Augustini Leyseri ... Meditationes ad Pandectas quibus præcipua juris capita ex antiquitate explicantur, cum juribus recentioribus conferuntur atque variis celebrium collegiorum responsis et rebus judicatis illustrantur. Volumen 1. 13.

801쪽

MEDITAT. AD PANDECT. mes promiscue ad ossicium procuratoris admittere voluisse; sed verba postrema sat indicant, eum tunc saltem exceptioni huic locum denegasse, quando per altercationem de ea iplius

negotii disceptatio proteletur. Recte ergo Si hius in V 'moderno titulo de Procuratoribus β. I9. admittit ex mente Iustiniani exceppionem infamiae, quando ea est notoria, vel in continenti demonstranda, sorte per productam de crimine famoso sententiam condemnatoriam. Quod adhuc hodie usu servamus, R exceptioneS infamiae ceteraSque, quae proecuratoribus, curatoribuS, tutoribuS Op Onuntur, si altio. rem quaestionem habeant, reiicimuS. Commemorabo exemplum : Comparet in iudicio mulieris nomine curator, cui adversarius exceptionem inadmissibilitatis propterea, quod& inquisitioni obnoxius M a Praxi suspensus sit, o ponit. Curator u inquisitionem & suspensionem fatetur,ia utramque sibi, si procuratorem ageret, obstituram ait, neutra vero se a curatoris ossicio excludi contendit. Qua ratione motus iudeX exceptionem inadmissibilitatis reiecit. Appellat adversarius. Iudex superior sententiam primi imdicis confirmat. Leuteratur, & acta ad ICtos Helmstidienses mense Augusto anni cId D cc XXVII. mittuntur. illi quidem credebant, suspensionem a praxi etiam ad ossicium cu-3'atoris pertinere, arg. L. 9. β. 4. de Poenis. Vide Specimen ILL de bis, qui ab aduocatione. arcentur, medit. 3. Sed praevidebant facile, si sententiam correXissent, curatorem leu- teraturum, & altercatione frivola ipsiuS negotii disceptatio. nem longius protelaturum. Itaque quum animadverterent, adversiario ex admissione curatoris, etsi inquisitioni obnoxii& a praxi suspensi, parum damni impendere, admiserunt illum denuo: D. Tresser iii diei er Sade alis Curator meiter ;u;ula isti. 23. Rat. dec. Silagere haben die

802쪽

V. st

Aestimatio exceptionum, sinte liquidae an illiquidae, ex arbitris

803쪽

MEDIT T. AD PANDE .

mvI. Insti umenta clara probati0nem liquidam faciunt. vli. Item iurisiurandi delatio. vIII. Non vero testes, nisi aequitas V circumstantiae id fingulariter 'suadeant. IX. Coniecturae aliquando liquido probant.

Iusiurandum quoque suppletorium in probatione liquida admitti potes. Venio nunc ad principalem in hac doctrina quaestionem,

quaenam scilicet sit probatio in continenti liquida. Nuhil certi hic iura determinant, sed expressis verbis in L. 3. g. I3. Ad exhibendum arbitrio iudicis committunt, exceptiones aestimare, si qua evidens sit, ut facile repellat agentem; aut obscurior, Vel quae habeat altiorem quaestionem. Ius Saxonicum paulo clarius in Decisione electorali, de exceptionibus his agens, ait, ' in continenti und aus fris en δub durch unleus, bare urtunden, odet soniten ex Actis, oder eigenem detenninisi des Eegentheilε dergestati eraetiolith septiri, das e6 also ferneren3eugmgeὁ nicit bedurse; sed tamen arbitrium iudicis non penitus excludit. Nolumus igitur istud arbitrium arctis limi. . tibus circumscribere, quos sua cuique magistratui religio ponere optime potest. Id per se patet, probationem liquidissimam ex instrumentis claris A indubiis desumi. Deinde iu-

804쪽

risiurandi delationem huc referendam esse, ostendi in Sperimine CXXXV. de Iurisiurandi delatione, medit. a. quamViSin Saxonia aliud constitutum sit per Reflutiones Pradaminum de anno I66I. tit. I litien , Sachm S. Testes vero, quorum examen & moram poscit,ia disputationes parit, ad illiquidas probationes de iure & communi & Saxonico per modo memoratum β. S. pertinent. Nec dissentiunt a me I Ieuius P. 8. Δαδ IS. U Brum . in Proce sis civit. cap. I. n. 83. sed ipsi regulam, quod probatio per testes sit illiquida, firmant, addunt fallem exceptionem, posse nempe aliquando iudicem, aequitate & circumstantiis id poscentibus, testes pro probatione liquida admittere ; qua in re lubenter illis ad sentio, ut, si reus vel statim rotulum testium iam ante a iudice

