장음표시 사용
171쪽
XXVII. Cur periculam natim perfecta emptione pertineat ad
XXVIII. Si res bis sit vendita ,
qua L euditio valeat. XXIX. M monopolia cion Iure natura presueui.
XXX. In Locatione V condu rione cuius damno sint serialis.is V alii casus usum im- edientes. XXXI. Si opera alicuius pluribis sit, ut utilis esse possis , an a fingulis mercedem petere possit, quam ab uno exi
XXXII. An usura Iure naturali Ibit vetita. XXXIII. An pecunia su res se-rilis , U au pro Gu talis rei
recte solarentur usura. XXXIV. Vumnodo olimetur periculum in contractu Assecim rationis. XXXV. Ut hic Contractae sus sistat quid requiratur. XXXVI. In societate negotiatoria quomodo partes hi diruuota lucro dicantur aquales Sinaquales. XXXVII. Au sociorum ranus particeps esse lucri possit, immunis darmi. XXX UlII. Au qtiis damnum sentire possit, V non participare de lucro. XXXIX. An aequalitas obsee
vitur in Societate universiorum bouorum.
pertineat periculum rerum colia latarum.
XLI. Qiue fit communis utilitas hi Societate navali, seu Admiralitate s V quomodo astu litas in ea inveniaturi XLII. An aqualitas in Contra
tibus observanda , sempeν ὰ contrahentiis observetur. I. Viιid es e tractus Τα. a ontractus est conventio vel nomen proprium, vel causam habens vel quae propter certum & d terminatum contrahendi modum , vel propter datum vel factum , quod subest, obligat ad dandum, vel iaciendum , . vel praestaniadum. vide quaest. seq. in fin. H. ais
172쪽
i II. Vuomodo disserunt Contractis V Pamois pp. b I. In contractu est consensus praesens s in Pacto ple-Str. m. 6.rumque suturus. e a. in Coiuractu est consensus determinatus 9. 3α & ratione rei in Contractum deductae, & ratione modi & for Ul .l mae contrahendi ; in Pacto est consensus nudus. d 3. in Contractu , praeter consensum , requiritur interdum, ad persectionem, 9 rei Traditio, ut in Realibus; interdum Determinatio, ut modo S. I. s.l dictum est , ut in Consensualibus; in Ρectis haec non requiruntur. e. z. g. 4. 4. in Contractu semper subest cause, i. e. vel certus & deter- minatus contrahendi modus, vel datum vel factum , in Pactis
N. Contractus est vel verus, vel quasi - contractus. Verus L Meontractus est vera Conventio, propter proprium nomen vel 'F
causam, quae subest , Obligationem producens. Quamcontractus est quasi - conventio, quanti scilicet jus ex facto, quod inte Licedit, inducit consensum & obligationem, e. g. dum quis gerit absque mandato Negotia aliena in utilitatem vel absentis vel ignorantis 3 jus ex hoc facto inducit consensum inter eum, qui Negotia gerit, & eum, cujus Negotia geruntur; scilicet ille videtur se obligasse ad diligentem Administrationem, & rationum Redditionem finito negotio, hic autem ad praestationem indemnitai tis, si negotiorum Gestor impensas quasdam fecerit, vel damnum sentiat oceasione Negotii, natura enim iniquum est, ut ossicium alicui sit damnosum. IV. Veri confractus quomodo subdisitamur P. Veri contractas alii sunt, qui non retinent illud nomen l. r.
