Jo. Vincentii Lucchesinii ... Historiarum sui temporis ab Noviomagensi pace tomus primus tertius

101쪽

86 HIs TORIARUM.168 i. tam nobilitatem ob oculos ponere, quibuscum neutiquam consentire, ut pro clarissimo legitimoque Rege civem dignitate parem imponere sibi. velint. Falli vero, si putent arrogantiam Sc crudelitatem , quas Tehelius modo vix comprimat ancepS sui, si paullum se confirmarit, immodice non eru pturas; nutriculam quippe vitiorum esse felicitatem . Aliis, quos in re familiari vulnus, aut ef nata divitiarum cupiditas ad seditiosos adduxerat, ostendere; quam coepissent, via non eo duci, quo

sibi in animo constituissent. Nam quid sperare liceat a Praedone, qui nunc inopia laboret sua; de si alienis unquam ditescat , illa vel sibi retinere vel in Thracem erogarc sit opus ' Quid vero non liceat a Rege potentissimo , cujus liberalitatem

Procerum aliqui aequet fortuna, superet fortunam clementia i Fuc-C sari r έρη tti re , qui Palatini monitis reconciliata gratia ab armis se retulere. Plures suspensa ex eventu fide t Plures dubii, oe citi , abdentesque animum quiescere simularunt.

iis , -' ' Sed rerum summa in Tehelio erat, apud quem, sa-

rem prodituri. ctionis ducem, auctoritatis sequestrem, de dissipan-rifesta, si .hi; finiensii'ue discordiis luculentius agebatur . Et pilis uresimulat. ille modo spem facere, molo eludere; simul datas accipere conditiones pacis, simul alias exquirere ; ut facile vulgus crederet, magno illum pretio venalem fore ; sed ambigi an tanti ellet, quanti se cuperet venditare. Hanc versuti hominis fluctuationem caesar silvis pr. ut primum Leopoldus cognovit, quid e re sua foret, mus lucrari, tu' pendebat animi. Reum perduellionis horrebat prae

pe ac periculosum Α Γ . putat. nriis

102쪽

miis assicere, tanquam vulnus majestatis & Ω-mae detrimentum , quo maxime uno concidunt Regum opes . Ejus autem postulata rejicere belli tesseram arbitrabatur . Durum erat notata repetere seditionis poenas, durius illam beneficiis o nare . Talia Versantem animo , ad comparandum

vel iniquis conditionibus Hungaricum otium impulit eum Burgomaineri Marchio, Hispaniensis Legatus. Quippe sui praecipue Regis intererat, curissolutum reliquis Caesarem ad Germaniae Belgiique tutelam

revocare . Quamobrem non modo parvipendere Pannonicos tumultus, angustaeque mentis arguere

captos barbarici metu belli , sed urgere vehementer, ne ille Corpus Imperii finitimumque Belgium desereret, discissum a Gallis de consternatum. Cogitaret levis esse momenti, spinae Pannoniae partem Telle lio fiduciariam permittere, laute perduelles , ut resi piscant, accipere; maximi Vero, aemulam Sen tem in earumdem provinciarum viscera penetrare ὁunde, si semel fixerit pedem, nonnisi extremo dustrimine detrudi possit. Cur igitur vires occupet suas ubi nihil aut parum sit opus; ubi sit ingens, non occupet & sane ut corporis eae primu n ad sanitatem partes restituendae, quibus extinctis abir vitam necesse sit ; ita & regnorum. Si pereant coemtera, nullo perire vitae periculo. At si mors oppri

mat nobiliora illa, frustra quaesita est reliquis salus. Non se fugere , plures elis , qui dicant, nocci se lasse Hungaricam defectionem fieri posse ; imminens

Sed aque detria motosum irrita

Burgomaiserius Hispanus Legatus catarem movet, ut seditionem vel iniquis eoiartistinnibus componat. Quibus argumen

iis id obtinaerit. Dissiligod by Corale

103쪽

88 HIs TORI ARU Ma Turcis bellum non posse; ac satius existimari, Barbaros a Christianorum provinciis propulsare, quam

inani aut certe nimis anxio terreri Gallorum nictu.

