Jo. Vincentii Lucchesinii ... Historiarum sui temporis ab Noviomagensi pace tomus primus tertius

191쪽

i 6 HIs TORIA R UM. I 68 3. cis occupantibus utramque ripam . Quamquam Murbis salutem in eo non esse, ut militem & commeatum accipiat ; quippe quae ab una parte nud

ta m nibus laceratisque propugnaculis, hosti repet lendo , si oppugnare pergat , suffectura non esse videatur . Collatis signis, dataque pugna opus esse; qua ille victus fugatusque obsidionem solvat . Quod si exercitus montes sebeat , dissiciles quidem, at pervios ut quotidie indigenis , ita & militi nihil

secum praeter arma gerenti oc bellicos apparatus , nullo discrimine occupari polis imminentes Clo sterneuburgo tumulos caeteris editiores , nondum ab hostibus aditos, nec , ut sua fert opinio, adeundos , utpote iisdem ignotos & longius sitos. Inde liberum fore , copias per continua juga eo circumducere , ubi , nullis obsitus munitionibus, terrenus ac mollior descensus pateat. Comme tuum vero nullam sane habendam esse solicitudinem , qui facile ubique paucorum dierum succum isa ν bbisi . ' rant , & modo, ni brevi res agatur , desperandam fore . Plena militaris scientiae visa Regi de Loth ringiae Ducis Ualdechii sententia, eaque vicit. Tria

I ha . ..' seriam diViso exercitu, peditatus omnis , triplici diastinctus agmine, uno alteri subsidiario, mediam aciem constituit. Ab laeva Caesariani , mox Saxones, dein Francones , & Bojoarii , quibus omniabus Ualdechius duoque Octoviri praeficiuntur . Sianistrum cornu, cui Lotharingius imperabat, Caesariani equites; dexterum , cui Rex, Sarmatae clau

192쪽

debant. Illis haerebant Saxonum BOj Oariorumque turmae; his aliqui provincialium Germanorum ad utramque aequandam . Hoc ordine ab Castris C tulinis profecti campestri maxime itinere, sub colliuin radicibus primo die caltra ponunt. Postridie erigentibus in clivos agmen ; cum sepius Occur- tates. rerent confragosa praeruptaque loca, ad quae superanda manibus pedibusque eniti milites debuissent; edictum praesectis , ut obliquo monte ac pςr eQS 3 criba, sisnκα- qui suppeterent , flexuosos calles in altum tende- dis qua 1 rent . vix peditum primum agmen cum aliquot μ' Polonorum equitum turmis prope solis occasur diversis itineribus in Closterneuburgo imminentium tumulorum verticem evasit. Reliqui in propinquis vallibus constitere . Rex cum Lotharingio aliisque majorum ducum in sublimiorem collem ascendit regionem circumquaque speculaturus. Sciscitanti: qua progrediendam foret, una omnium responsio fuit : per Kalembergium , quem V Itineris prob-cant , tumulum . Nam alia itinera majoribus obia 'noxia difficultatibus videbantur ; ει istud vel br Vitate commendabatur Uienna ab eo distat sex passuum millia . Prima luce exploratum missi, an aliquo Turcarum munimento praesidioque teneretur , vacuum & liberum esse renunciarunt; illos autem ubi primum se deprimunt colles, in acie stare . Laeti nec opinato succellu dudum quippς-υgibu , is ab iisdem insessum speculatores attulerant con- praeoccupans lo- festim jubent , expeditiores cohortes ad eum pra Tom. I. Z Dccu-

193쪽

1 8 HISTORIARUMI 683. Occupandum maturare viam ; veriti, ne sortε eo roris admoniti repeterent locum , vallo ac machianis impedirent. Illuc tamen ncm ante meridiem . perventum est. Nam Closter uburgi mo , qua ad occasum vergit, plerumque arduus , ac se e praecipitem descensum habet. Igitur per crepidines longo & tortuoso itinere obeundum fuit , quinta etiam angusti aliquando saltus agmen extenuantes Nola ilianis laciobant moram . Peragrata , quae interjacebat, do uliares vi- valle apparuerunt imminentes prope vertici talembergit tumuli, adeo ut milites tot iam subacti laboribus desponderent animos, ni tribuni , centurionesque iis , in mentem revocato augustae urbis & commilitonum perietilo, vires hortando refecissent. Primae cacumina tenuere cohorte& aliquot

Caesarianae Saxonicaeque . Sed eum diversie , ubi cuilibet datum fuerat, iter fecissent, divisae quo que praerupto saltu, quo biceps Kalembergum est, signa statuerunt 3 hae ad Camaldulensium Caenobium a Turcis diratum; illae ad S. Leopolia Fanum ..

