Ioannis Francisci Farae, Sassariensis, I.V.D. eximij , archipresbyteri Turritani. De rebus Sardois, liber primus

61쪽

De Rebus Sardois,

3774. Q Fulvius Sardiniae Prael. Liu.

C. Aurelius Scaurus Sard. Prael. Liu. 3III

3777. in Neuius Matho Sard. Praex Liu. 3 78 Cn. Sicinius Sard. Prae. Liu. 3 79. C. Terentius Istra Sard. Prae. Liu. 378o. M. Pinarus Sard. Prae. Liu. 37D. 378 i. C. Menius Sard. Prae. Liu. 3782. L. Valerius Levinus Sard. Prae. Liu. 3 783. T. Ebutius Sard. Prae. Liu. S. D. 378 . C. Mumius Sard. Prae. Liu. S. D. Hoc anno facta est consularis prouincia ob belli magnitudinem,&sortitus est eam T. Sempronius Coc 3 81. M. Popilius Lenas Sard. Prae. Liu. 378 . S. D. T. Sempronius Gracchus Pr I consul in Sard. Eo anno consularis

prouincia remansit ob belli peria t

. culum.

3786. Cn.Cornelius Scipio Sar. Prae. Li. S.D. 3787. M. Attilius Sard. Prae. stetit in Corsica, Liu. S. D. Cn. Cornelius Sard. Prae. 3788. C. Cirteius Sard. Prae .stetit in Corsica, ct M. Attilius Praetor in Sardinia.

Liu. S. D. 3789. Sp. Cluvius Sard. Prael. Liu. S. D. 379 o. L. Furius Philus Sard. Prael. Liu. S. D. 3790379 I. M. Recius Sardiniae Prae. Liu. S. D. 3792. P. Foteius Capito Sard. Prae. Liu. S. D. 3793. C. Papyrius Carbo Sard. Prae. Liu-S. 3794. M. Matius Torquatus Sar.Pra .Liu.S.D. 3793. M. Fonteius Sard. Prae. Liu. S. D. 3 9s.

62쪽

Liber primus.

A-mzdi . . . ω M. Porcius Cato. Sard. Prae. Volaterra no, Plutarcho,& Alex. ab Alexa

. . . . d sp a s 3 s, 383 - . . . . . . Sardiniae Praetor.

L. Aurelius Orestes. Cos. pro ui clam eo anno consularem admini- strauit. C. Gracchus eo anno Sard. Quaestor. Plutarcho & Liuij Abbreuiatore.

3836. . . . . . . Sardiniae Praetor.

L. Aurelius Orestes Proconsul in Sard. M. Aemilius Scaurus senior stipendia in Sardinia facit, Cornelio Nepote reserente, 3843, 3848. M. Metellus Sardo Prae. Russo,&Eutro-pio. M.Aemilius Scaurus iunior Sullae Privignus Sard. Praeturam obtinuit, in qua cum no satis abstinenter egisset a Sardis repetundarum accusatus, ae Cicerone una cum quinq; alijs defensus est, ut Volaterranus inquit, &extant fragmenta orationis Ciceronis. in quibus Bastaris Norensis uiri fugientis e Sardinia ob Scauri aduentum meminitasgερ. 3869. Q. Antonius Marianae factionis Sard. Prael. Liuij Abbreuiatore reserente. . . . . L. Philippus L. Syllae Legatus, occiso Q Intonio, insulam pro Sylla administrauit

63쪽

'volutio Sardorum. Secundum bellumPunicum ob Sardiniam susceptuma Prodigia in Sardinia ui-

Sardis dantur.

δRebus Sardois,

ministrauit, teste Liuij Abbrevia' seu Maia

tore.

881. T. Albutius Sardiniae Praetor. 3 33s- . Cn. Pompeius Sardiniae Quaestor. 9o6. Appius Claudius Sard. Prael. Sabel- 39o6.lico, & Plutarcho referentibus.

His teporibus anno scilicet 373 fuit ara si quaedam seditio apud sardos Orta, quae tamen a C. Attilio Cos. facile fuit composita, ut Polybius, Sabellicus, & Cuspianus

tradunt.

Anno deinde 3 44. Carthaginenses, 374 conquesti Sardiniam fraude Romanorum interceptam, Bellum secundum Punicum Romanis intulerunt. Dira prodigia statim in Sardinia uisa sunt; nam Equiti circum eunti uigilias baculus, quem in manu tenuerat arsita, littora crebris ignibus fuls re ; scuta duo sanguinc in sudarunt ; & milites aliqui isti fulminibus fuerunt; Solismorbis minui uisus fuit, ut Liuius, Orosius,& Sabellicus reserunt. Eo anno Romani obsides a Sardis petiere , eosque Cn. ServiliuS clas I 2 O. quinqueremium, teste Liuio ,& Polybio,

