장음표시 사용
181쪽
I. a. c. T. u. T. aliter. Reu. Em
nent, quando sorte Mercator in advehendis rebus morbo coria reptus , multum impendit in Medicos Sc. sic superfluae non aes. timantur , operae famulorum , quos conducere necesse habent, considerandae sunt. Item longitudo ac periculum itineris, diversus Pecuniae & Mercium valor in diversis locis. Qui vendunt Merces minuatim, plus possunt exigere, quam qui in magna copia. Paucitas ementium & Ρc cuniae, Mercium autem abundantia , & quando Merx quaerit Emptorem, Pretium minuunt; contra Ementium & Pecuniae copia & Mercium raritas Pretium augent. Habetur etiam ratio Lucri cessantis vel non, prout Pretii solutio desertur aut anticipatur. XXIII. Maseria pretii Eminentis quod alias res Umat, seu 2 mi, gualis ese debet pN. Quia nummus debet esset Mensura rerum aliarum, Materia I. talis esse debet, ut per se minime, aut saltem difficulter flecti possit, ita ut usu Sc contrectatione perpetua non co sumatur. 2. ut sit ex numero utilium & aestimabilium , in qua propter Nobilitatem & Raritatem multarum rerum Pretia contineantur, ita ut bonitate & quantitate rebus caeteris respondeat. Si enim Nummi materia inutilis esset, nemo pro rebus suis eam acciperet, puta, si ex Papyro, Corio, &c. Nummi fierent. 3.
debet esse trambilis, i. e. debet facile posse Circumserri , Condi, Liquari, Cogi , Duci, Cudi, Figurari & Uersari, durare tamen in his omnibus minimo sui detrimento. p Hinc plerisque Gentibus commodissimum fuit visum, adhibere Metalla nobiliora & non ita frequentia, Aurum scilicet, Argentum Raes, habita tamen ratione praestantiae unius prae alio, quae non in sola hominum opinione, sed in modo dictis consistit. XXIV. At sepe Populi utuntur Stanno, Ferro, rimabo, etiam Corio , Cortice , U P mo. R. Uerum quidem est, exempla passim prostant, R Patrum nostrorum & nostra Memoria id usu venisse scimus; tamen
182쪽
I 67 Nummi isti veri Nummi non sunt, sed tantum vice Num m rum veluti subsidiarii quidam Sponsores habentur. Nec ad ma
terias tales confugere licet, nisi urgente summa necessitate, nec alia intentione, quam ut cessante necessitate cum veris Num nais iterum permutentur, & damnum Communitati illatum re sarciatur.
XXV. An valor Nimmiorum pro lubitu ejus qui summum Imperium habet poteri augeri V misti, an tantum alieni - tasti cum Auro vel Argento miscere poterit quantum volet ZNon; cum enim Nummus sit mensura Pretii aliarum rerum , & receptus sit non solum ad commodius exercenda Commercia inter Cives, sed & inter hos atque LXteros, Rector civitatis, si Nummis suis enorme Pretium assignaverit, eos ad Commercia suorum Civium cum Exteris reddit iuutiles : & cum eleeta sit Materia, cujus Publica ac perpetua est Estimatio inter Gentes; quatenus Functionem recipit in comparandis rebus aut omnibus, aut maxime necessariis; si alieni Metalli quantitatem & bonitatem non rite temperet, saltem ut Exterorum, quibuscum nobis Commercium est, Μoneta non sit superior , fere praeter permutationem Mercium Civibus suis cum Exteris nihil reliquum ficit. XXVI. Getierali tractatione de Gutractibus abfiolata, quaeritin , quando in Emnione V Venditione Dominium transferatur Z . q Quia ex contractu nascitur tantum obligatio ad rem habendam, ante Traditionem Emptor non potest fieri dominus, vel consequi jus, quod Venditor in re habuit: non enim praecise obligatur ad dandum seu ad Dominium transferendum, sed Ilaficit interdum Emptori praestitisse, ut habere liceat quandocunque
iungat. 9. s. a. D. ad L. m. de
