas F. Eademque discretio habetur inter dispositioiles cum liberis, ac respe-
ctiuὰ cum extraneis cum similibus. litaque est vera ratio, ob quam dotis constitutio etiam linperfectri ac praesumptiuam seu adminicularium probationem admittit, in alijs actibus iniusta cientem, siue non subiacet illis solemni ratum rigoribus , qui in instrumentis alijsque documentis perius commune vel municipale in alijs conuentionibus ad fraudis vel falsitatis suspicionem tollendam adhibentur. G. cum etiam sine positiva hominis conuentione, d
facili ex sola legis praesumptione subintelligi quandoque soleat , ut proximuinfra.
Quod sano intelligendum venit, ubi dicta verisimilitudinis vel obligationis ratio assistit, in dote scilicet confli tuta , 25 s per ipsam mulierem, vel per eos, quibus dotandi onus praecisum vel sestetita
morale incumbit, absque tamen mixtura fraudis vel praeiudicii terti j, secus autem in casibus conuersis, in quibus ex
eadem ratione retorquenda, maior probatio desideranda venit pro facti qualitate de circumstantius prudentis ac pro bi iudicis arbitrio pensandis, eo modo quo infra de dote per virum consessata ita distinguendo receptum habemus. Quo vero ad alteram inspectionena praesumptionis A sola iuris dispositione. resultantis, An scilicet & quando absque positiva partium conuentione sequutis nuptijs, censeatur constituta dos & qualis , distinguendae sunt primae nuptiae a secundis ; in secundis etenim praesumptio est absque alia extrinseca probatione,vi dos pro primis iam constitui pro 155 istis quoque data censeatur, quamuis mulier seu alter dotam sit minor, quia sufficit primam dotem valide constituta esse siue esset ex silua contra legem eius laxam praescribentem, quia susticit dispensatio pro primisi nuptus concessata,
adeout si prima sit de omnibus bonis, ita
quoque censeatur secunda; Et econue
so si ex lege municipali statutum sit muliere simpliciter nu bente censeri omnia bona data in dotem, adhuc tamen si prima esset in certa quatitate vel certis spe ciebus, eodem modo secunda, perinde ac si esset prioris constitutionis continua
1003쪽
etio, quoties tamen secundus vir id sciat exprese vel praesumptiu cum sine scien tia n5 detur animus seu voluntas in cori respectivis actibus praecise necessaria. Licet enim de stricto iure ista dotis
iam constitutae continuatio, procedat cum eodem viro, atque in ea prioris matrimonii continuatione, quae non obstate intermedia dis lutione per diuortia, ex quadam fictione postlimini j apud
Ethnicos dabatur, ac etiam quandoque apud Catholicos, ubi agatur de matrimonio raro tantum iuxta casus de qui bus in si a peculiari materia , attamei receptum est idem in secundo .vel vite riori viro, ac pro diuersis ulterioribus
nuptijs H. Quinimo ubi etiam de iure se rundum
matrimonium dicendum esset primurn
ob primi inualiditatem; Adhuc tamen Σύν si de secto sequutum sit, adeout coniuges in figura matrimonii vixerint, vi de propterea dos de facto suam rs ctionem acquisierit, idem procedit i secus autem ubi ageretur de simplici de stinatione seu conuentione pro certo vel incerto matrimonio , quod deindEneq; de facto sequutu sit, quoniam tunc iuxta unam opinionem minus tamen probabilem id operatur solum taxae praesinitionem, nε per dotantem at terari possit, non autem hanc regulam , bene tamen et sicacem praesumptionem. Plerique id extendunt etiamsi secundum matrimonium esset diuersis naturaestu qualitatis, quia nempe primum car- 16ῖ nate , alterum vero spirituale; Hoc . autem hodie recipiendum non videtur,
dum pro ista matrimoni j specie certi vii librinis taxa sine per naru excepti ne , praesertim in nostra Italia habetur, cum sola disterentia inter virgines &corruptas, ut ab istis duplicata & quai
doque triplicata praestanda sit pro facti
qualitate, per quotas tamen ab uniformi laxa virginum regulanda Vnde propterea si prima dos huiusmodi laxa maior erit, eiusque dominium in muliere perseueret, tunc, ipsa in contrarium an te professionem non disponente, excessus pertinebit quidem ad Monasterium, uota tamen titulo dotis,&ex hac praesumpta repetitione, sed alio titulo si
GOrio monialis, seu ob istius incapacia
Nudam tamen iuris praesumptionem dicta regula generalis continet, cedere 259 debentem contrariae veritati a ver
vel praesumptiua probatione resultanti; Ac etiam quoad proximam dotem seu
immediate prς dentem non autem me
diatam , quia icilicet in secundis nuptijs
dos pro primis constituta aliquam alterationem in quantitate vel qualitate seu pactis receperit , quoniam pro terti js dos secundarum non autem primam repetita censetur, quoad ipsos tamen coniuges, secus autem quoad ius vel in-χ7o teresse tertii, iub cuius nomine frequentius explicari selent filij ex praecedenti matrimonio sustepti, quibus fraus contra legis prohibitione ira fieret, siue
quoad praeiudicium creditorum vel aliorum intermedio tempore ius in prim dote valide acquirentium, cum similibus
restrictionibus pro facti qualitare, seu excessante ratione pensandis.
