장음표시 사용
991쪽
Iae causent, puta quod puella nobilis quamuis priuatae sed generosae aut alias qualificatae nobilitatis nubat vili pedestri famulo, aut rustico, seu artifici, aut alias plebco,itaut ipsa statum omnino
mutet, ac de uno oraene ad alium inseriorem ac vilem transeat ; Uel comparative, si filia Magnatis virum ducat quamuis ciuilem. vel nobilem nobilitate pri ta & ordinaria iiixta eas nobilitatis species ac distinctiones, quae habet subiit. de praeemnenti admut eadem intret proportio idemqt, resultet effectus iniuriae positivae ac d turpationis decoris parentum di fami. liae. Secus autem ubi vir sit quidem inmqualis, ac inferioris ordinis, adeout deIρo iam communi opinione ob notabilem inaequalitatem nuptiae indignae re-Putentur, non tamen causent dictum es. positiuae iniuriae ac deturpationis, Puta quia nobilis maioris nubat nobili spherae minoris seu nobiliter viventi,ita α taliter quod non adsit transitus ad ordinem omnino diuersum S infimum , cum tunc in iure istae nuptiae non reputentur indignae, sed potius inferiores seu inaequales iuxta exemplum per Iuristas frequenter asssignari solitii de Comitissa nubente Doctori cum similibus. Isto autem casu, quamuis non resultet dimis primus emctus extraeredati nis, vel omnimodae indotationis,adhuc
xy I tamen resultat alter diminutionis ta-xae vel paragis, quoniam cum mulier viri coditionem sequatur atque inter circumstantias in dotis taxatione considerandas, ut supra, sit illa conditionis vixi , Hinc proinde prorsus incongruum esset ideminae ita sine facto ct culpa parentis inaequaliter nubenti eamdem decernere dotem, quae attentis alijs circu- stantiis pro nuptiis omnino dignis ac aequalibus decernenda esset. Quinimo quamuis vir natalibus at tentis paris nobilitatis vel qualitatis dici mereretur, fortunae autem bona vel aliae I92 circumstantiae illum de facto redde rent inar ualem, adhuc istius inaequalitatis ratio in dotis taxa habenez videtur; Ac etiam alterius inaequalitatis vel
diuersitatis morum,quae re ultet ab olusdem Viri patria, in qua domicilium lia- 193 bendum sit, atque matrimonij Onera substentari debent, quamuis in reliquis aequalitas concurreret, quoniam si in patria viri minor sit dotium taxa, munoresque sint expensae pro onerum supportatione, quam in patria mulieris,adhuc de ista inaequalitate haberi debet ratio, in similibus circumstanti js prv. dentis Iudicis arbitrio, spectato fine laueGctu, ad quem dos requisita est in suma congrua & proportionata, neglectis aliquibus Iuristarum ineptijs quae des per habentur, cum certa & determinata regula generalis desuper tradi non valeat , sed tanquam in quaestione potius
saeti quam iuris decisio pendeat i facti
particulari qualitate, ac singulorum casuum circumstantijs. Prorsus autem rei jciendasvi opinio volentium veram indignitatem resultare a nuptijs prohibitis, quamuis inter I94 personas alias dignas Se aequales, pura quia in prohibito gradu coniunctas, id enim continere videtur unam ex insinuatis ineptijs , Aut enim dispelisatio Apostolica super iliapedinaenio subsequitur, aut non, si non sublaquitur, iiii. stra quaerendum est de laxa dotis, quae non datur sine matrimonio, di si suble-quitur,tunc quia dispensatio reualidat i nradice,omnesque abluit maculas, non intrat proinde aliqua indignitas Quamuis in casu iaci sequutς dispelationis,sequut qaule cosumationis matrimonij iiivalidi
ponderari valeat de stricto iure adesse quanda speciem prostitutionis, quς indignis nuptijs aequipollet ad praedictus ei-fectus ex haeredationis vel omni imodae denegatio itis dotis, nunquam tamen vel nimiu raro in soro colitigibilis videtur
casus,quod simplex puella publice & palam in figura matrimo iiij atq;sub si e vel prς supposito dispelationis,quae quando.
