장음표시 사용
181쪽
166 HIs TORIARUM.1683. Christianae potius reipublicae quam sibi consule tem, fidem dedisse Pontifici maximo , nihil in ejus
tanto periculo adversus Germanos se commotu-
s. - Vrum. Pecuniam quoque in rem militarem cies
gem pecunia μ- ri dc Polono Innocentius curaverat , trecenta si
gulis scutatorum millia partim ex aerario deprompta , partim a Purpuratis Patribus, aliisque Pr ceribus dono data. Quρpropter ubique solerti studio fervebat Martis opus, totique in eo erant, ut obsessis, & periclitanti Germaniae opem ferrent . Dum vero cogendis expediendisque militibus tempus datur 3 iique ad conveniendum in Austriam iter faciunt ; Lotharingius per exploratores certior redditus , Tehelium victimumque Paphi Hs,iuriaris g0Diae pr.αψ m in quatuordecim perduellium, cari perieati sit Turcarum sex millibus, a civibus evocatos, Pos. ες ε - sonium petere quod unum Hungariae oppidum in Caesaris fide adhuc manserat cum expedito exercitu illuc movit. Hanc enim Mustaphus Danubio superstantem arcem, quacumque posset ratione, redigi in potestatem jusserat , ut illinc seu
cymbis adverso flumine, seu curribus eo trajecto, via commeatibus bellicoque apparatui , quorum haud parum inopia tenebatur , aperiretur . Nam quae a Buda per ipsem Danubium & per inseri rem Hungariam mittebantur , frequenti excursi ne praesidiarii Komarae, atque Arrabonis arcium Q ρ ρ ' φου intercipiebant . Cum maximi utrinque momenti foret , Potantum tenere 3 Lotharingius, ne a
182쪽
reverterent hostes , praemisit Ludovisum Badensium Principem cum equestribus Palfia Sthyrumiaque Ιαgionibus M aliquot Sarmatarum equitum , qui Lu-homischio pnefecto stipendia C sari merebant. Ipse haud Jonge cum reliquo exercitu prosequebatur. Ut dum ad oppidum Badensis pervenerat , cum comperit hostes in propinquo esse, ac duces inter se alaemeari: Tehelium, ut reserro signa; Humi r m , ut inferret , veritum illum finestam pugnam ; hunc d trectatae pudorem atque ignominiam. Vicit Hung ri consilium Praetoris auctoritas. Itaque acies instruitur. Primi Sarmatae adversus Turcas certamen Pr vocant , quorum cum ferociam non minerent, ad Germanos se recipiunt, arquatoquae agmine premm ruitur cuin'
conserunt. Cito cum perduellibus praelium tauum zz 'ri ' est, qui ubi primum telis petiti , in fugam se conje-eerunt ia Huuaimus quamquam a sociix desertus, acriter dimicavit, haud impar militum numero ac stre- nuhate . Uerum conspecto adventare peditum le- Aerocitaη dismiaαgiones quae a Lotharingio maturato itinere duc
bantur , equis dari fraenos jubet. Pulse, fugM 'M 1, sise ιι ι sederata insequuti , septingentos trucidaVere 3 pa quam ipsoran eos perduellium , qui pedibus caedem praeverteL viis . Capta mille commeatuum plaustra, incensa navigia a . ais pontem construendum parata , oppidum praesudis sexcentorum militum confirmatumia Tehelius excusata suae gentis apud Visirium fuga, culpam in me culpam coin Iussiimum vertit acceptae cladis ; quoa praelium ci '' consilio & praeter militaremstientiam commisia set v
183쪽
168 HISTORIARUMI 68 3. set; se vero maluisse Hungaros suosmelioribus ossi
manici Imperii usibus reservare, quam German Ut ira fimul tum objicere gladiis & certae neci. Accepta a Must pho excusatio , non ut vera , sed quia sua mini me intererat, opposta ignavia , ejus a se fidem
ac Voluntatem abalienare . Exercitu enim haud
parvam partem ferro , lassitudine , morbo nam de ipsi ex intestinis laboraverant) consumpto, supplementum ab ipsis Pannoniis de undecumque posset accipere constituerat. Quin etiam ut simulata opinione strenuitatis ejus animum sibi vehementius obstringeret , dat ei rursus expeditionem me ei aliam eo in superiorem Austriam; ratus ad delendam pri peduis cm i rem ignominiam, & ne factam sui spem corrum-srium . peret qua una accepti Principatus beneficium i