t AH.2.6b Nam xo.onniis Divisio supponit disserentiam essentialam inter partes quibus constat, jam autem nulla in ista reperitur; & nisi in praesens tem, pus fiat donissus reciprocus, nulla oritur obligatio. e adus. 'casus enoneus est. d 3 . Dissertur tantummodo rei traditio in aItero casu, in aItero um: non. Adeoque minime spectat haec distinctio ad Essentiam contractuum, , quaerenda est in reciproco eoasensu. Di siligod by Cooste
173쪽
generale conventionis, sed propter proprium & determInatum objectum, & propriam & determinatum Contrahendi formam , accipiunt nomen proprium , quod producit propriam actionem , quae ex aliis Contractibus non datur ι e. g. quando pro re con C. tituitur certum Pretium in pecunia numerata, haec Conventio G Ot retinet generale conventionis nomen , seu non dicitur tanis Coi Ventio , verum propter proprium suum S determinatum istis r. Obiectum, quod diversum eli a Pretio, & quia propriam S detex- P . l. minatam contrahendi formam habet, quae est ut Pretium sit cer- . a. 7. tum , & consistat in Pecunia numerata, accipit nomen pro-' prium , quod aliis Conventionibus tribui non potest a & Aetio , quae inde oritur , etiam est propria , quae ex hoc Contractu &iuilio alio datur, scilicet Actio empti & venditi; & hi Contractus a Doctoribus solent vocari Contractus nominati. Alii sunt Contractus , qui quidem non habent proprium nomen, n que proprium & determinatum obiectum, sed admittunt omnis generis res, neque propriam Sc determinatam Contrahendi seram:im habent; verum illam partium arbitrio & voluntati relinquunt, tihinc producunt actionem generalem, quae communis est pluribus Contructibus, St a Forma, quae ab ipserum praescriptione pen-Str. m. det, dicitur Actio praescriptis verbis, vel Actio in sactum. &χῆ, tb Contractus solent vocari Contractus innominati, e. g. do tibi rem, ut mihi des aliam , saepe ejusdem speciei ,, ut si Pannum imperialem tibi dem , ut alium Pannum Imperialem mitu des, vel do tibi Frumentum, ut mihi des Cerevisiam, vel Vinum, vel s. ust.Ius'. aliud quid , prout Contrahentibus visum fuerit. d. Oblig. set tot.tis. U. Contractus, qui Nominati dicMitur, quomodo δυidunsur ρ
,imd. re e Contractus, qui dicuntur Nominati, alii sunt Reales ;ιοnt. ML qui perficiuntur rei traditione, ut est Mutuum, Commodatum ,s x. .I, Depositum Sc Pignus; alii Consensiuales , qui modo δρ d. termia , .h consensu absque rei traditione perficiuntur, ut Emptio ,1 f. l. s. Venditio, Loeatio, Conductio, Societas, & Mandatum. Come. S. 6. tractus verbalis seu Stipulatio, quatenus certis δ: Solemnibus in- tu δ/ied. terrogandi δι respondendi Formulis constat, Juri naturae est igno
Ara ς O Mihi videtur consensuales, non secus ac Reales contractus, pero
secti nomen mereri, rerum scilicet traditione. - . . .
174쪽
tus. Item Coia tractus chirographarius, quatenus quis ex sola scri tura, licet rem non acceperit, obligatur.
R. Ρlures, ex quibus tamen praecipui sunt, do ut des, do ut facias, facio ut des, facio ut iacius. Qui omnes re perficiuntur seu caul. constant, & antequam aliquid est datum vel fatatum, non est Contractus, sed pactum de contrahendo.
tuum Divisiones ZN. Assirmatur : Contractus enim Nominati & quasi . coim tractus, alii sunt Bilaterales, in quibus uterque obligatur, ut Emptio, Venditio, Locatio, Conductio, Negotiorum gestio δέ c. alii Unilaterales, ubi unus tantum obligatur, ut Mutuum, Solutio indebili Sc. f Alii sunt onerosi , qui obligant utramque partem ad onus, ut Emptio, Venditio, Locatio, & Conductio ; alii Benefici, in quibus aIteri parti gratis aliquid praestatur, ut Commodatum, Depositum, Mandatum , & Negotiorum gestio. Alii sunt.bonae fidei, in quibus ex bono & aequo alter alteri obligatur, Se omissa pro verbis expressis habentur, ut Emptio & Uenditio, Negotiorum gestio &c. alii stricti juris, in quibus obligamur ex iis, quae expressa sunt, & quae expressa non sunt habentur pro omissis, ut Mutuum, δι Solutio indebiti.
R . Affirmatur 1, quia enim Contractus inter homines ineuntur, ut pro re vel opera aliquid aequi pollens recipiant, quod ob certas causas expetunt possidere potius , quam rem suam retinere , aut opera supctsedere, Jus naturae, ut & in Dominio semel in-i trodu Art. 7. Onerosorum atque Beneficorum contractuum Nomina, Eadem sunt cum Bilateralium atque Unitateralium nominibus. Art. r. g Depositum accurate loquendo, Mandatum est, nisi quid a Deponente, pro tali custodia, Depositarius exigat, quo in casu ad classem Contractuum onerosorum referendum erit.
175쪽
uodveho, aequalitatem imperat; ita ut ex inaequalitate ius orlatur minus habenti.
