장음표시 사용
111쪽
168 i. Di e . confestim signa movit , citatoque pro-τ,atον educlo gressus agmine prope Fillecum, Caesarianorum ni A P. λ, - nyti0Πς , si stra posuit , unde opem laturistiti, miam later- iter ad Catavienses habendum erat. Illine emiLcινε με - fa militum manu , quae Capram agmen carpe carpit, retardyt ret retardaretque , ne cum Strasoldo in tempoque di V ς' re se conjungeret ; elusit hostium consilia, quQ-dclουἈ-- urbs in Tehelii potestatem venit. Ea capta illico aluari ncqης ' ' Eperiae pluraque circum oppida in Victoris fidem se tradidere. Praetor cum eo jam conspiceret rem prO- , .is ινρ π cςssisse , ut quamquam Caesari nondum Verbis , reta. heliose dedηος tamen indictum a Turcis bellum pateret; rupti a se. e. primum foederis ignominiam aliqua utilitate suble-
oaethis invadio. Vaturus, Onetnum , Fillecumque oppida, unde iter
sibi Callaviam,ad aliaque loca nuper dedita perduellibus , aperiretur, statuit oppugnanda. Nec mora, divisis copiis, quae cum Transylvani auxiliariis Mis ista, ipse aderat Abassius) ad triginta hominum millia .
reo Strasoldo eius conficiebant, utramque invadit. Onetho Hierony- Praefere. ucst mus Strasoldus Centurio cum trecentis militibuS im-
peritabat, qui pensato suorum non numero sed virtute , haud incruentam daturum hostibus victoriam apud se constituit. Quamobrem libratis majoribus minoribusque tormentis iterum ac Lepius jam culando multa caede repressit ferocitatem nimis a dacter moenia subeuntium. Sed propugnacula ictu Pacti, coaditiο- frequenti vehementi isiimoque labefactata cum focrisis uis: aT sim ruini implςisent, praeberentque aditu in ausuris; ιαν. cῆptum agi de conditionibus, quae dedituris oppiadum
112쪽
dum imponerentur . Pactum , honestissimis abituros . Vixdum tamen digrest i, Lendriam abducuntur nudati re ac libertate. Ea calamitas Fillechio-rium animos jam inclinatos ad deditionem in proposito confirmavit . Res primum tacitis sermonibus
agitata ; latius deinde serpens ad Coliarium , Erc riumque pervenerat, qui suis quique popularibus nam Hungari Germanique praesidio erant) urbem
strenue ferociterqΠe tuebantur. Ne malum cumctando radices ageret, dissiciliusque fieret ad evellendum , Coliarius, cui majus imperium erat, advocata concione, in hunc fere modum est allocutus. Cum vultus atque ora vestra intueor, Commilitones, ii mihi ante oculos obversantur , qui adhuc egregiam fidem , sacramento Caesari obstrictam, rebus gestis probatam , cultam obsequio retinuerunt . Cum, quos agitatis de prodenda urbe , sermones ad me afferuntur, eos audio, quibus legitima imperia , militiae decus, virtus, fama nullo profecto sint loco. Aurium an oculorum judicium sequar, incertus haereo . Sed cum in alterutram partem errare mihi sit opus, facit vestra virtus perpetuusque meus in vos amor, ut potius in priitina sententia manere vos, quam unquam de mutanda cogitasse, inclinet animus . Nec Verba, qualiacumque demum dicta fuerint, quicquam moror; cum militare Iudicium factis non verbis inniti debeat; & me non lateat, plura inter vi num & epulas excidere, quae non sunt ex ingenio; eaque paucorum malignitate, velut serio emissa,N Vul-
i582. Praesidiariis visistata de vincula
injiciuntur. Praetor Filis hainvadit, o P .