64쪽

Liber primus. Is

ani MA Cannas insignem acceperunt cladem, Cornelius Sardiniae Praetor, qui nec stiyendium, nec frumentum habebat, nec sibi a populo Romano ob aerarij inopiam poterat subuenire,.quantum argenti frumetit opus habuit a Sardiniensibus socijs Romanorum ciuitatibus exegit, Liuio, & Sabel- - ἡ 'o .f3γη s. lico reserentibus. Itaq; anno sequenti Sardoru princeps ab Hannibale Carthaginensium duce, ut inquit Eutropius, uel ab Harsicora Sardiniae Rege, ut Volaterranus, Marsicora seu insulae primario, ut Liuius, solicitati ad Sardiniae Carthaginenses clandestinam legationem di is iba,

miserunt, nunciantes,in Sardinia paritum nenses. Romanorum exercitum esse, ueterem Praetorem Cornelium prouinciae peritu inde decedere ; notium expectari ; ad hoc fessos iam animos Sardorum esse diuturnitate imperij ; de proximo ijs anno acerbe, atq; auare imperatum: graui tributo, & collatione iniqua frumenti oppressos; nihil deesse aliud, quam authorem ad quem deficerent. Quo nuncio accepto, Hasdrubalem cognomento Callium ducem in Sardiniam Carthaginenses deligunt, I 2. si s. mille peditum, ac mille, & quingentos Equites cum praesidio L X. nauium longa

65쪽

ὰφ o De Rebus Sardois

rum decernunt. Sub idem sere tempus, A. Cornelius Mamula, qui aduentu noui Praetoris Sardinia excesserat, Romae retu-2.r status reru in insula esset, ad bellii, α desectionem spectare. Mutium, qui successisset sibi, grauitate coeli, aquarumladuenientem exceptum, non tam in periculosum, quam longum morbum implicitum, diu ad belli uim sustinendam inu- tilem fore; exercitumq; ibi, ut satis fir nisi pacatae prouinciae praesidium csse, ita parum bello, quod mortu iri uideretur 1, quare patres decreuerunt, ut Q. Fulvius Fla cus quinque millia peditum, quadringentos equites scriberct, eamq; legionem pri- mo quoq; tempore in Sardiniam traij ciendam curaret, mitteretq; cum imperio que si uideretur, qui rem gereret quoad Mutius conualuisset. Ad eam rem missus est sti Manlius Q. Manlius Torquatus: is naualibus lon- subduistis, naualibusq; socijs

classe in Sara armatis, ut terra rem gereret, ex sociorum

dinia. auxilijs supra ueteres copias duo, & uiginti millia peditum, mille, & ducentos equites confecit , cum his equitum, peditumq;copijs profectus in agrum hostium, haud procul ab Harsicorae castris, castra posuit.

66쪽

Liber Primus.

Harsicoras tum forte prissectus erat in Pel- Pellidi Sar-lidos Sardos ad iuuentutena armandam, qua copias augeret: filius eius nomine Hiostus castris praecrat. Is adolescentia se Hibstu, sar TOX, antequam Harsicoras,& Hasdrubal ci um exer-

cum auxiliaribus copijs adessent, sub Manlij accessium castris ad praesium egreditur;

nec magno certamine fusus, fugatusq; est. Sardi uiriliter pugnantes ad triginta millia Sardorsi eae. caesi, & mille trecenti serme uiui capti sit re; reliqui cum Hiosto ad urbem nomine Cornu, illius regionis caput, se receperu Pacata eo praelio Sardinia fuisset, niti clas- tisis Punica cum duce Hasdrubale, quae tempestate deiecta ad Baleares fuit, in tempore ad spem rebellandi aduenisset. Manlius audito appulsu Punicae classis, Calarim se recepit, & Harsicorae occasio datur Poeno se iungendi. Hasdrubal copijs in IDId ubest

terram expositis, & classe remissa Carthaginem, duce Harticora, ad lociorum popu dinia.

li Romani agrum populandum profectus,

Caratim peruenturus erat, ni Manlius ob uio exercitu ab effusa eum populatione continuisset. Primo castra castris modico interuallo sunt obiecta; deinceps procursationes; leuiaq; certamina uario eventu F inita cir

67쪽

ψ a Tebus Sardois,

' ii inita ; postremo descensum in'aciem, si- Amsim ' gnis' i collatis iusto praelio per quattuor horas pugnatum est, fortuna neutro incli Hiommors. nante. Postremo Romanus uictor Hiostuctispide transverberauit, duodecim millia hostium Poenorum, Sardorumq; interso

' cita, mille, & quingenti si in t capti,& in his

Hasdrubes , Hasdrubal Imperator, Hanno, &Magoti ' i oe Barchini, san quinis Hannibali propinqua

ria septem, & uiginti cepiz Harsicora, qui obumsium paucis equitibus praelio uitius exeest w--a erar, audita filii morte nocte, ne cuiusquainteruentus coeptum impediret, mortem sibi cosciuit. Curteris urbs Cornu, eadem, quae antea, sugae receptaculum fuit, quam Manlius uictore cxercitu aggressus inter paucos dies recepit: deinde aliae quoq; ciuitates, quae ad Harsicoram, Poenosq; dc- ' fecerant, obsidibus datis dediderunt sese; quibus stipendio , frumentoq; imperato pro cui iisq; , aut uiribus, aut delicto Calarim exercitum red uxit; ibi nauibus longis deductius, impositoq, , quem secu aduexerat, milite, Romam nauigat, Sardiniam tribactam, pacato'; nunciat Patri' bus,dc stipendium Oua stpribus, frumcn

t tum

68쪽

' Libis primo .