examinatorum offerat, vel eos etiam in continenti exambnandos producat, sed viros idoneos & fide dignos Denuque suum probatio artificialis, quae per coniecturas k prinbabilia indicia fit, vera probatio siti atque in caussis bravissimis admittatur, L. 9. 6 de Rei vindicatione, c. 27. X. deThlibus, quin imo in caussis criminalibus sufficiat, L. 6. de Accusationibus, L. ult. C de Probationibus, tunc etiam, quando probatio iii continenti liquida desideratur, coniecturas& indicia maxime verisimilia locum invenire posse, credo. Et longius progredior, nec semper, ut per coniecturas iitra plena fides fiat, desidero, sed semiplenam quoque probatimnem ad effectum iurisiurandi suppletorii admitto, quippe ouod iudex, inspectis personarum A causis circumstantiis,

semper actori deferre potest, c. ult. q. I. x de Iureiur do. Atque sic in casu, quo debitor ex cambio conVentus eXcinptiones metus, doli, pecuniae non numeratae & usurariae pravitatis obiiciebat, atque probationis loco coniecturas gravissimas commemorabat, I Cti Helmstadienses mense Noe embri anni cId Io cc xxvu. responderunt: Dat ein Iude don

806쪽

thnen producirte De set, Bri est linterfulet und ni tig erilaret, das der Aude dieser Citation iniit pariret, fonderii hei nitidi emen

807쪽

perosii est Bergeri in Sectis proce ssus exsecut. l. 29. sqq. dis sputatio, quousque exceptio non sequuti implementi in

processu exsequutivo contra Instrumentum Marentigiatum admittatur. Et concludit tandem, admitti illam oportere,

siquidem de contractu hilaterali aequali lis sit, non etiam ude inaequali. Porro in j. 43. de exceptione non numeratae pecuniae agit, atque hanc quoque ex usu fori admittit, simul tamen hunc ipsum fori usum damnat, adsentiente Grisinero in Principiis processus lib. I. cap. q. l. ult. At enim vero ego has similesque exceptiones liquidas in continenti reputo, atque eis in processu exsequutiVo simpliciter locum facio. Scilicet, ut exceptio liquida dicatur, ad hoc solum respicitur, utrum vel ex instrumento, et ex negotii natura, Vel ex adversarii Confessione lictueat, eam reo competere. Si de hoc constat, iudex eam ubivis admittit, neque curat, quod adaer replicam altioris inda sinis contra alleget. Rem optime e emplo illustrabo. Agit quis ex chirographo ante XL. amnos concepto. ReuS eXcipit: praescripsi. Actor replicat: interrupi priesicrietionem. Non dubitavit iudex excepti nem praescriptionis pro liquida reputare, quamvis replicaactorem dissicillimis probationibus involvat. Adplicemus

haec ad exceptiones non sequuti implementi, & non nume. ratae pecuniae. Agit emtor eX instrumento emtionis. Venditor excipit: tu debes ante omnia solvere pretium. Emtor

replicat: solvi. Hic non exceptio, sed replica illiquida

est; quod ipsum essicere nequit, ut exceptio etiam pro illiquida reputetur. Igitur sic statuo: omnis exceptio liquida est, quam reus Vel eX instrumento vel ex negotii natura desumit, tametsi replica, quam actor contra habet, longam probationem desideret. Infinita eius rei quotidie occurrunt exempla. Fideiussor ex instrumento fideiuς sionis convenitur excipit: eXeute tu prius debitorem. Replicat creditor: excussi. Dissicillimum hoc probata est; ex-

808쪽

sP. DXIII. DE EXCEPTIOMIBUS LIQUIDIs.ceptio tamen tanquam illiGuida reiici non potest. Huc peratinet species in Specim. DA . de Interdicla Saluiam, medit. r. y 4. relata. Dominus flaudi in pignorationem Dudi publi.

co instrumento consenserat, sed adiecerat modum, ut creditum incertos usuSVerteretur. Mortuo Vasallo debitore, dominus a creditore con VentuS eXceptionem non impleti modi opponit. Quaesitum, an haec liquida esseta Amrmarunt ICti Helm stadienses. Etsi enim per illam actor operosiae proebationi implicaretur, hoc tamen reo, cuius ius excipiendi ex ipso instrumento apparebat, nocere non poterat. Compro- .