riusque Praest ueos a proposito di
113쪽
98 HIs TORIA R UM . Vulgari, ut qui protulere, si non re , fama scelesti habeantur, declinentque deinceps vero crimine falsi molestam solicitamque disquisitionem .Hajus tamen si quidpiam vobis accidit, non alias repeto poenas , quam ut, ad prodendam istorum protervit tem, in repellendo a moenibus hostium impetu ii modo sitis , qui hactenus esse consuevistis ; & unde in scelus vos induere pertentarunt, hinc maxime eniteat fides ac virtus vestra . Sit hoc piaculi, si quidpiam peccastis ; sit pulcherrimum vindictae genus, si
iniquus de vobis rumor Hatus est: urbem strenue tuendo aut vestram innocentiam aut aliorum malignitatem asserere. Itaque favete dictis, Commilitones , arma capessite, cumulate celeberrima propugnatione decus, quod nobili coeterarum legionum invidia, clim munitissimum istud tot urbium propugnaculum creditum vobis est, suscepistis . Cur inertes torpetis demita vultu, dimotis mentibus lΤerret periculum quod tamen gratum esse deberet gloriam meditantibus. Sed modo quaenam timendi
ratio se offert, vix inita oppugnatione, aggere non dum ad fossam promoto, non actis cuniculis , non
dispositis machinis, integris munitionibus & si discrimen adesset ingens, eo alacrius suscipiendum , quo jam devitari nequit; & quo minuitur, fortiter obeundo . Nam si celeri deditione depulsum iri induxistis animum , mehercule erratis. Palam est quid eum Onothensibus militibus gestum fuerit. Nec vos subeat cogitatio, eos idcirco in servitutem adductos ,
114쪽
quia obstinaverint animis dimicare. Censendum, potius, mitius cum iis actum, quod se gesserint fortiter strenueque.Nam Barbari strenuitatem vel in hostibus admirantur ac praemio afficiunt, ut suos eo magis ad ipsam provocent. Virtus enim honoribus alitur, hebet deprella. Quamquam si vobis, ut imbet, ignaviae pretium libertatem concederent, cogitastis ne, quo hinc digressi abituri sitis Ad Imperatores vestros ubi vobis prompta parataque sint ignominia, carcer, mors praepropere contra militiae leges arcem fortissimam dedituris. Ad Barbaros' scialicet in exilium, longe a Patria, Coniugibus, Liberis , precario calamitoseque vitam acturi. Quanto igitur satius est, honestos labores infami otio, vita turpissimae decoram mortem praeserre ' Cum praesertim nec diuturni labores futuri sint, nec certa mors obeunda . Iam enim legiones coaluisse puto, quae vobis opitulatum veniant . Et sedulo quidem res agitur, cum nimium conferat reipublicae, non ire .Fillechum in hostium potestatem. Quod si quid iis
ad illustre facinus impedimento fuerit, & vos munere prius vestro defunctos defecerint vires, admotusque agger Vineaeque ad fracta propugnacula viam straverint aggressuris; tunc cedere gloriosum erit , ut nunc obniti. Nam honos apud belli prudentes non ex victoria, sed ex animi ac virium robore. Haec habui , quae vos monerem, dc si vultis, orarem ut cives . Uerlim si monita praecesque contemnantur, adest imperium . Dux ego vester, milites, jubeo
115쪽
Milites magnis elamoribus Pra-fectis adversim
Obuit tibvsPra. fectis portasTur. eis aperiunt
Milites liberὸ dia missi; Praefecti inferoitutem adduisai. Filleebum dirui.
Strassoldus amon. tanis urbibustraas Uagum se recipit. Quis et am Cainprara eum suis piis advenerato Palatinus E- 'berasius cum Hungaris. Strasoldus in Iudicium vocatus Viennam pergit. Maa de causa suibus argumem iis se tuetur aio o HIs TORIARUM pro sincto militiae jure ut arma expediatis , agatis excubias, praesto sitis ad murorum custodiam . Qui secus faxit, lictori cervices dabit. Haec dicentem, ira
torporem excutiente, clamoribus obruerunt , minitantes necem aut vincula , ni statim paciscendo ipsorum consuleret rebus ac libertati. Cum ille, Erceriusque negarent admissuros unquam in se tantum scelus , portas milites effractis claustris aperuere.
