장음표시 사용
81쪽
I 6 8 l . ma concitarunt. Simul pluribus locis rebellatum SeditιoM ιη'am' expletaque coedibus de populatione crudelitas
atque avaritia . Sed cum diviti, bc tuo quique Uicti a Germa't ingenio hare agerent, facilὸ a Germanis oppressi, Razotius praci- Uataque . RagoiIus acceptis condicionibus otium p ac veniam impetravit, non ita multo post vita Tebella, Arsa functus. Tehelius dum Arvae obsidione concludia obsessu mor tvr, tur , diuturnis laboribus confectus fato cessit, clam
ε--.filio. ' prius emisso subductoque hostibus Emerico; laetus , eo superstite mortis vindicem se se habit
rum,. cum indole, quamvis puerum , nosset re rum novarum avidum & capacem. Coeteri metu rurea tumultu. fracti quievera , cum Turca , magnis quamquam antibus,qua ν promissis magnisque obsecrationibus tentatus, nia sere, cretiso ML bai moveret, Cretico bello intellinilque d11cordus Doe intestim dis occupatus. Leo idus , nefarii criminis occasi
nem nactus, regno fere vi provinciam redacto , Ninearia prisD Germanicis Legionibus urbes tenuit, abrogavitque ἰαιιηρηορς' duos potentissimos magistratus; quorum alteri , . . Palatini nomine, Domi militiaeque: alteri iuri dia
anu,Judex ten. cundo iupremum lacundum Regem imperium erat; Magdira publicam tranquillitatem extra turbarum aleam cOL
Iocasse ratus, reliquias seditionis, quae animis p ti , quam armis retinebantur , contempsit; inis sto consilior nam pristinum manet odium, & p*nae timor diligentius acuit animos ad res misce das, cum nulla sit alia salutis spes. Nec secus ac- U cidit . cito enim Gallico bello cum legiones ad
Rhenum deductae prope μuam Germano milite
82쪽
Hungariam secissent , perduelles ex intervallo re- I68 i. finis viribus ac re bellica instaurata , confestim ad arma conclamarunt. Ne vero ut pridem in dive la distracti minus possent, in unum coalester corpus , unumque sibi summo cum imperio dueem imponere statuunt. Paulo verseleno RVit n hsEA Asi, Debilitate magnoque animo, sed inexperto atque imm creatur rebus a Dari, munus datur. Is auctus ingenti Sarmatarum qditPari iUπ-
manu quam Gallicis praerectis Instructam , prae Sarmatarum madaeque inhiantem, conscripserat ducebatque Bohani mc. scribit. Dominus , Regem suum, revocando in Pannoniam militum Caesarianorum partem, belli mole sublevaturus erias invasit. Pulsus moenibus Eperias invadit. profligatusque , Germano, qui co cursu ς pyy si A c. ...i, eis diis facto suppetias venerat, terga fugientium c - aaiar in Trilis dente , in Transylvaniam se abdidit. Ipso infelici si lymum fere-eVςntu, qui aqud tumultuarios milites, ducis vir P 'tutem sola pensantes fortuna, inexpiabilis est, Abstiatios exa.
exauthoratus deseritur, supremaque rerum pote- ηιφηβt ' stas committitur Emerico Tehelio; quem aeque Emerseus Tebeis magna Vitia magnaeque virtutes, ut maxime per- limox etigitur. duellium Imperatori consentaneum est, commςR aii, iris ιιιιν σdabant. Nulla in eo fides; nulla certi honestique mores. ratio; fraus plusquam punica; & obtento pacis desiderio , stragium & belli amor. Caeterum consilii potens, idemque strenuus agendo quae consilio explicallet; tanta vero solertia, ut dum quidpiam ageret, alia moliretur, nulli fidens' fortunae; qua Prospera sic uteretur , ut adversae meminisset; sie I x adver
83쪽
Michae o Ebagio Trit1 vania Principe propositus.
cesar Leatia D. Iatos audi is soram oratio.
