장음표시 사용
971쪽
subsidij ad earum seuorem , ideoque co nelidae non sint interim viduitatem pati, ac propterea usus docet, quod hoc ius vel spes pro tempore quo maturabit, ab initio in dotem vel eius partem comstituitur.
Aut agitur de legato vel altera dispo sitione dotis ad fauorem certae ac dete minatae persenae, proprio Sappellativo nomine seu etiam incertae ac nomino του collectivo, sed intuitu alterius persen; certae ac determinatae, puta ad fauorem unius vel plurium filiarum alicuius pro-Prio ac appellativo nomine designati,&tunc si mulier de tempore testameti erat nupta & congrue dotata, idque testat xi seu disponenti cognitum erat, receptum videtur dispositionem ei non con-Menire , nisi quatenus contingat ulteri res nuptias de futuro contrahi debem , quibus, non autem iam contractis dispositio conuenit, secus autem si sit nupta, sed non congrue dotata, cum tunc non ἐncongruat dotem etiam post contractu matrimonium costitui vel suppleri; Nulli autem vel nimium rari sunt casus huiusmodi quaestionis,quae utpote facti & voluntatis magis quam iuris, pro qualitate magis decidenda est. Si vero de tempore testameti vel etiapostea, ipso tamen testatore vivente sed 9 ignorante, nuptiae contractie.sint,adem Vt de tempore quo dispositio periecti nem recipit, puella iam nupta sit, tunc plum; desuper habentur opiniones; una eri affrinatiua triplici rationi innixae , vel stilicEt, quod pro dispositione consequenda sussiciat conditionem quandocumque impleri , Vel quia ubi certus esse tus attenditur, curandum non est, an ille praecedat vel sequatur Vel dema quia matrimonium non est causa extinctiva, sed potius productiva dotis, idemque cesset contraria ratio extinctae seu cessantu causae legandit, Ea vero quae habemus in iure de tempore limitato, pr eedunt ubi illud adiectum est causa liamitandi seu extinguendi obligationem,
non autem causa eam perscitat vel exequendi; Alia etiam militante ratione.
per aliquos assignari solita, quod quamuis talis dispositio adhuc imperfecta &reuocabilis nullum tribuat sormale iusLd solam spem, adhuc tamen ob istas o
puella facilius ac dignius collocari PO test. Altera est opinio praecedenti de dire. dio contraria, ta simpliciter negari L ex ratione cesialitis caulae legandi, stu si uitis finis ob quem dispositio facta . sit, quodque dicta ratio, ut inatrimoniust potius causa productiua dotis qua ii extinctiva, congruat solum patri, qui dotare tenetur filiam quamuis. Duprauia ct dotatam. Tertia est opinio distinguens, an dispositio concepta esset in futuro vel in subiunctivo, ut hoc secundo casu con- neniat etiam nuptis, sectis autem pri
Verius autem videtur istam quaestionem, utpote facti dc ambiguae voluntatis , potius quam iuris, certam ac determinatam non recipere decisionem , sed eam pendere ex facti qualitate ac circussantius, verisimilem disponentis voluntatem probantibus , ideoque formulas verborum seu qualitatem personarua , tam disponentium quam eorum cu quibus dispositio liat cum alijs ponderationibus vel distinctioitibus desuper pou derari solitis, attendi debere iuxta singulorum casuum qualitat in , eo modia quo tu materia fideicommissaria seu generaliter aliarum ultimarum volutatum habemus circa praesuniptiones Sconiecturas, quas frequens praxis docet, in uno casu admitti ac sui scientes reputari, in altero autem easdem imo maiores
reluci ae inscilicientes esse. Sub hac eadem qus stione altera cadit inspectio, an scilicet huiusmodi dispositiones implicitam habentes nuptiarumis conditionem, conueniant etiam secundis seu ulterioribus nuptijs, vel tantum to primis; Et quamuis aliqui rigorose ad primas tantum k restringant ex regula, quod dispositio consumitur in prima a
vice seu primo actu, Alij vero simpliciter teneant, quod omnibus coii ueniat,
Atque alii distinguant, an primum m triniolatum esset solum ratum S iasi consumatum, cum alijs ponderationibus desii per haberi solitis ; Verius tamen vid et ut ut dicendum sit idem, quod sapiae insinuatum est, ista scilicEt utpote quaestionem potius voluntatis ac facti quam iuris ex iacti qualitate pro iudicis pru-
972쪽
denti beninue regulato arbitrio decide dam ese Q. Quartan si pra insinuata principalis
quaestio cadens in huiusniudi dotibus e c boininis dispositione debitis, an scilicet dispositio conueniat utrique , vel gi potius viii & non alteri matrimonio, quia nempe relicta pro nuptiis carnalibus, non conueniat spiritualibus, vel econtra, cum praesupposito tamen, quod nulla urgeat in disponente dotandi obligatio, cum tunc incongruum sit de illius voluntate quaerere, quaudo necessitas eu. quamuis inuitum impellat, sed quod agatur de dispositione mere voluntaria- , adeo ut tota sit quaestio voluntatis ; Et tunc, Aut voluntas est clare & expressEli mirata ad unam matrimonis speciem, ct si est pro spirituali, extra controuersia remanet, carnali non conuenire; Ubi vero econuerso ad carnale restricta est , aliqui credunt, ut fauore vitae religi sae seu matrimoni j spiritualis talis rella, etio pro non scripta haberi debeat, idemque pro spirituali etiam matrimonio debeatur illa dos, quae pro solo carnali relicta est.
