장음표시 사용
381쪽
Thraces eos ins quuntur , ω ob annone di culta. tem graviter affligunt a Pontificis maxi-mι are illis flum
Sarmatae in hia herna discedunt. Scytha regionem depopulantur a
ab iis Τurcae ; utrique per otium traducuntur. Non diu tamen quies mansit. Turcae moniti, annonam Polonis duriorem in dies fieri, aucti Camenaeci praesidio, crebris procursationibus , ne maturarent iter, exagitabant eos . Quin dc concubia nocte, dum negligenter excubias agunt, parum abfuit ut ne incauti ac semisomnes opprimerentur. Viae quoque, autumnalibus pluviis corruptae, sarcinarios equos, inedia jam prope enectos, detinebant adeo, ut plerique tardius accelerantes, cum impedimentis in hostium potestatem venerint. Accessisset ad malorum cumulum extrema fames, ni Pontificis maximi apud Regem Legatus romana pecunia comparatis atqu obviam missis commeatibus laxasset annonam, laborantemque exercitum recreasset. Hoc statim ad
instaurandas vires in hiberna dimisso, Scythar, dum redeunt , Volimniam Podoliamque foedis popul
tionibus divexarunt . Supremi Sarmatarum d ces in Aulam profecti, magis silentio quam Ve bis infelicem expeditionem renuntiarunt maest omnium procerum vultu in speciem dolentium acceptam cladem, re vera exprobantium. Eodem anno quo haec gesta sunt, a. d. XIV. Kal: Martias postremum diem obiit secundus Carolus magnae Britanniae rex. Exulem ob paternas calamitates revoca verant in avitam sedem regni Ordines, seu taedio servitutis a Cromuele induciae, libertatis nomine ueseu legitimi regis desiderio ; exceperantque eo ma
jori plausu , quo peccaverant . Initia ejus regni
382쪽
laeta, cultaque eximiis honoribus ac reverentia . Re- 1681. liquum tempus asperum ac turbulentum, per ait i- duas contentiones coniurationesque , alienis potius
vitiis quam suis virtutibus obsequendo , magis quam imperando, traductum . Non sui quippe ingenii fuisse videri debet dira insectatio Catholicae Religionis , dum moriens illam ut unice veram professus Moriens Catholia
est; nec mobilitas animi, nam in tuendo Fratris jure, quod sibi esset robur, ostendit. Caeterum sibi plus nimio indulgens , aliis viciss1m indulgere coactus est , suae genti felicius imperaturus, stoi si melius imperasset. Eo mortuo Imperii clavum sescepit J - iscobus frater , Eboracensium Dux tanto Omnium iis frater ordinum studio ossiciisque, ut, nisi praeterita suspim rex inauguraturcionem facerent , haec ex animi sententia peragi viderentur. Prima ejus cura fuit, dare fidem se, licet usu.
imbutum Catholica Religione, nihil tamen de conis stituta Anglicis legibus commoturum. Iu quQqVς - primu νμregium non ultra ipsas leges atque inveteratoS siue serit ad quiete re SentiS mores se producturum. Id statim vocato im L
teriore Senatu palam disseruit; mox deinde in supremis regnorum suorum comitiis promulgari voluit 2 adversam opinionem, qua plurimum adhuc labora Verat , adempturus e plebis animis , qui , ut eos ser mes , perinde sunt Regis dictum summa populorum laetitia acceptum , eoque alacrius , quia sibi ab novandis rebus metuerantia Illum vicissim supremu®ni Conventus summa liberalitate , MagistratuS κ-'-aἱώ urbani provincialesque obsequio ossiciisque sent talitia accepta
383쪽
36o HISTORIARUM 1 68 s. prosequuti. Tanta animorum in Iacobum propensio
comitiorum ira prodigii similis videbatur reputantibus praeteritas 2T tu, potius fluctuationes, quam plebis morem, otium , utcumque Veniat, quaerentis. Et otium fuisset, si aliorum ambitio, aliorum odium quiescere potuiΩ. . sit. Manebant Shafiburianae factionis reliquiae; se adiis: Oisti. seque fuga aut Principis clementia lictori subtractos in Batavia collegerant Munumethiae Dux, Archi-baldusque Campselus Argatheliae Comes cum aliis pluribus , ad ingenium ex occasione redituri. Hi audita Caroli morte millelmum Arausionensem clam conveniunt, jampridem secreti gnarum, adhibi- eum tumque consiliis in regni spem . Argathelius Μmn fem cο - Seotiam ubi magnis clientelis florebat , Monu-