Cadente quaestione super primae dotis augmento extrinseco, quod ipso primidi i matrimoni j initio, lacteo constante factum sit, vel super lucris dotalibus occasione primi matrimoni j factis , super quibus plures cadunt distinctiones in sua sede videndae I. Ubi vero agitur de primis nuptiis ,
quamuis non desint volentes constituta celiseri dotem, vel in uniuerso mulieris asse, vel in ea quantitate, quae cUngrua
seu de paragio sit, potissime vero ubi accedat bonorum mulieris administratio per virum cum perceptione fructuum , ac patientia super illorum consuinptione in promiscuos usus; Gntrarium tamen est verius, magosque receptum, Vesei licet illa simplex & nuda iuris praesumptio non intret ; Bene tamen sufficiat, nimiumque operativa sit, ut aliae extrinsecae probationes quamuis leues dc adminiculariuae alias imperfectae admittendae veniant, adeout quaestio videatur potius facti qu1m iuris super coniecturarum seu praesumptionum essicacia, sua per qua licet scribentes nimium certent, huiusmodi coniecturas inuestigantes, di 3 illam praesertim dotis per parentem morientem in certa & determinata taxa
1004쪽
iam constitutae filiae post eius mortem
nubendae cum similibus i Et ex qua coniectura magis receptum est hanc praesumptionem intrare, ubi pro cerris a ptiis, potissime autem sponsilium contractum habentibus,quamuis inesse tua. tis vel inualidis dos iam constituta est, attamen tanquam in quaestione facti ac voluntatis potius quam iuris, certa, de deteri nata regula tradi non potest, sed in singulis casibus pro eorum specialiqualitate, ac circumstantus decidendata venit, Ad in stir eorum, quae in materia ultimarum voluntatum ex coniecturis ac praesumptionibus desumendarum habemus, quod scilicet quandoque ii uno casu Miquae coniecturae sufficiunt, in
altero autem, qui identificus videatur, eaedem ac longe maiore, inessicaces ex aliqua diuersi sicante circumstantia reputandae veniunt L.
Quo vero ad tertiam supra di stinctim inspectionem, perfectionis scilicet velim persectionis seu inefficaciae volunta, 17 ris,de qua constet; inter dotis priuia legia, illud recenseri solet, quod etiam pactum nudum actus pellectionem inducit, ac actionem producit, quod regulariter de iure denegatur, quasi quod dotis speciali fauore subintelligenda veniat stipulatio, quamuis istud priuilegiuhodie raro in toro audiatur, vel notabiliter operativum lit, adhuc tamen scribentes potius scholaitici quam ibi elises pili res desuper utilitates ponderant M. Prout in aliis actibus indisserentibus sub quiestione est, an promissio de aliquid faciendo operetur factam, atque ars actus perfectionem inducat, pluribus desuper cadentibus distinctioitibus vel declarationibus, dotis autem lavore: receptum est, ut promissio de constituendo importet constitutionem,quoties tamen adhuc non permaneat in terminis simplicis pollicitationis, siue quod promissio facia n0 sit serio ac determinate, sed
incidenter seu per verba enunciativa, vel
ro praesipposititia siue approbatiua, aut Vrbasa , in quibus vel similibus casibus cadit quaestio pro facti ac personarur qualitate decidenda, praesertim si agatur de personis, quibua proxim dotandi
obligatio incumberet, seu verisimili. tudo assilieret, cum similibus prudentis
iudicis arbitrio pensandis. Idemque dicendum venit, ubi agatui de promissione vel etiam traditione, do ris titulo seu causa non expressa, an sci-z7 licet in causam dotis censeatin , siue efficacem producat actionem, quod plures recipit distinctiones in sua De vide. das N. Item dubitari solet circa huiusnodi
constitutionis esticaciam vel in cicia, ubi illa esset obscura, seu vaga vel incer-278 ta, aut in ipsius promittentis vel tertii arbitrium ci lata,ita & taliter quod stia alijs actionibus indifferentibus de pers etione vel essicacia cadat dubitatio, an scilicet illa cesset ex Ociali fauore diris, seu ex peculiari ratione illi congrum, quod plures recipit distinctiones inriter in ilia sede videndas, cum non facila sit absque aliqua euagatione compendio incongrua id exprimere O.