que citra culpam ex alijs impedimentis obtineri non potest, haberi debeat iure prostitutae I . Omnia praemissa circa laxam dotis congruae siet, de paragio in omnibus sit pra exempli sicatis calibus ita Procndunt in sola iuris communis generali disi asitione I. de his omnibus d discit. a. IAI.cr 144
992쪽
tione, quoties non obstet lex municipalis dotium moderatoria, quae certae ta-Σα metam prohibeat, tunc etenim iudicis arbitrium ex facti circumstanti j sut supra regulandum circumtertur ii
rixa quae sit infra summam a lege praefinitam, cum talis esse valeat persbnarum qualitas, ut talis meta excessiva sit, secutautem in excessu , quoties lex decretum
Et quamuis super huiusinodi legunta validitate plures excitatae sint quaestiones; Vel quia dos utpote de iure gentiudebita perius positiuum praesertim mu-196 nicipale prohiberi lion valeata, Vel quia diceretur lex matrimoni j libertati praeiudicialis , A foro tamen huiusmodi qu stiones exulant, in Scholis vel Academi js pro ingeniorum acumine resideres, quoniam cum ut supra aduertitur,
verius sit dotem etiam in origine seu substantia a iure p bsitivo manare, idcirco nil prohibet, eamdem legem positi-uam etiam tollere, iiivlto magis pro publico bono moderari posse absque aliquo libertatis matrimon piae iudicio, dum ubi lex est generalis iii loco, cessat ratio dictae libertatis impeditiua ; Qainimo magis receptum eli huiusmodi leges fauorabiles . commendatione di- I97 gnas potius censendas esse, atque Reipublicae utiles, quamuis ut plurimuri Lade facto caeremoniales potius esse videatur propter usum de facili concedendi dispensationem , quae praesertim in V 198 be, ubi talis lex viget, passim concedi ac nemini denegari selet. Ex hac autem tacilitate vel usu dis sandi plures ess ictus resultant, duo praesertim, Primo scilicet quod Iudices aca Magistratus iuxta dictas regulas generales iuris communis , nulla ration
habita dictae particularis legis moderatoriae, dotes congruas seu de paragio taxant ac decernunt, sub praesupposito tamen, seu explicita vel implicita conditione derogationis vel dispensationis, quae licet nemini derogari solita, adhuc tamen obtinenda est, neque alias obligatio in summa excedente afficit, neque zoo aliqua actio eius vigore est exercibilis; Et secundo quod in huiusmodi derogationibus seu dispensationibus atten-Σoi di non selet vitium subreptionis vel
obreptionis, aut desectus intentionis, quod in aliis gratijs de dispensationibus
cadere solet ob expressionem vel tacitura nitatem illarum rerum seu circumstantiarum, quae gratiae denegationem vel
difficultatem parete potuissent, Se econtra.
Plures autem super huiusmodi legibus municipalibus cadut quaestiones, peculi
rem tamen dotis materiam non conce
nentes, sed cuicumque Statuto seu legimunicipali in quacumque indisserentiao 2 materia congruae, puta super activa
vel passiua compraehensione Ecclesiasticorum ac forensium sed ali1s a legislato. ris iurisdictione exemptorum, siue super
qualitate bonorum, quae in dotem darentur, existentium extra territorium, vel quod extra istud fieret contractus, aut circa reualidationem a iuramento resultantem cum similibus ut diebim est generalibus, nil peculiare habentibus in
dote, quae proinde in suis sedibus gen
In his autem specialibus terminis aliquae habentur quaestiones, An scilicet
huiusmodi lege, compraehendant muli rem seipsam dotantem, vel an taxam statutam excedere loceat ex motivo suppim di deiectum deformitatis,vel corruptionis, seu alterum quem mulier pateretur cum similibus in rua sede videndis . Quia velo auiusmodi leges in Ciuium ac si ibditorum gratiam prodierunt, idcirco receptum est, eas non prohibereta ciuibus & subditis, ut exteras, & non ao 3 subditas cum maiori dote ducant; Αtque derogario seu dispensatio pro uno matrimonio in eadem semel validE constituta dote suffragatur quoad alia postimodum contrahenda.
Cadunt etiam plures quςstiones super dicta derogatione seu dijpensatione,prς-
sertim super eius retrotractione, ac re-ao ualidatioiae actus ab initio, adeout n5 praeiudacent mulieri intermediu aetiis dotis Iam taxatae diminutivi; Aeetiam circa dictae dispensationis praesumptionem resultantem a longi vel longissimi tempcris lapsu iuncto cum obseruantia, quod pariter non concernit peculiarem materiam dotis, cuius fauore in pio sito aliquid speciale digitos catur,sed legulatur cum terminis generalibus, qu ias na-bemus
993쪽
Minus in materia cuiuscumque extrinsecae solemnitatis prς sumend e,cum alijs quae ad huiusmodi lega materiam in sua particulari sede acta babentur L. vel remedio tam tente dotandae aduersus is ire debentem pro dote cou- nituenda, Et an talis actio A. fummaria edi executiua ; Gominis , de quo Iempore t exerri uu .
I N pia autem esset omnis legis vel ho.
minio obligatio quae non produceret actionem vel aliud remedium quo mea o ς diante renitens obligationem implere ad id cogi non posset, atque id quod lex vel homo praecipit exequutioni non demandari ; Hinc proindό ad hunc effectu de pluribus quaeri solet, Primo scilicet
an dotis constitutio debita sit officio i dicis,vel potius iure actionis; Secundo an pro ea competat hypotheca , seu aliud priuilegium ; Tertio an eius causa sit summaria , dc executiua i Q4arto ubi sint plures in dicta obligatione aequales, an dorandae competat actio con- Ira quemlibet insolidum, vel solum pro virili ; Quinto circa tempus,in quo do. tis c6stitutio peti valeat etiam ante matrimonium, & quomodo , Et sexto ai hoc ius petendi dotem constituendamia sit cessibile vel transmisibile. Quoad primum, in ea dotandi obligatione, quae in parentibus alijsque conii inctis rei ultat ex dispositione legis r a or tione sanguinis,vel chari tatis, excepto patre idoneo, & pro prima dote, veritis est, iudicis ossicio non autem iure acti nis eam exercibilem essella patre autem est sub quaestione, Aliquibus volentibus istam obligationem utpote strictiorem , esse iure actionis, probabilior tamen, magisque communis videtur opinio, ut quod in ali s ut supra procedit,in patria quoque locum habeat . In illis autem, quorum obligatio prouenit quidem etiam a iure communi,nsi aute ex dicta ratione sanguinis vel clamao8 ritatis, sed ex altera delicti, ut iunt struprator S raptoricontrarium dicendum est i Prout in obligatione resultaa.