nitebatur illum pudore atque utilitate, si non vi i tute , strenue se gesturum . Addidit tamen Uar ea uis glob. .' dini Agriaeque praefectos cum militum parte , qui hactenus Ibraimo Budensi praetore duce prope Arrabonem oppidum ad ejus coercendum praesidium se continuerant . Quippe explicando Uisrii consilio valida nec exigua militum manu opus erat. Quod ejus expe- Etenim sibi ille proposuerat, vastando popula Mis, is fuerit. dοQue provinciam , LOtharangu exercitum ab coeundo cum auxiliaribus illuc adducere; per occasi nem Sarmatas invadere aut remorari, si forte, prout ab exploratoribus acceperat, turmatim irent alvisis copiis. Itaque Tehelius , Turcarumque duces τρον conflato sexdecim millium agmine, superatoque .d
184쪽
ΤΟ. I. LI3. II. 16 9 Strigonium Danubio, Vagum quoque & MOra 4683. vum transgressi flumina , imperata faciunt . Lotharingius igne fumoque admonitus adesse hostem, Ii confestim legiones , quibus dudum ad Possonium conflixerat , in illum ducit . Circa Bissembergum haud longe a Danubii ripa tunc praedabatur. Carolus ubi prope in conspectu fuit, nunc etiam Lu- Ibomischios equites , nam pernicitate Valebant, namittit. praeire iubet cum duabus equestribus Germanorum legionibus , qui & locum de hostium numerum , explorarent, pugna abstinerent . At Sarmatae vixdum Barbaros, qui jam a speculatoribus admoniti aciem direxerant , conspicati, jussa negligentes, admittunt equos. Accepti ferociter, multis vulneribus detruduntur. Illinc celeri cursu per latum fi ctentes gyrum se colligunt , junctique Germanis, uuibus pro sociali foedere haud liberum erat decli- - . .
nare pugnam , quamviS temere ac praeter impe 1 Aiuntur. rium susceptam, ad certamen redeunt. Iterum pulsi nam longe pauciores erant ), iterum circumactis equis se inserunt . Non tulere tantam audaciam Turcae, Perduellesque . Ira dc ignominia, quod Gihoria H est ex praeterita fuga pene ludibrio haberentur, stimu- πο Iantibus ad vindictam anitnos, non modo in eos ruunt, fugantque , sed tergo insistunt. Lotharingius audito dimicantium strepitu, haud dubius praemissum agmen dissipatum fuisse, Ec illud hostes persequuturos; ad hos repellendos, muniendumque suis tutum receptum continet gradum, jubet armae
185쪽
i o HIs TORIARUM 1683. pediri. Statim contigit , quod opinione praeceperat. Adsunt ; Sc quamvis instructam paratamque
Isitur rava, decertandum aciem contuerentur , in loricatos
equites, qui stabant in prima fronte, admotis calcaribus se se essundunt . Hi equorum impetu ferociaque moti , cum nequirent ordines restituere, ad secundam aciem se recipiunt. Illi cuneo pugnare insistunt , rati, id quod evenit, ipsam quoqueFIη. ordo. inordinato equitum receptu confusam impeditamque facilὸ inclinaturam. Quam ubi laborare L tharingius vidit ; misit , qui sagittariis equitibus hos pedibus & ex equo certantes, DraconeS UO-cant ) renuntiaret , ut a latere in hostium cuneum se immittant ; praelii fortunam esse in ipsorum manibus ac virtute . Confestim efffissis equis elatoque ingenti clamore procurrunt. Ex inopinato incursu cecidere perduellibus animi ; & cum sagittarii ab una parte fatigarent eos 3 ab altera continuo .subii. ζ.- ' sidiarios mitteret Lotharingius , ipsi receptui canunt . Turca laxato cuneo, datoque novis legioni Turca Gnissit r. bus loco , frontem ab omni parte dirigit adver sus hostes . Diu anceps praeliuin fuit ; sed cum, digressis perduellibus, Caesariani jam Thracem numero superarent ; factaque sibi vincendi spes augeret corporis animique vires ; demum Barbari in FVantum pedes se conjiciunt. Horum ad tria millia in pra
caesi , totidem vulnerati, in his inradini Agria que praetoreS , Scytharumque reguli Κanem appellant filius, qui prima in acie strenue decerta
186쪽
