장음표시 사용
61쪽
si fin Ripvlltc A eadem patria bene mereri. Quam ratione cum olliri in Rep. Lacaedemonioru costituenda sibi proposuis set Lycurgus homo prudentissimus, id quide effecit, ut quos liqc genuisset ciues,utiles essent patris de malent honeste mori, si turpiter vivere. Ex nac igit mutito plures, si ex ulla alia Graeciae ciuitate boni atq; se tes ciues prodierunt. Quo melius fecerimus nos, si hos,si hos dico' immo si patres atq; li latores nostros, honestatis magna semper ratione habueriit, & non multo minus bonis legib', u illaLycurgi fuit, seipsos devinxerunt,imitati fuerimus. Ac si ulli,certὸ nobiles nostri atq; Principes viri, qui in oculis hominum vibulint,& alijs vel bono, vel malo sunt exemplo, ad oes recti ossicij partes excitandi sunt. Quibus non solus fraudi sit,contra quam leges publicae praescribunt,fa
cere:sed etiam animum ac mores non ita excolere, Vt
Reipub.usui esse possint. Nam qui hoc officiusuum negligunt,no solum pperam facere,verum etia Rempub. cuius comodis seruire & cosulere debet, prodere' quodam modo vident, ut scriptu est ab Xenophonte. homine doctissimo. Huc accedat censera illa,cuius a me ante mentio facta est, ut quo quisq; maiore ornatus est dignitate,eo grauiore infimiae genere notet,si forte in uagitia incicerit. Atq; hoc praeclarum disciplinae Vinculum utinam aut nunquam e Repulta nostra
sublatu fuisset, aut primo quoq; tempore restitueret. Quod ipsum nobiles atq; Principes viris dignitatern suam
62쪽
suam tariti faciunt, quanti facere debent,itaipsi ren
uent, ut sceleratos ordine suo moueant, nec patiatur
horum quasi contagione alios, qui ordinis sui sunt;
contra quam decus commune postulat,in sciatq; cintaminari. Iam verb ut non solum scelerati metu pC nae terreantur, sed bonoru etiam virtus praemijs acu tur: certe bene meriti de Repub. in publicis couentibus ornent,dc extent praeclara quaedam in Repub. nostra insignia virtutu. Quod quanta vim habeat, no si luna ad homines in officio continendos, sed etiam ad excitatis horum virtutes de actiones laudabiles, multa omnium aetatu exempla illustria ostendunt. Atque
hae quq de praemio & poena a nobis posita sunt, non
in eas angustias concludimus,ut ad nobiles & Princi pes viros tantum pertineant:sed tam late ea pates e volumus,ut uniuersus populus praemio invitetur ad vir tutem recteq; facta,S poena a delictis atq; flagiti jsd terreatur.Sit igitur Re ub. nostra ita constituta,ut in ea posthac bonis utile sit atq; honorificum,uiuere honeste S patria iuuare: sceleratis autem calamitosum,malcfacere ac patriae nocere. Cositemus quantum virtus Maiorum nostrorum ipsis atq; Gemianiaria O strae existimationis bonae pepererit. Qua nimirum virtute illi iti se exteris gentibus commendauerunt, ut cum quaedam harum ciuitates constituere vellent, euocarint homines nostros, eosq; gubernaculis ill rum admouerint. Hos nanque tanti secerunt, ut ab eis
63쪽
regi ducerent beatum essemeque id intutia. Nam in quibus ipsi & Pannonum, & Sarmatarum, & Trans
tituanorum ciuitatibus domicilia sua collocarunt,tias ita administrarunt, utpret caeteris earundem regionuciuitatibus florerent. Quod si Maiorum nostrorum mores boni tantum profuerunt exteris gentibus, quanto maius erit nunc dedecus nostrum, si ob vitia, nescio quae, non modb non exteris amplius, sed ne nostris quidem prosuerimus:c praesertim eius rei, sua patriam iuuare possimus, connciendae no ita diu. sicilis sit ratio, dum modo & nostra,& Maiorum n strorum instituta bona, quae partim moribus inueteratis, partim vero decretis Conventuum nostrorum publicis continentur, custodire, quam rebus nouis,& ijs quidem noxijs, studere maluerimus. Sed haec hactenus de moribus hominum nostrorum, nunc vero de pace atque tranquillitate. Constat, disco
diam &factiones esse grauissimas illas Rerumpub.pestes, quibus res magnae non minus atteruntur, suam concordia &coniunctione ciuium piatae creurunt.
