장음표시 사용
961쪽
Iia subsidia, seu ad illa nominandi puellas, ut in plerisque pijs locis ex dispineatium iacultate contingit, non consumitur talis facultas per nominatione, neque etiam per subsequutam dotis assi gnationem, tuta tam de iure quam de s cto, unum vel alterum matrimoniunia sequatur, adeo ut decedente puella nominata innupta , seu alias inhabili effecta, integrum sit ius nominantis, peris inde ac si ille actus utpote ineffectuatus non esset seqliutus, cum alijs similibus essectibus verae dotis D.
Q 'uero ad priuilegia vel iura doti
attributa, quamplura ex rationis identitate, seu ad instar , conceduntur hu-
. iusmodi dotibus quamuis improprijs,&quae largo modo tales dicuntur, magis
vero illi doti, quae ad disserentiam eius quae nunquam talis fuit, large ita dicia o tur, eo quia fuit, sed desijt ob matrimonium dissolutum , ut est dos viduae, quae sere in omnibus exequatur doti uxo. ratae ; in alia vero specie, quae largius talis dicitur , eo quia nunquam talis fuit, sed per quandam similitudinein jeu speciem redacta est, ut est dos uxoris putarivae, vel altera promissa leu destinata sponsae dς futuro quoad dotem constitutam vel destinatam spoliis, competere videntur fere omnia ea priuilegia quae verae doti competunt aduersius dotante, vel ab eo causam habentes, non autenia contr1 sponsum, vel eius patrem, nisi
ubi ex more regionis vel alijs facti circumstantus, quasi necessitate impellente dos spoliis tradita sit.
In dote autem putatiua regula est magis generalis, ut ei competant omnia ea priuilegia quae verae doti attributa sunt, eiusque naturam habeat, tam quoad priuuilegia, quam quoad effectus ex dot tione resultantes, cum praesupposito tamen quod in uxore putatiua concurrat
bona iides , ob quam illa ad omnes fere effectus habeatur pro uxore vera ,& co-a I sequenter quod competant iura & priuilegia verae doti competentia tanquam fructus quos etiam non dominus si bona fide percipit facit suos ; secus autem accedente mala fide, ob quam illis redditur indigna, ob cessantem illam aequita-
tem, cuius ratione id conceditur e Ca dente quaestione, ubi agitur de fide in dia,quae positive bona vel mala dici non valeat, qualis exemplificatur in dubitante, probabilius rat neu,magisque receptu videtur ut sexus imbecillitati commiserando, haec media fides de bona magis quam de mala participare debeat, ideo que dotalia iura Sc priuilegia comperant E. Ipsum vero matrimonium sine dote
recte dari posse receptum est; Quamuis
enim etiam in aliquo Concilio ad matri. ia monia carnale dotem necessariam esse dictum sit; Eademque necessitas inal. tero matrimonio spirituali per decret generalia S. Congregationis vel per C6stitutiones Synodales, aliasque prouisiones habeatur F. Attamen id in ordine
ad matrimonium carnale refertur.ad quandam moralem necessitatem resultatem ab usu communi, quo attento matrimonia sine dote contrahi non selent, Et quoad spirituale, id referendum est ad monitum,imo di prςceptum saperio- a 3 ruin, ne puellas ad habitum seu proses sionein multa it . am absque s dita duro
admittant pro indeiniurate M,. rasteri j, α ne istud abs I ae congr. a r corripia iis
suscipiat onus suppeditandi ea quq a i vietum neces Iaria sunt,sed ii de facto puella ad profestionem seruatis aliis d. iure
seruandis admittatur, de illius validitate dubitandum non est, remanente Monasterio actione petendi solitam dotem ab iis qui de iure dotare tenentur, vel in subsidium ab ipso superiore qui ad habitum ac respective professionem admisit, ad instar eorum quae habentur de obligatione Episcopi clericum ad sacros
ordines promouentis absque congrua
dote Beneficii Ecclesiastici, vel patrimonii, cum similibus.
Magnas autem antiquiores tractariit quaestiones, per modernos etiam Schoi lasticos traciari solitas, in foro tamen inuriles, meritoque negligendas superdotis dissultione, ac etiam Origine, ainasti licet illa esset de iure naturae vel gentium seu ciuili, pleri'; opinantibus circa originem ac substantiam esse de iure gentium, circa vero modum esse de iure
962쪽
probabile videtur, cum verius sit esse demero iure positivo, dum ex antiquorum ac modernorum chronistarum testim nio, apud plerasque nationes dotium usus noli habetur, ac sine illis matrimonia contrahuntur; Improprie tamen ac largh dicitur dos de iure gentium, vel 1 sequentiori populorum usu, Vel quia apud Romanos Se in Italia, priusquam ius Ciuile per leges I a. rabularum si iamprimquam introductionem haberet,erat in via, Et sic de illo iure gentium quod impropriὰ tale dicitur, ad differentiam , iuris ei uilis Romanorum in scripturam redacti, ac ad instar illius iuris naturalis, cui per quemdam modum loquendi, seu ducto argumento a naturali stimulo,re-1ertur parentum,vel respective filiorum obligatio praestandi filiis, vel parentibus legitimam , quam tamen receptum est, utpote 1 iure positivo inductam, per ideius positiuum commune ves municipale
De prsuis qua de iure dotare tenen ur, ch. de ordine inter obligatos seruando .