eum iri egerint . methluS Angliam tumultu nuscendas lpondet; iplidari partes , inquiunt , subministrandae pecuniae , connivendique in rerum apparatu per ea litora conficiendo. Argumentum expeditionis cuncti praetexunt suarum gentium libertatem ac religionem , a Catholico rege in discrimen adductas ;iauisi tutis .ei. finem , ut singulis diversum, occultant. Quippe dimis. Willelmus, Monumethiusque regnum affectabant; Argathelio propositum erat, deleto Rege imperium
administrare communi gentis consilio, atque inducere formam reipublicae. Hi duo tamen Arausionensi rosionensi spe regium nomen atque auctoritatem, ad eum dem VIM Gj ci t. rendum, se a regni comitiis petituros, ajebant; ille , adie hujus artes. sp te recusantis, acuebat utriusque animos ad rem
gerendam, Objecta unicuique singillatim spe se se ipso
384쪽
ipsorum voluntatem, conceptumque mente proposit- 168s. tum prosequuturum. Dum consulitur, Jacobus clam in Bataviam miserat, qui Monumethium surriperent traherentque in Angliam, ubi custoditus, ab tur- o risiad I banda republica prohiberetur . Intellexerat enim legati apud foederatos ordines sui literis: virum i quieto seditiosoque ingenio quidpiam moliri. Prae monitus Arausionensis quorumdam enim e regiis famulis fidem ad prodendum secretum argento cor ruperat ictum elusit, misso Brussellas Monumethio ; . Arausioηe is unde tamen haud ita multo post Jacobo preces' Eriti, uapud Hispanos querelis miscente) abire iussus, ta- subtacit. citus in Bataviam rediit; ibi, Arausionensis fretus po- unde abii μιτζntia, quoad maturum foret, commoraturus. Inte VH rea socii parandis, ornandisque in expeditionem navibus dabant operam. Rex Batavis injuriam expo-eoniurati e Remstulare ; petere , ni rei meditati sceleris traduci ve lint, ut bellum struentibus amico & foederato ipsis eum Bata- Principi portu ac navibus interdicerent λ totque An ciba rectaque.. glorum in seditionem intentis, ex Imperio suo pe- ritur. nitus dissipatis, conscientiae suspicionem a se dimo- verent. Imperatum in speciem praesectis portuum
maritimaeque orae, caverent, ne qua turbandis An satavi quidpιampliae rebus nova inde consilia orirentur. Re vera , is mc em hucum Regem, diversae religionis dissidentia, suspe- ωd erimen.ctum haberent , ejus incommodis laetabantur ; Mapud se constituerant, nullam ipsis moram injicere , ta bis ista,
si bene ad eventum festinare viderentur; rati, adhi- mersaba turis
bitae negligentiae invidiam, utilitatis fructu redem- γε ς Tom. I. Z 2, ptam
385쪽
Arguemu eum triAut navibus in Scotiam navigat
ubi descenderit. solicitae ad defectionem Scotos . Milis et ad eam expellendiam pa
ergatelius eor si metust restri, quam in partem.
ptam, sustineri facile ac libenter posse . Igitur eo niventibus cultodiis sex naves, milite atque omni telorum genere instructae ad armandos conjurationis socios , clam e di versis stationibus in altum progres sae , treS Monumetium excepere, totidem Argate-lium. Hic prior exeunte M o vela in Scotiam fecit. Vetitus ab Orcadum Antistite, qui validam popularium manum contraxerat , ad Septentriones descendere , in Occidentem flexit. Dunstianae portum
is in Lornia provincia est appulsus , missis illinc
circumquaque libellis solicitare ad defectionem populos coepit obtentu suae religionis ab Catholico Rege numquam tutP, E: metu saevissimi eo dominante imperii. Clam quoque per literas clientes , familia resque in praedae rerumque novandrirum spem studuit adducere . Factam trium millium armatorum manum in propinquam Bootiam insulam traduxit; t tam ibi stationem , dum ad se plures convenirent, ii biturus. Etenim ad extinguendum vix ortum i .cendium procerum fidissimi collegerant copias , adveniebantque citato gradu Dumbartono legato duce . Ab his interclusam commeatibus ins iam nam εc mare clauserat fama ipsa propi quantis Hamiltone praefecto regiae classis coactus deserere , milites in oppositam Argatheliae provinciae oram transvexit . Ibi Ellengrei oppido tumultuariis operibus prope litus munito, excitato que, tegendis ab regia classe suis navibus, castello ad proximum aestuarium, aliquot dies se tenuit ,
386쪽