te 1 statuto exclusiuo flaminarum per fi-zoy lios masculos vel alios agnatos,quibus iniungitur onus dotangi easdem foemi nas, idem dicendum est, ut scilicet iure actionis hoc ius petendi dotem c6petat, quod alij explicant sub termino condictionis ex lege vel Statuto M. Extra vero controuersiam est iureciactionis debitam esse dotem constituendam ex dispositione hominis, siue perito contractum, siue per xl imam voluntatem ac etiam per pactum nudum quod actionem producit, dum iii dote illud peculiare habetur, ut etiam pactum nudum, quod de iuris stricti censura actionis productivum non est, id operetur N. Quo vero ad secundam quaestionem super competentia hypothecae legalis, quoties agatur de dore constituenda ex dispositione hominis per ultimam vo-z II luntatem,certum est intrare illam hypothecam, quae a lege tribuitur legatis, quorum iure dotanda huiusmodi hypothecam obtinet, siue dispositio sit voluntaria, ct ex liberalitate, siue ex necessitate, eorum scilicet qui uias ratione sanguinis vel charitatis aut delicti dotare tenentur, quoniam huic dispositioni maius robur tribuendum est ; Cadente solum quaesti ψ ne in casu dispositionis coladitionalis, An scilicet hypotheca desumatura die mortis testatoris O retrotractione, vel portus 1 die purificatae conditionis, ob concursum eorum, quia i 2 medio tempore ius in bonis per haeredem possessis acqui*ssent, Aliquibus
dictam retro tractionem simpliciter negantibus, Aliis autem distinguentibus inter speciem de quantitatem, ut primo casu retrotractio detur,secus aute secundo; Vtraque tamen reiecta,probabilior magisque recepta videtur ea quae retro- tractionem ad tempus mortis testatoris concedit O.
Vbi vero agitur de dote debita ex dispositione iuris doti constituendae,verius est hypotueram non competere, sed soria luin actionem personalem, Tum quia
id non reperitur in iure dispositum, at que ex veriori, magisque recepta sen
N. disi. iuer, cum aliis ibi insim auis. N. ibidem. O. ivra in materia concursus, O dimico.
994쪽
tentia sos est solum prIuilegiam in casibus expressis, Tum etiam quia 'citur
debitum etiam in parentibus originatuat, alio debito legitimae, cui verius elin pol iecani non competere P. Ellectas autem notabilis videtur tria dota i e obligatis ex delicto , ut sunt stu pi ator S iaptor ei patris homicida, obat . concursum creditorum hypothecariorum eoi umdem Quamuis posterioru: In alijs vero ratione lairgulta is vel charietatis ut sipra Obligatis, certum est verificabilem non esse illiina concursum,cum semper creditores ipsius dotare debentis quamuis chirographai ij vincant dotem constituetndam , via de proptet ea de hoc quaeri seler cum tertiis ab haerede dotare obligatis iure domini; vel hypothecatius medio tempore acquire ιὶ tauus, quo niam contra eos agendo, vel etiam eosdem in concursi repellendo, i ta persenalis actio, quae dotandae competit, potius realis vel in rem scriptae naturatai , aiy ac operationem habet etiam coi . . tertios iure dominii vel hypothecae ius ab haerede halbentes, aliquo pri eludaeidis It effectu ex hypothecae carentia rest a te ex necessitate excussionis aliorum binorum priusquam corra tertium agatur
Crediderunt aliqui hypothecam competere in bonis fidei commisso subiectis, super quibus puellis descelidentibus lexa I 6 ut supra concedit facultatem petendi dotem subsidiariam, moti ex aliquorum assertionibi's, ut as endentium bona pro descendentium dote affecta sint, stant quod obligatio Criens a ratione sanguinis .ad haeredes ac bona ut supra e st tracmisibilis; Verum erronea eo huiusnuidi opinatio, utpote nulli innixa fundamento, quoties iton accedat fideicommittentis dispositio, ex qua tanquam ex legato huiusmodi effectus resultet; impropri umenim est, ut subsidiariae ct conditionali obligationi astendetis defuncti plus tribuatur quam tribuitur purae ac simplici obligationi parentis viventis, Bonorumis etenim ais ictio, ita per antiquiores ex- .plicata fuit ad denotandam huiusmodi obligationis transmissioinem, ac etiam p. ibidem, di sub tii. deIemi. ait Iulla in Saronum disc. 73. D. Ibidem .