Sed haec qui dicunt, aperte ostendere, quam livido in Germanorum Austriaeque Domus felicitatem sint animo. Nam si re vera a Turcis metuunt, cur nosa metu non liberant, omnemque timendi adimunt occasionem; sedatis, quacumque re possit, Hu garis; quorum illi , seu fictas seu veras calamitates ulturi, bellum minitantur & si nulla hujusin.oli formido tenet eos; certantque, Caesarem, negle ctis tumultuantium postulatis , incendere adversus Thracem , ut in utramque Germaniam Gallorum populationibus ac triumphis iter explicent; an non eodem se obstringunt proditionis crimine, quo tam ferociter Hungaros insectantur Si repetantur annalium monumenta , palam fore, Noliros nullo non tempore ingenti pretio redemisse a Barbaris pacem ; & sit qui bellum modo censeat provocandum aut, mitigato perduellium dolore, non restinguendum Mittere se Gallorum asperitatem, pr das mittere, violataque pace in suam potestatem redactas urbes . Fingatur liberae quippe sunt hominum cogitationes) non esse de alterutro bello deliberandum; & Caesarem Pannoniis Germanisique libertatem dare dicendi, sibi ne magis conferat , ad reprimendam furentium civium temeritatem cum Turcis manus conserere ; an aliqua , molesta quamvis , cum ipsis civibus ini-

104쪽

ta conditione ab utrisque pacem mercari. Ne- 1683. mo profecto erit, qui commemoratis Veteribus recentibusque aerumnis, vel indecoram pacem honesto bello non praeferat. Rara enim mirabilis illa magnitudo animi, cui nihil supra decus S: gloriam fit. Quare si pertinet ad bonum Principem , cuncta ad communem felicitatem referre 3 & si quubus ista concluditur, sapientissimum populi judicium est; qui tempus disputando ambigendoque . traducitur, cum nihil hac pace fore utilius de ipsa res doceat, de nemo dubitet hanc unam , si quaeras, missuros homines vocem Quod si Tehelii Sociorumque perfidia provocat animos ad vindictam; haec reipublicae donanda est, injutiaeque dolor intra secretum mentis comprimendus. Una siquidem Principi agendi norma salus publica. Accepit Burgomtineri sententiam Leopoldus , i eamque Legationes decretae, Saponarae DomiΠ d Gisii is Izia

helium, Comiti Alberio Caprarae ad Mehem tum mittiti a tem . Ille statim arrepto itinere ac blande exceptus, . ' Hru

cum incautus pateret UeteratoriS fraudi, lpem IllI- Turearam Ret .

eo sibi fecit, deditque negotii ex animo conficiendi . Quod ut celerius componeret, auctor Caesari fuit: Tehelio concederet, ut Sdrini Filiam, Ragotii Viduam , quam illectus superba indole, parique suos ulciscendi cupiditate atque in Germa- .

nos odio , summis expetebat- votis , matrimonio 'sibi conjungeret. Ita domesticam inopiam Conjugis patrimonio, quod erat amplissimum , suble- Tomo I. M v,

105쪽

filio annuita sua inde malo sunt consequuta.

9o HISTORIARUM

1681. Vaturum eum; idque, rursus non temere in tu harum aleam deducendum, certissimum fore obsidem fidei suae. Non enim audaces animOS, ut reliquos , comprimit, sed in scelus impellit paupertas. Ea depulsa, facile ingenitam sibi gloriae ac virtutis indolem persequuntur . Consensit Caesar, & quidem infausto consilio. Uerum quis possit praecipitantem fortunam retinere Quippe Tehelio, turbandis

miscendisque rebus. intento, accessere Conjugis incitamenta 3 quodque illa instigante majus; tot oppidorum , Mohatiique praesertim munitissimae arcis ad Pannoniae fines dotale munus, quam faceret belli sedem tutissimumque receptum pugnantibus adverso Marte . Ex fama legationis clarissimisque nuptiis praeter modum crevere Tehelio nomen Ecauctoritas. Hungari illum omnes respicere; illum tacitis cogitationibus destinare patriae liberatorem,

amovendoque Exterorum dominatui coelo traditum ducem ; mirari felicitatem , cum Caesarem aequata propemodum fortuna ad transigendum adegerit ; reputare demum et si parva militum manu vastitatem ac terrorem intulerit , quid non sp randum, cum fecerit animos popularium consensus, atque arma consociaverintl Igitur ad eum magnos concursus fieri, alii clam nuntios submittere, qui darent fidem in ejus partes se transituros Occasionem nactos, nec diu abfuturam. Turcae etiam νει apiatrareti. illum, tanto ad se studio ab hostibus revocatum,

magnipendere, celebrare, implere promissis, aure

Tebellus augetur fama σ auctor

tates

106쪽

dire. Adeo ancipitis consilii est, armare beneficiis 1681.

