장음표시 사용
61쪽
easdem aquas mole opposita coerceat, contineat Cari: Tum non temere, sed ad symmetriam exaltari agger debe Symmetria autem ejus facile ex modo meorma colligituta Modus altitudinis in aggere est, ut ne minus uno cubitu, neve multo plus duobus supra fastigium aquae sublitinetur. Ad
formam vero ejus, quam perpetito sic obtinet, ut italarim rea
εδ au instigia quemadmodum cecinit Lucretius
in hunc modum proportio instituitur. Ut quanta altitudo aggeris suetit, tanta eiusdem latitudo fiat, eo loci quo agger inconum superne contrahitur in ter tanta crassitudo ubi idem agger in fundamento dilatatur. Atque ut ista res exem. Plo magis liqueat ficiamus ut agger in altitudinem trium cubitorum exaltetur. Hic ut suam retineat symmetriam, tres item cubitos in superiore superficie. novem in inseriore fundamenti planici ci habere debebit Perpetuo videlicet ratio symmetriarunt in aggere erigendo id pollulat, ut quem numerum cubitorum alii tudo e us complexa suerit, eundem latitudo, quae in culmine dilatatur, ut comprehendat, ac ter tantum spatij sundamento semper attribuitur. Uidetur autem & ipse natura hanc rationem comprobare. Quae, ut Virruvius meminit, hunc stilum omnibus iste arboribus attri-huit, ut crassescant a radicibus, paulatim in altitudinem se erigentes coarctentur, propterea quod oneri ferendo quae inferiora sunt firmiora debent esse quam superiora. Caeterum de longitudine aggeris data opera dicere super. sedimus. Quia quam longum illum esse oporteat, id modus videlicet ac laxitas piscinae definiet. Laxior enim pistina longiorem aggerem contractio breviorem desiderat. Atque uistiumque spatium, quando symmetria non indiget, quivis unus e populo metiti sibi illud facile decempeda vel uniculo potest. a CAP.
62쪽
Quum primum excitandi aggeris exordium, sicut aliorum
quoque aedificiorum, in fundamentis consistat svidet utella consentaneum ut ab initio etiam ponendorum in piscinis fundamento tum ratio tradatur. Nam inveniuntur non.
nulli qui fundamentorum cura omissa aggerem in summo statim areae cespite erigere incipiunt. Sed perperam; quo ni a sine undamento positus agger , nunquam non vel aquis perstillat, vel perfluit, interdum etiam ex nimio cla assiduoau. In ore praeceps ruit prosterniturque. Sunt rursus ah j, qui fundamenta moliri eatenus satis habent quatenus in terrainductus aratro vomer deprimitur. Ac fateri necesse est, tales pus non male saepius succedere, si pinguis en que humus exarata suerit. Sed qui impensas haud reformidant, firmitatique aggeris in posterum consulunt, ad has rationes confugiunt. Ante omnia spacium fundamenti cubitis metanturi. Mox locum in pistinas proniorem canalibus attribuunt, ut tanto facilius aqua per illos, quoties opus fuerit, ex piscina delabatur. Postea limitem introrsus aggerem iuxta perpetuum ducunt in quo piscatores per tempus piscandi stare ambulareques retia colligere commode queant. Ac tum demum fundamenta in medio areae dimensa proscindunt et F diuntque 3 latam tribus aut paulo amplius cubitis, profundanistem tribus, si macrum solum arenosumque obvium fuerit. Sin mediocre se obtulerit, dimidio minus infodiunt m tamque Megestam humum rurius in ollam regerunt, an demque crebra fistucatione consolidant, quo valentius robusti utque percolationibus aquarum resistat. Residuum terrae crudae, in area tundamenti relictae, bipalio invertunt ut cum
63쪽
terra, quam operae ad exa Itandum aggerem carruculis convinhunt, promptius coeat cla conglutinetur. Paulatim autem ag-
Ser Nahari:.tque superstrui, ubique locor P per justas
symmetriarum rationes componi debet, donec justam alti tudinis tirensuram adimplaar. Qua in re ne supinis fortasse nobisin negligentibus, Pera conductae imponant, exactor peritu sis circumspectus erit adhibendus qui subinde novum opus circumspiciar uvaequaliter pro sua ubique proportione succrescat, ne in ullam partem promineat ruinae obnoxiam, ne in rimas abeat, neve Iacunis desidat dehiscar, sed ut potius crebris carrucarum vectionibus pedumque impressionibus, agger conculcetur consolidetur. Faciunt enim hoc saepius operae, ubi custos abest, quo celerius videlicet minoreque labore agger illis a Lsurgat, ut nunc in cavo loco stipitem truncumque arboris grandiorem adobruant, nunc inanitatem huiusmodi suae morantummodo cespite conteganta prasertim ubi redemptu minore precio opus moliuntur.