Quinimo, ut etiam in casu discretiunquod scilicet disponens de utroque matrimonio cogitando, pro carnali maiorem, pro spirituali autem minorem dotem relinquar, ut adhuc ex eadem ratione, spreto disponentis iudicio , maior summa debita sit contrahenti illud matrimonium , cui minor as lignata est. Contrarium vero in casu expressaeae
certae voluntatis omnino verius ac receptum est, quoties non constaret ex irrationabili Religionis ac vitae spiritualis odio ita dispositum esse,quamuis per diς
ponentem non assignaretur congrua ratio, cur magis unum quam alterum matrimonium desiderauerit , cum in dubio patius congrua ratio seu honestus finis quam dictum irrationabile odium praesumi debeat , Idque in casu quo agatur
de restrictione ad unam tantum matrimoni j speciem, ubi vero de utroque sed . discretiue ut supra dispositum est, altera
urget congrua ratio minoris dotis quae pro uno magis,quam pro altero de communi usu requiritur, atque tunc ex stip-ς . de Mi o i, a in suppli Mo, hoc ista s
plenda disponentis voluntate rem pes eligentem vitam spiritualem aliunde n5 prouisam supplementum peti poteri t. Restringitur ergo quaestio, ubi agatur de voluntate ambigua , ac non omnitio certa & expressa, quia nempe sim.pliciter dictum sit pro dote, siue pro collocatione puellae, M. Et tunc licet scribentes nimium variando insistant in verborum formalitatibus , &an dispositio concepta sit lingua latina vel materna quae respective simplicem, vel duplicem habeat significationem, cum alijs considerationibus desuper fieri solitis, attamen verius est
istam pariter dici quaestionem potius f eti dc voluntatis 'quam iuris, ideoque pari sermiter pro facti qualitat ut supra
dictum est decidenda, constituta regula generali in dubio attendenda, quoties
contraria non urgeant limitationen
suadentia, vidissetio utrique mari
monio conueniat. Pro diuersa autem oluntate regulanda, quoties agitur de dispositionibus generalibus pro incertis de incertis,sitis deserendum videtur quantitati ad hunc essectum destinatae, quae uni & ton ait
ri matrimonio congruat, quoms ex lege pij loci distributionem facere debetis diuersa sit unius ae alterius subsidi j summa, idque disponenti innotescat. Ubi vero agitur de dispositione pro certis personis, stili etiam pro incertis de certis, & cum quibus aliqua particu laris ratio sanguinis vel dilectionis aut
decoris concurrat, & tunc quoties MLqua non urgeat ratio, Vel DCn urgeaut
coniectiirae Ob quas magis unam qua alteram matrimonii speciem disse nens desiderauerit, magis de plano dicta regula intrat ; Si vero quantitas contraria adminiculum praestet, quia nenare viris& non alijs nuptius magis congrua sit, adhuc tamen referendo potius di postitionem ad illarum verisimile praesuppositum, quam ad praeciam taliationem , resi innatum no videtur iudicis arbitria ex illa maiori summa quae pro uno matrimonio destinata sit applicari summa minorem alteri congruam, quasi quod in disponentis intentione principaliter suerit
973쪽
suerit ipsim personae prouisio in genere
magis quim unus vel alter modus, firmo tamen remanente dicto assumpto,ut de super certa & determinata regula dari
non possit, sed totum pendeat ex singularium vel indiuiduorum casuum qualitate & circumstanti js R. Quinta demum est principalis quaestio cadens super huiusmodi dote debita seu constitueta ex dispositione hominis,
circa alias conditiones quae ultra explicitam vel implicitam unius, vel alterius
matrimo iiij ad ijciantur. Sub ista quaestione non cadit materia prohibitae conditionis inducentis viduitatem , quoniam eo ipso quod datur dis. positio pro dote, implicitam continetat ut supra coditionem matrimonij ca natis vel spiritualis, sine quo dos non datur, ac propterea ea quae in iure habentur de prohibita conditione viduitatis , extranea videntur ab hac materia
dotali, sed potius alijs dispositionibus
Et nihilominus, ut in sua matrim niali materia, ac etiam alibi aduertitur, ea quae in iure ciuili super dicta viduit M prohibita habentur, scholasticorum pabulum hodie remanent potius quam 83 occupatio forensium, quoniam rari iacserte nulli sint casus, in quibus ad prδ' xim reducatur illa irrationabilis vel odiosa prohibitio, quae honesto vel meliori fine denudata ad hunc esse bim requiritur , dum adesse potest ille finis libatus qui apud catholicos honestus , ccommendabilis est, quamuis apud et lini. cos iuris ciuilis auctores in honestus , ac damnabilis esset,atque in dubio praesumptio pro dicti honestate urget. Et quamuis aliqui, etiam in hac dic positione pro dote, quae matrimoni, implicitam conditionem habet, ponderent dari casum viduitatis ob restrictionem ad voam speciem matrimonij spiritualis,
per quam vere inducitur viduitas a iureia ciuili prohibita attamen attenta dis metione iuris canonici, in foro etiam laicali ubique apud catholicos recepta, huiusmodi consideratio omnino exulat. Sive etiam eadem consideratio cadat ratione temporis certi vel incerti in cλλ δεα bis dissi ii. Me ris. latim in sunt