Turcae potiti oppido , praesidium cum omni re sua dimittunt; ducibus injuncta servitus . Fili echo in hostium ditionem redacto, dirutisque munitionibus, Strasoldus pro legato , qui adhuc propinquas mon
tanas urbes insederat in omnem occasionem intentus, pedem retulit; transgressusque Vagum flumen ripam pro vallo habuit. Illuc etiam cum suis legionibus AEneas Caprara, cum subitario Hungarorum delectu Palatinus advenerat, jussus a Caesare ne sibi ac patriae deesset in tanta rerum perturbatione. Stra soldus ubi Capraram successorem sibi datum audivit, Uiennam se contulit, de armorum infelicitate, cujuS reus agebatur & diem dixerant, causam oraturuS. Etenim adversa fama conflictabatur , potuisse aut nobiliora loca frequentioribus praesidiis communire, aut saltem prope Fillechum acie consistere ; cum se non lateret, eo capto patefieri hostibus auri argentique venas , maximainque Austriacae Pannoniae partem. Ille suas copias tantas moli impares, nec in tempore adductas quae ab se distabant, causatus; cum aegre recentem acceptae cladis invidiam sustine-
116쪽
ΤΟ. I. L I A. II. I O Iret, Iudicio, quoad illam extingueret minueretve I 682. dies , se subtraxit ; Veritus ne qui Hungaric - b ulli 'seditionem contempserant, culpam in ejus negligentiam translatam ab se se amolirentur . Interea Tehelius percepto, Fillechum Turcarum esse, aperia Tebetinis i te
tamque ad montanas, quaS Vocant, urbes viam υrbes ducit.
nullaque ipsas custodia detineri; magnis itineribus eo contendit . Regio aspera , oppidaque situ desqualore obsita parvi quidem pretii crant, sed na- argent tura emendato soli vitio , suppletaque auri argen- tW re lique venis montium sterilitate, fecit maximi. Ιis nulla mora potitus, exercitum deduxit in apertiora loca , hybernis nam incceperat autumnus prospiciens. Ibi eum frequentes populorum, superio- nes finitimarum rem Pannoniam incolentium, testationes convcnere, '
victoriam gratulanteS pollicentesque fidem atque obe- lamsttradunt.
dientiam. Comiter exceptos suis denuntiare jussit: Quid i ii se non sibi vicisse , sed civibus , quorum com- tiet motus aerumnis , depellendas pro virili parte susceperit . Ipsi capiant Victricium armorum fructu priscis vivendo legibus, temperandaque ex MajOTum sententia institutisque republica. Sibi nil aliud. petere, quam beneficii memoriam suorumque civium benevolentiam ; nec aliud utriusque argumentum , quam ut sibi ad profligandum pro patria, pro legibus, pro libertate bellum, quacumque re possint, opitulentur Modo locum hybemnis concedant , referantque hospitio liberatoribus bibervis m
117쪽
roa HIs TORIARUM 1681. tes atque liberaliter. Aucta dein colloquendo familiaritas rebellandi pestem propagavit. Capra-
ώρ ram Per ra , chm .ei par non esset refrinandae, citra Vagum
thὸ, .hib , ' se tenuit, divisis legionibus , quae hostes ab p pulanda Silesia, Moraviaque , si tanta subiret ani- n. ἡ. Σ'2 mum Rudacia , detinerent ; dimisso pariter cum