iluemadmodum aggeris areis metiri, σ
NE quis per inprudentiam nostram, in conducendo novo in pistinis opere, nos capiat fraudetque expedit nosic
ratiocinium, ad areas in pi Linis dimetiendas excogitatum, per quod locatorum conductorumque flaus omnis excluditur. Id vero duplex in usu habetur, eorumque alterum uni culis, alierum areolis innititur Funiculus duos inuadraginta cubitos in longum complectitur Areola quarta parte minus, id est, cubitos decem cli semissem, compraehendit cant autem piscinarii areolam, locn juxta lin item aggeris undique quadratum. 4 fossoribus in ali uudinem uniuscuis
64쪽
ei Z VRRA VIVI hiti infossum, ea longitudine quoquo versus, quam statim
dixi, hoc est, decem cubitis demisse. Atque hanc areolam, quia frequentius quam ad funiculum opus locatur&conducitur, priore etiam loco subjiciemus, quo quamque recto locabimus. Justum igitur precium in singulas areolas limiti aggeris conjunetas habentur quatuor argente nummi, ejus
Leneris, cujus triginta numero unum nostratem aureum nurn mum adaequant. Uno amplius argenteo nummo proximus areolarum ordo accipit: rursus uno plus tertius ordo. ac sic
deinceps caeteri quoque ordines subsequentes, unius semper Nummi accessione intenduntur aequissiima ratione. Quid e nim aequius, quam ut cum labore aucto simul etiam merces ad augeatur Certum est autem, operas conductitias, quanto longius a limite progrediuntur cipuscuae conductum suo ordine persequuntur, tanto majorem ex longiore spacio capere illas laborem. Sed ne hi quosve fraus cim postura interveniat, rursus exactor advocabitur; qui cubitum unaque resulam fabrilem, qua caementat ij passim in pavimentis lateresernendis utuntur, in promptu habeat. Et ipse quidem cubitus, intra cavum area demissus continuo ostendet, an satis ad suam mensuram area sit depressa: regula vero, an aequa liter ab omni parte sit humus ex areola emota evectaque. Tantum de prima locandi ratione. At altera, quae ex funiculo ducitur, ut priore est subtilior, ita non nisi peritioribus in hoc artificio cognita Semel enim unaque summa inde toto opere dccidit: quia quantum terrae extollendo aggeri opus sit ante exploratum habet, quam agger extolli incipit. Sed cin ista ratione demonstranda facili naum nos vel imperitis ad compraehendendum sequemur experimentum. Id hujuscemodi est. Ut numerum duarum latitudinum in ipso
aggere, in fine videlicet sim da menti, cum suprema fastigii componas. Exempli causa si fastigium in aggere cubitos habuerit
65쪽
PISCINJ LII. I. Ibuerit latitudinis quinque, plum fundamentum ex ratisne,
quam antea ostendimus, cubitos habere quindecim dehicli, troivient ex utra clue summa simul composita cubiti viginti H rum dimidia pars est decem, quae cum altitudine aggeris, ides, quinque cubitis multiplicata, efficiet cubitos quinquaginta. Eaque rursus longitudine funiculi, id est, duobus quadraginta cubilis multiplicata, efficiet bis milleis centum cubitor , Hactenus multiplicatio suum habet progressum hanc subductio consequitur, quae hi fit per centenarium numerum, qualem unaquaelibet aleola per cubitos dimensa obtinet, extra semisses qui hoc loco non cadunt inaestimationem facti operis. Centii igitur toties, quoties haberi in tota summa superiore pollunt, detracti ex residuo numero, unum viginti superabunt. Totidem igitur dicemus aggerem longitudinis unius funiculi, altumque quinque cubitis, areolas poscere ut addictam perveniat altitudinis in ensuram. Nunc si posito ad ipsas areolam ordine quo diximus calculo rationes singularum supputaveris, dein omnium precium in uis
num numerum coa elia veris siet in funiculum hunc con-1um Iratum operaeprecium, aurei quatuor&argentei nummi
novem. Atque eo precio locari debet praesens funiculus, deis inde alius quisque pro suo ratiocinio iam indicato. Nisi forte accideret, ut caritas annonae, aut dissu ultas operis faciundi, quam saepe loca palustriain sylvis impedita obliciunt, interveniens, mutare nos legitimum precium coegerit. Tunc iniquum non fuerit corollari nomine aliquid adlicere, mox etiam cogitare ut novus agger natim circumsepiatur.