His ita praenotatis, prima inspectio
in materia cadere solita percutit ciotandi obligationem a iuris dispositione manantem, quas scilicet personas afficiat, qualisue ordo inter eos adhiberi debeat, ut unius magis quam alterius obligatio exerceri debeat. Omnium autem prima magisq; ampla est obligatio patris dotadi propriasas filias legitimas ct naturales, siue illas habeat in potestate,siue non; Licet enim plerique, patriae potestari hanc obligationem principaliter reterentes, credat,
quod ubi pater habet patrem adhuc viventem, in cuius potestate sint etia eius filiae ii uti est ipse , ut aut potius quam ipsius patris dotandi esse debeat obliga- 16 tio, attame minus recepta est talis opinio innixa praesupposito seu dispositi ni iuris antiqui vel medij, quando filius si iii lias, exceptis castrensibus, inhabialitatus erat aliquod habere peculiu sine quo dicta obligatio non datur, da qui quid acquirebat filius, erat patris; secus
autem attento Iure novo, per B L θ: ceptis bonis a patre prouenientibus iure peculii mere profecti tu, filius capax est
omnium aliorum bonorum , nedum sub castrensis vel quasi, sed etiam aduenti-
iij, vel prosecti iij impropria peculii nocmine venientium, ideoque ubi haec b ira suppetunt, adeout pater ad huiusmodi onus idoneus dici valeat, ipsius debet esse prima obligatio H. Adeoque late ista obligatio patet, ut filiam quamuis diuitem ac aliunde prouisam dotare quoque teneatur , idquo II extra controuersiam tam apud Legistasqu1m apud Canoni stas, quoties agitur de innupta, quae cum consensi patris nubere velit, seu etiam de ea quae cum paterno consensu nupserit, cum dupleX obligatio patri incumbat, nubendi scilicet ac dotandi filiam, ideoque si primum onus nuptiarum impletum est,non per hoc cessat alterum I.
Aliqua vero discrepantia dignoscitur inter ciuilistas & canon istas, quoties si- 18 Lainuito vel inscio patre digne nupserit, an scilicet dotem petat; Et quamuis attenta iuris ciuilis dispositione, opinio
negativa sit probabilior, attamen quinties filia non est diues seu aliunde prouisa, ubiq; magis recepta videtur opinio , ut dicti conseii sus deiectus patrem nora eximat 1 tali obligatione, quoties tamen ut dictum est, dignae nuptiae contrahantur, Ubi velo est aliunde prouisa, tunc apud eanbnistas adhuc idem magis communiter receptum videtur, sed in vera iuris censura minus probabiliter, qu niam nulli bi lex diuina vel canonica
obligat patrem ex lege iustitiae ad dotadam filiam diuitem ae de suo congrue prouisam , cum dos subrogata dicatur loco alimentorum , ad quae pater non nisi in subsidiu in erga filios inopes ten tur , Eatenus autem dicta obligatio do tandi filiam quamuis diuitem ac prouisa Procedit, quatenus ita placuerit legi ciuili seu verius ita placuerit nostris maioribus dictam legem ita interpraetatibus, ideoque videtur potius quoddain legis beneficium seu priuilegium , quod cum sit quali sicatum, atque sub dicta condiatione paterni consensis concessum,obtia
neri H. Ssc. I. eod. tit. O disse. I r. eodem titi
963쪽
neri non debet nisi cum sua qualitate seu adimpleta coditione sub qua concessum iiiii ; Ideo enim filiam sine paterno con- in sensu digne nubentem lex canonica seu recepta scribentium traditio ex dictae legis intentione manans obligat patrem I dotalidiim, quatenus alias resultareti impedimentum libertatis matrimonii, quod ob dotis carentiam, filia aliunde non prouisa contrahere non poster, sed ubi ista ratio cessat, nulla videtur subes
st alia ratio, quae suadeat patrem ad id
teneri, ideoque id potius rem mali exe-pli, ac Reipublicae perniciosam continea re videtur, quoties tamen spretus paternus in filia concurrat, it aut non verse Σο mur in casu quo pater omittendo, cul- pose in hoc legerat, unde eius consensus ex iuris intentione vel iudicis ot icio tanquam indebite, ac sine probabili causa negatus haberi debeat pro praeitito L. Prouisad icenda est autem filia ad ei sectum excusari dictam paternam obli-eti gationem, etiam in dicto magis rigiros sensu Canon istarum,ubi per stupra-
torem vel raptorem ex Canonum , vel
da est, cum id nedum in gratiam ipsius stupratae vel raptae , sed etiam patris, ac in recompensam sibi illatae iniuriae ita dispositum videatur M. Cessat autem dicta obligatio in patre ad id non idoneo, ci ni eadem obligatio 2Σ a lege inducta sit cum idoneitatis praesupposito; Ar etiam ubi filia ante aetate 2 s. annorum indigne nubat, seu alias se prostituat, quoties id ipsius patris cul- pae magis quam ipsius puellae imputari . tio potest N. Quamuis enim aliqui crediderim, ut de iure ita dispositum usq;
ad aetatem et s. annorum, procedat ho-α did post aetatem de more regionis nu-
l pt ijs congruam , quasi quod tunc illa
completa, patris culpae imputandum sit, nullum tarnen probabile rundamentumi habet haec opinio, ideoque merito rei j- ' cienda O. Adhuc tamen in casia indignarum nu-- . ptiarum ante dictam aetatem inexcusa-as bilium, quoties ipsius:siliae eiusque virii L. eodem disci t. I a. hoc tit. N. dicto disc. et . N. eodem e fc. r. ac etiam DF. r. O. ibidem i