Reliquus pessitatus equitatusque monstratam molii tamque priorum exempla viam, vix ullo dato, ad cibum tempor , per totum continuavere diem, secum animo cogitantes et si Turcae eum tumulum

tenuissent, aut illinc sibi recedendum fuisse, audmagna clade , majori periculo , dubioque Marte

praeliandum ἀ Sub noctem exercitus omnis accel

rato itinere illuc advenit . Iussi milites curare corpora atque arma expedire, ea ferocius ad pugna dum

194쪽

dum postero die se comparabant , quo urbs inta, i 683. conspectu posita incendebat ad misericordiam ani- Menna dato signo mos , iactisque frequenter in aerem ex altiori turia dic IUς

re igneis tubulis, Veluti una omnium Voce, ora

re opem videbatur . Hanc visuius ubi intellexit ingentibus copiis allatum iri , nec longe abesse quin adventaret, jubet illico, Dacorum regulos, Te helium, atque Iesaimum Budae praetorem, qui riserias ad eam hactenus circa Arrabonem oppidum excubaverat, iuηdg i. eum suis legionibus ad se convenire . Confestim dicto paruere . Ghelius tamen , non plus mille . Tim V ire perduellium missis , reliquorum & suam cuncta tionem ementitis causis racusavit 3 re vera a vers tus cum Germanis congredi, & se , dum pugnatur, in dubiorum eventuum aleam dare . Vocati quoque hisce postremis diebus e Thabore insula quotquot ibi Turcarum aderant , eo traductis ad agendas excubias aliquot Dacorum cohortibus, cqterum inutili prope turba. Mutaphus concilio Usrius advoc

praetorum habito sententias perrogavis 9 praesitus ad 2 4.2

non se commissurum, ut praeda summis laboribus vigiliisque eonquisita , dente atque unguibus cominprehensa, jam jam enecta , sibi e faucibus eripi tur ; de cetieris , quid ipsi in hoc rerum statu g

rendum censeant, auditurum. Fuere qui suam ad ejus sententiam accomodantes, ut moris est captam tibus potentiorum gratiam , dicerent simul o D Alli intra valladionem urgendam , simul intra vallum opperien

195쪽

1683. pergat. Sibi validissimas ad utrumque vires suppetere . Nam tabulis eae postmodum cum reliqua praeda inter Visiuit schedas repertae sunt recensiti nudius tertius exercitus excepta videri ad centies sexagies armatorum millia ; quibus Sc frangere externorum hostium impetum, & non solum spirantem urbem , ut nunc res est , sed fortem valentemque cito expugnari posse. Tantis circumvallatos copiis non audere , abjecti exilisque ; incertos belli eventuS metuere , non cauti, sed suae ignari fortunae , eaque abutentis animi esse . Pl sit struendam cebat aliis , quos , ut fit , praesens periculum ab Σ Ahiud.is. assentando retrahebat , soluta obsidione Uiennam deserere atque in tuto exercitum collocare. Nam VJ argumen- si utrinque a vallo, ab urbe , quae strenuos habet cives , experientia malorum vitae prodigos , de frequens adhuc praesidium, ineatur pugna nosqu medios excipiat 3 verendum, ebant , ne nostra clades ad internecionem vergat 3 quippe qui diuturnis incommodis amictati cum integris advenientium hostium legionibus conserturi, atque eminuS

ex altera parte muralium tormentorum, cominuti

erumpentium oppidanorum procellam subituri simus . Quod si hominum multitudinem , quae modo e tablilis nuncupata est serio , ut arcanum

militatis gentis Consilium decet, ad examen quiR

Extem tur p. revocet , Verbo, non re constare certum fore is

.isisti, enim relata inibi esse quindecim Hungarorum millia , quorum vix decem adsint centuriae Qui