hostem, ne impotentius noceat. Interea Birantium Albertus capra- venerat AIbertus adulto Uere . Convento Muta ru D βητι per-

. . . . - - τ ι .

pho Purpuratorum principe petit renovari foedus, absisti ab Hungarica seditione dictis factisque con- EjusOratiοσρο- fovenda. Pacem utrique Imperio utilem esse divi et tiarum feracitate, populorum frequentia; seditiones molestas damno aut exemplo. Damnum modo ad Caesarem pertinere , exemplum ad omnes; quod nec Turcis ignotum, expertis e domestici t multus quam facile serpant, Sc quantas invehant calamitates. Suum precavere malum, sapientis esse ; alienum odisse, benevoli. Utramque adepturum laudem Mehemetem, si tandiu constitutam cum Caesare amicitiam foedusque servare malit ac renovare , quam cum scelesto praedonum duce conjungere . Uafrum atque anceps responsum restis tulit: Mehemeti placere , Hungaros erga Regem refert, suum in ossicio esse, sed ita ut non referant DLficii poenas; & hactenus quidem retulisse, misere perditos laceratosque, dum quieti de moribus a liquis viverent. Foedus illum non abnuere, si jus fasque maneant ; si perniciem amictae genti partiturum sit , recusare; quippe continuo dissolvendum; cum nihil diuturnum quod inhonestum. Hinc Caesarem , qui Mehemeti sit animus, conjectare posse ; qui Caesari, ex Hungaricis rebus se cori

cturos. Haec Alberim cum accepisset, plura intes- Ηlae, re ex be

lexit quam dicerentur. Dein conspicatus Milico. .rit .... .

107쪽

sa HI sTORIARUM 1681. p ratus, atque ingenti conatu servere Martis opus, Leopolduin per literas monuit: nihil esse de insta rando foedere cogitandum ; arma caperet, instrueret bellum ; saepius apud Barbaros minaci armatoque juri, nunquam inermi locum fuisse. Per id prope tempus affuerunt a Saponara literae, de Te- helio Pannoniisque reconciliandis iam despera-

Mia ludi eatus. tum este, renunciantes. Illum hactenus verbis tali

cibus involutum, se tandem missis ambagibus explicuisse. Abripi se, dicere, a suis , nec tenere se posse adversus impetum multitudinis, desidiam ducis de se sua spe deceptam expostulantis ἱ quare vires periclitandas , exhibendumque Germanis argumentum, Hungaros non esse Iudibrio deservituti , sed gloriae ac moderatis imperiis natos. se cum Uiennae audita sunt, incessit animos pu- . Per eluncis. dor tanto dignitatis dispendio quaesitae pacis, comsiliumque aut subdolum aut ineptum auctoribus exprobatum. Sed periculi, in quod F ungaria Venerat, magnitudo querelas compressit, inrentis omnium curis ad bellicos apparatus, quo& adhuc

neglexerant, comparandos. Nam cum Burgo matrinerius aliique Hispano aut Tehelio supra modum s c jη spe bestici ventes , quos plures donis captos tum temporis ha hva, buit Viennensis Aula , frequenti sermone usurparent exaggerarentque , non defuturum a Turcis deperduellibus otium 3 negligenter novi conscripti milites ; ac veterum legionum pars Rheni Germani- .cas ripas N Coloniensem oram insederant, unde

108쪽

Casorum serociam reprimerent , Hispanisque in Belgio periclitantibus opem ferrent. Aliquot etianta siti in Hungariam deducta, quae tamen per tot urbes di ri tivisae nec satis erant firmandis praesidiiS, nec facile, ut raria eνiant, uouin acie consisterent, colligi poterant. Quod ubi Te- pq helio cognitum, media aestate contractis copiis fuere Turcarum sex, duodecim suorum millia) exeria rihelius exerci-

exploratoribus accepisset, Cassoviae arcem, praesidia- rit,riis nihil hostile metuentibus, negligenter custodiri; casvia arcem clam mille delectos misit, qui tertia vigilia statis Uμ' ηρ- admotis in muros egressi , milites octoginta , --mno ciboque graves, occidione delerunt ia Dei . dubia adhuc luce infrequentes descendere ex arce, oppidum errore vigilum subituri. At non fefellere; Oppiis ζαςω- conclamatum ad arma; pauci, qui extemplo subre. pserant, obtruncati , clausaeque portae . Tehelius praemissum agmen citato gradu cum legionibus su

tus , jam prope oppidum erat . Audito quid histi, tari foret, parum substitit reputans secum ipse , Onuxwκdum . quid e re nata gerendum . Rem nulla mora tentandam armis, Se quae astu fuerat inchoata , Vi b. 1. M isnu, e vendam ratus e nostra est inquit, CommilitoneS , hortatur