Art. 26. rq Ex eo ipso quod Ius in rem suam transtulerit Venditor Emptori, sive sit tradita tempore contractus , necne, pari ratione transit in potestatem Emptoris, nisi aliter Convenerint contrahentes s uno verbo, teris minus sive expressua vel determisiatus, siye illimitatus, praetermissus fumin, vel non laesis Di siligod by Cooste
183쪽
que velit, quod translatione Possessionis & Facultatis usucapἱen di absolvitur. XXVII. AE periculum satim perfora Emptione pertinet ad Empt/rem, V res perit siιο Domino ρν. r Quamvis periculum statim pertineat ad Emptorem ,
tamen inde non probatur ante Traditionem ipsum eta Dominum; verum ideo hoc receptum est, quia ab Emptoris voluntate pendet , rem venditam statim vel per se vel per alium accipiendi , ita ut res penes ipsum, non autom penes Venditorem periisset :quare etiam Pretium oportet ut solvat, licet rem nunquam sit consecutus. Quo accedit, quod etiam omnia Commodii ad ipsum pertineant ante factiim Traditionem, naturale ergo est, ut Aierat Incommoda & Periculum sustineat. Tertia ratio, scilicet debitorem speciei liberari a sua obligatione rei interitu, probat quidem Uenditorein non cogi posse , ut rem Tradat, sed tameuei exigendi Pretium non tribuit.
XXI III. Si res bis sit Inudita , qtianam Venilitio valebis P Ex duabus Venditionibus ea valebit, quae in se con
tinuit praesentem Dominii translationem: per hanc enim Facultas moralis in rem abiit a Venditore, quod non fit per solani Promissionem.
Art. a . r Errat hie Auctor; Nam si Iure suo tantummodo destituatur possessor ubi res iii manus emptoris tradita fuit; ex eo ipo quod ab initio eam non recepit, nullum Ius idcirco in eam consequiti ir; dam autem, si ipsius tantum evadat Dominus ubi in eum translata fuit, commoda vel imcommoda cedunt in manus eam habenti. Art. 28. cf) Plures casus hic sunt distinguendi, Nam x . si quis Dominium rei suae in posterum tradendae in aliquem transserat, ex principio nostro , alteri eam lem polliceri non valebit. ado. si Neutrius res fuit nondum in manus tradita, prioris est si posterior eam recepit, Quaeritur, an in tali casu cam restituere debeat priori domino , Necne Negatur, His argumentis , i . Si Nullis indiciis verisimilibus detegere potuerit posterior emptor . rem iam venditam suisse; cur prior illam ab eo repeteret, non enim culpa sua sibi vendita fuit, cum ignoraret primam venditionem, adeoque Prior spect ire se debet tanquam infortunum si Vanae fiant spes ejus ado. Vitae Commercii Nece litas Hoc exigit. mite Celib. BAκη Ex Λ Ct Notam GV m ιιιι art. 4. L I S. GI . 72. Lib. adi. G ix o r ii Tractatas de dure belli & pacis.
184쪽
P Μonopolia non pugnant cum Iure naturae, quando is qui Grat. I. Σ' solus Emit paratus est aliis Vendere aequo Pretio, tunc enim ς.a. s. licet alii non possint libere Emere a quo velint, tamen hoc impedimentum naturae Societatis contrarium non est, cum ipsorum non intersit, a quo Emant, quod ad desideria Naturae attinet.
Hine etiam . summa Potestate justa de causa & Pretio constitu. mss. ι ς. to permitti possunt. Privatis citra Privilegium hoc non licet , T seu prohibere non possunt, ne alii quoque Cives certum genus :Mercium negotientur: licet de comp cto interdum agant, ut cii LL, supra pretium id quod summum nunc est in communi pretio Vendan- art. sto. tur ; aut vi aut fraude impediant, ne major copia introducetur, Ioseph. aut ideo Μerces coemant, ut sic Raritate earumdem procurata , ciniquo illas pretio vendant. Huc non reseruntur isti, qui ex 'solertia Negotiativa plures Merces coemunt, ut data occasione pluris, pro temporis tamen ratione, pretio non iniquo vendant.