inopia exigat, obligatus remanet pater suppeditare dotem , non quidem dignis nuptiis alias congruam, sed praecisae alimentorum neceritati proportionatam . Eademque ratione filiam corruptam praesertim spiritualiter nubere volentem ad occurrendum honestati in futuruina, quando alias consultum non sit, prouidere tenetur. Prout siliae ivdsae, in fide 16 li, vel haereticae aduersus patrem christianum ac respective catholicum haec actio denegatur P. Respectu vero filiae naturalis tantum, quamuis varient scribentes , an priora; debeat esse obligatio matris magis qua patris, vel utriusque aequalis, adhuc tamen magis receptum videtur, priorem obligationem esse patris ; Et quamuis iste esi et clericus aliud non habens niti redditus ecclesiasticos, quoniam adhuc 28 non obstantibus Apostolicis Constitutionibus rigoro1 e prohibentibus clericis ad illegitimorum fauorem disponere, dicta obligatio viget, utpote subrogata loco alimentorum, quae ipsa canonica aequitas magis praecipit, quam
ius ciuile, neglectis illis distinctionibus, 29 inter naturales tantum vel spurios, aut ex damnato coitu procreatos per i psam legem ciuilem adhibentur, cum lex canonica ad solam naturalem qualitatem siliationis respiciat. Cum duplici tamen moderatione, caqua naturales tali tum a legitimis & naturalibus distinguuntur; Primo scilicet, ut haec obligatio erga naturales lit subsi 3o diaria, ideoque non militet erga filiam aliunde prouilam ; Et secundo circa ta
xam seu congruitatem, cum nUn C G
leat ita digne ac iuxta patris dignitatem
collocare filiam naturalem tantum, sicuti collocanda est legitima dc naturalis, cum in naturalibus non militet ratio nobilitatis vel decoris, sed sussciat colloca. re in statu, qui ex more regionis congruus est naturalibus tantium
Quod autem dicitur de paterna obligatione dotaudi filiam quamuis diuitem ac aliunde prouisam, procedit in prinia
3i date,secus autem in altera quam, priina De dote. Cccccc casua- p. ibidem. ibidem disc. I I. l
964쪽
ea sualiter seu alias c5sumpta,dam Oporteat,tunc enim non nisi in subsidium ac ubi alias consuli iasi potest tenetur, quod tamen no est speciale in patre, sed commune alijs dotare obligatis,ut prima dite non culpose amissa seu perempta,alia
subsidiariam, pro altero tamen non au te pro eode matrimonio constituere oporteat R. Ideoque dotantes canti esse debent dotem bene inuestitam tradere, ne 31 alias ad secundam vel ulteriorem cogatur; fortius vero ubi primae dotis amis sio ipsius dotantis culpae reserri potest , ut praesertim contingit in casu quo a
sit cum viro eam in quantitate constitutam cu vinculo tuti inuestimenti tradi debere , deindeque sine legitimo mulieris consensu libera tradatur,cum tunc viro non idoneo existente , magis ad ei indem primam dotem denuo soluenda ob male factam solutionem, quam adiicitiam subsidiarie constituedam dotans teneri dicatur, ob ius ex dicta conuentione mulieri quaesitum S. Eadem prima obligatio patris viventis, in i plius morientis haeredem ac bina transfunditur, ideoque secunda do.
tandi causa seu obligatio, post patrem, 3 est eius haeredis iuuamuis enim huius oneris transinissio ad hς redes & successesi es ipsaque bona illi allecta, non sit specialis in patre, sed sit communis omnibus as endentibus utriusque paterni ac materni lateris, non autem fratribus vel alijs transuersalibus, quorum obligario eit personalis, atque cum eorum persona 3s extinguitur, ex ea disterentiae ratione, quod parentum obligatio dicitur rati ire sanguinis magis realis quam personalis, ideoque non extinguatur cum persi na, sed transeat ad bona illi allecta,altera vero obligatio transuersalium dicatur ratione cham talis , ideoque personalis tantii ri,de quae distinctio generaliter nedum in dote, sed etiam in alimentis pro cedit,unde prodiit disserentia, quam ut infra habemus in subsidiaria dote detrahenda ex bonis subiectis fideicommisso, alio non obstante, ubi agatur de ascendente , secus autem ubi de transuersali
Attamen id in patris haerede speciale vi-36 detur, ut quamuis adsint alius, vel ina. ter, es ique ascendentes, ad istud Onus teneatur, sed subsidiarie quatenus legitima vel portio ipsius filiae non sussciat, atque in hoc disteri haeres patris deseri cti ab ipso patre vitiente qui etiam cessante subsicio filiam diuitem dotare imnetur ut supra T. Patre vero vel eius haerede idoneo mexistente, succedit obligatio aut paterni, 3 ct sic successi de promi, vel abavi, aliorumque ascendentium ex codem latere ;In istorii autem defeetiam succedit ob i-gatio matris, ae successive aut materni, 38 aliorumque eiusdem lateris ascendea. tium iuxti graduum ordinem, cum e dem transfusione seu transi nillione onexis ad haeredes aliosque successores V. Vnde propterea ex magis recor sententia, prius detrahenda est subsidia. 3y riados ex fideicommisso ascendentis quamuis ulterioris paterni lateris, quam intret obligatio matris licet viventis, vel aliora eiusdem materni lateris ascedenti una X. Iste dotandi ordo, utpote deductus ex antiquo iure Digestorum, quado nutris aliorumque ascendentium eiusdinia lateris nul lum erat successionis commodum, hodie post ius noui illini per quod matris, ac aliorum ascendentium eius . dem lateris in successione aequalis ei sectaqo est conditio, cum illa patris & aliorum
escendentium paterni lateris, procedere non deberet, cum ita cesset eius ratio, potiusque urgeat contraria deducta ea regula, secundum naruram, cyc. ut aequalis α beat esse proportio commodi & ii commodi; Et ex qua ratione aliqui scri heiates iudiciose inrualem concursum ad huiusmodi onus dixerunt illum matris, ac fratrum utrinque coniunctorum; A tamen quia nostris maioribus cum dicto iuris aut i qui ordine occasione alime torum praescripto, magis communiter procedere visum est, idque sorus recepit,quasi quod istud onus ab ordine sana guinis magis quam successitonis regula- dum veniat, hinc proinde, iuxta legalis facultatis in hac parte insta licem conditionem, ratio cedere debet receptis tra