ditione positi, quod adeo in Iongum
protrahi potest, ut omnimodam viduitatem in legataria inducat,ut praesertim
84 exempli sicari solet, quando in conditione positum est tempus vitae seu moritis terti j, qui tandiu vivere potest, ut legatariae superuiuendo, istam cogat ad
patiendam viduitatem, Attamen adhuc rarum est in foro ad praxim deduci ea quae circa dictam viduitatem irrationabiliter prohibitam per ius ciuile disposita sunt, cum dicta conditio rationis sementum habere possit, non grauandi scilicet personam magis dilectim ad dotandum personam minus; dilectam pro tempore quo illa vivat, sed dirigendi
gravamen in eius extraneum haeredoria
iure cuiusda particularis substitutionis, dum huiusmodi quaestiones supponimus in disponente ex liberalitate , qui dotandi legalem obligatione non habeat,quoianiam qui nihil relinquere potest, noria videtur prohibendus relinquere sub aliqua conditione incerta, non inuitatiua tamen ad peccatum vel turpitudinem , dum ut supra aduertitur, etiam ista spes
alicuius est aestimationis, atque puellae aliundὰ dotandae dignius matrimonium facilitat, cum similibus casibus, in quibus temporis conditio vel dilatio alium honestum vel rati abilem finem habe
Quare, ut in dicta sua matrimoniali
materia, ac etiam alibi aduertitur, a s ro pene iam exulante disinsitione iuris ciuilis circa huiusmodi viduitatis prohibitionem, eiusdem fori quaestiones restringi videntur ad matrimoni j libertatem conseruandam; ideoque dissicultas 8s cadere solet, ubi conditio importaret
arctationem ad certam personam, vel ad certum locum, seu ad certum modum is
adeout per huiusmodi restrictionem ma trimonij libertas restricta vel sublata r maneat, quia nempe disponens mandet dotem puellae praestari, quatenus pers*na ipsi disponenti visae,seu in certo loco,
aut ni Picuius consensu, ct non alias
nubat In hoc autem, ut aduertitur in dicta
sua materia matrimoniali, cui magis qua huic dotali liac inspectio congruit m dote D d d d d d 1 Aut
974쪽
Aut agitur de illo , qui de iure dotandi
obligationem habet . adecut inuitus vi. uens, vel mortuus in eius haerede in D. nis repraesent tus, ad id cogi valeat, Aut vero de voluntarie atque ex liberalitate
disponentei Primoc fu inanis est haec εο inspectio, dum absque necessitate re. currendi ad magis odibile sundamentit, ut conditiones reiici seu pro no scriptis haberi debeant, dotanda ipsius dispositionis substanti in negligendo, suurno ius vel actionem ex legis beneficio competentem exercere potest, perinde ac si talis dispositio non adesset. In altero autem casu voluntarie disponentis, quicquid scribentes varient, probabilius magisque receptum videtur
87 ut procedendum sit cum distinctione, an scilicet conditio adiecta sit per viam poenae patiendae in bonis propriis, vel
etiam per viam priuationis iuris iam perfecte quaesiti, cum haec priuatio ps nae speciem redolere videtur, ita ut implementum sit motale, seu poenale, Vel
potius per viam conditionis inuitatiuae ad lucrum, quo non obtento,puellae non pretiudicetur in proprio patrimonio, neque eius conditio deterior fieri dicatur, ut primo casu conditio tanquam impeditiua libertatis matrimoniJ, turpis ac pro non scripta habenda sit, seu requiratur dolosa contrauentio non de ficili conuincibilis, secus autem in secundo , ad instar illius distinctionis quam inter modalem & conditionalem dispositione generaliter habemus in materia ultima
Verum etiam isto secundo casu cum eorum subtilitatibus nihil certum vel pacificum scribentes in iure relinquendo,
puellis quamuis contrauenientibus, vel conditionem non adimplentibus, consu. 28 lere solent cum remedio restitutionis in integrum ratione minoris aetatis, vel
imbecillitatis sexus, seu alias ex clausula generali, mibi,ut particulariter indicta sua matrimoniali materia, cui, Vt insinuatum est, haec inspectio congruit, magis quain huic dotali, in qua occasi naliter seu incidenter de hoc agi solet,
ideoque ad eam recurrendum est.
Remanentibus in hoc proposito spo-
itta etiam potestate valida adi 'itai lin. iusmodi conditiones alius quaestioni,nvoluntatis, praesertim circa tempus vesaetatem ipsius puellae nubendae,an scilicet 89 pro consilio magis quam pro iussu seu praecepto id adiectum sit,sive an adiectust substantiae dispotitionis, vel potius
executioni, seu an potius in gratiam, quam graua meta, super quibus ac similibus quamuis scribetes nimium se inuoluant circa applicationem theoricae generalis, quae cum dicta distinctione est
certa. Attamen,ut in eadem matrim
niali materia aduertitur,isto casu dicendum venit idem, quod pluries supra,viscilicet tanquam in quaestione voluntaris ac facti potius quam iuris,non de iacili dari valeat certa generalis regula seu decisio, quae particularis ac respective diuersa sit pro facti particulari qualitate, ac singulorum casuum indiuiduis ci
dote cinmmenda seu extrahenda ex
riam Autu res quae C. comnium de legat.