XXX. In Locatione U Conductione enim damno sunt serilitas Ualii casus usum impedientes es e. Venditioni & Εmptioni proximae quidem sunt Loeatio , Π IConductio, eisdemque Regulis subjiciuntur. Respondet enim Pretium Mercedi, & Facultas utendi reconducta, Juri proprietatis in id ,
quod emitur ι differunt tamen in casus praestatione : nam in Emptim L . locine casus pertinet ad Emptorem, in Conductione ad Locato- eoud. rem ; est enim contra aequitatem naturalem, ut quis Mercedem μή solvat pro usu quem citra dolum & culpam non percepit. Quare si nullus sit usus, nulla debetur Merces, si aliquis sit usus, aliqua debetur Merces, ita ut ex boni Viri arbitrio, pro circumstantiarum diversitate judicium ferri debeat de Mercedis remissione. c. o. a. XXXI. Si mea opera pluribis possit esse utilis, ut tamen mibi non I a. Misat laboriosior , quam si uni duntaxat actoratur , an δ - c. Ia.f. ig. gulis solidivn Mercedem, vel Honorarium petere possim iit . ι Si sint operae Artificiales, quae pluribus communicatae PQ I. s.
An. 3 i. ct Νisi aliter convenerint contrahentes , in tali casu. potest operam suam Conducens ab Atiis non secusac primo, pretium exigere , quo Iure enim ab alio sibi talis libertas adimeretur. - .
185쪽
Felu. d. l. i. a. f. s. D. ad L. Ria d. dema. Str.
vilescunt, a singulis solidam Mercedem stipulari licet ; si non vileLeant, & si unus solus tantum promiserit quantum plures solverent, isto invito plures admitti non possunt, quia per Contractuna Facultas usum locandi eo tempore mihi est adempta ; & si me consentiente pliares admittat, aequum est, ut reliqui contribuunt Conductori. Idem dicendum est de ope is, quae animo perficiuntur, R Pretio Numinario aestimari non solent. Idem de operis vulgaribus, e. g. si quis solus Navem conduxisset. XXXII. Circa Mittitum quaeriti r m usurae sint vetita Iure Naturali 3 . ad
R. ri Non; quia enim in Mutuo Dominium transfertur in accipientem, aequum est, ut dum Re nostra caremus, ille autem commodum & lucrum inde percipit , nobis aliquid pro usu rei nostrae solvatur. Quo accedit, quod Deus voluerit Judaeos senerale extraneis, non Cananaeis duntaxat, sed quibusvis aliis Gentibus , & vero Deus non praesumitur expresse indulgere violationi,& transgressioni Iuris naturae erga quoscunque alios Populos. XXXIII. At vero Pecunia es res seritis, V vero iniquum videtur, ut pro risu talis rei aliquid Disatur, hi prisvis cum usus rei a re ipse, quae tandem in eodem genere est resiluenda, non possidisingui, ita ut videatur U res V usus rei reddi. 3'. Industria humana res sua natura inlaecundas, e. g. Pec niam , in quam Pretium eminens est collatum , fructuosas facere potest. Et licet usus Pecuniae separari non possit ab ipsa Pecunia, quae aliquando in genere restituitur; tamen quia post certum tempus demum redditur, & interea accipiens rem , ea utitur, hoc aellimabile est,. & propterea aliquid solvendum. Hinc admittuntur alii contractus, qui in essectu cum uIuris coincidunt, ut sunt cetasus annui, montes pietatis &c.
Art. a. ti) Obiectio ex Veteri Testamento; ad usuram Condemnam r. I. 1 . dam ducta, evanescet, si attendamus ad distinctionem Legum Mosaicarum. V ra. quae Deum habent Auctorem, in Naturales, politicas, atque cultum Reli-G, M. d. giosum pertinentes ; primas quod attinet, immutabiles sunt, atque ab omnibus e. Ia .f. 2L ilominibus, quovis tempore observari debent, ted non pariter res se se habet circa alias. . . .
186쪽
Estimatio pretii pro magnitudine periculi intendi potest Ex. 6. ad aut remitti , ita ut major sit, si praeter tempestates etiam pir
tae aut hostes metuantur, major quoque tempore hyberno, quam .eitivo. c.