T. eodem disc. I r. V. dicto dis . . a.
965쪽
ditionibus , intri haeretidae vel iudaeae tantum prima dotandi causa, etiam ante patrem & ascendeates eiusdem lateris attributa TPost ascendentes succedit obligatio
germanorum fratrum, qui ex viro tu i latere coniuncti sint, in quorum det. ctum succedit illa fratrum colanguitie rum, quos receptum est ad id teneri,ca. dente solum dubitatione in uterinis, in quibus tamen probabilius idem onus da- dum est, ac etiam in sororibus, neduinis quia ex aequiori, & magis sorte recepta sententia idem onus, quando necessitas exigat, extensum est ad patruos &auunculos, ac amitas & materteras pro facti quali tate, ideoque si ad gradu remotiores, multo magis ad proximiores , sed etiam ob dictam rationem exqquat et se cessionis Z. Quamuis autem vultibi in iure statuta videatur obligatio si iij dctai di matre viduam ad alias nuptias trani ire volen- Σ te, quinimo ius ciuile id ptatius abhorrere videatur, attamen ex ratione vel intentione iuris Canonici. , quoties alias consultum esse non pollit, atque transitus matris ad ulteriores nuptia, aliquod
probabile fundamentum habeat, iudicis ossicium pro filii qucque obligatione intrare videtur A. Omnium autem praedictorum, excepto patre legitimo de naturali) obligatio est subsidia i ia, quatenus doranda i o 3 sit aliunde prouisa, cadente Licini quaestione in auo, cui neptis patre praedet uncto sit immediata, undό. propterea sibi
competat ius obtinedi legitimam, cuius ratione aliquorum sententia est auum immediatum in hac parte patri exaequari, ut pure&simpliciter neptem quamuis diuitem ac aliundὰ prouisam dotale
teneatur, cuius tamen contrarium probabilius videtur, quoniam etiam in ipso patre, ut supra aduertitur,id modicum rationis fomentum habet, ideoque irrationabilis legalis rigoris extensio non de facili admittenda est, nam etiam in matre vel avo materno qui sit immedia atus cadit eadem ratio legitimae,& tamen
absilutum est obligationem esse subsi-dIariam,cum non detur legitima viventis B.
Post istos,in alijs quavis sanguine coniunctis, multoq; minus extraneis quoad hanc obligationem ex sola iuris dispositione manantem, alia no reperitur obligatio, nisi illa defloratoris vel raptoris, quam supra insinuatum est, esse potius
primam etiam ante patrem ta ex passa. x niuria releuandum ; Idemque ex eadem ratione, aeu ex altero damnorum & interesse in occisore patris, vel alterius coniuncti,qui si viveret dotare deberet, quamuis in patre tantum scribentes exe-plificare seleant,sed eadem urgere videtur ratio C. RemotiCr aurem agnatus Vel etiam dominus, cui frudum aperiatur,ex quadam aequitate obligatus videtur ad dotandam illam sceminam, quae alias, iii si sexus obstaret, in fetido vel respective tu
aliis bonis esset successura; Atque aliqui
etiam tutorem pupillae alias non prouisae obligant, quod tamen nullum habet videtur probabile fundamentum D . . Sub patris autem nomine, quamuis regulariter explicetur te itimus de naturalis, quandoque tamen pro facti quali- 45 tate venit etiam adoptiuus seu arrogator, ubi scilicet arrogatio est talis qualitatis, quod vere ac in omnibus arrogatus fiat arrogantis suus,adeo it loco legitiini Se naturalis quamuis viventis succedat E.