OV muta in bonis, quae restitutioni sta
sideicommisso subiecta sunt lex alienationem prohibeat, metis vero ubi ipsius legis prohibitioni, illa quoque ito-9Q minis accedat, Attamen ubi puellarum honestati cum dotali subsidio alias consultum non est cum bonis ipsarum vel eorum quorum prior dotandi obligatio sit quam ordinatoris fideicommissi, i prouidit ut dicta prohibitione n .in O
stante, ille qui ndeicommissi possessor
est, ad dotem costituendam cogi valeat, seu quod huiusnodi actum necessarium voluntarie etiam explere possit,quoniam posita necessitate , huic magis quania voluntati, reserendus veniat actius ; Li--t enim in stricta littera legis ita caurii sit tauore tantum filiarum primi gradus, si seu aliarum descendentium,quae Pr malocum seu gradum occupent, adeout eis legitimae detractio competat, unde Pr pterea plures legis litterae inhaerentes, ad huiusmodi personas hoc ius restringant,
Attamen ex magis communi DD. sensu serusT, ibidem, hoc est sub tit. de matrin is, Cr is supplemeno ioc eodem tili
975쪽
Brus re pit, ut conueniat quibustum. 92 que fideicommittentis descendentibus, siue sint paterni, siue materni lateris in infinitum, cum ibio ordine, qui per legem in dotationis onere ut sit pra pre- scriptus habetur, ut scilicet prius alaen-93 dentium lateris paterni obligatio es debeat, quam sit matris, aliorum tu ascendentium per hoc latus, dicto iure seu beneficio denegato in i deicommisis sis,quae per transuersales,multoque in gis per extraneos ordinata sint V. Prout quamuis antiquiores scribentes, quibus etiam moderni scholastici adbaerere solent,plures restrictiones etiain descendentibus tradant, puta an tales o se descenderes de tempore ordinati fidei - 'commissi natae vel conceptae sint fue anearum parens ex fideicommissaria haereditate legitimam aliasque detractiones habuerit a consumpserat &z,attaine aibro haec exulare videntur, atque indistincta receptum est, ut posita descen- sua qualitate, iuncti cum altera subsidii, adeout aliis puellae consultum non sit,indefinite recepta sit regula pro compete tia huius benefici j, od non latum le-,6 gitimis de naturalibus, sed etiam natu. ratibus tantum conceditur,ac non solum ubi generica alienationis prohibitio legis vel hominIs accedat, sed etiam ubis illa sit indiuidua, quod scilicet nequo ex causa dotis alienatio stii extractio si ri valeat, quoniam ob deficien Iem potestatem priuatorum derogandi per eius dispositiones ij, quae per legem deman. data sint, tali prohibitione babita pro non scripta, idem beneficium competit, quod tamen in dote restituenda non ita de iacili in puncto iuris recipi edum videtur, ut intra quando de dote restitue-da agitur.
Quinimo etiamsi fideicommissi ordi. nator se conssirmando iuris dispositioni, taleque onus agnoscendo, prouidum ac 98 de iure potius commendabile adijciat consilium, ut ex fructibus magis quam ex bonis i ii sorte huiusmodi dotatio fitari debeat, quod ubi commode impleri potest per legem quoque praecipitur , quamuis ipse disponens non dem daret)
v. De his M alvs ad totam hanc materiam Auth, res quae pertinentibus ut infra disti Q. cui F r. seqq. D. IAI. hoc eodem tit,
attamen ubi id commode sequi non potest, cum subiecti materia non patiatur dilationem ob periculum honestatis, de quia puella in aetate nilptijs de more regionis congrua ad viduitatem patienda cogenda non est, adhuc istud consilium quamuis prudens & alias commendabile Lerni potest, attributa ipsi disponentiticultate grauandi fideicommissi posse
forem ad reintegradam extractam proprietatem cum illis suturis fructibus,qui alias, quando dilatio pateretur, pro tali dote cumulari debuissent,dummodo tamen desiper particularis ac expressa accedat prouisio, qua cessante illam lex supplet. Sive ubi testator descendentium d rationi prouideat cum tali semma, quae eo tempore spectato, congrua de hones; sta sit, adhuc tamen si tractu temporis
incongrua remaneat, eius iudicio neglecto, extrahi potest totum id, quod ad congruam consti tuendam necessiarium est. Quod adeo extenditur, ut etiam si addictam congruam costituendam totum ibo sideicommissum sit necessarium, illud totum euerti valeat; Quod tamen recipiendum est quatenus alijs aequalis gradus cum ips4 immina ad fidei comissum
vocatis non praeiudicetur, non autem ut
aliorum portiones λbsorbeat, siue quod ita obtineat plus quam obtinere deberet si esset masculus, ideoque tunc aliud praetendere non potest uisi virilem atte-to tempore dotationis, deout mors ali rum decedentium medio tempore inter fideicommissi aperturam, & casum d rationis, ipsi quoque ideminae dotandae suffragetur. Ampliatur etiam di regula vi procedat nedum pro dote matrimoni; carnalis , de quo lex loquitur,sed etiam proto In illa matrimoni j spiritualis ;QuinimonE dum pro ea quantitate quae sub titulo dotis viro,vel respective Monasterio danda est, sed etiam pro aliss appendi. rijs ac expensis, quae de more regionis seu alias ex iacti qualitate necessariae sint, non ex sola necessitate natu rae, sed ex illa congruentiae ac honestatis, cum
976쪽
totum dieatur d M, quod praesertim docet praxis iii dote pro morimonio spirituali, quod pro Monasteriolum via vel qualitate, quandoque plus impori re solatii appenditiae ac exmiliae,quam id quod sub nonii ne dotis Moliasterio datur, Quinimo & ille annuus vel memstri ius vitalirius redditus, qui ex tolerata per Ecclesiam consuetudine monialibus assignari ibi et pro subuentione in extraordinarijs Occurrentijs,quibus Monasterium saltem non ita commode prouidere solet.
