장음표시 사용
91쪽
responsum Mutilus de be ιν propor o objuris xare pergis, σquibus argumenoris
serrimae gentis calamitate inducat animum summitas ire . In id Legatos misisse , qui dicant, ex uno ejus arbitrio Hungariae fatum pendere . Mis ram fore, ipse si neget opem ; & si statuat labantem sustentare , jacentem erigere; moveat exercitum, in ejusque propulsindo periculo ponat operam. In hanc partem , si consulatur , se consilium dare; cum putet , magnanimi Regis esse , perniciem ab aliorum cervicibus, ubicumque inferatur, de
pellere ; strenui , dominandi fines amplificare; s
tertis , in rem incumbere, dum seri occaso . Repetat Majorum suorum memoriam; tenebit pros cto , non aliis artibus tantam illos Imperii molem construxisse; natura vero comparatum esse, ut quiabus parta sunt artibus, iisdem Imperia retineantur. Trux oculis , aspectuque horridus audierat illum Mehemetes , graviter serens incommodam voluptatum illecebris, in quas penitus se immerserat, orationem . Iam enim apud se tacitus constituerat , mollem otio ac sensuum blanditiis aetate agere ; percellebatque mentem recordatio Creticae
expeditionis, quae tantas abstracto sibi e Regiae Gnu, ac prope sub pellibus hyemare coacto , m Iestias exhibuerat. Nihil moratus, responsum dedit : Sua sibi tuenda ; aliena curent, qui velint. Diactum exeepit supremus prophanae superstitionis Arb
tistes Muphtium appellant qui plurimum religio'
ne moderatur animis; cuique Turcae primas deserunt legum cognoscendarum. Is acri Minaphum serm
92쪽
ne insemius est, bellum manentibus induciis suadentem. Hujus enim , quem, inquit, exitum fore Putas, cujus initium a violata fide Qua mente milites affuturos, perjurii conscientia territost Quam Opem laturum Dei Numen , sacrilegis armis consceleratum At infandum augurium in Germanos, quoS primo foedus neglexisse contendis , arbitraberis conjiciendum Uerum quo id auctore, quo praede contendis φ Legatisne; incorruptum quidem testimonium exulcerato in veteres Dominos animo pro se causam orantium . An provinciarum Praesectis iqui scilicet nihil adhue hostile, nullam , qua laesi
fuerint, injuriam renuntiaverint . Nostrae principem sectar bello atque armis favere quidem, sed quae non sint ab honestate, a suorumve utilitate seiuncta. Quae autem honestas , qui fructus utilitatis, ea capere pro nefaria Christianorum gente, pro soree rebellantium, pro huiusmodi Mortalium stirpe', unde nobis diserimina, clades , aerumnae saepius, Mgravissimae quidem , obvenere. Demum ne prohibe , ut tandem aliquando pacis quiete perfruamur; quam diu militaribus laboribus quaesitam, si statim pereat, acerbius doleat periisse, quam si nunquam exorta suerit ; siquidem boni spes desiderium, jacturra dolarem facit. Haec Regem, ne se Hungarorum desectionibus implicaret , confirmasse videbantur . Verum Mustaphus , cui multum ea res pensi erat, haudquaquam despondit animum. Muphtio donis blanditiisque ad suam voluntatem adducto, Mehe-
93쪽
3 68 3 . metem, cum primum remotis arbitris licuit, aggre-Viserius elamis ditur; supplex orat, ut se arcana reclusurum Im- hi ita . g. per a cum bona venia pacatus audiat. Facta dicendicit. Deinde F e- potestate. Non me, inquit, Imperator, tot jam forei c. ' tunae muneribus tua liberalitate locupletatum pacis Elus Oratio quaa unquam taedere potest , quae una amplissimum' 'e tuis beneficiis reddere potis est mihi fructum . Nam