196쪽

duodecim pariter Dacorum millia , gens militiae inexperta ,-a nobis ut religione ita forsitan v luntate aliena qui Scytharum viginti millia, genus hominum vehemens quidem ac pugnax, sed statario bello insuetum qui denique ad triginta calonum , lixarum , cuniculariorum millia , qui ubi agatur legionarius miles , nullo profecto in numero haberi possint Hi omnes si subducantur, ut vere subduci debent , comperturos haud parum ab nonaginta millibus distare summam . Neque vero, ubi vita in discrimen veniat , de simistro

vulgi rumore , qui relicta Vienna erupturus ti meatur , cogitandum . Nam nemo sapiens , qui non famae in tempore contemptor sit; decoris damna, quae temere' infligantur , dies sarcit. Hujusnodi inconsultis vocibus non sane detentum fuisse Solymanum, inclytum Othomanorum Principum decus , quin cum ducentis armatorum mit

libus ab hac ipsa, quam obsidebat, urbe se reciperet , refugeretque cum sexagenis dumtaxat Germanorum millibus , quos Fratri Carolus Austri,cus suppetias duxerat , conferre signa; nec nos prosecto detinendos esse ; nisi forse , quod maximus Imperatorum nostrorum gloriae duxit , probro ipsi nobis ducamus. At mediam Ibraimus B dae praefectus sententiam pronuntiavit . Constat enim hunc multis sermonibus agitasse , ut abductis ab obsidione , cunctisque in unum coactis co

piis validissimum corpus conficeretur ; praemissisique 1683.

Sobmam exemptum adducitur

197쪽

t 8a HisTORIARUM 1683. que illico , syὲi juga montium , qua transitus ad

hostes erat , praeoccuparent , ad ipsorum castr i Masique rationes. cum omni exercitu maturarent ire, cierentque pu

gnam 3 quam illi si vallo inclusi detrectarent , f me perituri essent , impedita circum ad commea rus via; si capesserent , se non temere ominari, victoriam suis non defuturam, qui superiores snt numero & strenuitate , audacia etiam ob ditissimae cupiditatem prςdae ; nec minus disciplina quod omnes ab uno unius Imperatoris jussu pendeant longe hostibus antecellant. Profligatis auxiliaribus cui dubium sit, Viennam extemplo se dedituram, laceram , exanimem , atque una stantem auxilii spe t Timere autem ne nobis proficiscentibus ciaves , urbanique milites a tergo insistant, ejus esse, qui militiae ignarus non intelligat, longa obsidi ne contritos eos vix spiritum ad respirandum habere , nedum ad insultandum provocandumque . Et si habeant , se se facile obversa fronte cum iis dimicaturos , inhaerentesque fugientium vestigiis qui enim impari numero ut reliqua flentio praetereantur, obniti possint cum ipsis urbem, tanta jam parte nudatam moenibus , ingressuros. C terum si, ut plerique ferociores professi sunt, copiae ad vallum ad urbem dividantur, prosecto ita animum inducant, ita sibi hostes adauctum iri, vires utrobique imminutum. Patuit Ibraimi consilium prudentia ac magnanimitate , quidquid ab aliis dictum fuerat , post se relinqvcre . A Uiurio tamen negle-

198쪽

glectum; verito, ne eum aemulo praetore rei bene gerendae gloriam, quam sibi certam spondebat, communicaret; cui ob bellicae virtutis famam, Mquia ipse hominum opinione eo minor reputabatur,

metu an invidia, inimicus erat . Itaque,Superis illum

ad deteriora ducentibus, obsidionem octodecim ar quit, quot obs22matorum millibus urgere statuit , reliquum exeria re t

citum in primos colles extra vallum duci , ac se communire ad excipiendos hostes , si aditum sibi armis recludere pertentarent. Quod ubi foederati exalembergi tumulis conspicantur , in quos, ut e F ratum est , sub noctem dcenderant , se parant ad pugnam , ad eamque postridie pugnandam suum