Dubitatur autem, an eadem regula ,
procedat tam in fidei commissis uuiue sali, quam etiam in particulari, magis
roa autem receptu est indesinito in utroque procedere, remanente quaestione
ordinis, An scilicet prius discutiendum
sit uniuersale, quam particulare, nimiumque probabilis videtur assii mativa super obseruantia dicti ordinis, qui etiam in ipsiusmet fideicommissi uniuersalis seu roa alias unici bonis adhibendus videtur, ut prius bona minus pietiosa huiusui di dotibus applicari debeant, quam In gis pretiosa vel conspicua,se i ad quae te, stator aliquam particularem habuerit affectionem pro eorum conseruatione.
Ρrout seb quaestione est, an procedat tam in fideicommissis ordinatis per vitia
viam voluntatem, quam etiam contractum ; Et quamuis generaliter pro actin regula recepta sit assirmativa, adhuc
tamen quando ageretur de contractu reciproco de correspectivo ac de imminia diuersae lineae, dicta regula suas pati videtur dissicultates,seu aliquas recipit distinctiones. Procedit item regula, siue agatur de fideicommissis regularibus, siue etiam de primogenituris de maioratibus subios fideicommissorum etiam vocabulo ac di*ositione regulariter venientibus, notamen in Maioratibus Hispaniarum ex illius regionis particulaei ibus legibus vel moribus diuersam naturam habentibus, atque ab alijs primogenituris de Maioratibus in pluribus diuersificantibus, praesertim vero in hac specie. Adeoq; dicta regula extensa est, quod non solum recepta sit pro prima dote , quae theminis descendentibus constitumios d sit, sed etiam pro secunda vel alia pro alijs nuptus, quatenus prima suae culpa consumpta sit; Ac etiam procedat
non solum pro puellis nubendis, sed etiapro iam nuptis absque congrua dote,quet
post contractum etiam matrimonium
peti potest. Et quod magis, in aliquorum sensu ,
non tamen probabili, quamuis forse recepto, ut etiam pro dote vel dotis ause IOZ mento per masculos descendentes cinstituendo earum uxoribus, quibus rati ne inaequalitatis dotem augere c6gruat,
eadem regula extendatur, quod tamen non ita generaliter recipiedum videtur,
sed solum in casu quo tales circumsutiae accedant ac verisimilis ipsius fideicommittetitis voluntas assistat.
Atque nedum pro sorte principali
dotis eiusque appendi iijs ut supra, bona
fidei commissaria affecta sunt, sed etiam rox pro ipsius dotis non solutae usuris se intersurijs, quod respectu ipsius fideic missarii dotantis seu dotare negligentis,
postquam in mora constitutus est, re procedit, dummodo bouorum substantia in sorte detrimentum non patiatur , respectu vero succetaris independenter iure suo venientis pro fructibus vel im, tersurijs de tempore pr decessoris decursis, id satis durum videtur, Verum adhuc forte magis receptum , quotiea collusionis vel postiuae negligentiae ratio non aduersetur, cum eo tamen aequi
latiuo temper mento, ut pro huiusmodi fructibus uue decursis siue currentibu diminutionem pati non debeant bonao
in sorte princi di, ideoque in Deo dicterium volitat, sors ex serte, de fructus ex fructibus, quod etiam quandoque pro facti qualitate limitationem recipere solet, ut etiam fructibus ipsa seracta sit. Sub generica vero obligatione bon rum facta per dotantem, qui fidei com- 169 missi possessor esset, quatenus bonulibera non suppetant, undE propterea ex hoc legis beneficio ad fideicommissaria detur actio, fideicommissaria quoq; a sub dicta generali obligatione inesse cen.