runt. Caesarianorum quamquam invaluit rumor haud plus trecentos occidisse, non ita pauci ex o stinatione pugnae reputari possint. Signa capta via gintiduo, tympana sex, equi sexcenti . Ad M ravum Danubiumque fugientes eos turmae equitum insequutae , caedem cumulavere; plures. etiam in captivitatem adducti . Tranantium haud parvam manum absorbuere gurgites. Nox Sc amnium ripae Germanis persequendi finem fecerunt. Carolus victoria laetin Comeuburgum primo, Cremisium drinde se retulit, quo undique auxiliares confluebant,& jam Boioarii cuin Franconibus advenerant; Saxones maturato itinere parum distabant ; & illuc Duneualdus adduxerat sex equitum millia , queis hactenus per superiorem Austriam Scytharum excursiones represserat multa praedonum caede , abstractasaepius ab ipsorum manibus hominum pecorumque praeda. Nec longe aberat Ioannes Polonorum rex, qui percepto , Viennam dira obsidione conclusam vehementissime oppugnari; & a Caesare frequentibus nuntiis auxilium ex foederis lege rogatus , sacro Deiparae in cassum assiimptae die solemnibus c remoniis expiato exercitu , Obitisqu2 humili pompa ad iram Numinis deprecandam Cra- coviensibus Templis , postridie cum quinque equutum millibus, dum caeteri in viam se comparant, iter praeceperat. Ad eum salutandi causa Lotharingius venit cum magno praefectorum tribunorrumque militum comitatu. Certatum illic ossiciis ac Υ i benia
vadique auxiliares copia con-- uiuat cra inisu. 7oannes Polonia ex ad iter cum exercιtu sie com parata Lotharingius ad illum venit salutandi causa. :
187쪽
Facta invicen veroa qu.e sue riat . Rex Lotharinisgiunt aliosque Duces convivio ex cepit . Comitas Regis, ablataeque hono vis aemulationes.caso ad Mgem salutandum iter suscepit, sed Lem
i a HIs TORIARUM benignitate , cum Carolus omnem Regi deserret armorum auctoritatem; ille sic accepturum diceret , ut ambo agendo & imperando unam adversus hostes gererent voluntatem . Caeterum
se tanti eius bellicam virtutem facere ut ipsi in disciplinam traderet Iacobum, qui praesens aderat, primogenitum suum, a quo sciret militiae tyrocinium non alibi melius collocari posse . Duces
deinde reliquos ampleXamS, comiter omnes con- .
Vivio excepit, quod praecipue ea regis pronunciatio exhilaravit: se regno suo discedentem posuisse regiam majestatem , animum retinuisse , qui non splendet purpura ac diademate , sed rerum gestarum gloria. Proinde aequum censere, ut quotquot modo clatissimorum Principum rei gerendae ait turi sint, eamdem afferant mentem , studeantque se invicem non dignitate, sed bellica laude superare . Regis dicto Principes annuere seu comm nis odii metu , si vanis de honoris praerogatiVa contentionibus publicam rem perditum irent ; seu placabili ambitione , ubi communi tantum bono cessisse videatur. Ita prudenti regis consilio socialibus discordiis , quae multae erupturae praenoscebantur, cautum est . Caesar quoque ad eas avertendas Lentiae continuit se, quo Passavio , iturus ad mercitum, venerat. EOS enim, quos ad intima adhubebat consilia, itinor incesserat, ne congredientibus lis aliqua ex reddendo accipiendoque invicem honore oriretur ; qui regi negatus benevolentiam , comcestus
188쪽
cessus Romani Imperii majestatem minueret. Nam I 68 3. major praesentium aemulatio, EM facile vel levi causa non solum in occulta dissidia , sed etiam inta apertas discordias eruptura. Carolus a Rege profectus , Cremisium repetit ; inde celeriter cum omnibus copiis transgressus Danubium, ad Castra Ca- tulina venit. Illuc , vixdum collectis suorum te et ij. 38' in gionibus , quae magnis itineribus primum agmen sequutae fuerant , Rex quoque se contulit 3 de uno interjecto die Saxones advenere. Brandebum