Q aeri etiam frequenter silet data
constitutionis dotis sufficienti probatione ac persectione λ de quibus bonis talis constitutio facta censeatur, & quo
nomine, an scilicet ipsius mulieris pro curatorio, administratorio, vel fideius. serio nomine magis quam de bonis proprijs ipsius promittentis, siue an animo donandi, vel potius repetendi ab eadem muliere, vel altero cuius prior sit dotan. di causa. Facti autem ac voluntatis potius qua iuris est quaestio, ideoque iuxta huius
. modi quae ilionum naturam ex facti qua litate variam, ac particularem recipit
decisionem , uniformi regula generali desuper non cadente i Pro tali autem voluntate regulanda diuersi casus distin guuntur; Primo scilicEt in patre , s cundo in ulterioribus ascendentibus, ex quorum bonis patri dotandae legitimaia debita sit. Tertio in aliis generaliter ex disj,ositione legis ratione sanguinis vel charitatis dotare obligatis absque eo quod dicta consideratio legitimae concurrat , Et quarto in extraneis si bdistinguendis inter eos qui aliquam dotadi obligationem habeant, α eos qui non
1005쪽
in primo OG pinu cuius iure iuxta
unaua opinionem censetur auus inam
diatus ob patris praedecessum ) cu istius 2 obligatio sit pura & inde filii ta ergasiliam quamuis diuitem ac aliunde prouisam , siue in potestate, siue non; Restita cct dotem censeri constitutam do proprio, ut satisfaciat suae obligationi, quamuis idem pater ex legis vel hominis dis γsitione administraret bona pr
aso pria ipsius filiae, quoniam adhuc do
suis magis dotasse cet. tur , Et quamuis dos esset excessita paternis viribus inc grua, quoniam id quidem erit vi: a ex coniecturis diuersae voluntatis cum aliis. operativa, non autem ictum, S de per se cessare facit regulam, quae adeo rece-Pta cit, ut procedat etiam si pater dic a et in consuso absque distinctione, dotare de paternis ac maternis,sive de suis
ac de proprijs ipsius filiae, quoniam intelligitur id adiectum pro cautela viri, siue in subsidium, quatenus sua non sus siciant, nisi ad distinctionem praecisam deueniat, dicendo dare tot de suis, &tot de maternis vel alijs, quoniam sem- αῖ a per praesumptio cedit veritati; Vel saltem distinguat in genere, dicendo dare partim de suis, & partim de alijs,quiniam tunc ex magis communi & recepta sententia, dum de diuersa voluntate c6stat, intrat maternorum seu aliorum compraehensio, cum debita tamen pro- Portione regulanda a congrilitate, vellespective ab excessu pro iudicis prudenti arbitrio ex facti qualitate; Dumna eo declaratio seu distinctio adijciatur incontinenti in ipso actu dotandi, cur tunc si de suis incongrue assignet, cogi quidem poterit ad supplemetum ex dispositione iuris, non autem ex propriaia conuelatione, Secus aute si ex interuallo
post quaesitum ius filiae ex dicti legali
Si vero in dotatione unius filiae dicta
distinctionem adhibuisset, tunc nou d ta particulari circumstantia in contra-282 rium, magnum argumentum est idem in aliis liliis seruare voluisse; Et quamuis es qui multum laborent super huius regulae aut pliationibus, praesertim ubia itur de patre inope, seu, cuius vires alias non suificiant , siue ubi agatur doratre naturali 'tantum cum similibus; alij vero disputetit, ait dicta regula innixa sit simplici iuris pietesia mptioni vel
etiam iuris & de iure, attamen recepta opinione volentium esse iuri .tantum ,
nedum contraria probatione sed sortioribus praesumi nibus Clidibilem , tamquam in quaestione voluntatis, intrat idem, quod supra pluries insinuarii est, vi decisio pelideat ex facti qualitate ac singulorum casuum circumstantiis, pro quibus ad unam vel alteram voluntatem metiendam attendi debeant ea quae pro ampliatione seu limitatione respective considerari solent, cum quandoque subdole per patrem constituta nedum bona propria ipsius dorandae seu tunc delata, sed etiam sperata vel deferenda,quamuis in eiusdem parentis binubi odium, vel