sentur, ideoque idem procellus executi. uus, qui super bonis liberis dotantis c&petet et, super istis quoque concedendus vertit, quasi quod ita sublato per legem obstaculo ex fidei commissaria qualitate resultate, bona censeantur ad huncine tum delibero patrimonio ,
977쪽
Vbi vero fideic issum ab astendente ordinatum inter plures lineas seu o lonnellos diuisum sit, sub quaestione re-rio manet, an foeminae descendentes per unam lineam seu colonnellum hoc bene
fictu obtinere valeant in bonis in aliaritalineam seu colonnesium obuentis, , ct regula videtur negativa, limitanta vero distingueda ex facti qualitate de ciri cum stantijs ; Extra controuersiam tamen est idem beneficium competere ad ea bona, quae ex sui origine ad aliam ii neam seu portionem spe finita,ex illius desectu obuenerunt in parentem , seu lineam sceminae dotandae, cum ita post sequutam coiblidationem cesset portionum seu linearum distinctio, quae tunc habeatur pro unica portione. Non negatur autem, quod in praemi sis alijsque ampliationilvis per scribentes tradi solitis huius legis dispositio so aia te praeter eius intentionem nimiunia extensa sit, quodque aliquae extensiones euidentem habeant rationis repugnantiam, praesertim vero ubi ipsiux fidei committentis specialis prohibitio atque
in contrarium declarata voluntas accedat, dum cum claro aequivoco applica
tur ulterioribus descendentibus ea quae patri quoad filias primi gradus discretiita ad alios ascendentes in iure dispos o sunt, Uerum ex supra insinuata leg
Iis facultatis insos icitate, reeipere oportet id quod maiores tradiderunt vel re ceperunt, quamuis repugnet ratio, cuiua repugnantia magis concurrit in. illis ex
tensionibus, quae ut inta doti restituen dae traditae sunt. Super huius etenim legis ratione 6-tis variarunt scribentes, aliquibus, minori tamen sequela id generaliter re- arx serentibus illi Reipublicae fauori, qui generaliter in se inarum dotationec; sideratur pro humani generis inultiplicatione, ac Reipublicae augmento, sed rarum congrua est haec ratio, sireque etiori calculo merito reiecta . quoniam, illa indefinit. adaptanda esset omnibuς fideicommissis tam ascendentium quam collateralium vel extraneorum,& tamen contrarium est absque dubio receptunia. ut supra, ut solis desceudentibus hochenelicium competat in bonis ascende
Altera est ratio aliquam maiorem habbens sequelam deducta ex verisimili fi-d committentis voluntate, quod scilicet si viveret verisimiliter id vellet, ut de iidentes de eius sanguine congrue collocari deberent pro eius memoriae
Ista ratio non incongrua dici potest , quando patrimonij vires ita patiantur, quod sine notabili violatione voluntatis testatoris id ad normam elua verisimilis intentionis practicari valeat, nullatenus tamen adaptabilis omnimodae eversioni, cui ut supra serus recepit locum quoque in suis casibus dari post multo vero minus, ubi specialis ac indiuidua prohibi
tio, atque in contrarium declarata voluntas accedat, quam tamen lex spernit, cum impossibile sit dare praesumptione, quae certae ac expressae verit tu praeua-1rat In ordine autem ad dotem restituendam uxoribus descendentium, de qua infra, aliqui dictam rationem verisimilis voluntatis quoq, assignant, quasi quod da testator desiderauit in grauato alijsque substitutis propagationem & lineae conseruationem, ita eos inuitasse vide tur ad matrimonium, quod licet possit, non tamen contrahi sellat sine dote, qua proinde assecurare oportet i Uerum illa ratio magis incongruae est doti restitue-dae, vel quia congruere deberet omnibui fideicomniissu tractam successi iurano habeatibus, quamuis. collaretalium vel extraneorsi, cumin omnibuS aeque procedat, vel quiadicti praesumptio cesset
ex contraria veritate ut supra. Vel fortius quia minori commisera
tione di a est mulier, quae dotem pocsessori fideicommissi tribuat, quam sit eius filia vel descendens , dum prima re- ω sibi consulere potest absque limus beata neficij neces latare, dando dotem in specie dii spationi non subiectam, vel
sibi cauendo de inuestimeneo quantitatis,ac etiam quia loeminae descendentes, quae dotis constitutionem petunt, iaci situm habent maiorem qualitatem, quoasint de sanguine testatoris, eiusque verisimilem dilectionem habeant, red etiam. quia si eiGnt masculi, deberent ad suo caestionem admitti, ideoque subest alter ratio compensationis seu praemij excI sionis, quae omnia cessan t in muliere ex, et: tranea, cui dos restituenda sit
978쪽
Tertia est rat; o aliquam maiorem haberis probabilitatem, magisque minuniter recepta legalis necessitatis, ascendens iideicommissi ordinator u viueret premeretur, acetiam quia dotandi obligatio, quae ascendentibus incum bit,utpotὰ sanguinis rationi innixa,realis videtur cum ipsis bonis ad successores transmisibilis, ut sipra occasione dotis debitae ex dispositione legis aduertitur,ctob quam rationem receptum est. hoc beneficium in bonis ascendentis non autem transuersalis procedete .
Quoad dotes constituendas ipsis descendentibus &de sanguine testatoris, ista ratio aliquam habet probabilitatem,
non tamen accedente dicta in contrariudeclarata voluntate quoad insinuatania ampliationem euertendi totum fideico. in iliam, vel notabilem eius partem, ubi totum vel in notabili parte ad c ruam constituendam necellarium esset, quoniam ii ille viveret ac pulsaretur, utique cogi non posset ad se suamque posteritatem omnino depauperandam, ut unam
et aliquas f sminas prouideat, sed solum
cogendus veniret ad eam congruamis, quae attento patrimonio debita esset.