Collocant aliqui inter dotare obliga-
7 torium Domino filiam dotanti praestare debentes,sed ma E, quoniam istud non dicitur onus dotadi quod eis incumbat, sed potius quod idem onus incumbens patri , iustam illi praebeat causam collectandi vasallos ad huiusmodi sibuentionem quam alias petere non posset tanquam per speciem collectae; Prout male siluant socium dotare obligatum filiam socii uniuersilis, id enim potius resultata natura seu qualitate societatis uniuersalis quoad omnia onera & expensas, n6 autem ex peculiari iure dotis. De Dote, Cccccch Iu
966쪽
In praedictis autem omnibus ex iuris dispositione dotate obligatis cadit quae- 8 stio, an huiusmodi obligatio sitium
actionis,vel potius iudicis ossi io,atquo magis communiter receptum est, illania dici officio iudicis, praeterquam in stupratore vel raptore, quorum respectu debita videtur condictione ex lege, vel ubi eos debita sit condictione ex Statuto F. De concursu dotandarum, ac ordine inter
Raro sortis audit huiusnodi quaestio
nes, in quarum contingentia, octo casus distinguetidi veniunt, Primus scilicet in patre uiuente, qui plures filias 4; habeat, Secundus in ei uidem patris desuncti haereditate, Tertius in fideicommisso maiorum, Quartus ut supra- ex ratione sanguinis vel charitatis ex te. gis dispositione dotare obligatis, QMntus in dore debita ex dispositione hominis viri ex pluribus certis ac determina.
ti, peri nis, puta quia relicta sit dos uni ex tiliabus Tit9; Sextus in dote ex hominis pariter dispusitione debitis pluribus incertis de certis seu de certo genere, ut sunt montes familiarum, vel consimiles dispositiones,dotalia subsidia de cernentes puellis de tamilia vel parente. la. Septimus est in dote pariter ex dispo. sitione hominis debita incertis de in iratis, ut sunt ea dotalia subsidia, quae ex piorum locotu instituto seu alias ex pij dispositionibus piaestari debent paupcribi is puellis Ciuitatis vel parochiae, kc. Et octauus in dote debita per stupratorem vel raptorem , quia nempe plures strupratae vel raptae concurrant. In primis qliartior casibus certa & determinata regula tradi non posse videtur, ita decatio pendet a iudicis arbitrio pro tacti qualitate & circumstantiis re gillando ; L cet enim in huiusmodi concitesii regulariter intrare quoque videa-yo rur regula, ut qui prior est in tempore orior sit in iure, vel eiusdem regulae rario, vii de propterea fundata videatur inretitio maioris natu , non per hoc tamen resi Cenatum videtur patris vel alterius dotare obligati, seu etiam iudicis arbitrium, ut hunc ordinem interuerte
Circa quintu casum unicae dotis, quae ex hominis dispositione danda sit viii ex pluribus alicuius determinatae perse. irae filiabus, quae primo collocanda est, duae cadunt inspectiones, Vna scilicξts I caducationis legati, quatenus contin geret quod filia natu maior ante condi tionis purificationem decederet, Et M.tera , an inter ipsas filias pro talis teratias tequutione attendi debeat ordo aetatis, vel ordo maritationis seu collocationis , Et quoad primam, quamuis non desint contradicentes, verius magisque re pium est legatum non caducari, cu potius spectari videatur effectus a dispo nente consideratus releuandi patrem ab eo onere dotationis unius ex siliabus, quam quod certa earum persona determinata sit, nisi facti qualitas aliter scia,
In secunda vero, regula prioritatis ac silere videtur maiori natu,adhuc tamens α pro facti qualitate limitanda eodem modo quo in praecedentibus ali1s quatuor casibus dictum est, ut attendatur prioritas maritationis supra illam aetatis.
In sexto casti dotis debitae pluribus incertis de certo genere iuxta insinuatum exemptu subsid0 dotalis, quod per mon-13 res iamiliarum, vel ex alia dispositione puellis de familia vel parentela praestandum sit, si adsunt leges fundationis, istae
ante omnia seruari debent, eis vero descientibus, non videtur certam ac determinatam regulam statui posse, sed imium remittendum iudicis prudenti arabitrio ex facti circumstant ijs regulando, attendendo scilicet, vel maiorem periculi imminentiam, siue maiorem sanguinis proximitatem cum similibus; Idem que in septimo casu subsidiorum praesta-dorum incertis de incertis, circa quae principaliter habendus erit respectus , Mando ille urgeat coniunctionis sanguinis fundatoris ut coniunctae prae,erri de beant extraneis; Qui itimo Princeps vel alter supremus magistratus puellis fundatori coniunctis decernere solet aliqua maiora subsidia quam extraneis ex verisimili intentione disponentis, dictaque
967쪽
subsidia coniunctis praestanda subiace
non solent illis vinculis & oneribus, quibus subiacent ea quae dantur extraneis. Et demum incetiuo, cum pro huiusmodi dotibus non competat hypotheca, sed omnibus aequaliter competat ius implorandi iudicis ossicium iuxta unania opinionem, vel iuxta alteram actio pe lanalis tantum, hinc proinia non intrat prioritas temporis, sed aequalis esse debet concursus, nisi pariter facti circumstantiae aliter suadeant, ratione scilitat maioris periculi vel indigentiae, siue potissimum ratione maioris, aut minoris culpae, ac respectiuε commiserat co iis concurrentis magis in una quam in altera ex stupratis, earumque parentibus
vel coniunctis G. dote construenda ex dispostione hombris, an,P etiam subsidiaria, Et an implicite
contineat conditionem matrimonν futuri , vel conuenire possit etiam nuptii; Et audisposita pro matrimonio carnali , conueniant spirituali, vel econtra; Et quatenus alias contineat conditiones , au quando illarum implementum At necessarium.