hello corporis animique fatigatio felicitatem corrumpit. Esset tamen, cur me ipsius felicitatis poeniteret , nisi illam pro tua sustinenda , propositis armis, Vel lem profundere. Hungarorum calamitas, quibuscum nulla mihi vel publica vel privata necessitudo est,non , me sane solicitum habet ; sed quae tibi atrox impe det, cui duo potentissimi civium ordines imminent, atq; otio tuo graviter insidiantur: Praetoriani scilicet, ac rerum sacrarum Iudiciorumque moderatores Esesendios istos, illos Ianiraros patria nuncupant voce Hi enimvero inter se occultis sermonibus jamdiu coniurarunt, ut Rege vix non penitus in ordinem coacto, arbitrium Imperii obtineant vi ac religione ; nam utraque apud alterutros manet; nec iis seclusis quidpiam est , quod Mortalium animos regat . Vident suam eo potentiam adductam, ut reliquis metum, ipsis invidiam faciat . Viribus enim ac numero Praetoriani ; immensis divitiis quibus istorum ordinem cumulavit inconsulta quaedam Regum Procerumque de criminum expiatione opinio )Legum insuper auctoritate Effendit omnia infra se putant. Quare sibi. ex omni parte praesidia compse
94쪽
rant, atque illud in primis tutissimum, quod arma dc leges ad sui tutelam conspirare faciant. Modo quietem agunt, quἰppe nihil non e sua cadit sententia. Ipsi honores, divitias, praesecturas in m nu habent ; conjunctaque cum iis , qui te circumstant , familiaritate , ipsam videntur Regiam obsidere. At si quidpiam subtraxeris vel honoris vel liberalitatis , intueberis prosecto cuncta armis , strepitu, tumultu impleri. Jam sibi ad hujusmodi facinus execrabili exemplo strauere viam, solutisque duobus sortissimis animorum Vinculis jure ac pudore , libere perbaccari, & id sibi
licere putant, quod lubet . Horror me capit in memoriam tibi revocantem, quae in Ibraimur patrem tuum infando nimium paricidio ausi sunt. Verum 3c horrida, cum documentum afferunt, nullo fastidio versari animo debent. Cum ille seu po. pulorum beneficio seu ad retinendam Principis majestatem modum imponeret ipsorum cupiditati, parceret aerario , nec Signa praeire vellet, veritus jam se se efferentem audaciam, furiis exagitati ea perpetrarunt , quibus Othomanicum Imperiunia eversum foret, nisi tuis auspiciis constitisset, sedassentque Civium animos nefarii criminis auctores cladium metu, ipsiusque religione Legis , quam id etiam sceleris, data occasione , suadere dicerent. In tantam iterum rabiem prolapsuros, nunc mihi
in mentem non venit. Hoc tamen aeque miserum,
prolabi posse , nec facile refraenari lc parum M.
95쪽
8o HIs TORIARUM 1ngi. servitute distat imperium, quod meticulose atque
ex aliorum exerceas voluntate ; timor enim libemtatem opprimit, libertate viget auctoritas . Igitur
fessis rebus. quod sit remedium' Illud prosecto , quod in omni civili & naturali contagione unum est ac saluberrimum : dissociatio 3 quae modo no nisi commoto bello haberi potest , Praetorianis e regia aliisque urbibus in castra abductis militiae
sacramento. Ne vero aut otium aut fraudem cogiatent, quae illos ab expediendis armis dimoveret ue opportunus adest Hungaricus tumultus, unde expeditionis color , praedae incitamentum . In aciem eductos contra ferocissimos Germanos, nulla Primcipis querela, ferrum absumet, unaque concidet ELsendiorum potentia; cum nulla apud Nostros S crorum vis,nisi armis fieta. Tunc eos quoque tibi liberum erit invidiosis opibus denudare, imbelli ipsorum conatu ad reluctandum, praeclaro tibi ad eripiendas obtentu e, ut scilicet inutili eorum opule tia aerarium ad bellum suppleas . Quae cum ita se habeant , quaerenda tibi esset, Imperator, studiis omnibus pugnandi occasio ; & cum se osserat, repudiabis Quod esset summis precibus Deus Ora dus , ultro afferentem remittes Non istud utique e tua prudentia, tuaque mentis magnitudine. At prohibent inducite Nihil inducias moror, Vanam que hominum superstitionem; quam publicae utilia talis pedissequam voluit Mehemetes, deditque populis ad obedieatiae ; Regi ad imperii tutelam. At
96쪽