Omnino autem inadaptabilis et diacta ratio doti restitu edat extraneae uxoripsssentiris fidei commissi, Tum ob veri , , similiter deficientem voluntatem, ut ob extraneae mulieris prouisionem propria proles ac descendentia denudanda sit ; Tum etiam quia excepto patre, viteriores ascendentes, praesertim vero illiniaterni lateris cogi non possent ad iaciendam illam donationem propter nuptias , quae pro dotis assecuratiosi e per
patrem fieri debet; Et nihilominus etiadici e obligationis ratione vigente, adhuc ratio incongrua est, Gim eatenus ducta obligatio procedat, quatenus ipsi patri , vel alteri ascendenti, a quo donatio vel dotis assi curatio, petatur, ipsa dos soluatur, vel filio de eius iussu, & constatis quenter si viveret di cogeretur, suae indemnitati prouidere posset, tute inuestiendo dotem sibi tradendam, adeout eius patrimonium nullam diminutione
patiatur. Et propterea quamuis ex magis communi nostrorum maiorum traditio te inii 5 toro sub eiusdem traditionis coeca fido certam sit hanc legalem obligatio-
nem bonorum fideicommissariorum ita
procedere pro dote constituenda ac pro restituenda cum ulteriori extensione , III quamuis extranea mulier dotans fideicommisti ac incompetetiae detracti O- num cenam scientiam haberet, Quinimo quod magis,ac mirabit quamui, c5stituta dote in quautitate , conuenturi
ii 8 esset de illius inuestimento in bona stabilia vel aequipollentia,' deinde vero neglecta cautela, libere ac dissipationi
subiecta tradita esset, attamen id reuera nullum rationis somentum habere vi
Nisi consideretur pro ratione,quς intellectum captiuare valeat, quod telian-
119 di facultas, multo vero magis illa C dinandi perpetua & successua fideicommissa proueniat a Bla inuentione seu benignitate iuris positivi praeter forte
naturalem rationem, quodque propterea, id quod sine ratione ex legis placi torro statutum est, ex eodem placito sine ratione certis casibus tollatur, dum fauore dotis restituendae seu uxoris de edentis id ampliatum est etiam ad lucrii. dotale, quod alicubi donatio propter nuptias oc alicubi anteptatum dicitur, cui nulla ex dictis rationibus congruere potest. Plures vero limitationes dicta regula patitur, di tu quibus hoc beneficium re-ipective doti constituendae vel restitue-dae denegatur, quarum limitationum potissima ac principalis est, quoties alias consultum esse valeat, cum receptum sit 1ii istud esse beneficium seu remediunt vere sublidiarium, quatenus alia bon libera non suppetant, cum quibus consultum esse possit. Idque adeo verum, quod quamuis ip sius fideicommissi ordinatoris express
i Σ1 dispositio accedat, adhuc tamen ut supra insinuatum est, ex magis commi ni & recepta sententia recipiendum est, quatenus non sit aliundE confultum auli mites dispositionis legalis, cui censetur si iam accommodare voluisse, nisi agatur de speciali prouisione ad filiorem certae ac determi na tae persenae appellativo nomine explicatae, cui personalis assectionis ratio congruat, ideoque si extantii 13 bus aliis bonis liberis, vel non praeaia corum discussione ad bonorum fideic misiariorum alleuationem seu asilan
979쪽
ilonem procedatur, actus remanet inualidus.
Nullis autem in sero super praemissis
hodie cadentibus quaestionibus, istae re-itringuntur potius ad factum quam ad ius, quando scilicet bona libera adest dicantur, vel pro extantibus habenda sint, decumam in cunibat onus id probare , an scilicet mulieri petenti dotem constitui vel restitui ex fidei commisso
Probare negativam, vel fideicommissario id recusanti probare astirmativam. Super hoc autem onere probationis nimis variatum est inter scriberes,adeo-
χψ ut quinque diuerst opiniones desuper
Carcumferri videantur, probabilior aut Cm , atque in Romana Curia receptata
opinio eit, ut probatio indefinite incubat ei qui actoris persena gerit; Si enim
mulier agendo , dotem constitui vel restitui petita fideicommissis, ipsa premitur onere probandi qualitatem subsidii
taliqi iam suae intentionis fundamentum α conditionem sine qua non competit actio ; Econuerso autem si agatur de d te iam citra vitium attentatorum, vel collusionis constituta vel restituta, undesideicommissarius impugnando actum, ac Praetendendo illum inualidum ob exi. stentiam bonorum liberorum , vindicare velit bona distracta vel assignata, de tunc ipse dictam existentiam probare tenetur, cum in dubio praesumptio sit
pro validitate actus. Dissicultas autem cadere silet quando constitutae vel restituendae dotis emtracti o facta non esset per viam naturalis ac verae alienationis bonorum , quae
de facto a fideicommisso dismembrata r ας sint, sed per alienationem fictam seu
impropriam, qualis praesertim dicitur illa, quae resultat ab impositione censis vel annui redditus ex causa dotis ad foliorem mulieris vel alterius, cum dos in hac cestiali materia id peculiare habeat, vi sine forma pecuniae numeratae alias necessaria,census valide creari possit pro credito dotali, Et tunc sequuto iam ac periecto contractu, di multo magis si essecta sortiri coepit cum aliqua seluti
a 25 nes ructuum, quantuis spectata forma iudicij, mulier vel alter creditor petem do a fideicommissario i uctus cessis pro tempore decursos, dicatur actor, attanae si iideicommissarius conuentus excipiat
de indebita impositione ob existentiam
bonorum liberorum, partes aetoris pctius in hoc promitto gerere dicitur,cii creditor intentionem iam bene fiandata habeat in ipsa impositione; Ubi enit 1Σ actor suam actionem iam bene sundauit,teus autem illam elidere velit cum exceptione, istam bene fundare tenetur, atque in ea partes actoris gerit.