pecυIiarem naturam huiusinodi action upersonali, pro eius exercitio dc compe tentia contra tei tio, possessores, ut ara is
spectato effecta specieiti realis , vel in rem scriptae habeat , non autem quod exinde interri valeat ad hypothecam , quam idem importare ac dictam asA-it. inem ae lui. . ocando aliqui credide: unRemanet. te soluin dubietate circa dicia ita priuilegiatam petaonalem actionen
per uotanda, contra tertium exercibile,
1a an scilicet id procedat in illis partibus, in quibus per ius municipale ad fauoreni creditorum hqredis fidei commissis maiorum derogatur, ut est in Stata Ecclesiastico illa lex quae nuncupatur Bulla Baronum ita ad fauorem creditorum , Baronum, ac Domicelloruin dis ponens, quod ut potὰ speciale, alijs regionibus iton commane, suam particularem habet tractitiinnem, ubi videri potest R. Item in dote debita ex Statuto, putarunt aliqui competere hypothecam, sed 2I 8 malE,cum id nullum habeat iuris sui
damentum , praeterquam ubi Statutum directum esset ad hona quorum respectu aliqua contineret verba , quae hyp thecam praeses erre videantur, ut in dictione, per exemplificari Alet, quod tamen non est extra dubietatem, sed pariter modicus est huius inspectionis essectus, c.im ita supponatur concursus cumrert ijs causam habentibus ab haerede , de successore, qui dotandam ex Statuto e cludit, unde propterea intrant ea quae de actione personali habente vim realis,
vel in rem scriptae saltem in subsidi uim facta excussione dicta sunt. Circa tertiam quaestionem, An iudicium pro dote constituenda, siue sit os fieto iudicis, siue iuris actionis, sit summarium ac executiuum excludens appetilationem suspensium , Et super prima
parte concordant scribentes , ut sit sum-2I9 marium non subiectum solemnitatibus,quibus de iure vel stylo subiecta sunt
iudicia ordinaria 1, Discordant vero circa alteram viae executi uae, Aliquibus eametro tribuentibus, Alijs vero magis communiter Pro regula negantibus, istaque
995쪽
opinio probabilior, magisque recepta est, quoties non assilit aliqua ex limit tionibus, quas dicta regula patitur ; Idque generali ter ac indefinite in quacuque dote,siue de constituenda,siue etiainde constituta assequenda, vel de resti tuenda agatur; Et quamuis publicunia instrumentum etiam iuramento vallata accedat, quoniam iure communi attento, una vel altera qualitas, vel utraque simul iuncta huuc effectum non ope
Plures autem limitationes huiusmodi regula recipit, constitutae soluendae,vel restituendae doti magis congruae, illania praesertim resultantem a pactis vel clamsulis executi uis, siue a iure municipali ΣΣΙ tribuente generaliter viam executi uapublicis instrumentis,ut in Regno Ne politano disponitur per Ritum M.C. V., atque in Urbe est Statutum, quod doti
tribuit viam executivam etiam contra
tertium posses rem bonorum debitoris, quod etiam dispositum est in Regno Si
cilliae ultra per particularem Ritum, quoties tamen agatur de dote constituta seu debita per scripturam, cui tale priuilegium attributum videtur, cum subditis tamen,unde si est laicale non assicit personas vel bona Ecclesiastica. Ideoque non intrat in dote constitue-da, cui duae t imitationes congruere videntur , Una scilicet, ubi agatur de consti tuenda ex dispositione hominis per vltimam voluntatem ex eadem ratione, ex111 qua supra dictum est legalem hyp thecam competere, iure scilicet legati, Pro quo, excepto Tribunali Rotae,quod contrariam sequitur opinionem, in reliquis Tribunalibus Vrbis,acetiam magis
communiter ubique recepta est alter Cpinio,vt via executiua competat, neque
admittatur appellatio suspensiua , nisi ubi agatur de legato ambiguo , quod
pendeat ab interpraetatione, a qua magis quam ab ipso legato appellatio concedenda videtur, siue ubi super ipsius legati validitate probabilis cadat dubietas.
Et altera est limitatio, ubi res desideret celeritatem, adeout mora periculum
contineat siue irreparabile praeiudicia
223 causet, quod in dote coiistituenda , quentius est practicabile, ubi scilicet agatur de puella stupra nubilem, quae vi duitatem cum periculo honestatis viterius pati non debeat, cum similibus prudenti iudicis arbitrio ex facti qualitate pensandis. Pro fructibus quoque siue usuris do
talibus plures crediderunt, ac torus qua-doque recepit idem priuilegiu viae exm tiuae competere, ducto argumento ab alimentis, quorum loco huiusnodi fructus cedunt,quod tamen in vera iuris ratione, cessante dicto motiuo celeritatis ac irreparabilis praeiudicii ex mora resultantis, parum probabile videtur, quoniam etiam alimenta, ubi iure acti
nis magis quam ossicio iudicis debita sunt, quinimo etiam ea quae ossicio iudicis, ubi non sunt sutura, tale priuilegia non habent S. Super quarta superius distincta quaestione, an scilicet, ubi plurium aequalis
est dotis obligatio, ut in constituenda frequenter contingit in pluribus fratribus seu alius eodem gradu coniunctis,uel parentis haeredibus, quorum respectu nodubitatur, ut quoad eos aequale fit con-22s tributum, quod etiam constitutae sol. uendae vel restituendae frequenter congruit , An scilicet contra singulos agendum sit pro virili,vel competat actio in. solidum contra unum vel plures creditori placitos, quibus ex beneficio dii ii sionis vel ex cessi; iuribus detur postmodum contributi seli rei megrationis actio . Atque ubi agitur de dote coostitutata soluenda vel restituenda, licet no desint volentes hoc solidi priuilegium doti coepetere, verius tamen est, ut cessante voluntate testatoris, vel alia particulari ci cum stantia ex pacto vel iure municipali resultante, dos in hoc nullii habeat priuilegium; In constituenda vero, tuamuis eadem regula statueada sit, de facili tamen limitanda venit ad instar alimentorum, quando intret eadem ratio cele. ritatis S periculi, quia nempe pon POL sit commode puella dotanda absque necessitate patiendi viduitale, plures conuenire pro virili, eosque singulariter e
996쪽
cutere, ubi id incommodum reddatur,
ideoque est quaestio potius facti quanta
iuris, ex eiusdem facti qualitate & circu-
stanti js pro iudicis prudeli arbitrio decidenda T. Quinta est supra distincta quaestio
circa tempus in quo hoc ius vel amo p tendi dotis conmmtionem exerceri valeat, & quomodo, an scilicet anes matri. monium , in qua aetate, & ad quem essectum ; Et quoad exercitium ante matrimonium, Aut agitur adessem in solue-216 di,& cerrum eis illud non competere, cum sine matrimonio non detur debitudotale ; Quinimo etiam si agatur de d
te pro certo, vel incerto matrimonio per publicum instrumentum ex pacto, vel statuto executiuum constituta, quoties explieitam, vel de iure implicitania 217 matrimo iiij conditionem doti regulariter connaturalem contineat, adhuc
sine matrimoni j iustificatione non intrat iudicium exequutiuum quod alias competit, unde propterea in Regno Neapolitano ut practicari possit in credito dotali serma illius Ritus, inolevit vlastrasi mutandi diistum creditum in illud puri mutui V. Multo igitur minus pro dote constituenda, nisi iam sequuto matrim
nio talis constitutio petatur.