poenam includi solent pro facti qualit
Ab ista vero dote, quae per patrem de proprio constituitur, excluditur mulus seu praesimptio donationis, quoDlai I 283 cum nemo in necessitatibus liberalis existat, idcirco ad necessariam potiusquam ad voluntariam causam actui reierendus est, unde proptere1 censetur dos
profectitia, siue filia sit in potestate siue non, cum in dote prosectitia qualitas non pendeat a patria potestate,sed a diacta praesiimptione resultante ab obliga tione , qua pater premitur; Nisi idei pater dotando renunciationem a filia reportasset de sua ac aliorum successio- Σῖ ne, alijsque iuribus ipsi dotatae coin- petetibus seu alias per eam speratis, quod tamen intelligedum venit pro facti qualitate, ubi scilicet verisimiliter iura re. nunciata sint talia, quod dos data sit e
rum valori proportionata , cum tunc silia dicatur dotari magis de proprio tanquam ex praeuentivo pretio cessorum iurium, secus autem si id fieret ex quadam consueta superabundanti cautela , absque eo quod dicta proportio imiret Q. Ubi autem pater donare profiteatur, tunc dos aduentitiae naturam assumit,
P. O his disi. is 3. O I sq. ac etiam discia
1006쪽
cum in istam causam validE detur donatio inter patrem S filiam, ac limitetur regula prohibitiua; Iaque non solii nubi donatio est expressa, verum etiamsi racita ex stipulatione reddi filiae vel cum aliis verborum formulis per scribentes ponderari solitis, super quo tamen satis 1ircumspectὰ procedendum videtur, indagando ex facti qualitate verisimilem voluntatem, eiusque saltantiam potiusquam verborum formulas per Notarios de stylo adijci solitas praeter dotantis ii tentionem, adeo ut in hoc Iuristae qum dammodo iudayrare videantur, ideoq; non de facili eorum praesertim Schol sticorum traditionibus deserendum est In secundo autem casu aut , aliorumq ascendentium, ex quorum bonis ipsi pa-235 tri legitima debita sit, cadit inspostio magis i pii legitimae quam doti congrua
inter dotantem ac patrem, An scilicet dotasse censeatur, ut impleret obligationem ipsius patris, cui id in legitimam imputandum veniret, quod pendet etiaa qualitate, atque hoc polito dos pros e illa quoque censetur, perinde ac ti aba δ' ipso patre immediate constituta esset;
Quod generaliter procedit i i dote a
quocumque coniuncto, vel eua.n extraneo constituta ingratiam potius patris quam ipsius filiae, eiusdemque patris intuitu & contemplatioue, cum tunc pr
sectitia quoque dicatur ac si ab ipso consti tuta esset . In tertio autem casu matris, aliorumqtie parentum, vel fratrum ac aliorum coniunctorum, quorum dotandi obli-288 gatio subsidiaria est, si absque aliqua
specificatione vel distinctione vita cunia Patre quamuis tanquam corret ac aeque
principales dotem promittant, vel pro ea se obligent, quoad sponsos, quibus t cta est promissio, erunt quidem correi, ct coaequales debitores, sed inter se, matris ac fratrum vel similium obligatio subsidiaeta seu fideiussoria censenda est,
Principalis autem patris idonei, cuius
Prima eli dorandi obligatio, nisi ex facti
qualitate contraria probatio vel tortior praesumptio resultet; Idemque, licet patre abselite fiat, ad proportionem tamen
virium paternarum, ae iuxta eam verisimilitudinem eo proportionem, quas non ii qualitas praebeat S. Atque quod dicitur de patre uiuente, procedit etiam in eiusdem defuncti haeredibus, ideoque si mater vel alter sub L; sidiarie obligatus dotem promittat
na .ri fratribus, qui sint patris haeredes, eadem intret praesumptio, cum posipatrem immediata dotandi obligatio sit eius haereditatis, priusquam illa matris ac aliorum intret ; Cadente quaestione in ipsis fratribus patris haeredibus, quat nus de proprio simpliciter absq; expres , o sone tituli haereditaris: se obligent, an reneantur vltra vires, ac inuentari j beneficium suffragetur necne, quod plures recipit distinctiones in propria sede vitidendas T.