aduersa, ut prosperae se reservaret & crederet ncm. defuturam. Hunc noverat regendis eorum animis
idoneum, & magnae indolis adolescentem Michael Abassius Transylvaniae Regulus, apud quem ex labat , proposueratque festivo suscipientibus plausu ducem , tum religionis similitudine nam utrique e Calvini Secta γ tum pari in Caesarem odio
gratum ei Principi, a quo beneolentiae argumenta retulerant, auxilium praestolabantur . Coaας eo adnitente septem equitum millibus, superiorem Pannoniam longe lateque depopulatus, primum p suit delati muneris tyrocinium . Successis , recre iisque praeda militibus; se pecunia, qua plerique vastitatem redemerant, aueto, lettus M audacior dum majora minitabatur in oemnem fortunam intent , ' Legatos simul ad Turcarum Regem Mehemetem, . simul ad Leopiadum Imperatorem mittit, Oratam' ab altero exercitum M patrocinium, ab altero veniam Sc conditiones . Lentiae a Caesare, ubi tum forte diversabatur, auditi. Oratio fuit querentium potius, quam supplicantium. Gentem suam, diaxere, tot sem calamitatibus labefactatam, tandem lix ultra sustinendix imparem redditam. Aucta nota modo innutriendis Legionibus tributa, sed cumulat . Tribunorum militum asperitate, qui rapinam stis pendii loco sibi esse ducant Uerum ut ut parsimo nia desperatoque Majorum suorum splendore nita tur rerum anguiuas explicare ; an spoliari priaena
digmtate , ac prope in servitutem redigi , aequ
84쪽
animo ferre possint sublata creando Regi comitia se I 68 I. praeterire; nam Regno haereditatis jure in Austri cam Domum traducto, non sibi esse liberum e postulare tantam felicitatem, quamvis aerumna pa tam . Gratum tamen & jucundum fuisset, ferendis in eam libere sugragiis ac populorum voluntate. beneficii rependere vicem potuisse. Palatinum quidem splendidioresque magistratus fuisse restitutos ;at iis tantum deferri, qui popularis excidii vel negligentes vel auctoreS , non , ut olim , populo apud Regem patroni sint. Ea vero quis non altius impres.sa dicat vestigia servitutis: direptiones,publicationesque bonorum , exilia, carceres, mortem, atque undique externis militibus circumsideri, qui quamvis juratis legibus Hungaria prohibeantur, nihilo tamen secius anto Gallicum bellum provinciam inundaverint, nunc arces bc praecipuas urbes obtineant ;Mqiae non hostium metu, florente pace , sed CLVium, quos hostili esse animo putent; quibusque in hanc suspicionem adductis nihil idcirco metuendum non sit; & metus, praesentia periculi , malorum expectatione, omni. supplicio durior habeatur. Quod si haec quoque Cives patientia vincerent, ac tantis sufficerent calamitatibus; illud videri penitus ineoterandum , quoiu colendi, qua vel inr, Deum. E ligione libertas eripiatur. Non se se abjectos adeo , nec ita meritos , ut qua finitimae pluresque abiae N
ii nes perstilantur , careant ipsi, ac tanto imposito vulnere contabescant Neminem fugere, cultum
85쪽
o HIs YORIARUM.1 68 1 . rerum sanctissimarum aut liberum esse aut nullum . Non enim externis coeremoniis, sed mentis, quae vi non flectitur, obsequio contineri. His tot tantis, que malis orare se se a sere levamentum, implor
re fidem, elementiam obtestari; idque eo fidentius , quis se ad arma contulerint non scelere, sed ut vitae, fortunis, religioni providerent; de miseriis, ne dicant iniuriis, laesi doluerint, pugnaverint lacessiti;
cum dolor auferat mentem, & sit natura moder
tis animis consilioque inimicus. Modo cum quidpiam ab aestu aegritudinis se receperint, libenter comfugere in sinum Principis, dare se in tutelam. Si velit Hungaros esse, meliori esse conditione jubeat.