OG aggere circumvalla ido. Uemadmodum castrentis arser adversius hostium insulis tuae, ita piscinariuo adversu impetum aquaium circum exaltati
66쪽
vallari desiderat. Ac nescio an eo etiam accuratius praemuniri debeat, quo crebrius, in ullis statis induc ijs, ab incursu fluctun vique tempestatum assilitur, oppugnatur. Eius igitur circumallandi ratio rursus duplex occurrit, ex duobus structurae generibus constituta utriusque generis
vocabulati Vitruvio mutuabimur, unumque eorum re taculatum, alterum incertum, appestabimus. Reticularum id erit.
quod modo ouodam sepis palos in piscina constitutos arborum truncis stipitibusque irretit atqus implicat. Incer um e Io, in quo nullo diligentiore contextu sed acervatim tum ubruarioque opere aliae super Elias arbores pone palos abjecta constipan . Idque genus nunc a pluribus usurpatur, non
tam celeritatis quam etiam nrmitatis caula. Sed utrum horum generum tibi elegeris, ita palos deponas constituasque, ut modico inter se distent intervallo Vt pro in in aggerem pro situ videlicetin forma ipsius procumbant, utque in teraram fistucis adigantur, tanta firmitudine defigantur, ne quati locoque moveri queant. Non enim vis aquarum sola assiduo appulsu palos labefactat. sed suo quoque tempore gla
cies oborta S cum ipsis palis per gelua, quasi quibusdam
vinculis, connexa subeunte subito flumine ex tumefacta,
ipsa in altum tollitur,4 una secum vallum di septa attollit, ac totum non raro opus diliolvit dissipatque. Quocirca magis probandum est consilium eorum, qui perennitati consulentes e saxo potius quam e ligno vallum conficiunt. Quantumvis enim lignarium consolides opus, non longo tamen tempore illud perennabit, vel a fluctibus laxatum, vel a humore corruptum, vel, si alia calamitas defuerit, ipsa vetustate putrefactum. At saxa maxime firmas ad aternitatem habent virtutes, Sed cum non ubique locorum adsit saxorum copia atque ubi etiam illa adest multos tamen
magnitudo impe usarum ab aedificiando lapideo vallo deterretet
67쪽
Isc IN DIII. II. Iab ut dum non fuerit, ijs, qui aut sponte aut necessitate ad sylvas confugiunt, delectum arborum demonstrare, quae ad vetustatem magis aut minus habiles praesertim in humore
Dum prius moniti mihi sint piscinarii, ut loca in pisci. Dis aperta omnia ad quae pisces fugam meditantur, densioribus sepibus obsepiant vinciantque canales confibulis ligne, is, ne loco cedant aut dehiscant.
IN piscinis Quercus usu optima ad cuncta prorsus opera: eo quod sine vicijs diutissime perennat, sive aquis immersa
sive terra adobruta fuerit. Proximum ad perferendam in humore aetatem locum Abies obtinet; eaque ratione ad canales,quos in piscinis aggeri lubsternimus, extruendos post quercum maxime legitur. Similiter ad embolum erigendum, vulgo Statilinum appellamus, columellam videlicet illam canali sui ei stantem, o . tique ejusdem injectam, ne aquas canalis, nasi nobi volentibus permittentibusque, vel hauriat vel evomat coram aderam, cum agger ab imo solo viciatus in piscina mea Bla. nensi instauraretur. Ibi me inspectante canalis abiegnus ter. ra erutus fuit, libro 'igno ita virens, ut existimarem, non pridem sepultum fuisse. Ecce tibi e proxima mole trina senexsupervenit, intuitusque canalem iunc ego, inquit, ante annos circster quinquetiora obruendan hoc sic meu manssus adjου, Cum ad har subriderem bauae nugor, inquit, vere statimque de abiens ua vicum ac paulo post revertens, adduxit tres prae . ter eum secum compar aetate testes, eadem dessenecta canalis commemorantes. Venit tandem mihi in mentem, me nescio
68쪽
in Z VB RAVIVS quid super hae re in Plinianis libris legisse. Nee memoria se strit quippe lectionem repetendo,ista apud Plinium lib. xvIta verba de Abiete scripta reperi Tradun or Abierem circa germinariones decorticaeam , qua diximin una, aquis non corru ι.
Sed viderint qui Plinio authores suerunt, cur abietem dccol 'ticandam tradiderint a piscinariis nostratibus stat experimentum, Abjetem cum suo cortice aquis demersam, longi us quam delibratam perdurare. Durat alnus in humore, durat Pinus, Fagus, Juglans, Juniperus. Ipsum autem robur magis in terra quam in aqua defossum firmum habetur. Ediverso ulmus in perflatu diu incolumis permanet, ideoque ad incilia, .septa, &alia in piscinis necessaria, quercu deficiente, admovetur. Ati Elculus, Salix, metula, nec in amat nec in humore idoneae; quia utrobique locorum celeriter marcescunt. Betulam Pli
uius algicam arborem vocat mirabi candore atque tenui.