XXXV. Ut bis Contractus subsisat, quid reqviritur 'Hic contractus, ad avertendum periculum initus, quem a Assecurationem vocant, omnino nullus erit, si Contrahentium alter, rem de qua agitur aut salvam quo destinabatur pervenisse, Mam. αε aur periisse sciverit. Jur.
XXXVI. In Acietate Negotiatoria quomodo partes hi Damno Lucro dicuntur aequales V maequales ρη . Quando paria sunt quae conseruntur, sive sit Pecunia, si- mia 1 , ve sint operae, partes sunt aequales in Lucro & Damno ; si non hι sint paria, partes sunt inaequales, propter exactum respectum , quem Partes Lucri & Damni habent ad Sortem. XXXVII. Potesne Socioram aliquis particeps esse Lucri, ut ismi vis sis Dii ii ZHoc nactiim quIdem est praeter naturam societatis, quae a vult, ut Lucrum & Damnum pro rata Sortis sint communia , potest tamen sine injuria ita conveniri, modo tanto plus Lueri Lay. ς : ferat, quam alioqui laturus fuisset, qui in Ie damnum recepit. D. rosc.. - XXXVIII. An quis Damnum sentis potes sive Merose. Iniquissimum est genus societatis, ex qua quis Damnum cis a non etiam Lucrum percepit: nam ita naturalis est Societati uti- , A. i. litatum communio, ut Gne ea nequeat Societas consistere. d. Lay.
187쪽
Pusi. l. s. e. 8. f. a. Cret. ι 2.
XXXIX. LbM AEqualitas estimi ita observa r in Societate mi- versorum Bonorum P. Quia incertae spei & eventui ab initio se committunt S cii , & aequale jus habent, tum circa Lucrum suturum, tum tiriaca Impensas, quilibet Sociorum pro conditione sua, quantum Leges frugalis & honestae Oeconomiae serunt, ex Societate sumere potest ea, quae ad sui suorumque sultentationem requiruntur ; κ Sc Societate soluta Partes fiunt aequales, non habita ratione, an quis plus, an minus contulerit. XL. Vi audo Societas solvitiιν, ad quem pertinet Periclitum rertim , quae collatae Aut rSi plures Pecuniam conserant, quilibet fert Periculum suae Sottis, sicut & partem , soluta Societate, praecipuam habet qui plus contulit: si alter conserat Pecuniam, alter autem Operam , tunc aut opera confertur cum solo Pecuniae usu, & Ρeri culum pertinet ad solum Dominum , & si salva sit Domino salva est; aut opera consertur cum Dominio Pecuniae, & habetur quasi Pretium Sorti adjectum, & si Pecunia pereat, Damnum erit commune, quemadmodum si Societas solvatur, is qui Operam tantum impendit particeps fit Sortis
XLI. es commιvis titilitas in Societate Noali , seu A Lralitate e N. Haec secietas Navalis seu Admiralitas, spectat ad comm nem diversorum Mercatorum defensionem adversus piratas &. hostes: hinc & praeda communis est, ct damna communiter kruntur , in quibus numerantur vulneratorum impendia. Ut autem constet de quota parte damni serendi, aestimantur Naves, & quae in navi sunt, & Summa ex his conficitur, ut scilicet damnum
Art. 3ς. a Quamvis a Sociis sinitatum fuisset tempus, quo elapse , posset quivis Socius a societate discedere, taesen si Societatis emolumentum vomitet, tempus remittendum crit, nam haec exceptio tacite apposita co ' tractui censenda est.
188쪽
resarciatur a Dominis Navium pro partes quam, habent in ea Summa. XLII. An quae hactentis dicta sitim de aequalitate observanda in Cou tractibus , seinper . Gutrabentibus observantur ρN. Νon ι sed apud omnes Gentes ad praecidendas controversias infinitas & ob incerta rerum Pretia, Contrahentes inaequaliter convenire possunt; i. e. ex natura Negotiorum & Commerciorum sequitur ut interdum unus plus, alter minus accipiat.