In quarto demum casu extraneorum, distinguendum est intercos, quibus allia
qua dotandi obligatio incumbat ex dis positione legis, ut sunt struprator S r
ptor, siue occisor patris, aut ulterior agnatus, vel etiam dominus, exclude Σ3a tes dotatam a successione,in cuius praemium quandoque lex communis vel ni
nicipalis ad dotandum obligat,quoniana tunc actus dictae ne ilitati referendus est ; Quirinio quoad isti upratorem ac raptorem, quorum obligario ut supra est prima, etiam supra illam patris, ad cuius leuamen, eiusque iniuriam compensandam iuxt1 satis probabilem opinionem dicta obligatio inducta est,ubi etiapater, ut filiae prouideret, dotem constitueret, praesumptio admittenda est, quod animo repetendi fecerisiac se rein regrandi ab eo, cuius ex dicta causa prior est obligatio. In alijs autem extraneis nullam dotadi obligationem habentibus, minusque dotandae debitoribus, si in eis aliquis
concurrat titulus administratorius quia nempe tutores vel curatores exiitant,
ΣρΣ se. aliam habeant administrationem, huic titulo potius actus referendus est, cum dato alio titulo non de facili donationis praesumptio intren, Idemque si essent dotandae debitores, &animo compensandi cum debito; licet enim haee praesumptio regulariter cadat in eo qui
1007쪽
i a habet debitum legale sub causa neces
saria explicari solitum, non autem conuentionale seu alias accidentale, quod spectata origine ex causa volataria prouenire dicitur, attamen ubi dos constituta est peramin inter vivos, non urgentibus donationis vel alterius tituli adminiculis, verius est censeri animo competasandi, cadente difficultate ubi id sequatur per ultimam voluntatem, in cuius casu obstat regula generalis negativa super compensatione cum debito ex causa voluntaria, de facili limitanda ex adminiculis diuersae voluntatis,cuius
est quaestio. inimo si dotan non ipsius dotatae,
sed patris, vel alterius cuius proxima sit dotandi obligatio debitor existat,adhue verius est, in dubio censeri animo compensandi, seu .repetendi, quod ratione circuitus fere idem importare videtur, quamuis ad certos effectus nimium reis ferre soleat, an compeiatio vel repetitio intret, siue an compensitio fiat ipso iure, Vel ope exceptionis. Circumspecte autem, atque boni viri arbitrio haec extensio quoad patris, vel 29 alteritis dotare debentis debitorem capienda est, M alias detur ansa debitoribus , ita cum viris dotanti parsi gratis colludendo, creditores supplantare , illorumque filias dotando praeter suum ossicium, & contia leges congruentiae se ingerere, quando scilicet bona fides exuberet , ac iusta causa accedat. Quando autem, limitando dictas rogulas a sola iuris pusumptione resultantes, intret potius limitatio quod animo donandi, ac non repetendi id gestunia
etys sit, utpote in quaestione ficti&vola.
tatis, certa regula non habetur, pendem
te decisione a pluribus distinctonibus& circumstantias, non de ficili sub compendio eadentibus, ideoque sub sua sede videndis; idemque posita donationeia , circa personam cuius intuitu & contemplatione illa sacta sit, an scilicet ipsius 1ς6 dotatae, vel patris, aut alterius dotare obligati, de cuius bonis, ut supra per
donatoris organum tunc dos constituta
dicitur, tam ad insinuatum esse tui naturae seu qualitatis dotis, an scilicit
prosectitia, vel aduentitia dicenda sit, quam ad subleuandum patrem cui ali 1s incumbit onus dotadi filiam etia aliut de prouisa, alios , enectus, quod ex personae qualitate, seu attinentiae medio, alijsque circumstant ijs iudica dum est V. De pactis , siue onressus, aliisque condisio. nibus ci legibus praeiudiciatibus, dotiis
quantitatem minuentibus , seu libertatem re tringentibus, atit alias eam alterantia
TRia tempora siue tres species dotis& pactorum in proposito consideriatur; Primo scilicet circa ea pacta seu leges , quae in ipso dotandi actu adiiciun tur Secundo ubi adiiciuntur eidem dori pro eodem matrimonio iam constitutae, sied ex interuallo; Et tertio, ubi dic siluro primo matrimonio, id sequatur 297 in noua constitutione dotis, quae prosecundis vel ulterioribus nuptijs fieret. In prima specie plures distinguuntur cassis; Primo scilicEt io ea dote,qu per patrem vel alios constituatur de bonis
proprijs ipsius dotat , siue quod licet sint
dotantis, adhuc tamen pro ipsius dotaritae proprijs censeantur ; Secundo in d te, quae constituatur per patrem viventem vel morientem , ut satisiaceret legali obligationi ; Tertio in ea quae constituatur per fratres vel agnatos a su cessione dotatam excludentes ex Statuto dotem demandante ; Quarto in ea quae constituatur per matrem,aliosque ascendentes vel collaterales ex legali etiam obligatione, ratione sanguinis vel charitatis dotantes Et quinio demum in extraneis, distinguendis inter eos qui ex beneuolentia seu voluntario charitatis motivo dotem constituant,ac eos qui ex legali obligatione in poenam terentur ut sunt stii prator, raptor,& stitilles.