In contractibus Beneficis non quidem omnimoda aequalitas spectatur, si enim e g. in Mandato operis merces respondeat , non amplius est Contractus beneficus, sed transit in aliud negotii genus ι tamen ex suppositione ejus quod agitur, ne quis Icilicet ex Beneficio damnum sentiat, is qui beneficum Negotium in se suscipit, indemnis servari debet, & propter impensas, quas in Negotium fecit, b & propter damnum, quod propter Negotium susceptum incurrit. '
Gror. l. r. Haec aequalitas invenitur & determinatur partim ex Atac. a. 8. tibus, qui vel praecedunt Contractum , vel qui interveniunt in ipso Contractu principali, partim ex eo, de quo agitur.
litatem inserimus V asimarum rnia. ad Is qui cum aliquo Contrahit, vitia sibi nota rei. de qua . Vt- ιδ. agitur, significare debet ε. quia alias justum Pretium statui ne- p. i ' quit ; nam qui sciens pro re vitiose pretium sumit, dum altere.' . s. vestimat non Vitiosam , plus consequitur , alter minus
t. 9. b Si mandatarius in itinere in morbum incidat; maeritur Ana mandante. omnes impensae ad talem morbum dissipandum, a Mandatario factae, ei refundi debeant. necne; Aut verisimiliter Morbus ille pro causa habuit, Mandatarii defatigationem ex tali itinere ortam; Aut dubia est causa illius morbi; Si prius, ad tales impensas solvendas tenebitur Mamdator ; Si posterius . ex generoiitate mandantis esset, eas solvere, aut saltem tenebitur ad Mandatario solvendos sumptus. pralter talem morbum ab ipso factos; quos non secisset, si domi suae mansiisseti Sed si cui in itinere pro alio suscepto, Merces quaedam, quas secum tulerat, earum vendendarum gratia, vi auferrentur, tunc ille a quo Mandatum accepit, eum a tali damno, in quod non ex causa mandati incidit, indemnem praestire
176쪽
XII. M N alia , quae extra rei Subsantiam posita sunt , V tamen ad PE serationem ejus faciunt, iudicari debent 'N. Non; quia hoc non venit ex natura Contractus, sed ex- Grat. d. trinsecus contingit: i) ut si quis Frumentum vendat majori Pretio, & sciat multas Navcs in cursu else, quae Frumentum V 'advehunt, non cogitur cas indicare, vel Frumentum suum minori Pretio vendere ; Frumcnti enim bonitas apparet, & tunc q. iando Contractius initur, revera tanti cst quanti venditur, etsi paulo- post minoris pretii sit futurum frumentum, propter aliarum Navium adventum ; adeo ut cum quilibet sibi ipsi sit proximus, ne e. 4.
quidem contra humanitatis ossicium faciat, si non indicet. h Nam non semper quicquid tibi audire utile est, idem mihi dice. re necesse est nisi de iis agatur quae rem subiectam per iccontingunt, ut si Domus sit pestilens, vel si a Magistratu de
XIII. Quid iuris si vitia rei Emptori iam uota sint r
Non necesse est ut indicentur, scientia enim utrinque D separes facit Contrahentes; & sicut ob vitia a Uenditore dicata, Emptio non potest rescindi, ita nec ob nota, vel ob ea, c t G
Art. ra. ι Huiusce regulae, nobis suppeditat Exemplum, Cresao ;de Offciis, L. 30. Cap. 32. ubi inuod licuntur duo celeberrimi philo. sophi , nempe diogenes Babylonius, & Antipater , discipulus ejus , inter se disceptantes de isto casu; Fingitur Mercatorem solvisse Alexandriacum magna eopia frumenti, dum videret alias naves in cursu frumento onustas, petentes Insulam Rhodum , quo prosecturus erat, Rhodiis, inopia, fame summaque Annonae caritate pressis, pro magna silmma pecuniae frumentum suum vendid e . nec illis quicquam prisis dixisse, de illis Navibus ipsum subsequentibus; Videmus in Historia sacra, Josephum Virum probissimum, divinitus Admonitum de interpretatione pharaonis Regis Egyptiae somnii. existimasse se posse, salvo ossicio suo. talem interpretationem p pulo IEgyptio tacere; Experientia quoque quotidiana nos docet, emptores non putare sibi a mercatoribus, Circumstantias quae in posterum merces minuere pυssunt notas fieri debere. Art. x 2. h Si levi attentione, rei vendendae vitia. ab emptore detegi pus sint ejus expositione, eisque non attendat, eam emendo quasi vitiis illia reret, Validus, hoc non obstante , erit Contractus.