genses millibus haud minus duodecim constitisse vulgatum est) cum fecissent aliquot jam dierum Aran eburoe viam, repente ad Silesar fines consistere, mox gradum referre jussi. Quippe Octo virum deceperat spes, . Caesarem in tanto rerum discrimine auxilium quibuscumque daretur conditionibus, accepturum cum spe sententiam mutaverat. Postulabat autem ut suae sectae hominibus Hungarica Bc Silesiana templa restituerentur , quae dolo usurpata , aut fraude erecta, dimittere jamdudum coacti fuerant. Atinuit Caeser comparandam sibi prodita religione infaustam opem ; bene ac sapienter arbitratus: nihil ad evertendos hostes pietate validius esse. R censito exercitu, ad unum & septuaginta homine. . viilitum au. millia, quamquam dissipato rumore habiti longe plu- mero c Drct e-Fςs , reperti sunt . Erant, qui Austriaca signa 'Prosequebantur, sexdecim equitum, peditum n Vem millia. Horum septem millia adduxerant B quo in si quia j Vii, equitum tria millia & quingentos. Saxo q r. nibus
189쪽
1683. nibus p r prope numerus. Francones Suevique is, peditatus omnis, octo millibus constabant; octodecim pariter millibus , quippe qui equis tantum
merebant , Polonorum turmae . Iis decus ac ro-
..uia bur addebat ingens nobilium virorum copia, quosvιrorum copia. ex omni Germania, Italia, Gallia adversus communem hostem gloriae & religionis amor ad arma excitaverat . Quodque militibus praeter modum, Quot vflaei , faciebat animos , sua quique signa praeibant Rex , aderant, o qui . Octoviri Mimiensis N Bojoarius , Carolus Loth ringiae Dux , Ualdechii Princeps , qui provincialium , quos Circulos vocant, auxiliares ductabat; quatuor e regnatrice Saxonum Familia, duo e Ne burgica, totidem e Uittembergica Hol satianaque , ex Allobrogum Princeps Eugenius, qui tunc adolescens ad eam gloriam se comparabat , qua hoc uno & altero Turcico bello , aliisque debellatis nomen suum posteritati commendavit. Rex nihil moratus, cum iisdem Regulis praefectisque militum, tribunis etiam , ut in re tanti momenti, adhibia
η'A consilium ad- tis, consilio habito , qua Uiennam exercitus traducendus foret, agitare cipit. Duo erant itinera , Proponit, quati planum dc aequum alterum , ubi ab dextera D
L, Ust nubii ripa modico spatio Cesti montes recedunt. Arduum alterum & confragosum , qua ad hibe num solis occasum leniter primum colles assurgunt; mox aspera & saltuosa juga ; eaque deinceps ad ortum aestivum in colles vinetis consitos , atque inde in apertam planitiem se demittunt. Rex pa cis
190쪽
cis praefatus: se regionis ignarum de alterutro capessendo nihil dicturum ; facturum drxit ut , quod sibi in rem praesentem magis idoneum monstratum fuerit , militibus tutum , hostibus meticulosentia, sibi non ignotum fuisse videatur. Par de ipsa re Lotharingio silentium fuit, ne reliqui ex ejus prῆ- judicio minus libere loquerentur . Praefecti, sententiam rogati, in diversas abiere. Suadebant alit,ut, Viriae sentensi. eadmonente ipsa loci natura, per aequatos campos in- 'grederentur, equiti simul ac pediti expeditis imos , nec minus convehendis machinis opportunos; cum praesertim suppeditandis commeatibus Danubius agmen prosequeretur. Ita vero, si nihil aliud, explicato amne , languentem urbem , summisso identidem milite & victu, recreari posse. His omnibus non modo carere montanum iter, sed ex locorum iniquitate maximas forsitan inopinatas accedere posse dissicultates , quibuscum gravius quam cum hoste pugnandum sit . At contra Ualdechii PrincepS montes, quantumvis editos ac saltuosos, peragrandos censuit . Nam per planitiem angustum, inquiebat , patere aditum , cito ad flumen succedentibus tumulis de ipso jugo imminente. Quare nec ibi nostros aciem ad dimicandum explicare posse ; M Barbaros posse copiarum parte , equitatu praecipue , quo maxime pollebat , fauces interci dere 7 caeteris interea legionibus urbem jam prope