De Uncili , Septis, Emissario..
Ouid sint Deilia quid Iepra, nemo melius quam Jurisperiti docebunt. Sic igitur Ulpianus in libello derivia nutrunque vocabulum definit Incile, inquiens, depres , ad Lim suminum, ex eo dictvi quod incidatur. Quippe inci.ditur vel lapis vel terra unde primum aqua ex flumine in piscinas agi possit Sepra sunt ea, quae ad incile opponuntur, aqua derivandae compellendaeve ex flumine causa; live lapidea sive ex alia qualibet materia, ad continendam transmitten. damque aquam excogitata. Et quia non raro contingit, ut redundantibus fiuminibua ipsae aquae numini septa supergre-
69쪽
D VII cIII LIR. ITI. 27s aggerer quoque in piscina superveniant, si nullum prope Emissarium adfuerit; non est committendum ut defiat, sed Per tempus curandum, ut paratum illud extructumque haheamus. Vel interius, patefacto in extrema parte aggere; eodemque palis tignis tabulis robustis adversus impetus a. quarum praemunito vel exterius, juxta latus aggeris perpetua solla ducta, per quam locus e fluvio patescat. Quippe non aliud est Emissariu in quam locus patulus, per quem qua supervacaneae piscina aut lacu stagnove emittitur. Hi ne Suetonius de Claudio Caesare Feci , inquit, O mssarium
civi iacus, porrumque Ostiensem.
Haec de aedificij di substructionibus piscinarum dicta
et E solo nomine piscinas quod utique fieret si solo b RQ nudoque aedificio illaru in contenti essemus sed testor in quoque ipsa illas possideamus opus est aquae uis
Stictu opus isticibus deducendis, ut nova velut coistonia novis suisque colonis impleatur alioquin, si altero horum, magis etiam si utroque destituta fuerit, merito irridebitur. Quis enim sic agelastus est, ut non rideat piscinam aquis iuxta ac piscibus carenteni Θ Qualis nuper Eques quidam Boliemus, ad causas agendas quam ad piscinas laciendas a ptior, dum beatam hoc novo tibi Omio captat vetulam: qua uidelicet praeter actiones bellissime quoque nosset rationes aedificandi piscinas: eo loci piscinam novam constituit, quo nullus prorsus manantis aqua humor ne aspirare quidem ad eam potuerit. Jam hoc facto satis ridiculus, nisi insuper ver
his ipse magis adbuc ridendum se propinasset dum de sca- a turigi-
70쪽
turigine aquatum non aquilegum sed Mosaica lege disserit. Accessit denique ad ii sunt hic cumulus, quod idem Eques, velut lupus iustia hians, sine praeda dimissus est adite viduarib idem enim bolus ei ubi viduae impensa perierat. Quorsum ista ut sub hoc exemplo admoneamur, quid nobis sit sugiendum in constituendis piscinis , quidve sequendum. Nimirum hoc, ut non solum aggere vallo sed aquis etiam dipit ibus absolutam habeamus piscinam. ductu igitur aquae initium equentis narrationis su .mamus.
si eis Aquae ducIu tu piscin M. D Jcuntur aqua in piscinas e propinquis suminibus, vel
rivis, fontibusque, Iacubus, tum per fossas, tum per canales ad ripas fluminis in loco superiore ad incile depositos, ut per prona quae sua vi delabentes nullo externo in.
digeant impulsu. Nam si flumen pari cum piscina libramen. to adaequatum fuerit, praesidio obicis egebit. Qui obex mole sua, ad utramque ripam qua altius eminet opposita, undam supervenientem pariter sustineat attollatque ac mox illam
cogat prono similiter lapsu in piscinam decurrere Caterum si fluvius intra libram humilius depressus jacuerit, quam ut ullo cujusvis rei objectu extolli queat, rotam sublimiorem cum situlis aut modiolis aquam haurientibus in alveo fluvii constituemus, quae impulsu fluctuum ei sata praestabit nobis quod opus erit ad usum. Si nihil horum fieti iniqua pisci. natis siticulosa positio permiserit, de coelo aquae petendae expectandaeque eruui; ibi illa per tempestates cum imbri.bus vel alias cum pluvij supervenerint, tum largius diffusas
quaelicibus qua sulcis in piscinas derivabimus. Releri autem non patuta,c celastesne an montanao, an campestres aquas in. ducata uv