Ut modo sunt; nec vitam reputare, quam tot m
lestiis aflectam vivant; nec Patriam agnoscere, tot vulneribus foedam de sordidatam. Quae olim suae Gentis magnitudo animi ac bellica virtus fuerit, ne minem ignorare; eamdem vigere adhuc, ingeniis natura insitam, altam Maiorum gloria & exemplis. Utatur igitur adversds hostes, nee sinat, generosa indole viris in omnem miseriam detrusis aut cadere animos, aut odio iraque esserari. Utrumque incom
modum Principi. Nam populorum inertia debilia
tantur publicae vires, feritate dubiaque fide occupantur . Superba S: ferox oratio Caesari visaeli, injecitque solicitudinem, qui haec loquerentur , hab re unde sibi tantam arrogantiam ac tantos spiritus cis is res Ouo. ud/αςI sumerent. Attamen compositus animo de vultu , tempori serviens, utque erat mitissimo i
86쪽
I' o. I . L I E. I. Igenio, benigne Legatis acceptis responsum dedit. I 68 I. Rrruntiarent, res Hungaricas , ω carvium querelas Arrae sibi fore . Totius Gentis Concilium mox ha-
bituruit, uta quisque remedia propUnat, quae sibi initiis. componendis rebus salubriora videantur . Se qu que affuturum ea mente, ut in omnium oculis p nat , cultam se velle resiam majestatem non suo. rum incommodis sed obsequio. Dein petentibus, Dat indutias, O inducias de locum hibernis concessit ; monuit qui ψς Atem agere ac meminisse: coetera placabiliora ; illud inexorabile, clementiam Principis in ejus perniciem vertere . Uere adulto iter in Hungariam arripuit. Edimburgi eo coacto Concilio, unde hactenus di E imbuetum adgressi fuimus , Cives illico demereri coepit, jusso Iaemni Antistite, cum populo non satisfaceret , Duriui Antistes Palatinatu se abdicare , suffectoque Paulo Estherasio; quem flectendi mulcendique animos potentem, -- abdicat. gnae clientelae; amor Patriae dexteritasque ingenii Miso si. gratum omnibus ἱ studium recuperandae Reipublicae ac rerum p tia, opportunum fore, spem dabant.
Nec defuit illi animus & industria. N/m cum Tς- .' g. r
helio statim per literas egit: quid sui vellent, con- ιιum vocat. vento Concilio , postularet. Μissi qui dicerent: Regni iura sarcta tecta servatum iri, nec adem- ,
v I ... . . . Legatos mιttunt,
ptum Sacrorum libertatem e Thraci provinciam eorumque postvi vectigalem fieri; non enim sibi liberum esse repe-ισέ tere datam fidem. Iniqua postulata, miti qu mri madi fur. responso, Caesar reputiavit. Ratus autem plura permittendo
peti, ut quidpiam daret, Concilio deliberandum etati .
87쪽
Σ HIs TORI ARUM. IGI. proponit, an falsis religionibus aliquid remittere, pacis bono, e republica existimaret. Magnis disputa-
. . . . trinibus res in longum producta communi Pa tium studio, non tamen eadem meditantium. Cae
sar in animum induxerat fatigare perduelles, ut demum taedio victi aequi bonique ducerent mi-ν si ζω ὰὸ hi. RQxibus coΠditionibus acquiescere. Emericus a Bi. Zantio literas expectabat, quae sibi ex Legationis eventu ad moderanda consilia facem praeferrent. Illuc
interea LegatI pervenerant conveaerantque Purpu
ratorum Principem Uisirium patria dicunt v ce Caram Mustaphum, ad quem literis nuntiisque 1 ...is .a,ου --φμβ TVR0sylV Πus aditum aperuerat . Sumina
νώω . . i. . dicendi fuit οῦ Pannonios potentissimo Turcarum Imperatori commendare se in clientelam; cui conciliandae perpetuo in annum quadraginta aureorum millium tributum persoluturos; quodque tributo maius, stabile obsequium Sc fidem. Regem quoque vetusto Gentis more constituendum, Patroni dicto audientem fore , ex ejusque voluntate imperium suscepturum . Si cogitet secum ipse , imminere . Germaniae Italiaeque tantam Hungariae partem, quae nunc acerbam Austriae Dominis servitutem servit 3 simul profecto cogitaturum illam societate cum Tur cico Imperio conjunctam magnum ipsi ornamentum , majorem utilitatem allaturam . Hinc enim
.ia opulentissimas provincias latam patere viam, ad aemulas insensissimasque Nationes subigendas certam recludi spem. Non se latere, bellicam Tu
88쪽
earum vim aessicultatibus acui, & quantum ei cem taminis , tantum splendoris gloriaeque dari . Nunquam tamen fortit simos viros mollitum subactumque sibi ad triumphum iter declinasse; nam Brtit vinis esse, obire pericula ; temeritatis, contemnere . Et illud pariter exploratum habere e rejectas pridem suorum Legationes , nec mentem promissis adhibitam ; proinde sibi timendum esse, ne nunc etiam ut facile exemplis movemur irrita Sc va. na sit . At multum interesse, per quos promissa ferantur , foedus percutiatur . Hungarorum Nobialissimos , quos inter Emericum Tehelium gentis suae facile principem, foedus petere, ipsorum arbitrio se permittere ; qui nec peterent, nisi utile ex stimarent ; nec offerrent , nisi quidpiam Turcis
emolumenti daturum crederent. Non enim adeo
imperitos ac rerum ignaros esse , qui nesciant :unum haberi apud omnes fidei vinculum, utilitatem. Quod si velit expendere vires Conjuratorum, nequeat profecto parvipendere : cum eae solum , quae modo sunt , valeant non minus decem mil-sbus armatorum. Vix dum autem Turcarum patrocinio fultos se viderint, nullum fore oppidum, nullum vicum , domum nullam, quae milites non effundat, raptos ad arma Germanorum Odio, P, triae charitate. Si robur excutere ac militarem disciplinam ' rumore nuntio intelligere potuisse , quo nuper impetu, nulla detenti locorum a eritate , provinciam pervagati, terrorem, cedem, vastit Tom. I. Κ tem
89쪽
Legat rum stra tio movet Musta
Ocecsionem belli arripit utilem HM, oe quam
Apud se deliberat qui bellum inferri posset.