Nam illae quandiu in ciuitatibus atque Reb publi-
cis versantur, tandiu hae ita agitantur, ut sint prorsiis miserae.Dedit huius quidem rei documentu Respub. nationis n/trae ante quam constitueretur, de in unsi quasi corpus coalesceret. Quae postea pro ea,quae contrarijs attributa est, vi, tanto magis in concordi sio
satu effloruit, quanto ante calia itosior fuerat. Et
64쪽
uam si schisma,de quo iam egimus, ex ECCL
eretur, omnia nobis ad Pacem atque Cocordia
am essent faciliora:tamen si qui sorte cupiditatibus si is indulgere, quam pijs atque quietis consilijs parere
maluerint. ratio certe ineunda erit, ut si non charit te,metu tamen poenae ad ossicium reuocentur. Nihil aeque discordiam atque factiones alit, ac vis atque iniuria: dum qui aut pari sunt potentia, inter se certant, aut potentiores,eos qui imbecilliores sunt,conantur opprimere, hi autem se atq; sortunas suas opibus alio rum tueri student. Quo magis cauendum est,nes ges, quas Maiores nostri de pace publica tulerunt, antiquentur: n Eve locus in Repula nostra sit ij qui in
lunt vi agere, quam legibus: homines non digni,qui cum hominibus vivant, quando ad ipsam bessuarum immanitatem ita sese abijciunt. Vigeat igitur iudicuum illud,quod primum Maximilianus C sar ita constituit, ut in eo non minus sacile ius suum infimi obtineant, quam summi:& hi si in leges publicas inciderint, non minore seueritate, quam illi, plectantur. Vigeant leges publicae,& summos atq; infimos que teneant: id quod ad concordem Reipuia statum tanto erit aptius, quanto contrariu eius causam dat in iorem odijs,maleficijs, motibus. Ac quo maius Reipublic nostr sit praesidium in legibus ac iure contra factiones, seditionesque, caueatur iterum, ne cui hominum nostrorum liceat aut suo, aut alieno no. I mine
65쪽
mine in Germania militem scribere, nis hui'rei In perator ipse author factus fuerit,aut sorte ei, qui militem scribit, defensionis causa bellum sit gerendum. Ac quoniam callidi homines vim, quam alteris inserunt, sub specie defensionis excus; e solent, intra quos fines ius huius consistere debet, decernendum videtur: nec minor in eos, qui Legi de pace fraudem faciunt, quam in eos, qui hanc eandem non dissint Nlanter violant,poena sit constituta. Ac quia leges in nes suerint, nisi sint qui, quod praescribunt eaedem, exequantur: renovetur illa Reipublicae nostrae sanctio, ut quicunque possunt, iniuriam ab ijs, quibusvis publica insertur, depellant & turbulentos coerceant: & si moniti officium hoc suum no fecerint, non multo lenius, quam ij qui pacem turbant, muli,ntur:quippe cum non minor sit culpa eius, qui non ab
alijs iniuriam propulsat, cum potest, quam qui eandem infert. Iam quia priuata quorundam foedera,
eaque ita contra Omnes icta, ut ne Imperatorem quidem exciperent, factiones fouerunt antellia perniaciosas:& mores nostros ita peruerterunt, ut clim ante seditiosi communi omnium nostrum consilio atque ope coercerentur, per foederatos illos aliquandisau
terit,quo minus idem effici posset. Quo ipso quantum detrimenti Respub. nostra ceperit, huius quasi
vulnera declarant, &ante oculos omnium ponunt.