im mensum auri pondus in rem fuerit erogandum Primo, id gratum sortem usurasque maximas relaturo ; deinde exilis jejunique animi soret, se se a rebus amplissimis cohibere pecuniae tenacitate. Quamquam nec magno auri pondere opus erit; nam bellum se ipsum alet; victoria inexhaustas e seliacissimis regionibus opes in Regiam adducet. Fortiue incertos belli exitus , Martemque times communem l id autem, si coeteris, tibi profecto non licet reputanti florentissimas Imperii tui vires, A striorum vel alio distentas vel Hungarica seditione labefactatas. Unum Vere potes objicere, otii scilicet, Aulae, Urbis amoenitatem, quam cum militiae fatigatione, clamoribus , asperitate durum est commutare. Verum si tibi sententia ita fuerit & hoc pr stabo . Bellum ego tuis auIpiciis, tuo numine suscipiam; tua gloria profligabo. E Principe sit , ut mihi adsit Imperii fortuna ; e me ut tibi fides , vigilantia, solicitudo . Haec Rex diu secum tacitus volutavit, ingenti in alterutram
partem jactatus curarum celtu . Vicit poliremo in- motus bElum inibalitque esus animum periculi, quod se obiturum caesarem decer- intellexerat, metus; cum praesertim Muphtium,
tot rationibus a pristina sententia dimotum, huic adstipulari intelligeret . Mustaphum complexus ebene, inquit, habet; fausto Numine bellum geramus . Tu macte Virtute. siis, dumque agendo curandoque negotio te praesta, quem tui cives egregiis laudibus, ego beneficiis cumulare debeam . Tomo I. L Dein
97쪽
8a Hismo RIARUM N. I. LIB. I. 1 681. Dein quotquot Purpuratorum ab dissolvendis indu ciis abhorrerent, abire magistratu jussit; numquam non suspecta illorum fide, quibus publicae adversitates , cum melius consuluisse videantur , decorae Mahgaris aetati, sunt Hung rorum Legatis responsum datum .s . D i. 'Reses ni Sin , in fide & clientela esse Turcarum oriri Miluis. RegiS , a quo presto sibi opem futuram . Quare bono animo sint, cito re percepturi, bene ac prudenter spem suam in eo collocasse, nec spem fefellisse. Ita Bizantii decretum bellum adversus Caesarem, . quo nullum a nostri nominis gente majori peric lo in Barbaros, majori gloria ac triumpho pugna
98쪽
UM longa difficilique deliberatio
ne Edimburgi consulitur , reditus Legatorum fuerat a ByZamtio . Raenuntiata Legatione datoque Diplomate, quo Tehelius aliique suarum partium a Moehemete socii clientesque appellabantur ; hi certa subsidiorum spe confirmati; cum exiissent induciae, ad arma se contulere . Transylvanus, Ualachus , Moldavus de hac Regis voluntate certiores facti , iisdem illico submisere copias ;praetento turbarum praedaeque cupiditati suo erga Thracem obsequio . Iunctis viribus ad quinquaginta homines millia superiorem Pannoniam adorti, Bezerminum ignobile oppidum capiunt . Calum deinde aggressi, urbe potiuntur ; arx eos tenuit seci que moram,quoad AEneas Caprara,qui regionem cum modico exercitu obtinebat, castra movit, acie, quamquam numero longe impar, dimicaturus, si faceret Holtis pugnandi copiam . Sed is maturato itinere in L 1 Tran-Ηungari Lex tionem renuntιat. Tebellas adjunctissibi Transylvani Valachi , Moliavique Cois piis, bellum iacu-βriacis infert. alum eapit. Arx a praesidia. His defenditur. AEneas caprara auxiliatum peris ait. Diuiti sed by GOrale
99쪽
Tebetas in Tranin Disamam redit. casar concilium admonet , ut sedanda sieditioni quidpiam tumul-
Iigionem . Ressituta Periluarilibus bona pridem publicata. Id casar, quam
quam agre, an nuit , ne pacenis impedire' videm-
84 HISTORIARUM Transylvaniam, cum Se hyems appeteret, se recepit , nulla praeda, magno tamen proventu ob factam popularibus sui spem , erectosque dubiorum animos ad rebellandum. Quae ubi in Concilio cognita sunt, Caesar ab asperis lenibusque remediis aeque timendum , si non suo tempore adhibeantur , ratus, nunc suavioribus utendum statuit; admonuitque , qui falsa imbutis religione nihil remittere se se hactenus Ob- firmaverant, ut quidpiam darent pacis bono, ac meminissent: quem cium nollent, hostem habituros pnec prudentis esse irritare, qui se possent ulcisci .