quoad qui fierent in Scotia tumultus; quas in Anglia cieret turbas Monumethius, audiret. Interea divisis militum globis, praedae undique agebantur, sibi levamentum inopiae, dubiis animis illecebra ad
rebellandum. Praedantibus occurrit cum valida militum manu Atholiar Comes, Π itaque pugna in fugam eos conjecit, quadringentis necatis ereptaque praeda. Perculit Argathelium consternavitque tanta suorum clades, haud minus extenuatis viribus, quam vetita populatione; unde corpora victu, anumi spe manubiarum sustentabantur. Auxere curam ejus naves ab regia classe nullo certamine, in ipsaque statione', per eos dies captae . In ea rerum difficultate desperationem, ut fit, in consilium adhibuit, copias in interiores provincias ducere aggressus; spe, si praesens adesset, suos paternosque amicos ad sediti nem pudore atque exemplo concitaturum . Iter in Lenoxiam provinciam faciebat, quum Dumbari nus maturato gressu illum ad Clydam amnem assequitur. Argathelius in ulteriorem ripam transgressus silent io noctis, transitu hostem prohibere constituerat. At ubi illuxit, se seque a suis prope desertum vidit; qui, utpote ignoti, periculum magis quam
culpam verebantur, vix exigua coacta circum se
turma, viam sibi, qua posset, aperire studuit. In aestuosa loca persequentibus Regiis ingressi, int rempti plures , alii se dedidere . Ipse solus penetra
ta altius palude, cum ultra vadum non praeberet, paullum moratus, quoad hostes recessissent, iter re-
Suas ad praed dum immittit. Atholia comes illos aggreditur fugatque Largatelli navel ab regiis raptu
actus in interi res provincias casuis eopiis in re ditur a Bumbartonus ilis iam albequitur . Argaelius cum paucιs clam se refert.
solus deinde per palustria toc
387쪽
168 . diit, ignoto militibus vultu eos haud dissieulter et eum iter non do serum , arbitratus . Prope fluvium duos , qui fortὶ sokod, iat, pςr ea loca palatos venabantur, obviam habuit . Vocatus in deditionem, pedes nam equus lassitudine vacillabat) in aquam temere, ut quem maior u gebat metus, se immisit. Ea tamen insequentium unum, conscium vadum illic esse, nequaquam co hibuit . In hunc, iam prope subeuntem, telum intendit , sed manuale tormentum ictu erravit l, ipse vicissim gravi laeditur vulnere, quo dum dolet, ac se suo nomine miserum vocat natura in subitis rebus raro dissimulante ) agnoscitur . Ductus Edim-cet tς Festi burgum, paullo post perduellionis crimen capite luit; patrem ut culpa ita & genere mortis, fato quodam familiae , imitatus . Interea in Angliam de---erbius in scenderat Monumethius, Lymae portum in Somer-
in, e . abi. sethia proVincia ad australem oram appuIlus. Vocata ad signa clientes rerumque novarum avidi, ad sex - millia convenere. Quamquam spem accepisset, plures statim ac insulam tenuisset, ad se adituros; nec qui advenerant, audendo facinori pares forent; ait men opinatus, agendo moliendoque, aliis torpo- ωazis. Via Iem , alii metum, quo adhuc detinebantur, excus 'evaτerat nume- surum, cum his copiis iter Londinum coepit. Pro- . , ,hq ficiscenti Duratius Feversami Comes cum exercitu Duratius eum regio ad Uestonum oppidum occurrit. Nulla Monu-.bii.ωM ' meritio erat arx, qua se contegeret, nec ibi locus tutus ad castra munienda . Itaque in aperta planitie aciem h uere necesse habuit , suos antea cohortatuS:
388쪽
aequarent animi robore hostium numerum, qui lon- I68 .ge superabat; multos vivendi necessitate, si vitam retinere vellent, vicisse ; quippe nullum desperatione telum vehementius , nec quod hostis plus metuat . Peditatum in medio Iocat, utrinque alis equi- utriusiue amnium firmat ; his Greteiae dynastam praefecit ; ipse . nis stris scrin peditibus, queis praecipua, quantulacunque ea foret, spes innitebatur in praelium inducere, exemplo atque audacia praeire statuit. Duratius pari ordine suos instruit; campestres aliquot murales machinas, quas secum adduxerat, in fronte locat. Primi equites concurrunt, hinc inletropho tribuno, illinc Graejoducibus. Vixdum autem congressi Monumethiani cessere loco, non vi pulsi, sed mutata a Grado fide, ut fama tenuit, increbuitque latita post datam ei j DP se confere confestim defectionis a Rege veniam. Monumethius ab equitibus desertus , animum non despondit , Monumethi sed augente iram periculo , ante signa progressus . iis, pugnam inivit. Diu & supra vires certatum a suis strenue pugnat est, ipso voce ac manu. suos acuente , illis stolida ferocitate in pnelium ruentibus . Discissi mu-