Itaque Lex illa Maximiliani, quae, utantia nobis diaetum
66쪽
ictum est,ueta sequi foederibus huiusmodi vel cum
hominibus nostris,uel cum exterarum gentium Rogibus se ullo tempore iungant,renovanda est. Renos uandum est item illud salubertimum Legis de pace publica caput, quod constituit, ut communi omium ordinum ope, arma e manibus seditiosorum extorqueantur: & eo quidem maiore cum seueritate, quod quidam eorum, quos minime oportet, Sc milites no-ini in ista Reipub. nostrae quasi no iste diuturna assue, uerunt populari patriam, ex huius praeda sibi rem parare, εc in ista sua armorum licentia spem libertatis, nescio cuius, ponere. Vivimus cum hominibus bellorum appetentibus, quos nisi pietas Christiana ad mansuetudinem flectat, malunt potius rem ad arma deducere,quam aequo cum alijs iure vivere. Quo etiam minus illi, qui sinὸ iusta vilius authoritate fiunt militum concursus, serendi sunt, eo quod & nationi nostrae infesti sunt, de magnis motibus causam pro bere videntur. Solent quidem E malis moribus bonae leges nasci, atque hae tum ferri solent, cum laboratur maxime: verum nobis,ut pestes illas,quae Rempub. nostram perturbant,tollere,atq; eam in statum, unde decidit,quietum atq;concordem restituere possimus,no est necesse nouas ferre leges,sed quas habemus veteres retinere,tueri, custodire.Ad quod ipsum tanto nos magis excitare debet officium nostrum, quanto turpius atque miserius fuerit, nos vel hanc I a labo
67쪽
labefactare vel deserere, S in ea nobis ipsis latum periculorum conflare. Quoad concordes fuimus,uirtus atque arma nostra praesidio fuerunt cum singulis nobis, tum Reipub. cunctae, & hostibus nostris terrori: sed nunc sublata concordia atque beneuolentia, nec nobis atq; Patri hoc eius asperrimo tempore opem ferimus: nec, ut ante, terrori sumus malevolis, sed ludibrio: dum putant se artibus suis,quod conantur,etificere posse, nimirum ut nostris conflijs, nostris armis confecti stacti tu e concidamus. Nec est, cur hic
qu ratis reliqua, cum vobis ignotet non sint plaget illae,quas, dum hominibus, nelcio quibus, ijsq; de no bis male cogitantibus, gratificamur, non ita pridem
accepimus. An non hac lege nati sumus, ut magnam nostri parte patria sibi vendicet At nunc sunt in Geramania nostra, qui malint vim atque manum Patriae huic suq afferre,quam exterarum gentium Vim atque iniuriam ab ea depellere. Hoc malum ut fugere, de maculam hanc atque dedecus,quod certorum hominum culpa c5traxit,e nomine nostro,quam primum
delere possimus, nihil hic aliud dicam ego, quam quod a nobis omnibus salus publica impetrare debet: ut quas gerim' simultates inter nos, deponamus quam primum: & posthac singulari animorum consensioneresistamussamosis illis,de patris laborati silecurramus. In eaincidimus tempora, ut hostem post homines natos potetissimum truculentissimumq; aceruu
68쪽
eenucibus nostris non sine graui periculo nostros cere queamus,etiam si coniunxerimus omnςs copias nostras,& communem Patriae nostrae defensionem
gnaviter susceperimus. Itaque nisi desierimus facti'nes ipsi nostras fouere,&nobis ipsi infesti esse, quid tandem futurum erit nobis ac,si 1tudio partium incitati,ijs, qui e ruinis nostris crescere cupiunt, obsequi, quam idem de Repub. nostra sentire, eamq; iuncta Opera tueri maluerimus, an non hanc magna cules mia nostra deserere, deserere dico immo yrodere videbimur Quare si nobis Patria,si salus publica,chara