excludit Sarma. Oscr qua ratione.
4 HI sTOR I ARUM tem secerint . Cum igitur efferat se se ab omni parte bene ac feliciter gerendae rei occasio, arripiat atque annitatur, ut suae gentis virtus reliquis nationibus saluti sit, fortuna selicitati. Datas ipsi praecipuas partes amplissimi Imperii administrandi , non ut illud otio corrumpat, sed ut gloriam fama rerum gestarum, fines armis amplificet. Hanc de . se commotam expectationem magnificis factis sustinendam sibi esse ac reputandum : nihil iniquius in rebus humanis hominum opinione λ quippe quae sero diuturnis laboribus concilietur , inertia , aut si semel fallat, extemplo concidat. Tenuere Legatorum dicta Mustaphi animum, jamdiu cogitantem: domi lubricum dubiumque magistratum ' gerere , patentem Aulae insidiis, obnoxium spadonum ac mulierum gregi, qui quo minus vi pollet, eo ferocius ingenio saevit. In castris, dum adhuc in ancipiti bellum est, nonnisi magno reipublicae periculo impelli posse ; triumphali autem ornatum laurea metu an amore facile deinceps tenere posse locum suum. Meminerat hac arte usum Chiuperlium ingens Othomanteae potentiae lumen ;quem diu multumque aemulorum jactatum fluctibus Cretensi bello victoriaque se confirmasse. Incerto,quo bellum admovendum esset, occurrebant Sarmatae, Obdissolutam sortissimae gentis diseiplinam, tardosque , obedientiae neglectu, militares apparatus, non adeo dissiciles ad expugnandum . Sed provincia , frequentibus Scytharum populationibus, incuriaque C,
90쪽
Civium plerumque opum modica, non explendae . Regis avaritiae, non Aulae Procerum quibus ni partes dederis, omni praeda cedendum sit , non sua: si a. s. D. tis esse videbatur. Persae in mentem veniebant, di vitiarum potentes, ac mutato gentis more diffluentes otio desidiaque . Uerum commune religionis nomen, quod nihil apud Nostros lacrymabili e rore , plurimum apud Barbaros adhuc valet, ab Et Mostias. sociali bello deterrebat. Moschorum inopiam, horridaque , prope ibi deficiente natura, loca impar
consulari exercitui praemium arbitrabatur . Unum erat Germanicum Austriorum Imperium, quod la- Nihil Tureis uti
befactandum enervandumque placeret. At obst b Πx ra z. I i,
vicennales induciae, postquam prospero Germanis quare. successu pugnatum ad Arrabonem fuerat, initae, quaeis obstabant mi- adhuc per liknnium manebant ; eiusque cladis meis cennales inducia
. L . . . . n. adhuc manentes.
moria non parum ilia ardorem animi re1Unguebat.
Huic adimendae solicitudini explicandaeque difficul- Eas Risredi Oetati in tempore advenerat Hungarorum Legatio. Qua audita intellexit, discissi foederis culpam i , tu, in quo argu- Germanos , qui atrociter divexare socios vulgabantam φ tur, conferri posse ; & eorum vires adulta iam &confirmata hujusmodi seditione fractum iri. Itaquere secum ipse commodum expedita, Mehemeti re mh-ὸεἰ Retinuutiat : suam fore Pannoniam universam, dum- bellum isad sua modo paullum det operam. Nam Procerum poten-- 'tissimos dejecto servitutis iugo factaque ingenti po- --diratisne Pulvium manu liberos arma circumferte , haudia mutatem, μ quaquam Victoriae ambiguos, ii commotus apte mi-Κ a ser