In primo casu seu prima specie dotis, si onera vel pacta praeiudicialia per dotantem adiiciuntur clim solo sponso, ah- sente seu alias non consentiente ipsa d 298 tata de bonis proprijs, tunc extra c6- uersiam est non substineri pam de onmra, ipsius paciscentis vel tertii commo dum, dotatae autem vel haeredum prata
1008쪽
Sudiciuili concernentia , cum nedum scripto sed etiam naturali iuri aduersetur, ut non dominus , qui procuratoris vel administratoris in actu explicando personam gerat, domino in re sua onera
vel pacta praeiudicialia adijciat ad con modum sui ipsilax, vel terrij sibi placiti ;Praeterquam ubi ageretur de pactis resipicientibus cortinaraum viri, puta super lucris vel aliis in contractu dotali adiici 299 solitis , quo casu arredditur an sint si sita & rationabilia, adeout ipsamet mulier, quae se ipsam dotasset, illa adiecis
set, seu pro effectuatione matrimoni; attento communi usu negare n6 potuisset, atq; ad hunc solum essectum intrat praesumpta ratis cario, quae resultare dicitur per contractum matrimonii, cuius C casione dotis constitutio cum huiusmodi pactis vel oneribus facta est, secus au tem in aliis dictam iuris restiletit ana habentibus , in quibus praesumpta ratis catio non attenditur, sed requii itur expressia de positiva, cum certa hientia positiva dictae in uia iditatis, adeo ut latificatio pcitius nouam dispositionem seu donationem ex nunc &de tempore quo
illa sequitur, fieri dicatur. Ubi vero id sequatur praesente de consentiente ipsa dotata, tunc si in eadem concurrat eadem scientia postiua iactiae iiiis, ficti scilicet, quod bona si ut acio sita, & iuris, quod incis grauari cor
possit, atqtie consensus ita pres, e pactis ae oneribus praestetur, quod red leat donati onena quam ipsa dotata facete velit dotanti vel tertio, ad cuius sauorem illa adisriuntur, Et tunc intrant f tum qii .elliones, quae generaliter cadunt an donatione, quae per mulierem sat, tam circa seleni nitates, quam circa laesionem, adeout nil speciale adsit, quodniateriam dotis percutiat , Cadentibus fere omnibus disputationibus in hac d tali materia super illa tacita seu implici. ta donatione quae ex stipulatione, aut
aliorum verborum formula desii matur,
quod pendet a facti qualitate ; Rari autem sitiit casis, in quibus huiusini di implicita valida donatio veri ficetur,ob ditium requisitum explicitae iciei,trae tactici iuris non de facili in puella isu inca
De bonis autem propriis dotari dicitur , non solum ubi illa vete sunt sita, si
ue ad eam pertinent, ut frequenter c6tiugit in iis quae obuenerivit a mari .sao I aliorumque coniunctorum successio. ne, siue etiam ab eiusdem patris praece
denti valida & persecta donaticine, aut ex aliquo iure municipali,quo A aliquam
partem bonorum paretum quamuis via
uentium filijs iure suo deserat, vel a parentis defuncti successione seu legitima iam debita, sed etiam ubi dotatur quidem de bonis patris vel alterius dotan iis, correspective tamen ad renunciationem , quam ipsa dotata faciat ad fauoi Edotantis, vel alterius in eius gratiam,
de successionibus alijsque iuribus de prsesenti competentibus, vel defuturo speratis, quasi quod id quod pro dote datur
sit pretium suturae aleae, seu prauentiue successionis per quandam oecultam ven ditionem, quoties ramen, ut sipra etiam aduertitur, spes probabiliter. praemio studoti proportionarast. it aut eius pretiudici valeat, secus ubi tantam non m
reatur aestimationem, quod ita acti qualitate pendet. In secundo autem casu, siqe secunda , specie dolis constitutae vel destinatae per patrem vel alium immediatum dotant E311 de bonis suis absq; alia correspectivitate, si umque ut legali obligationi satisfaceret, adeo ut dos remaneat in teriminis profecti tace, vel aduentitiae exii
heralitate kil donatione, do tunc pro tepore vitae ipsius dotantis atque pro casu
quo pacta vel conditiones eo vivente purificentur, extra controuersiam estracta, vel onera substineri, quoniam si ex sola legis dispositione talis dos ad patrem vel auum immediatum stluto ni tri monio reuertitur, atque cum Lo p
trimonio coia solidatur, siue supersint fili j, siue non, multo magis idem vel aequia pollens per pactum ab initio adiecti ni ordinari potest ; Quinimo etiam ex interuallo , de tanquam per maiorem declarationem eius quod lex disponit,quoties ut dictum est, dos in terminis profectitiae remanet.