Aut vero agitur ad effectum decernta di de taxandi, ct tunc si petitio in inc6grua aetate omnino immatura sit,adeout improprium sit, dotantem huic debito obnoxium declarare, siue quod probabi- ars liter ob intermedium tepus incertus sit futurus status numeri filiorum S qualitatis patranonij, ct qualitatis vel animi puellae dotadae ex quibus dotis maior vel minor laxa pendet, certum quoque est petitionem reiiciendam esse; Ubi vero dotanda constituta sit in aetate nubili, ac in tali statu quod probabiliter de proximo speret nuptias ita facilitandas cum dotis taxa & declaratione, & tunc, licet Aliqui id negent ex duplici rati ne , una scilices non purificatae conditionis matrimoni j sine qua dos non
debetur, e c altera , quoniam inter circumstantias ex quibus iudex pro congruitatis. vel paragij taxa situm arbitria
regulare debet, ut qualitas viri, idcirco
isto non certificato id non sit pracvei. bile ; Verius tamen est contrarium, quiniam si in omni materia indifferenti, ut praesertim in fideicommissaria ne quentior praxis docet squicquid aliqui dubitauerint) probabilius magisque r. xi' ceptum est, Vel simpliciter ac indest nitE, vel saltem aliqua iusta causa accedente dari iudicium praeuetiuum seu defuturo, non quidem ad effectum cogendi ad praematurE dandum vel soluendii , sed ad effectum decernendi seu declarandi, ut cedente die vel purificata conditione detur , ct sic faciendi praeuenituὰ illam litem, quam facto casu substinere oporteret; Multo magis &absque dubio
recipiendum est in uac subiecta materia, in qua duplex iusta causa concurrit,m
gis quam in quacumque alia; Primo Diti licet nὰ alias puella constituta in aetat
matura cogatur tunc diuturnam litem
substinere,adeo ut ad senectim in viduitate reducatur; Et secundo, quia non de facili inueniretur vir incertus de d te, qui duplicem litem sucupere velit, Unam scilicet super constitutione ac taxa dotis, Et alteram, quam ipsa uxor excommuni dicterio importat. Id autem praesertim pro facti qualita re congruum est, ubi agatur de illa dote,quae petatur ex fideicommisso per alia 23o potisti Eremoti magnarunt, seu de diuersi, colonello possesso,ob onus quod dotandae incumbit plurium iustificatimnum; Primo scilicet fideicommissi; SNcundo identitatis,& quantitatis patrimoni j; Tertio consuetudinis generalis vel particularis; Qv arto legitimationis personae circa eius descendetiam 1 fidei committente; Et quinto sortius super
iustificatione subsidii ob non existetiam
bonorum liberorum, quae omni a notabile temporis interutilum exigunti, siue ubi agatur de dote constituenda per eu, de quo incertum ac disputabile sit in iure, an teneatur dotare necnὰ, ut sunt patruus, frater uterinus, amita, dc matertera & similes. Ideoque ista quaestio decisionem recipere videtur ex prudentis iudicis. arbitrio regulando ex iacti qualitate suadente. vel respective excludente huiusmodi
997쪽
praematuri iudicii iustam causam, no , aure ut generaliter ac inde itiite id pro
regula statuendum sit, ne alias puelliseisi cenari licentia detur parentes, vel iratres ita praemature ad iudicium euo 23i candi , Omnino tamen reprobata opinione volentium, ut aetas ad huius, odiiudici j exercitium congrua non dicaturni sit illa , qua lex ad excusandas indignas nuptias praescripsit et s. annorum , vel quod debeat saltem esse in excessu norabili supra virilem, quoniam si tunc & no prius litem suscipere posset, ci geretur puella lite durante, quae iuxta regionem seu tribunalium qualitatem diuturnaesielalet, viduitatem longo tempore pati, ideoque vitiosum est utrumq; extrema, in quod puri legulei frequenter incurre re solent. Ad argumentum vel o incertitudini uviri, ex cuius qualitate resultat laxa, i cilis est responsi quod scilicet iudex cadem laxam facere debet cum praesu Pp sito viri aequalis, quoniam ii dotandata Σ3 2 inaequalem deinde duceret in melius, quia nempe melioris conditionis inueniret, qui dote iam taxata contentus ei set, nimium commendanda erit; E imuerso autem, si inferiorem ducat, cui tanta dos non congruat, iuste dotis debitor moderatione petere poterit, ideoque firmum est istam esse quaestionei facti potius quam iuris pro singuloruit casuum particulari qualitate decidenda Maior autem difficultas dignosci vindetur in hoc praeuentivo iudicio anto matrimonij purificatam coditionem super eiusdem dotis deposito vel assecuratione, ut ita contingente casu matrim
33 mἰj prompta sit, super quo scribentes pariter variant; Verum idem quod pro-Σime supra, dicendum venit, ut scilicessit quaestio potius facti quam iuris, ideo que pro facti qualitate ex prudeliti aio trio diuersimode decidenda , Si enim ,
praematura dotis assecuratio, vel depistum exigatur taliquam praeparatio iam
cessaria, sine qua matrimonium alias se qui non posset, ut contingit praeserti incilia dote pro matrimonio spirituali, quiniam non admittitur puella ad habitum monasticum vel ad nouitiatum, qui saltem per annum proicssionem praecedere
debet, nisi prius dos penes sacram vel publicani AEdem. vel in ipsius Monaste-
xij arca deponatur, ae etiam. nili si latexpensae pro ipso ingressit, ac durant