bat sententiam meam Ord. Processus Saxonici recognita in Appendice 4. sed tamen j. 8. exceptioni non numeratae pecuniae in processu exseqmtim locum denegat. Exceptiones litis finitae non admittuntur ante litis contestatim trem, nisi sint liquidae. XIV. Iudex, qui exceptionem illiquidam ante litis contestationem Onc sitam simpliciter reiicit, tacite tamen eam post litem contestatam reseruassee censetur. Π xceptionibus rei iudicatae,transactionis, iurisiurandi, sin- gulare hoc privilegium in c. I. de litis contes. in 6. datur, ut, quum ceterae eXceptioneS peremtoriae ante litem contestatam non admittantur, hae tamen litis contestati

nem impedianti Verum hoc privilegium usu fori ad nihilum redigitur, dum constanti iudiciorum usu receptum est, ut omnes exceptiones peremtoriae liquidae ante litem contestatam obiici possint, hae vero tres exceptiones, si altim rem probationem habeant, post litis contestationem reiiciantur. Scio quidem, dissentire Si hium in Introd. ad praxin c. I 6. g. 3. atque istas exceptiones admittere, tame si non sint in continenti probabiles. Nihil enim, ait, stimgulare collituisset Pontifex in e. I. de Lit. Cont. in 6.

809쪽

Admittendae ergo semper, earumque ordinaria probatio iniungem da, in qua s defecerit reus, demum ad litis cont6lationem obligatur. Non .dissiteor, istud Stryrii argumentum magni pon- cleris esse, ad quod haec sola resiponito suppetit, quam habet Ludovici in det Onteitiing ;um Civil- proces c. I4. β. 3.

constitutionem Pontificis praxi hodierna mutatam, seu, ut magis iuridice loquar, interpretatione usiuali temperatam fume. Et accedimus huic praxi eo lubentius, quo plus aequitatis illa habet ia moras iudiciorum amputat. Consentit me- cum Messitis P. 3. dec. 22s. item ordinatio processus Saxonici vetus tit. II. β. 7. Per recognitam h. o. connrmata. Et sic iudicarunt ICti Vitembergenses mense Martio anni cIO II cc IX. ES mird die exceptio transactionis tro: ὲurunὲeit vorgesduhit, angeMjen Riche, da sie nidi in continenti e ei6li o, erit nat de reinlauting firὲuluingen und Iu beantaeorten ili; &Helmstadiem 1es mense Martio anni cIO I cc xxii. Ob Moldufe exceptio rei iudicatae deSmegen dor uinulasig gestitet merden mbdite, dabdie Der;oglide Negierinis die deohalben von Eeflaguia tingemant,

taeise aiiueuhangen nidit abgesoninen isti. Exi ultimo hoc iudicio patet, rectius quidem facere iudicem atque dubitatio. nes omnes tollere, qui, dum exceptiones illiquidas ante litem contestatam oppositas reiicit, easdem 1imul reo post litis contestationem expressim reserVat. Sed, etsi non re- . servarit, Verum simpliciter reiecerit, atque litem contestari iusserit, salvae tamen manent reo, quippe cui iudex beneficium lege tributum adimere nec potuit, nec voluisse

810쪽

. AD LiB. XLIV. TIT. II.

EXCEPTIONE REI IUDICATAE.

Exceptio rei iudicatae locum habet, quamvis actio a priore diaver in tituatur, dummodo eadem caligD agendi subgit. Inter exceptioneε peremtorias primum locum meretur enceptby rei iudicatae, quoniam Ω probatu facillima est.

mactis nempe publicis Innixa, & vim atque auctoritatem maximam etiam contra rescripta principis. L IC. Sent. rescind. non poss. & contra instrumenta noviter reperta, si ex his litem dubiam instaurari oportet, habeti L. q. C. de Re iudic. Et interest publici, ne res iudicat Con ellantur. Quare magistratibus inpifimis curae esse debet, ut id nec directe nec per obliquas artes fieri permit- tant. Solent enim nonnunquam hi, quibus res iudicatae ob-1tant, fucum facere, quo eaS eludant. Commemorabo exemia pulm. Conventus quis actione depositi, quod ante XL a nos susceperat, opposita exceptione prucriptionis absolu-'tus fuerat. Ea sententia frustra per leuterationes ataue appellationes oppugnata tandem Vim rei iudicatae acceperat. 1 um actor, omissa amone depositi, ad condietionem sine caussa confugit. Pecunia, ait, ex L. 22. de Rebus creditis, mea ad te pervenit, eam mihi a te reddi, bonum aequum est. At enim vero nihil ei haec ars apud ICtos . . Ggg gg a Hel