Huiusmodi autem dispositio laomianis addita dispositioni legis, aliquama
operationem faciet, vel ad faciendinia 3os cessare illum essectum qui soluto matrimonio per mortem mulieris superstitibus siliis alias resultat ex illa consuerudii:e, quae dicitur Martini, vel ad tot tendu
1009쪽
Iendas dissicultates,quae ob formulas stipulationis aliorumqde verborum ex Iuristarum subtilitatibus ut supra oriri silent circa implicitam donationem, ob quam dos aduentitia efficiatur. Vbi vero contingat patrem matrimonio adhuc constante praemori, adeout
casus pacti vel conditionis purificetur post ipsius dotantis mortem, & tunc si r legem municipalem dotata suitate 3ο priuata non est, adeout dos succedat loco legitimae, cuius supplemetum quoque petere lex concedit, pacta & condi tiones cessant, atque pro non scriptis
habentur, ex immutato rerum statu; C
dente quaestione an id ex sola legis pote-tia proueniat tanquam ex priuilegio legitimae, vel etiam ex praesumpta dotantis voluntate, quod percurii cauim iri quo dos legitimae quantitatem excedat,
vel ob oneris seu pacti subsistentiam in
excessu, vel quod excessus ea intentione datus ab initio sit, quoties praesertim est supra congruam ex necessitate debitam, ut datus censeatur in compensationenia oneris post mortem quoque dolantis continuare debentis, quod utpote in quaestione voluntatis, ac iacti potius qua
iuris, pro facti qualitate diue simode iudicandum est . Idemque in ea dote, quae pariter succedens loco legitimae, filiae adhuc innuptae per ultimam voluntatem relinquatur vel destinetur, adeout effectunt post mortem sortiatur, cum ex priuilegio legitimae onera & conditiones res centur, tunc nisi obstet contraria voluntas, cui non resistat legis prohibitio ob
dictam compestitionem cum excessu voluntario , quem in libito est filiae acceptare , vel potius impugnata patria voluntate, id quod ratione legitimae debitum est, libere assequi pactum valet. Eodem pariter tu e regulandus est
tertius casus dotis quae, mortuo patreia,
per fratres vel alios patris haeredes filiae ab uniuersa haereditate exclusae constia os tuitur, quoniam tunc de proprijs --ni, ipsius dotatae dos constitui censetur, aliqua dissicultate remanente ubi per ius municipale, sublata sui tale alias de iure
competente, foemina reputetur extranea, adeout dos legitimae naturam ac priuilegia non sortiatur, an scilicet de itincti voluntate noa concurrente, Vt 1
te necessaria magis quam voluntaria ta- quam per ius municipale demandata- , onere vel pacto praeiudiciali grauari valeat, quo etium casu negativa probabilior videtur. In quarto autem casu dotis debitae per
matrem aliosque ascendentes, vel collaterales ex mere subsidiaria obligatione,3or quoties non intret idem priuilegium
legitimae, cuius loco mortua matre vel alio parente dos succedat, extra controuersiam est, pacta a iure non prohibita adijci poste , tam ad fauorem ipsius do tantis , eius ite haeredum, quod sub pacti reuersa ui nomine explicari solet, qua iure fideicommissi vel alterius necessariet successionis ad fauorem ipsius dotatae fi liorum de descendentium , siue alio.