177쪽
D.de eou- de quibus ex inspectione facile consture potuit s In haec enim Em-ιν M. Nuc consensiise videtur, & sie nulla ipsi fit injuria.
quatis Gret. d. N. Et in voluntatis usu requiritur aequalitas in Contractibus , c. a. S O. ita ut ne quis metus incutiatur Contrahendi causa, aut si injuste incussus sit, dematur. Nam metum injustum incutietas, ex suo delicto ficit, ut in Contractu oriatur inaequalitqs, S ut ille plus, alter minus habere censeatur. Si metus juste incussus P. F. I. s. antecesserit , ut si Magistratus sub poena Mandet silbditis aut perc. D L 6. petuis, aut temporariis, ut vel emant vel vendant necessitate exigente, aut ut operas suas , vehicula aut Naves locent, demici,s 1 i dvbet, Hic enim metus contractus videtur extrinsecus , &Magistratus vi eminentis Dominii haec omnia ante Contractuni celebrandum optimo jure Mandare potuit.
te emiunt in ipso Contractu Principali r
'. Si in ipso Contractu non plus exigatur, quam par est. Id quod in onerosis Contractibus adeo est observandum, ut id quod pars altera amplius Promittit, nequidem tanquam Donatum retineri possit. Nam animus ejus generis Contractus ineuntium non censetur esse talis, nes praestimitur , nisi manifeste appareat rQuod enim promittunt aut dant, credendi sunt promittere aut dare, tanquam aequale ei quod accepturi sunt, utque jus aequa. litatis ratione debitum.
Grat. d. Licet nec celatum quicquam sit quod dictum oportuit, necia. plus exactum quam deberi putabatur, si tamen in re deprehen-s ἶ-m I. datur inaequalitas sine culpa Contrahentium, puta quod vitium latebat, aut de Pretio errabatur, ea tamen resarcienda est, ct demendum ei qui plus habet, reddendumque minus habenti rquia in Contractu id utrinque propositum aut fuit, aut esse debuit , ut uterque tantundem haberent. Quanta autem hic d Disit iroo by Cooste
178쪽
magnitudine & rei valore, secundum id quod aequum esse ipsis recta ratio dustabit. Ut autem tunc demum rescindatur , quando quis Laesus est ultra dimidium veri Pretii, est ex jure civili, &, ne nimium multiplicarentur Lites, si ob quamcunque laesionem Com me . tractus rescinderentur, constitui potuit.
Pretium est Ualor rerum & Actionum in commercium venientium , secundum quem illae invicem comparari solent.
XVIII. Quoiuplex es N. Pretium est vel Uulgare, vel Eminens. I Illud est, quod
deprehenditur in rebus & actionibus, seu operis in Commetacium venientibus, quatenus necessariae sunt vel utiles, vel dele rationem hominibus adserunt. Hoc est Nummus & quicquid ejus vicem gerit, quatenus omnium rerum & Operarum Pretia virtualiter continet. & communem earumdem Mensuram praebere intelligitur. XIX. Quot modis determinatur preti- ρηὶ . In statu Naturali extra Civitatem quarumvis rerum Pretia ex Conventione contrahentium determinantur. In civitatibus dupliei modo: Uno per Legem, & vocatur Pretium legitimum , quod regulariter cum iustitia & sequitate congruere praesumitur, ita ut in puncto consistat, nec latitudinem habeat, sed quantu. loeunque excelsu injustitia committatur. Quare quando in gratiam Emptorum illud taxatur, Venditori non licet ultra exigere,
quamvis si velit, & Lex non prohibeat, id quod plerumque fit, X a in
int. t g. I postquam paulum multiplicatum est genus humanum , a me post introducta rerum Dominia. commercia inter homines omnino necessaria fuere; iam autem non ignorabatur, quot oves, ν. p., Pro bo elatentur. & sic de Aliis rebus ; adeoque usum, sive communem retum aestimationem . singuli privati in commerciis fuis sequi debebant; si de re inter plures individua ageretur; ad ejus aestimationem, alterius eorum M. dicium non erat sequendum, sed ad ludicium commune, atque pretium vulgare attendendum erati Disitigod by Cooste
179쪽