est ut debet,ad eam curam incumbere nos oporte Itquacunque ratione possimus omnia, quae discordiae atque fustionibus materiam subijciunt, e Repub. nostra primo quoque tempore tollamus, & communi ordinum sumptu tale tu ea praesidium collocemus, ut coerceri secud possint, qui leges vi atque armis perrumpunt,nec quo cum popularibus suis iure vivere volunt. Ac si qui sertasse a quietis consilijs abhorreat,& discordiamagis quam pace delectentur, nec velint de suo seppeditare,unde praesidium illud alatur:inue niuntur tamen non pauci omnium ordinum viri boni,qui quanto magis ocio atq; publicis rationibus nostris fauent, tanto minus consilia factioserum ferenda putant:hi certenec Patriae,nec sibi deerunt,sed quantum debebui, conferent in eam ratione, Ut praesidium,quode agimus, perniciosis certorum homia
69쪽
νό fit ni PV3LICA num conatibus opponi possit. Ac si leges apud nos
tantum valuerint, quantum debebui, &fuerint, quae defendant innocentes, seditiosos autem coprimant, habebimus breui Rempub. quietam ac tranquillam,& factiosi legibus ac armis bonorum territi, consilia sita, eaque Reipub.perniciosi,mutare cogentur. Sed
de ijs, quae ad concordiam & pacem publicam pertinent, satis iam di ctum sit, si,quod unum addenJu est,
non praetermi sero, nimirum rem pestimi exemplino ita pridena in Germaniam nostram inductam es.se,ut leuissimis quibusque nebulonibus liceat bon rum virorum nomina non solum sermonibus, sed etiam scriptis conscindere: quorum costantia,Viratus, & fides erga Imperatorem nostrum atque Rempub perspecta est, Si quasi in illustri loco sita,eos acem hissime calumniari: commedare autem in vulgus s ditiosos, ut quantum in eis est, iam non tam fraudi sit malis perperam facere, quam bonis in ossicio permanere. Quod quanto minus serendum est,tanto maiore seueritate in authores facinoris tanti, eorumquefiutores statuendum esse videtur. Verum quia ea,quq
Reipub. intersunt, constitui non sacile possunt, nisi
Princeps noster authoritatem potestatemque iustam recuparit:de hac ipsa, quod me postremo loco sinuriam ostendi, nunc dicam, atque hanc Orationem eo libentius ingrediar, quddea se nobis offerunt,ut non
solita potestis illa recuperari iacit . sed per eam P
70쪽
Ua nostra ornari, & Imperium feliciter sanὸ propa-sari possit. Et quoniam quae afferam ego, cum vite Patriis atque uniuersi orbis Christiani coniun-citia erunt,spero rem ipsam a vobis impetraturam ess ut orationem hanc meam non inuiti sitis audituri. Ac primo quidem si concors atque quieta esset Respub. nostra, nec exterae nationes tot ac tanta pericula
nobis atq; uniuerso nomini Christiano conflarent, minus est et cause, cur in Repub. nostra iorem Imperatoris potestatem desideraremus. Selquia in eadevivunt homines quidam factios,& tales,ut nisi potestate aliqua maiore a consilijs perniciosis deterreantur, nec legibus obediant, nec Patriam perturbare desinant:& cum Turcae, ac quidam vicini nostri id agat, ut Imperium nationis nostr ,quod idem Romanum est, aut transferatur alio, aut sunditus intereat, S nos non solum hoc insigne ornamentu nostrum, sed etialibertatem amittamus: certe alterutrum horum euenire necesse est, ut vel Imperatori nostro maior potestas adiugatur, vel Respublica nostra intestinis motibus S exterarum gentium armis consecta ipsa pereat. Hoc si accideret, quod tamen omen D E v s per- benigne auertat non ita multo post reliquae etiam Christianae gentes ruerent. Est enim Germania nostra illa quasi arx, in qua orbi Christiano & opportu nitate loci, & militum copia atque sonitudine tam tum est praesidij,quantum in nullaalia natione. Nam