ralibus tormentis circumventique , cum pars m
jor occubuisset,pauci quoquoversum dispersi fuga sa- Fugit. lutem quaesierunt. Monumethius, vix facto quinquagenum cuneo , postquam in propinquum nemus evasit , unusquisque in diversa pervagatus, cuncti veprium virgultorumque latibulis se abdidere . Quae capitur, ubi, insti venaticis canibus, M eorum unus latratu proditus, γε - 'Monumethii, cui venando molossos laxaverant, i
389쪽
168 s. tebras detexit. Captum defecit animus; quo revois Dat ad regem I cato , Regem per literas obtestatus, ut a se conve-hil isti , Δ niri puerotur, Obtinuit; ratus vitam lachrymis se re-ει. dempturum. At spes fefellit. Nam Rex invetera-- - ta repetitaque perfidia irritatus, exprobansque inex-
apud Iudices eri pugnabilem Ipsi beneficiis animum, dicere apud Ju- i 4 dices causam jussit. ina orata cum cecidisset, Lon. capite μὴ, dini in medio foro cervices lictori dedit; vir manu strenuus , consilii ambiguus, ambitu immodicus; inhianti. Q qua ducum indole nihil ineptius ad ingentes conatus ac res moliendas. Id non ignotum Arausionensi.
ἡ ρά- ὸ-, Fcirc audito, illum in Anglia, vixdum a paucis
mittis manu ire exceptum, regem se proclamasse; veritus ne imperi- sat i, specie ο' tia everteret incoeptum opus; simul indignatus, s
ctam tibi regni 1pem deceptile; 1tatuit eo cum aliquot auxiliaribus copiis transmittere, specie extinguendae socero seditionis; re vera, ut consilii militiaeque expertus factiosis moderaretur, ac se proponeret ἰMisso qui Regi nuntiaret ejus adventum, eximeret- . . que suspicionem; responsum retulit: sisteret gradum; litui. 1atis sibi ad comprimendos perduelles vinum este, iam obtentu, in nee alienis onerari velle. Non enim fallebat eum ' ' quo spectaret oblatum auxilium , factaque ultro pollicitatio . Ita ab internis externisque insi-Hisc stolicitae diis parta Regi quies videbatur I cum tamen ras . hInc ei turbarum Inlita, nec minus tutuS, quam cum vicisset. Arausionensis enim, ubi se in suspicionem 'βο ' venisse comperit, diligentius rebellandi cupidos audire , suadere quoque ne socero tempus darent com
390쪽
motos semel civium animos placandi refraenandive; de qui procerum adhuc ancipites fluctuabant, in deteriorem partem inclinarunt, existimantes, tutius sibi apud factiosos fore, quam apud Regem. Nam crimen suspecto tempore facilius creditur, quam purgatur. Auxit metum Monumethii mors , quae data post: conventum patruum, crudelitatis arguebatur , quasi misero non satis habuisset vitam eripere , sed insultare , implacabili exaturando odio , voluisset. In hujus pariter argumentum & quaestiones deperduellione durius habitae trahebantur. Plures quippe, negligenti judicio, ferro aut laqueo absumpti, quam qui defectionis comperti ; ut delictum inuri potius , quam perquiri, visum fuerit . Quod ubi Regi patuit, rem graviter doluisse ferunt; detestatus
autem aliorum avaritiam, qui, nullo veri falsive discrimine , una tantum coemptam pecunia vitam
concessissent ; aliorum privatum odium , cui plus aequo indulserant, finem inquirendo imposuit. Nulla tamen ob nimiam Regis lenitatem affecti poenaruJudices , quamquam meriti, quin Sc aliqui praemiis, id ex ejus voluntate gessisse, famam apud vulgus hominum se erunt. Uerum nihil ad alienandos cujusque generis animos adeo valuit, ut pervulgatus ubique rumor, Catholicam religionem adversus legeS caput illic tandem erigere, Anglicanam demi tere, & nullum regiae potostatis modum fieri. Falsum id quidem, sed praeteritae suspiciones aspergebant aliqua apud rerum ignaros veri specie. Haerebat
adductis. Mouumethii mi sericorcta Iudiciorum , quae de perduellione vitio liabita fuerant , indigna
tulit direptis Iu diciis, sed nullatas iudicum poenata: qua de re male apud vulgus au ait α
ferenda catholice Religionis, Rein 13aepotestatis fluis esum , sed salso. Unde haesepi