anno probationis , quatoini es ut supradicuntur dos vel eius pars, sic tunc etiam ante matrimonis purificatam conditio nem dotans cogi poterit ad i oluendum , Quod etiam in matrimonio carnali vcriticari posset, ubi scilicet ex more regionis, seu alias pro facti qualitate ad illud n6 de iacili deueniri valeat, nisi dos
in toto vel in parte de tempore sponsalium de futuro , seu alias anticipate praestetur, idque exemplificatur tanquam 1 frequentius contingentibus, nCn autemtaxatiue ad alios casus, in quibus eadem
concurrat iusta causa cogedi etiam praeuentico ad allignationem bonorum , sed assecti rationem vel depositum pro facti qualitate & circumstantiis, ex quibus torum pendet X. His omnibus procedentibus in dote non habente legitimae naturam & priuilegia, adeo it non detur ius illam petendi non purificata conditione matrimoni J , iecus autem, ubi succedat loco legitimae omnem conditionem, Ves dilationem rei antis, praeterquam ubi conditio vel dilatio per ipsum parentem adiectae isset ex motivo pra ducis ac pro uidi consilii, quod eiusdem filiae fauorem
ac utilitatem pCtius quam gravamen, ac piraeiudicium contineret, iuxta eam licentiam quae generaliter parentibus custiis masculis tribuitur 3 Vel si ageretur de dote ex dispositione hominis pura noautem conditionali , nuptijs pro consilio in gis quam pro conditione adiectis. Demum quoad sextam & vltima quaestionem sub ista rubrica cadentem, cerei-bili latis scilicet vel transmitibilitatis dotis adhuc n6 constitutae, seu iuris petendi illius constitutionem; Retento eodem mox insinuato praesupposito, quod scilicet non agatur de dote succedente loco
legitimet, in qua huiusnodi quaestiones z3s cellant, cum in quacumque aetate absque conditione vel dilatione illico per obitum parentis filio legitima quaeratur absque dubio cesssibilis ac transmisibilis, ves de dispositione hominis pura no au-le m coit atrionali ut supra; sed agatur de
998쪽
habeat matrimoni j conditionem sin qua alias dotis obligatio, ac respective actio non intret, de tunc, Aut agitur decessione vel tran missione foeminae dotadae quae decessit innupta, & extra coir 236 uersiam est nullam dari cessionem vel transinissionem iuris petendi dotem ratione sanguinis vel chari tatis ex dispositione legis, vel etiam ex dispositione conditionali hominis, ob illius caduc tionem ante purificatam conditionem; Cadente solum quaestione circa eam d tem ad quam stuprator, & raptor tenentur ob aliquorum opinionem saperius insinuatam, ut etiam rapta seu stuprata non nubente, dotis debitum utpote pu-
eum intret, quo posito, cessioni vel tras Σ37 missioni locus esset; Quia vero contrarium verius est, ut istud quoque debitum implicitam habeat matrimoni j conditionem, idcirco solum cessibile vel transmisibile isto casu erit id quod tan
quam aestimationem iniuriae, vel res
ctionem damni pure deberi supra dictit
Aut vero agitur de cessibilitate, vel
transmissione iuris petendi dotem periam nuptam , adeo ut matrimonii coim
ditio iam impleta sit, ct tunc, Aut agi 238 tur decessione quae principaliter fiat in gratiam ipsius nuptae ab alio prouisae
pro cuius reintegratione hoc ius cedatur,& plansi est ius esse cessibile; UtpotEpuella ingreditur Monasterium ut habitum suscipiat ac debito tempore proles sonem emittat, quod sequi non potest nisi praevio deposito dotis dari soli ae Monasterio ac respectivo selutione pro expensis necessarijs, si ille cuius prior dotandi obligatio est, id adimplere iam lit vel non possit ob aliquod impedimentum, unde tertius vel etiam remotior
coniunctus id agat animo repetendi, nullum dubium est hoc ius esse cessibile, ii in imo aliquando cessio a iure subintel ligitur quamuis a muliere non fiat, ubi scilicet, ut supra aduertitur, ob dissicuti 239 tatem assequendi promptam dorei ex bonis liberis, puella ex ἱubsidiario remedio a lege prodito illam obtineat exhonis fideicommissi ascendentis, cui suta
intelligitur iacta cessio iurium puellae contra dotare obligati ina vel ad bona
libera competetium pro eius reintegratione; mod generaliter, siue pro uno
siue pro altero matrimonio dicenduri est in quocumque dolante quamuis in eo sublidiaria obligatio bancurreret, quando id agat coactus, vel etiam coactione praeueniendo Voluntarie, animo tamen
repetendi ab eo cuius prior sit dotandi obligatio, cum it 1 non in gratiam ces
sionari' sed potius cedentis principalitercessio sieri dicatur. Cadente quae lione in excessi proii niente ex dii positione hominis quae imueniat etiam matrimonio spirituali pro
et o quo tanta summa necessaria non sit, ct tunc receptum eii in extraneum, ces sibilem, vel transmisibilem non esse ,
quasi quod dos pro matrimonio vel nupti se simpliciter relicta in summa exce dente, atque carnalibus nuptiis quoquo
congrua, eatenus conueniat spirit aliter nubenti, quatenus admixtus esset riuor
Monasterio cui disponentis voluntas astu fiat, non autem priuati celsonari j vel
transmisiari j Z. Ubi vero iam nupta ab alio prouisa
non sit, neque pro ea prouisione quat sibi ipsa parauit aes alienum contraxerit quod ibi at m idem tunc, Aut doranda adhuc vives dotare obligatum interpellauit ad dotem sibi constituendam euinq; in mora constituit, ct pro cessibilitate 1 i vel transmisibilitate respondendum.