Quae autem seu qualia esse debeant
bona libera, vi eorum existentia hoc beneficium seu remedium cessare faciat, saepe in foro controuerti selet, cum casus id frequenter praebeat, praesertim ubita S agitur de dure resti tuenda, quia scilicet adsint quidem bona libera, sed intricata Sc non facilis assequutionis, puta
quia penes tertios, aut extra Principatu, vel prouinciam, cum similibus, quo casu magis receptum est mulierem non reneri ea excutere, neque desuper in hoc proposito requiri illam rigorosam ac iro formalem excussione ita, quae requiritur in alijs casibus, in quibus illa praecise ac pro fornia demandata est, sed sufficere diligentias tales quales prudentis
Quod tamen magis largξ ac benigno
interponendum videtur ad fauore puellae descendentis testatoris cCntendentis de dote constituenda , quam zxtraneaea uxoris viri pariter descendentis agentis de restitutione, Tum quia, ut supra, maiorem rationem ac probabilitates in habet prima mulier, quae maiori coin- miseratione digna est, quam altera, quae sibi praecauere poterat, Tum etiam quia in primo casti res maiorem desiderat celeritatem, atque mora, quae ex dicta excussione seu diligent ijs resultat, magis irreparabile praeiudicium causat ό FOrtius vero, ubi non ipsa mulier sed eius haeres de huiusmodi dotis assequutione
contendat, seu aliae concurrant circi m- stantiae unam vel alteiam procedendi formam suaden tes .
Neque dicta ber gnitas excusandi mulierem ab onere adhibendi exactas
ac rigorotis diligentias ratione destituta est, quoniam iura mulieri competentia ad bona libera intricata eius qui alias i 3I dotis debitor sit, transfunduntur ad iideicommissum pro eius reintegrat. ne, adeout mulier teneatur de illis fa cere cessionem, quae etiam non facta, de Ded te. Ecce ee ire
980쪽
iure subintelligitur, idei, Ne ipse fidei-
comitiissarius poterit cum minori prς iudicio ex mora resultante dicta iura experiri, atque fideiconamissum reinte.
Istoque casu, quo ita dictae reintegra. tionis spes militet, prudelis iudicis partes videntur prouidendi, ne bonorum radi fideicommissariori im, praesertim c6. spicuorum, in quorum perpetua conseruatione testator verisimiliter aliquam particularem assectionem habebat, alienatio, seu extractio perpetuo ac irr tractabiliter fiat, sed prouisionaliter ac retractabiliter, assigilando scilicet ipse
bona mulieri cum iure redimendi intrairmpus congruum, cum ea pecunia quae obtineri speratur ex bonis liberis excutiendis , siue cum impositione census redimi bilis vel similiter pro prudenti ambitrio ex facti qualitate regulando, cuni debita &conuenienti circumspectione, dum frequenter sub his praetextibus fideicommissorum euersioni studeri salet. Ubi vero pro dote praesertim restituenda dati essent fideiussores,quos non obstante regula, ne eiusfres dotis
133 uentur, plerisque casibus dari possGliabemus in iure statutum X. tunc aliqui crediderunt fideiussores prius excutiendos esse , Contrarium vero est pro habilius ratione circuitus, quoniam ubi
illi pulsa i soluerent, suas actmnes dirigere possent contra ipsum fideicommis sum pro indemnitate seu reintegrati
Non obstante autem bonorum liberorum carentia, quamuis bene iustifica. ta, mulier pro una vel altera dote ab hoc beneficio excluditur, ubi illa existentia, quae de facto non adsit, de iure habenda 13 sit pro existente, utputa in muliere agente pro dote constituenda si haereditatem, legatum, vel fideicommissum sibi delatum agnoscere negligat, vel suo debitori, aut alteri credita seu iura remittat vel condonet cum similibus; Remanente solum aliqua dubietate, ubi noper viam gratuitae ac voluntariae remissionis seu condonationis procedatur, sed per viam transactionis,per quam,aliquo recepto , reliquum dimittatur vel econ
33s rra, ac tunc decisio pendet a distin-
ctione quae habetur in materia transa ctionis tertium assicere debentis necne, an bona vel respective mala fide inita sit, cum hoc secundo casu vicem volun tariae alienationis seu remissionis ita
Et quoad dotem restituendam ponderari solet culpa mulieris, ne ex bonis liberis talem restitutionem obtineat, quia nempe viro illa alienanti consensa expressiam praestiterit,seu alias in eorum dissipatione participationem culposam habuerit, siue quod passa sit per alios pO- steriores creditores bona occupari, ita tamen quod sibi imputari valeat culpa, si per qua tamen utpote magis facti quam iuris, certa determinataque- regula generalis tradi non potest, sed decisio pendet ex facti qualitate, ac singulorum casuum circumstant ijs prudetis iudicis arbitrio, quod discrete interponendnm est ob sexus muliebris imbecillitatem , cui commiserandum venit quoties culpa positiva seu malitia non ,
Ideoque rei tenda venit rigoros opinio volentium, ut ob solam neglige-335 tiam non petendi assecuratiorem dotis costante matrimonio competentem
ob vergentiam ad inopiam, hoc heneficio priuari debeat, nisi constet de culpa positiva ct collusione, cum mulieres esse non soleant insormatae de iiegotijs
ac stana virorum ,& quatenus aliquam concipiant suspicionem vergentiae, non de facili audeant intentare assecurati nem, quam nequentior praxis docet eratra calum publicae ac formalis decoctio
nis peti vel assectari magis ex parte ip- strum virorum, ita sub hoc pallio do
tis & nomine mulieris volentium eorum bonis uti frui, atque creditores elude.
Denegatur item hoc remedium seu beneficium doti incongruae, ac excessi-137 uae, vel etiam doti non verae sed contestatae tantum, siue uxori indignae, aut i 38 illi mulieri, quae viro indigno nupserit seu nubere velit, necnon uxori si liorum ac descendentium naturalium tantum , cum respectu naturalium istud 139 beneficium procedat in dote constituenda non autem restituenda, quamuis