Oimadi tum aedilibus, captiuosq; Ftituto Praetori tradidit, ut ex Liuio, Sylio, Eutropio, Volaterrano, & Sabellico. coiistat. Eo anno Ennius insignis Poeta cuni Manlio in Q. mias Sardiniam uenerat, & ab ea postea non recessit, quousq; M. Porcius Cato ex Africa Quaestor decedens eum Romam deduxerit, ut Sylius, & Plutarchus tradunt.. Is Cato Sardiniam Praetor subegit, & in Cato in Sa ea fuit ab Ennio Graecis literis eruditus aetate iam grandis, ut Volaterranus,& Nau ditus.

. Annis sequentibus, usq; ad belli Puni .ci finem, insulam coen duarum legionum praesidio sero semper Praetores custodiere;&classem ad tuendam Sardiniae oram h -pro a s*, buere. Cumq; anno 37 32. esset fama, naualem apparatum Carthagine esse,&Poenos nauibus ducetis omnem oram Sardi

niae, Siciliae, des taliae ina pleturos; ad Sardi- ξniae praesidium additae sunt quinquaginta longae naues, quas P. Scipio ex Hispani a in

Sardiniam Aurunculeio tunc Sardiniae Praetori transmisit. Et anno 3 7 s 6. C. Octa ius Sardiniae Praetor octuaginta onerarias Poenorum naues, frumento, seu praeda He Ha es Faetrusca onustas, circa Sardiniam cepit. Itaq;

69쪽

Mirabilis annonae Ῥilitas ob Sardiniae frumentum. Pax inter Rema ros Carthaginenses.

De Rebus Sardois,

annis sequentibus bello Punico urgente, Amu m idem Oistauius ex decreto Patru naualibus longis quadraginta maritimam Sardiniae ora est tutatus, & in ea aliquas Poenoru nsues intercepit, ut haec apud Litiiu costant. Sardi autem per haec tempora ingentem uim frumeti Romanis in Dello, quod contra Carthaginenses uarijs in locis habebant, administrarunt, Liuio referente.

Anno uero 3 717. tantam frumenticon a s .

piam ex Sardinia Romam transmiserunt, ut horrea Romana non solum ea, quae iam facta erant, sed noua aedificata repleta se rint . Cumq; uestimenta Romano exercitui deessent, mille, & ducentae togae, Mduodecim millia tunicarum a Sardis data

sunt, Liuio ctiam author . Anno etiam sequenti centu onerariae 37ys. naues commeatu onustae ex Sardinia in Africam transmissae fuerunt. Et altero an 3 19.no Sardiniae commeatus latam uilitatem annonae effecerunt, ut mercator pro u

Ehura nautis frumetum relinqueret, Liuio

referente.

Anno deinde 376 o. pax a Romaniis 3 5o.

Carthaginensibus data est, bellumq; Punicum hac praecipua lege finitum, ut Sardi-

70쪽

Liber primus.

ν --- nia, pro qua illud bellum susceptum erat, Romanorum esset,ac illis nullum post hac bellum a Carthaginensibus eius gratia inferretur. Hac pace facta Sardorum animi, qui huius belli expectantes euentum, ua fortuna per annos i . suspensi,& distram: i erant, hoc tempore conquieuere. Itaq; praesidium Sardiniae minui coepit, & tantulegio una, & decem longae naues, ac saepe Legis pauciores ad insulae custodiam Praetoribus decretae fuere, Liuio, & Polybio referen- Sardi. praesitibuS. Anno 3 7 62. Cn. Sergius militibus, qui in Sardinia diu stipendium fecerat, agrum ex decreto patrum in insula assignauit, ut assis latur. ex Liuio, & Polybio constat. Anno autem sequenti, quo M. Porcius Cato erat Sardiniae Praetor, fugati ex inlu- sumptu, cir-la foeneratores; & sumptus, quos in cultu, cμης sit Praetorum socij facere soliti erant, circun- cisii, aut sublati, teste Liuio,& Sigonio fhere. Eo anno magni commeatus, & uesti- tammeaturimenta exercitui Romano ex Sardinia mis- π

1alunt. mittunt Sar

Anno etiam 377 o. fiumenti decimae di. imperatae sunt, cuius pars Romam, pars in Aetoliam ad exercitum transmissa mit, ut Liuius