videtur, potissime autem fauore filioruex eo matrimonio su rilitum, cum ii
odium morosi actus iaciendus habeatur pro facto; Aut vero petitio, ac respectibue mora non adest, adeo ut de tempore quo cessionarius vel transmisiarius petit non superuiuat ipsa dolanda, unde desi ciat extremum habile, & tuyc probabi lius est nullam dari Gesonem, vel tranis missionem , Tum quia deficit ratio obli. 2ψχ gationis Tum etiam quia dotare obli gatus recte trasmissario replicare potest, quod in casu quo ad dotem constituendam coactus esset habitiset in animo ad ijciendi pactum reuersuum, quod ad ij-cere poterat, Et quod non superstitibus fili, , iustum ac rationabile esset de iure subintelligi debere in dote quae a fideicommisib trahitur ut supra aduertitur, c discit hoc tit. z. disc. ix. hoc tit.
999쪽
titur, mi asi quod iudex seu lex debeat ut in melius, supplere id quod defunctus sit ' viveret posset, ac verisimiliter potius vellet, dum perpetuae bonora conserital tioni in i amilia vel descendentia studuit
Aliqua cadente dissicultate, quando ex matrimonio supersunt filii, pr sertim 2 3 vero ubi agitur de dote quae ex statu- to constituenda est foeminet excivis qua-
uis extraneae reputatae in quandam rec
pensam siccessionis; Atque de alijs ad
2 materiam cessionis vel trans inissionis iurium, ac priuilegiorum dotalium habetur infra occasione concursus credit rum cum dote constituta soluenda vel restituenda.
certa solemnitare vel forma non babent bus, an dotem vallis constituant, seis iu eius causam obligentur, Et an generaliter,
pro regula d sit priuilegiata.
OC sione praesertim illarum pers
narum, quae de iure communi vel municipali ad contrahendum inhabito ratae sunt, certa se a vel solemnitate a s iton adhibita, quaeritur in iure, Anodos sit generat iter seu pro regula priui- legiata,vel potius in illis tantum casibus, in quibus lex aliquid ei speciale concesse- rit; Et quainuis plerique opinentur regulam generalem doti assistere, cessat tem solum in casibus limitatis, unde lim sertur sub nouis legibas vel disposition bus generaliter eam non compraehendi ab sque speciali mentione ; Contrarium tamen verius magisq; in sero receptum est, ut scilicet generaliter secundum i xis communis aispositionem reguletur , exceptis casibus, in quibus specialiter priuilegiata sit, unde proptereates multa colligunt eius specialia priuil
gia, inter quae tamen quamplura receml sentur, quae licet vulgo talia dicantur, non tamen vere sunt, sed potius ratione, subiectae materiae,acob aliquam rationei doti magis quam alijs contractibus conuenientem, generaliter de iure proce . dunt in omnibus alijs in quibus ei et o ratio congruat, a frequentius tamen cOA. bsc. m. hoc t.