Cassoviae arx; oppidum casu e manibus fugit; sed quamquam praesidio ac propugnaculis validum , si paullum annitamur, cito habituros non dubito. Id enim prope unum in rebus arduis dissicile, ad eas aggredi; aggressos raro fallit fortuna. Uerum &h 'stes repentina oppugnatione obitoque jam periculo

109쪽

attoniti extrema non expectabunt, nulla praesertimis auxilii spe,quam circumpositae Germanorum legiones numero nobis impares, dare nequeunt. Quod si obnitantur , gratum siti militari Tobore viris, egregium facinus non hostium desidiae sed virtuti suae acceptum reserre. Nimium quoque nostra interest, praeoccupare mentes hominum opinione strenuitatis ; nam bellum haud minus armis, quam prospera Viget fama. Hac urbe in potestatem redacta, deinde licebit nobis in umbra de otio considentibus,tot circum reliquarum , propagante victoriam inflicto metu, potiri.

Quae inde praeda quae gloria λ Igitur, si me audiatis,

audendum . Sequar tamen judicium vestrum, ut quorum auctoritate pium istud pro patria munus ac silio plauditur. cepi, eorum consilio geram . Responsum primo a Tribunis, mox ubi res patuit, ab universo exercitu clamor sublatus est et inferret signa, admoveret legiones , experiretur quid posset miles carus fidensque Imperatori suo . Confestim ducuntur , maturant castDv F 'ire, urbem corona cingunt, militari aggere iter ad fossam munitur, verberantur majoribus tormentis propugnaculat, idque tanta oppugnantium festinatione, ut quamquam duci vehementer , sibi t men obeundis laboribus periculisque nunquam sa- P m ti ere viderentur . Ptieerat oppido Lambus Stra soldianae legionis pro Tribuno, qui omni telorum genere hostem propellere, aequare ipsorum opera

Sed tardo ac re conabatur, quamquam tardo milite ac repugnante dis . quippe cui de ecerat ammos aggredientium fer clas

110쪽

cia, vehementior in dies prospero successu atque i 681. arridente coeptis fortuna . Igitur suorum haud minus vocibus quam metu inertiaque victus , unum dumtaxat ac vigesimum diem tolerata obsidione,

urbe cellit adeo meticuisse , ut legionariis vix potesatem venit.

cum singulis vestimentis, positisque armis per Sa matiae oram in Silesiam abire permissum fuerit --- ρ, Quamquam abeuntibus violata fides . Centum ta. quippe simulatis querelis foede obtruncati , reliqui, praeter centum quinquaginta, qui cum Lambo praefecto eo deducti sunt, quo convenerat, supple dis hostium cohortibus vitam redemere. Caeser, e. οἱ 'his, et

ubi audivit Cassoviam obsideri, & in discrimenta, vehementer com adductam, vehementer animo commotus est, re- ρ 'putans quantum sibi momenti esset in ea retinen. da. Quare Suasoldum pro legato , qui tunc icta Stra*ldum iubet Hungariam supremum armorum imperium obtineia cuteu 3 cοριιs,

bat, ut periclitanti urbi suppetias Iret, contrahere legiones jusserat, quae partim ia Cituorum imsula sub Luὸovico Badensium Principe, partim sub

AEnea Caprara diversa in parte castra locaverant. Verum Tehelius id facilὸ ab inita oppugnatione suspicatus, anteverterat praecideratque viam, mis' a.dὸη'so qui Budensi Praetori, crussam Turcae dicunt pratorem rogat nuntiaret adesse tempus , quo sibi vel potius communi bono egregiam navaret operam. Nam si cum exercitu potentissimo, quem secum habebat, transgressus Danubium praeriperet iter Germanis opitulatum venientibus , sitam mehercule Cassoviam sore