quique locum atque ordines repetunt. Descensus 'ad hostis terrenus ae placide acclivi& erat , non aequo tamen dorso, ut frons continenti agmine dilatari pollet. Sed illud plures profando alveo torren tes dissindebant . mpclica per quatuor millia pac suum distenis legiones , servato , quem diximus ,

ordine catervatim progredi coacta sunt. Ducibus imperatum ut, clim loci natura pateretur , at aliOSobliquo monte agmen declinarent, coniugerentque; . simul ut intenti, quid ubique geratur, circumferant oculos, atque ahernis opitulatum ire, quo sit opus, approperent. Collocalix apud Camaldulensium Cinnobium tribus aeneis tormentis, cum primum it luxit , tela jacere ac se undique in clivum demittere incipiunt. Turcae in adversis collibus Iegiones

partiti , aequabant insessum a sederatis spinum.*α, et

199쪽

I 68 . Dextrum cornu, Cesarianis oppositum, ut in suspecto magis loco,praecipuas habebat Jant2erorum copias. Et Visirius Ibraimum Budensem praetorem praefeceranseu in extremo discrimine, dum animum tenent majores curae, aemulationis oblitus, uniusque ejus memor virtutis ; seu, si praelium adversum foret, in eum culpam traducturus. Mediam aciem ac laevum

cornu inter praetores divisit . Ipse intra vallum stetit, ut ubique pugnae praeesset imperio , atque ex occasione moderaretur. Primi Caesariani pedites ubi primum oe ad extremum clivum progres 1, nec ita multo post,.qάρ ' ' Saxones, haud longe positi , e regione Barbaros habuere . Media interjacebat angulta valles , quae multam latillimi collis partem complexa , ubi Thraces cornu dexterum sub signis instruxerant, ab laeva bitur. in circumpositam Uiennae planitiem desinebat. In eam cohortes aliquot se abdiderant bombardarum

jaculis declinandis, quibus e summo ac declivi mo te , dum starent in ipso colle, stde lacerabantur. Has Ibraimus, posteaquam vidit Caesarianos pone macerias, ibi forte dividundis agris constructas, alia quot figere tormenta bellica, certissimamque stragem minitari ; iubet a fronte , alias a latere circumacto itinere pugnam dare, ratus , id quod reserat, ni hostes eo loco deturbarentur, suos vi machinarum ex omni colle depulsum iri . Confestimetaso cursu in adversos ruunt . Atrox conseritur

200쪽

pe alii super alios inferebant se. Verum illis a latere magni res erat negotii periculique . Quamquam enim interioribus subductis cohortibus illuc

quoque ordines obvertissent ; attamen, cum Barbari recentibus continuo auxiliis accrescerent, vix jam Caesariano agmine aequari poterant, ne a tergo ci cumvenirent. Cum ibi obstinatis animis dimicatur, repente propiores Saxonum legiones , strepitu admonitae , auxiliatum, ut condictum fuerat, ven runt l, nec ita multo post citato quam maxime gradu Caesarianorum manus , quae diversum iter ingressa ab aliis diverterat . Tunc ferocius instauratur certamen , & cum Germani frequentiores ex alto jaculari possent, plumbea grandine repreς sus primo Turcarum ardor ue mox , frustra novis subsidiis roborata , inclinavit ipsorum acies ue in convallem denique integro adhuc agmine se recepit. Torrens eam vallem secabat lato alveo, per aestatem sicco, sed hieme collectis undique pluvialibus aquis tumido ac redundanti . Ne erumpens Vastaret agros, aggestae in ripis maceriae cohibebant. Has pro vallo , e re nata an ex condicto , dur pedem reserunt, tenuere Turcae, tectique in patem res hostes intorquebant tela . Quamobrem Germanis haud parva caedes,& major animorum motus 3 pigebat enim . prope inultos occumbere. Lothari gius praesenti commotus periculo, fretus ira ferociaque militum, qui pugnam poscebant, exploruto prius loco, pyrochytrophoros immisit, qui ma-

caesariani peris

Saonta illis auxiliantur,altylve subinde cohoraesurirca see reserant in convallam.

tar.