tin entibus in dote magis veriscantur. Quia velo mulieres de iure cc in re uni generaliter habiles ad contrahelidum , quoties minor aetas vel aliud impedin e-ttim, viris etiam commune, non obstet, , 6 impeditae solum sunt ex Senatus consulto Velleiano, quod causam dotis excipit , Hinc proinde magis communis& recepta scribentium schola desumpsit dotis priuilegium, quod scilicet mulier
maior quamuis a iure municipali inhabilitata ad contrahendum sine certa serina vel Blemnitate, adhuc priorem habilitatem de iure communi competente retineat in causam dotis, pro qua absque tali forma ac solemnitate valide contrahit atque se obligat; Et quamuis aliquidistinctionem adhibeant inter causaria necessariam, & voluntariam,contrarium 2 7 tamen verius ac receptum est,ut indefinite etiam ex causa mere voluntaria Icad fauorem extranei contrahete pi ssit, dummodo tamen in causam dotis prςcin
se id fiat, adeout sit causa finalis Adeo- ,.s que id receptum est,ut si constito cau- sun principalem esse illam dotis , & sine qua alias csiti actus initus non e si 't,qtrodsi alia causa cumuletur, id cessate iacinthoc priuilegium, quod recipiendum lio est, nisi quando causarum multiplicitas excluderet dirum circumstat iam , quod dos esset principalis scia finalis, ac probaret quod potius esset impulsiva c qualis in dubio pra limitur, ubi non est uni ca sed quoniam haec est nuda iuris praesumptio contraria prcbatione vel io tioribus praebiiptionibus elidibilis, Hinc proinde si ex iam qualitate constat dotem fuisse, sine qua non, alias vero cau- acces riὰ seu ad maiorem firmitate ni adiectas esse, dicta restrictio recipienda non est B. Restringunt plerique hoc specialis , ubi mulier cum aenormi laesione indotata remaneat, siue ubi suscipiendo illud x V dotationis onus quod viro incumbit, exinde resultet implicita donatio de iure prohibita inter virum & uxorem, cui ita indite te fraus fiat; Verum neuter casus pro limitatione recipiendus est, sed potius pro cellatione rationis In primo enim casu, quia de aequali dorix
concursu agitur, rationabilius est doremiam nee bis discrii sic in pluribus se hoc tit.
1000쪽
consti tui tanquam ex conquassatione
i priuilegii in eadem causa aeque priui Ggiata, Et quoad secundam restrissionein, illa non percutit actum constitutionis dotis fauore dotatae vel eius viri, sed bene praesumptioneni, ut mulier dotans animo se reintegrandi a viro egerit, ac fideiusibrio potius quam proprio nominare , quamuis pro communi talia, quoties
tamen totius oneris susceptio concurrat, secus autem , ubi patre pro eius viribus congrue in parte dolante, mater ex be nevolentia vel complacentia reliquum ,
licet praecise non necessariunt suppleat, ut frequens praxis docet, quod patre prudenter puellam disponente ad eligcdum vitam spiritualem in Monasterio, in quo longe minor dos congrua est&sussieit, mater iuxta commune scenain rum vitium, cupiens magis nuptias carnales in silia, suppleat illam maioren dotem, quae ad hunc effectum necessaria eli; bive quod patre inueniente virum, Ironellum quidem ac aequalem, seu non
omnino inaequalem minori dote contentum , mater, ut digniorem virum filiae tribuat,pro consueta muliebri vanitate,
dotem augeat , cum similibus, semper Cnim iuris piae sumptio cedit veritati ab expressa probatic ne vel sortioribus praesumptionibus resultante C. Quo vero ad minores, tam de iuret communi , qtiam respectiuὰ municipali, absque certa solemnitate vel serina contrahere prohibitos, dos priuilegiata non aso est; Licet enim scribentes di istinctio. nem adhibeant inrer causani ii eccilariata voluntariam, ut scilicet hoc secundo casu prohibitio procedat, non aurem in primo, in quo actus subiti uetur, atra men id non prouenit ab aliqua speciali rate, sed potius a ratione generali qucmcumque actum necessarium gestum eo 2 si modo , ad quem latinor cogi I Ut crat, substinente, quoniam necessarius pUtiusquam voluntarius celendus est ille actus, qui praeueniendo coactici cui, volunt rie fiat. Adhuc tamen quoad minorem pro meliori elucidatione quatuor casus distinguendi sunt , Primo scilicet in mu-α 1 2 liere minore se ipsam dotante; Secvn-
do in minore alteram dotante; Tertio
in viro minore dotem recipiente cunia
explicita, vel a iure implicita restituendi obligatione; Et quarto, ubi posita regulariter validitate actus in dote congrua , agatur de parte excedente, in qua
Primo casu foeminae minoris seipsam
dorantis receptum est, ut non dato e
2s3 cessu, seu incongruitate, valido fiat actus in pecunia vel alijs bonis mobiliabus, quae seruando seritari non possunt, seu alias consumptioni, vel dissipationi subiecta sunt; In stabilibus vero proceditur cum eadem distinctione desuper tradita in seudalibus, ct emphyleuticis
seu alias in libero commercio non exi- . stentibus, an scilicet dentur aestimata vel inaestimata, ut hoc secundo casia actus
valeat, cum vera alienatio sequi non ei catur, neque mulier dominium amittat, secus autem in primo continente impliacitum contractum emptionis & vel ditionis, minoribus absque clemnitatori ohibitum; Nisi semel cum solemnita tibus ita pro primis nupti, validε dote constituta, in stabilibus aestimatis e dem modo pro secundis dotis constitu ito sar D. Ead inque ratione, de qua supra trias idalibus, & emphyreiaticis, iisque prohibitis, initalidum absque solemni-Σs ratibus reputatur pactum lucri, quod tamen ron ita indefinite recipiendum est, ut in bonis prohibitis, in quibus vitium est reat quoad transitum in extraneum absque distinctione necessitatis vel voluntatis, secus autem ubi vitium est in persona, non ex totali desectit intellecti s , sed potius ex si spicata imbecillita te , ob quam de laesione timeatur, timc etenim intrat eadem distinctio necessi talis 2 voluntatis, si enim ex iure municipali vel communi usu lucrum in certa vulsormi quota vel quantitate contractui dotali est connaturale decut saltem a frequentius contingentibus sine illo
matrimonia non contrahantur, siue illitis pactum subintelligatur, eiusque t xa sit certa & vniserinis, unde propterea
dicta laesionis suspicio cesse tunc dictum racti in aliam selemnitatem exigere non