Igitur Concilii lege interdictum quaestionibus est ,
quae de rerum divinarum opinionibus fuerant instit tar ; permissumque Augustanae Helvetiaeque, ut voveant , Confessionis alumnis, ut more suo Sacra facerent , ac singula per id locorum excitarent Templa, ubi frequentes degerent ; designato tamen Oppidorum nomine, ne pluribus construendis licentia Sc fraus obreperet Haec non invito Caesare; illuΛnonnisi magnis. precibus exoratum , ut praeconiS hasta restigesceret ; quaeque perduellium bona publia cata fuerant, ad eos demerendos, in privatum re dirent. Etenim effusam adeo in eos beneficentia qui talia ac tam multa peccassent , perfidiae incit mentum arbitrabatur Indulsit tamen, ne unquam opinio foret , severitate spem otii se corrup se. Per duelles auditis conditionibus, quibuς ad sanam men tem rcvocabantur, superbe detrectavere. Tehelius,
ingenii calliditate usus, repullis asperitatem It nisQ
100쪽
studuit; non pacis desiderio, quam penitus aver- IGRI .fabatur, sed in utramque intentus fortunam; quod Perduelles obia ei nunquam non solenne Se familiare fuit; quam ''- qquam tamen inani eventu , bc falsus animi Su SI nhὸltu, versiite dicere , dolere quidem circumscriptam angustis Q repulsam c. nibus religionum libertatem, eamque nullo firmatam praesidio adversus aemulos atque implacabileS animos pollice-justissimae rei detrectatores Attamen si spatiunia tη tractandi animos sibi detur , nullo pacto desperare , quin aliquo traduci possint, quo res conveniat. Plura enim primo aspecta veluti monstra refugere mentes hominum, quae si apta nexanimique or tione propius admoveantur, non raro sui desiderium pariant . Aliquid etiam de reficienda inopi bis, dari seditiosi seditiosorum co. iditione sermonis intulit, nec de 36ςς ως tacuit. Ad haec datae per livemis tempus indu-w
eiae. Quibus Cariar ita compositiS, Ingentique a h emem inducia. parata ad excitandam regiae r jestatis speciem t νε ιν ii πια- inaugurata Pannoniae diademate augusta Conjuge, garico diadema-
Concilium dimisit , iusso. Estherata negotium cam st Φη tη Tehelio conficere , quantum commoti, habita di- γηelli di is gnitatis ration , fieri poisit. Id actum egregia fi- 4βerasius Palatia M. Monuit enim per literas atque amicorum oti vincαμ- μῆ-
latim Procerum , qui defecissent , illustriores fa
milia, clientelis, auctoritate , ut ne regnum t multu in volverent , se periculo, cunctos calamitatibus, quas bellum assertis Avis a CaesMQ p Mi R .bis, anabui. polliceri . Aliis Mnerosam indolem atque ob