Vbi vero agatur de dote constituenda ex dispossitione hominis, puta ex legato, vel alia praesertim ultima voluntate, seu etiam acta inter vivos, plures 16 cadunt quaestiones si aper huiuimodi dotis assequutione; Primo scilicet, alia obtineri valeat per puella aliunde proii istam , vel potius concurrere debeat ea dem subsidii qualitas, quae, excepto patre , necessaria est in dote debita ex dis positione legis; Secundo an implicitam habeat conditionem unius vel alterius matri mollit de futuro; Tertio an sum. ciat matrimonium de praeterito, itaut conuel aiat etiam nuptis ; Quarto an conueniat utrique matrimonio carnalia spiriti tali, vel potius uni tantum &non alteri ; Et quinto quatenus alia scontineat conditiones, an & quae adimpleri debeant, vel respective rei jciantur, seu vitient vel vitientur. Quatenus pertinet ad primam, tres
dispositionis species distinguendae tint;
Prima est fina ad fauorem certae ac determinatae persoliae proprio ac appella. tiuo nomine , siue etiam incertae, sed in tuitu alterius personae certae, puta singulis vel pluribus filiabus Titis vel Sem- , pronij, adeout legatum vel altera dispositio proueniat ex motivo meriti vel affectionis personalis, Et tunc eo modo quo habemus etiam in alimentis debitis iure actionis ita distinctis ab ios quae debentur ex dispositione legis ac ossicio iudicis, neces laria non est subsidii qualitas , sed debetur etiam diuiti & aliunde prouilae, nisi disponentis expressa, vel
etiam coniecturata voluntas in contra. rium Vrgeat.
Altera est species dispositionis ad fauorem eorum, quibus de iure dos debi-18 ta sit loco legitimae seu in praemium exclusionis 1 successione per Statutumia demandata, ct tunc pariter tanqilam debita iure actionis vel condictione ex lege, dictam subsidij qualitatem non exigit , sed etiam diuitibus ac prouisis debetur H. Tertia est dispositio, quae fiat per ordinatorem fideicommissi, a quo vel ii in
pliciter, vel extantibus masculis excludantur steminae, quas dispo.ra .ir dItari debere,an scilicet huius modi dii Positio aliquid addat dispositioni legis, adeout adimat subsidij neccilitatem, vel potius tanqualia iam usativa dispositionis legalis, ad eius limites cum dicta qualitate intelligi debeat; Et tunc si agitur de dispositione ascendetitis ad faubrem stati natu in genere sine merito vel asse reone personali, qtiamuis non destiat te nentes primam partem, verior tamen ac recepta est altera, ut intelligelida veniat in subsidium iuxta dispositionenia iuris, maiori dubietate remanente, ubi agatur de dispositione transuersalis vel extranei, in qua tamen verius videtur idem quoque dicendum esse l. Quarta est species dispositionis, quae ex liberalitate alicuius, vel ex pluriunia correspectiva & onerosa coituention 6o fiat super dote vel dotali subii dio puel. larum de certo genere, puta de familia vel parentela, dec., ut sunt montes familiarum , qui desuder erecti haben tur, seu
alia: H. de his hoc eodem titi in supplemento.
968쪽
aliae dispositiones ad instar, Et tunc dicta subsidis qualitas neque necessaria Videtur , cum sit etiam species doti, debi. tat iure actionis, iii si lex fundationis vel consuetudo alias suadeat. Quinta demum est species dispositi nis genericae pro puellis incertis de incertis etiam extraneis absque aliquo per
5 I soli ali vel certi generis merito seu aikctione, ut sunt ea subsidia dotalia, quae praestantur per pia loca, vel per pras dispositiones puellis de Ciuitate vel de parochia, dec. Et tunc receptum est subsi-d ij qualitatem necessaria esie, quoniam huiusmodi dispositiones ita telliguntur de puellis pauperibus ac aliunde non
prouisis ex motivo pietatis,ut ita earum
honestati cori sulatur L. Cadente quaestione, an ubi ex lege vel consuetudine certa sumitia taxata sit,
quamuis puella de proprio possideat, ad subsidium admitti non debeat, cui scilicet incumbat onus probationis dictior excessiis vel non excessus; Atque di stinguendum venit inter dotem constitutam vel constituendam , ut hoc secundo casu onus probationis sit puellae dotis constitutionem petentis tanquam pro qualitate, inqlia coiisistit suae intentionis fundam elatam, in altero autem sit illius qui dotem iam constitutam impugnare
vel denegare velit M .Pluribus etiam quaestionibus cadentibus super huiusmodi iubsidijs,illa prae-63 sertim an cautio de restituendo, seu alia qualitas, quae ex pii loci instituto vel disponentis lege generaliter necessaria est in puellis quibus iuxta generalem distributionem detur subsidium, requiratur
in illis, quae ad idem subsidium admitti
debent, ad alicuius certae personae no-ani nationem seu ex alio iure speciali, Et