in gratiam aliorum Mercatorum, u pol sit mitriis aco pere et Altero per communem hominum I Estimationem i& judicium, accedente conseia su eorum , qui inter se Contrahunt, & hoc vocatur commune Pretium seu Naturale, & habet aliquam latitudinem, intra quam, plus minusve poteli exigi & dari, seu restanti aestimatur, quantum pro ea communiter offerri aut dari solet. Ita ut Pretium Uulgia e commode subdividatur in Legitimum & Commune , cui adjicitur Pretium Assectionis , si propter peculiarem Aisectum res supra commune Pretium vel em
XX. Vita es mensura pretii, seu fiuidimientisin Pretii quod es ZP. Mensura seu sundamentum Pretii in se, est apstudo rei vel actionis , qua aliquid aut mediate aut immediate conserre potest ad vitae humanae necessitates, aut ad eamdem commodiorem aut jucundiorem reddendam. Unde res inutiles vocantur res nullius pretii, sicut & homines interdum inutilia terrae pondera , seu nullius pretii vocare solemus. XXI. At vera non Oinuum rebus, quae vita bivravae sunt utiles . Pretium impositum est P. Quaedam res & actiones sunt constitutae extra Commercium
hominum & extra eorum Dominium, & eo ipso Pretium iis est detractum, licet utilissimae sint in vita humana & necessiriae, ut partes Aeris superiores, aether, Coelellia Corpora, vastus Oceanus 3 sic Jure gentium res Sacrae & Sanctae & Religiosae s sieliber Homo, quia non est in Commercio, pretium nullum habet; sic actiones Sacrae, exhibitio Sacramentorum & similia , pretio comparari non debent. n Item actiones, quae animopcrficiuntur, ut Docere &c. licet, ut pro opera , quae in his praestatur, Honorarium interveniat, aequum sit. Quaedam res
Art. 39 m Et reciproce si emptor sive locator maius pretium solvere velit, ipsi licebit hoc Deere. . . Art. ar. ust propter videlicet impensas quas secit doctor, ut Scientiarum Humanarum Cognitionem sibi compararet,. pretium Lectionibus assigna..te posse aequitas demonstrati .
180쪽
separatim tenerr nequeunt, & sic pretium non habent, nisi aliis rebus accedint, e. g. Apricum lumen Solis, liquidus npurus Aer, Amoema facies Terrae, Umbra & similes res , quibus Homines sine usu Terrae frui non pollunt, & hinc seorsim non habent Pretium, at si junguntur cum Regionibus, Fundis ac
Praediis, multum momenti adserunt ad augendum Pretium. XXII. sunt ratioties , cur Pretium mox augeatur , mox imminuatur e
R. co) Uariae sunt rationes: ad intensionem Pretii inprimissa cit Raritas, & ambitio mortalium praecipue aestimat, quae cum paucis Vibet communia, & contra vile est, quicquid intra cujusvis suppellectilem cernitur. Res quotidiani usus & qu potissimum spectant Victum, Amictu in , & Arma , praecipuam Pretii sui intensionem . nanciscuntur, quando Raritas conjungitur cum Necessitate, ut fieri solet in Annonae earitate, oblidionibusia similibus praeter Raritatem necessitatibus. Pretia rerum Artificialium intendi solent ex subtilitate R elegantia Artis, ex fama Artificis, interdum propter prioris Possessoris praestantiam. op rarum & actionum pretia intendit earum difficultas, Dexteritas , Utilitas, Necessitas, & agentium Raritas. Operae quaedam Nobiliores sunt , quia iis praestantur ea quae pestimari non possunt, sic emis a Medico rem inaestimabilem, Vitam ac Valetudinem bonam ; a bonarum Artium Praeceptore studia Liberali,& Animi cultum. Itaque His non rei pretium, sed operae solvitur, quod a rebus suis distracti nobis vacant, Honorarium & pretium
non valoris rei sed occupationis suae ferunt. Pretium animantium brutorum intenditur interdum, propter affectum peculiarem ex quadam quasi similiaritate , aut quia genio nostro sese aliquomodo applicare norunt, aut quia ope eorum magnum malum effugimus, aut quila insignis eventus monumentum sunt, dext ritas etiam multum confert, raritas & necessitas. Praeterea in communi Pretio solet haberi ratio laborum & expensarum, quas conmuniter Mercatores ficiunt , extraordinariae huc non perti-X 3 nent,
. et et o Fere omnes illi casus coincidunt cum raritate, ideoque I rum pretium augente.