Et ex qua ratione, ut alibi aduerti. tur, fideicommistarum ordinatores ita occurrere possent illi euersioni, quam lex seu verius legis interpretes induxerunt ob subsidiarias dotes descendenti. bus constituendas, ad ijciedo scilicet pacita reuersiua ad idem fideicommissum , saltem quando proles ex eo matrimonio suspicienda deficeret, tanquam ex cessante causa ; Quod etiam laudabile esset per iudicem supplentetit verisimilem fideicommittentis voluntatem adijci, ne
alias ob dotatae extraneos haeredes, 0-tra omnem rationem ac verisimilem defuncti voluntatem , pioprii desceri dentes ita exclusi ac depauperati remaneat, vi frequens praxis docet. In quinto demum casii extranei do- tantis , non ex liberalitate, sed ex necessitate, ut sui it struprator, vel raptor &3o8 similes, seu etiam illi qui ex hominis dispositione dotem pure relictam praestare tenentur, certum est, pacta & Onera adiici non posse,nisi ea quibus, si non
expressa, saltem tacita di coniecturalis disponentis voluntas amitat, cum pariter non de dotantis, sed de ipsius do. rarae proprijs bonis dos constitui dica.tur, ideoque intrant eadem, quae primo casu dotis ab alio de proprus dotatae bonis coiistitutae habentur, ut scilicet pacta vel onera ex ipsius dotatae valido c5- sensu implicitam sationem redolente robur ac firmitatem accipiant. In alijs autem extraneis ex liberalitare
ac placito dotantibus, nulla cadit difficultas
1010쪽
cultas super valida pactorum vel onerii adiectione, dum qui nihil dare poterat,3o; prohibedus non est diminuia seu qua-lificate dare, adeout voluntatis tantum non autem potestatis huiusmodi quae stiones esse soleant 1, Cadente aliqua difficultate in illis extraneis, qui liabent quidem obligationem dotandi in genere, adeout non possilit non dotare, sed obligatio restricta non est ad fauoreaia certae & determinatae personae, ut sunt
illa dotalia subsidia, quae vel per montes familiarum, Vel per pia loca, siue persio pie disponentium has redes distribui
debent, atque tunc distinguendum venit inter subsidia praestanda puellis incertis de certo genere, ut sunt frequentius illa montium familiarum ad fauore puellatu de familia vel parentela, ct tunc nisi lex fundationis huiusmodi facultate praebeat, illa non videtur concedenda ;Ad instar eorum, quae habemus in dicto alio casu subsidiorum praestandorum incertis de incertis pro distributoris libi to , quod ubi etiam ex lege vel instituto huiusmodi subsidia generaliter sub certa lege vel onere distribuantur, adhuc tamen idem onus adiici non possit illis puellis, quae utpote de sanguine funda toris, ex eius verisimili voluntate praelationem a Principe vel supremo Magi.1tratu obtineant,vel illis quae ex eiusdem fundatoris vel disponentis voluntate a tertio nominandae sint, seu aliam habeat specialem praerogatiuuam seu circumia stantiam, ob quam sub regula generali cadere non delaeant. In ijs autem casibus, in quibus ut supra, pacta vel onera adijcere licet, id res II cipiendum est, quarenus incontinenti id sequatur in ipse actu constituendi vel antea, priusquam dotatae vel dotan. dae ius valide ac persectε quaeratur , secus autem ex interuallo&post ius valide ac persecte quaesitum, cum tunc requisitus videatur ille idem consensus implicitae donationis inductivus, qui desideratur in oneribus ac pactis, quae ad ij-ciuntur in dote de ipsius dotatae bonis constituta ut supra; Ideoque cadere se-lent quaestiones potius super facto seu
applicatione q am super iure, quando scilitat dicatur id incontinenti vel ex in 312 reruatio se auutum esse,ubi praesertim dote pro saturo matrimonio constituta, ante istius periectionem pacta adisian tur , quasi quod ob adhuc non purificatam conditionem, a qua actias perfectio resultat, dici non valeat ius quaesitum
esse, quia pendet a facti qualitate &cir
cumstantius concedentibus vel negantibus poenitentiam seu facultatem in toto. vel in parte id quod gestum est reuocandi vel reformandi, ideoque non de fa-elli id certam ac determinatam regulam recipit; Ut etiam sequitur in alia quaestione voluntatis seu c5sensus ipsius mu-3I3 lieris super oneris vel pacti approb tione , tam circa eiusdem consensus exi stentiam & persectionem, quam circata validitatem, pendente decisione ex pluribus distinctionibus ac facti circumstantiis non de facili sub compendio cadentibus , ideoque pariter in propria sede in casus occurrentia videndis X. Procedunt haec in pactis quae in ipsa prima dote, vel incontinenti, vel ex iam teruallo adijciantur, eodem durante matrimonio pro quo dos constituta filii,3 i Vbi autem eo matrimonio disi Muto,
atque dote ad dotantem reuersa, contingat agi de secunda dote pro seciindo matrimonio constituta vel constatuenda- , in qua noua pacta vel onera adijciantur quae non sunt in prima, seu alias primae dotis natura alteretur in praeiudiciun dotatae, seu etiam, ea consentiente, tertio praeiudicium resultet, puta filijs primi matrimonii, tunc regula est, primam dotem no posse pati diminutionem quae ita sequi dicitur si ea sequati ir in quantitate, ac si in pactis vel oneribus praeiudicialibus eius diminutionem quoque importantibus , nisi status rerum in te media immutatio aliter suadeat; Atque respectu immutationis prioris natum quae filiorum primi. matrimoni j praeiudicium percutiat, attendendum est at sine iusta causa id gestum sit, vel potius necessitate, vel iusta causa suadente Y.Plures aliae in hac materia pactorum dotalium cadunt inspectiones, praesertim X. De his omnibus d scis sine: iam disc. oo,