regulariter verior videtur negatiua , niti iacti circumstantis aliter suadeant N. Quo vero ad secundam supra insinuatam principalem quaestionem, an scilicet huiusmodi dos debita seu constituenda ex dis sitione hominis, implicitam habeat coditionem futuri matrimonij carnalis vel spiritualis, Aut agitur de dispositione illius, in cuius bonis puellae de-
hita sit legitima, cuius loco talis dos iu re l. gati vel alterius dispositionis relictab succedat, Et tunc, Aut expressam com ttinet ccndationem suturi matrimoniI, adeo ut voluntas sit clara, restringatur
autem quaestio ad potestatem ob legitimae fauorem seu priuilegium , per quod omnis coditio vel dilatio aliudque onus reiicitur, de quatenus relicta quantiu
non excedat legitimam, extra contriuersiam est, dotem pure deberi, dictamque conditionem rei 1ci. Vbi vero dos legitimam excedit,tunc intrat quaestio, an onus seu conditio sub stineatur in excessu tantum, vel potius in totum, cuius quaestionis decisio pendere videtur a facti qualitate ac circii 'stat, ti)s, tanquam in quaestione voluntatis , an scilicet ille excessus ex disponentis intentione relictis fuerit in recompensam oneris seu csiditionis, itaut alias relinquendi voluntas desit, necne, tali enim voluntate accedente, non potest scemina, in cuius fauorem ita dispositum est, voluntatem diuidere, sed vel
eam ita q..alificatam in totum acceptare debet, vel eam impugnando , obtinere legitimam liberam ex dispositione legis , quod in eius arbitrio ac electione repositum est O. Si vero talis dispositio patris vel alterius ad legitimam obligati, & cuius loco dos succedat, nullam contineat conditionem expressam, & tunc nulla sui, intelligitur tacita, quamuis dicatur re-65 linqui pro dote , quae ita demonstrati-ue stare videtur tanquam ii e finis, cuia communiter contingentibus foeminarum peculium destinatum est, quamula dispositio legi timae qualitatem excedat, quasi quod disponentis voluntas censenda sit iuris dispositioni accommodata. , eaque sit unifol mis ac indiuidua, ex δε-la tamen iuris praesumptione contraria
probatione vel hortioribus praesumptionibus elidibili. Idque ubi agitur de dis γsitione patris vel alterius ad legitimam obligati,
per ultimam voluntatem, seu alias esse elum sortiti ira post mortem, ade ut Ve-rificetur dicta subrogatio loco legitimς,
secuso. dis .ia. σI hoc tir. γ' in supplemento, acniam sis rit, de matrimonio.
969쪽
67 secus autem ubi agatur de constituti ne vel promissione dotis inter vivos, quando non intret dicta subrogatio loco legitimae, quae non datur viventis, Iunc enim matrimonium dicitur causias natis ac praecisa, adeout sine illius implemento nulla sit exercibilis actio,ideoque receptum est,quod ad effectum ex quendi instrumentum vel aliam obligationem dotis constitutae pro certo ma trimonio, de istius implemento doce: dum sit. Sed si agatur de dispositione extranei, ad nullam legitimam obligati, cuius loco habetur etiam quandoque parens,ubi scilicet propter Statutum simpliciteritaminarum exclusi iuni ipsae habentur
tanquam extraneae, adecui dos non suo
cedat Ioco legitimae, & tunc dispositio de dote praestanda implicitam continet coditionem matrimoni j carnalis vel spiritualis, a quo dos nomen ac essentiam recipit, adeoiit, ut sipra auiaertitur,neque conueniat illis puellis, quae caelibem vitam eligant, ac virginitatem subali. quoquamuis pio S laudabili instituto seruare velint, sine tamen valida & Ω- lemni professione , ex qua spirituale ma trimonium restillat, remanente solum isto casia iure petendi subuentionem pro alimentis, vel ex obligatione alendi resultante a legis dispositione, vel ex Verisimili disponentis voluntate , ita per legem suppleta vel subintellecta P. lila regula super matrimoni j conditione subintelligenda utpote soli iuris praesti mptioni innixa, fallit ubi nedum presse constat de diuersa voluntate , quod scilicet dotis nomen seu vocabuluita demonstrative adiectum sit, potius exec tioni quam substantiae dispositio. aiis,sed etiam ubi coniecturaliter,adeout nulla desuper cadat quaestio iuris,sed tota sit iacti ac voluntatis, an scilicet verbum dotis, substantiae, vel executioni dispositionis adiectum sit, super quo scribentes plures tradunt distinctiones deductas exsormalitate verborum, seu ab unicitate vel pluralitate orationis, aut si disponens mandet interim suppeditari alimenta seu annuum redditum cura similibus, super quibus iuxta confitetum Legistarum vitium, unus alium vanscri-
bendo, nimium se inuoluere videntur; Veritas tamen esse videtur, ut huiusmodi quaestio utpote facti ac volunta is potius quam iuris, certam ac determinatam regulam generalem non recipiat, sed iuxta generalem naturam quaestionuvoluntatis decisio pendeat ex singulorucasuum particularibus ac .ndiuiduis ci cum stantius, ex quibus verisimilem voluntatem desumere erunt partes prudentis iudicis.