I. si inodo Pollicitationes, Promissa, Contractus conia lari soleant. II. Cur inprimis Jurejurando soleant confirmari.
VI. Qui Imrare non possut. VII. An sit Iuramentum , si quis non puram se jurare proferat
verba iurantia.' VIII. An teneatur apti Jurans in mente sua resemat quod non velis obligari. IX. An is tui verba Iura uia deliberato profert , mimo tamen non iurandi.
' XII. An ex talibus Juraviemis Deo acquiratur obligatio. XIII. Cur Deus periuros piniat. XIV. An Iuramentum de re uia licita obliget.
re omnino silicita, sed tamen impediat m in bonuiu morale.
XVI. Quid si de re naturaliter immobili Iuravrentum praese-iur ι Quid si tantum pro tempore aut ex supposii re fit im-
randi. XVIII. An recte Iuretur peri creaturalis
l XIX. An per falsos Deos. j XX. An Gristianus tale Iura-
189쪽
XXII. An obliretur qui aliquid iuramento promittit latroni. XXIII. An quis Iuramentum perfido praesitum implere deis
XXIV. An Contractus , in quoqrtis erumniter es iasin, possis rescindi si juranaenio fuerit
confirmatus. XXV. An heres obligetur ex iuramento destincti.
XXVI. An per procuratorem Uper literas Iurari psit. XXVII. An sis periuriae, qui non implet Iuramensum nolemi impleri, aut sublata qualitate sub qua Iuravit. XXVIII. Quid contra Drammis tuin sit , quando tantum sit illicitum, O quando irritum. XXIX. Quale jus Superiores babeant in Iuramenta inferio
XXX. An eos is Iuramento abin solvere posui. XXXI. uuale ius habeant iupersionam ejici cui Iuratur. XXXII. Qua Iuramentis μι inia. I. Qi omodo Pollicitationes , Promissa, Contractus Uc. confirmari solem r
Ariis modis ; Pignoribus, Fideiussoribus, inprimis Jure.
jurando. II. Cur inprimis Iureiurando solent eonfirmari PFeld. h. l. ia dum haec Negotia Iureiurando confirmantur, Ho mines censentur esse maxime securi; nam Iuramentum praestatur sub amissione maximi Boni, Gratiae nimirum Numinis Eterni, quam nemo praesumitur velle amittere, quia ea amissa salvus M. d. l. esse non potest. Hinc omnes Populi & ab omni Evo nullum Uinculum ad astringendam fidem Jurejurando arctius existima. runt, & gravis poena periuris imminere nunquam non credita est, ita ut & Posteritas Majorum delicta lueret, secundum illam Poetae sententiam. Disiti oste
190쪽
At Iuramento qua n es siue nomine Proles , Trunca manus V trunci pedes: tamen impetu magno AAmris, atque omnem volat Urpemque domumque.
R. a Jusjurandum est Religiosa assirmatio per invocati nem Dei tu testem, sub amissione ipsius Gratiae facta.
R. Est vel Promitarium , vel Assertorium. Illud est Vel Pro- phim fmitorium in specie, quando jurejurando aliquἰd Promittimus, vel Confirmatorium quando actum praecedentem seu Negotium xy. χαpraecedens Jureiurando confirmamus. Hoc scilicet Assertorium 23. U22. est, quod praestatur ad rem controversam decidendam. U. Qitie repsimuκr ad Iuramentum Pax. I. b Requiritur animus Rationis compos & deliberatus. 2. ut res, quae Promittitur , sit licita. 3. ut modus seu Forma sit licita. 4. Finis licitus & bonus. VI. Quinam rem usu possunt iurare ZM. Furiosi, Mente capti, impuberes, qui non intelligunt quod agunt, ut in cap. de Promissis dictum fuit; item athei , quia Deum esse neganti
ne Iuramenrum Za . Non; quia Mens est quae Iurat, non Lingua, juxta illud
Poetae Carmen. Iurata Art. 3. ca Jusjurandum aetiis est proprie civilis, sed qui cum Religione coniunctus est. Art. s. ch Nam si sub his conditionibus valida sint Promissa, eo magis his etit attendendum , ubi ad eorum confirmationem Deus tanquam Testis invocabitur.