Este ius huius inspectionis sent plures, ille praesertim caducationis, vel re- , , spectiuὲ transmissionis conditione non impleta, siue exercitij actionis ante conditionis implementum vel fructuri incidii temporis cum similibus . Tertia est principalis quaestio cadens in huiusmodi dote debita in dispositione hominis, in qua praesupponenda sit
dicta implicita conditio matrimonii, an scilicet intelligatur tantum de matri- 1 monio futuro, vel sussiciat praeteritum, adeout nuptis quoque conueniat, seu per subsequutum matrimonium vivente testat re, & sic post dispositionem, sed ante illius perfectionem ipsa dispositi icesset; id autem apud scribentes inuolutum videtur ob confusionem plurium casuum inter se diuersorum , cum quo rum distinctione planum forte rema
Quare plures casus distinguendo, primus est in dispositione facta per patrem 3 ad fauorem siliae plo eius dote, ipsa
vero filia nubat etiam cum date ex bonis proprijs seu aliunde obtenta,& tunc talis dispositio ei quoque conuenit, neque per matrimonium ce sat, quoniarria pater, ut supra aduertitur, filiam etiam diuitem ac nuptam dotare tenetur, at lite mota implicat, ut ea duplicem dotem habeat, unam propriam, alteram,quam a patre obtinere debet, loco legitimae
vel successionis, ideoque dispositio facta
censetur in coni pensationeni seu executioiaem debiti paterni, ac pro illius taxatiotae, istaque est vera ratio, non autem altera implementi conditionis, qua
aliqui assigilant. Alter casus est eiusdem pateria ς dispositionis ad fauorem filiae, quae deind ab ipso patre uiuente maritata&dota-
970쪽
7 ta suerit, & tuite reoeptum est disposi
fionern cessare ob cessatione illius causae, quae in paterna dispositione ines sciaeensetur, qua nauis non exprimatur, atque in hoc pater dotare obligatus ab aliis disterre videtur,quoniam cum ag tur de debito legali quod necessiri uinia
dicitur, non autem voluntarium, praesumptio cit, quod legatum vel alter Eispositio facta ceti statur animo compensandi. Dissicultate remanente, quando dos postmodum constituta esset minor, an scilicet residuum petatur iure lega-tἴ, vel alterius dispositionis , istaque t nigerara est quaestio , in qua sci Lbentes nimium scitiduntur , Aliquibus affirmantibus , Alijs vero utramque opinionem conciliare conantibus,
cum distinctione deducta ex sormalitate verborum, quasi quod si legatum
stat pro dote, una opinio tenenda sit,secus autem si pro maritanda dec., Quam.
iiis autem opinio assirmativa maiorem auctoritatum calculum habere videatur, adhuc tamen, attento commu-
iii usu ac ratione, probabilior videtur negativa, saepius enim parentes ita disponendo per vitiinam voluntatem, Uta pote cogitantes filiarum maritationemae dotationem post eorum mortem,pinguius prouident, ut ita magis tuti reddantur de nuptiis dgnis, quae ipsis viuentibus facilius obtinentur cum minori dote ob iptius paretatis qualitates, quς frequenter pars dotis esse selent, atque viros dignos cum minori dote ad matrimonium alliciunt. Sive reiecta in omnibus casibus pro ineo sensit damnabili decisione resultante a sermalitate verborum, quae frequentius Notaris esie solen absque eo quod testatores ad unam vel alteram sermula aduertant, reiectaque pariter opinione volentium desuper concurrere desectu potestatis, quod scilicet non possit pater dotem ita disponendo taxatam munuere, cum id vero nullam probabilit iem habere videatur , tanquam quaestio
voluntatis decidenda venit cum ea regula, cum qua generaliter qii aestiones facti ac voluntatis decidendae sunt, ex facti scilicet qualitate ac singulorum c suum particularibus circumstantijs, ex
quibus desumcnda veniat verisimilis te,
Tertius casus est in eo qui puellam nuptam vel aliunde prouisam dotare n5 tenetur, itaui eis obligatio sit selum sub sidiaria, clarius vero in eo qui nullamudotandi obligationem habeat,atque agatur de dispositione generita pro incertis, ut frequenter esse solent ea pia legata vel aliae dispositiones, quae fiunt pro dotali subsidio puellarum Ciuitatis vel
5 parochiae, dec. Et tunc cum, ut supra aduertitur, huiusmodi dispositiones non conueniant nisi pauperibus aliunde non prouisis, utique puellae iam nuptae &dotatae ad eas aspirare non pcsiunt; si vero sunt nuptae sed non dotatae, neque talem virum habeant, qui eas lilat indotatas prouidere teneatur vel possit, tunc in psi-cto iuris, siue in sensiuDD. etiam nuptae huiusmodi dispositionum vel subsidiorum capaces ei se videnriir, quasi quod eadem urgeat ratio pietatis; Verum com munis usus aliter docet, quod scilicet ad huiusmodi subsidia quae in magno numero in Urbe alijsque praesertim magnis Ciuitatibus ex pijs dispositionibus i in
gulis annis distribuuntur, non admittuntur iam nuptae quamuis indigentes, quibus eadem ratio pietatis recto congruat, nisi quando ante tempus distributionis nuptiae de licentia eorumvad quos distributio pertinet, sequeren
Aut vero agitur de dispositione pariter generica ad fauorem incertarum de
certis, in quibus aliqua particularis ra-77 tio urgeat, ut exeuiplificando la frequentius continget tibus, sunt illa dota- Iia subsidia quae per montes familiarunti per consimiles dispositiones destinata sui omnibus puellis de funilia vel parerela, ct tunc secus dicendum videtur, ut eis etiam conueniat, nisi lex fundationis obstet, quasi quod huiusmodi puellae ab instanti earum natiuitatis quoddam ius eum sola conditione futuri matri uror iij acquisijsse videamur, dilata solum executione post implementum conditionis; Potissime vero quia frequenter contingit , quod ob maiorem numerum puellarum , quam ait gnati redditus serant, seruando inter eas supi 1 insinuatum ordinem maioris aerati, vel maioris proximitatis, aliqua bus l lienittar ta