pias, Uere pria Hungaricis copiis Palatino, quae primo quoque tem- ρ pore adsigna se restituerent, ne per hyemem gra viorem coeteris annonam facerent. Tehelius ubi Gemmanos in hyberna se abdidisse de nihil moturos vidit,rihelius MIMaI- ad Ιbraimum Budensem praetorem, qui adhuc in stam I, is risu, tiVis exercitum prope Hllechum habebat,gratiam o grariast confert. sequio sibi conciliaturus, redditurusque pro meritis , iter cipit . Advenienti praetor obviam processit. Complexu eximiisque laudibus se se invicem honestantes , gratulatique armorum felicitatem ac pene Ab ipse inbe- domitam una aestate Pannoniam, in castra se red nisatis gere . Postero' praetor, advocata concione instructoque ad rei majestatem sub signis milite, in tribunal ascendit. Praefatus, quae adhuc Tehelius strenue aesortiter gesserat , consilii sagacitatem, militarem , scientiam, partamque sibi egregiis meritis populini uibus caremο- rium benevolentiam illum Mehemetis nomine regem appellat, scythico cingit gladio, toga purpurea& talari tunica donat. Addit verbis honorem. Nec aliud apud Turcas praeclarius esse , quam perdomitis bello populis victorem in Aulam regredi I nec regresso quidquam illustrius, quam ab potentissimo Imperatore magnificis hisce exornari donis. Id autemper
118쪽
ΤΟ. I. LI 8. II. IOIper omnem temporis memoriam rarum homini ex i 68 a. terno, eique solum aetate nostra contigisse. Regnum Hungariae iis circumscriptum finibus dari, quibus nunc habuit Austriae Dominus. Haec ipsi a Mehemete ; istud a se: ut meminerit non aliud a Potentioribus immortale beneficium esse, quam quod comparet virtus, files tueatur. Deinde barbaro cultu convivium celebravere, laetique duxere diem, ignari quid tempus laturum esset, ic quanto sit acerbius detrudi ex alto dignitatis culmine,quam illuc non pervenisse. Quae postquam solemnibus coeremoniis gesta sunt, praetor Budam cum exercitu, Tehelius ad suos rediit.
Proceribus suarum partium ad se vocatis, regem se . PRetor MI a praetore inauguratum dixit, nihil hujuimodi cogi-litiam, tantem ; nec obsistendum graviter laturo, Mehe- est votis, q u
metis liberalitati modum imponi, e republica existi- 2-I et
masse. Nam ex contemptu beneficii, odium; quast narrat, quid alienam potentiam vincere virtute tua velis. Caete- ''rum se nec regium nomen usurpaturum, nec aliam Ipsos statentiam honoris auctoritatisque partem, quam cujus ipsi au- Ο'etores sint . Pulcherrime regnaturum, si depulsam ex ipsorum cervicibus servitutem ; satis habiturum felicitatis, si suis per se civibus partam videat. In- ωtur H visu genti plausu auditus est, jussusque, ex arbitrio, quis et ' i' Mit i . quid in suam communemque rem esse arbitraretur, ΗιVariae duis. agere . Ille solo Principis adscito nomine quod etiam percussis nummis memoriae hominum consim Euqetis nummos gnavit) imperium tenuit; gnarus: externa mode- si 'ratione animi augeri gratiam, potentiam non imminui
119쪽
1581. nui. Desncla ancipitis fortunae memor ad suas artestigat's ad caesa- conversus, Caprarae permissu legatos ad Caesarem ut is . misi , quae acta fuerant, excusatum, petitumque petitumque indu- discordiis componcndis inducias & conditiones. In-st, hi TE., duςiM d xae , ope quae utiles parando bello . Ettiones. de conditionibus coeptum agi institutique sermones 'ebis3litvibis, quamquam Caesare haudquaquam ignaro , fallendo agitara coeptum. proponi ; quin eo jam rem processisse, unde non pos set incruenta pace revocari; sed ut eventus cxpecta tione detineret perduellium animos, sibique dele- ctui habendo instruendisque legionibus moram ca- Caesar milissi de- peret. Et quidem per induciarum tempus novae scria testim b M , ος pice legiones, veteres suppletae, milli qui provin- sit . clam obirent, pollularentque a Regulis liberiique
. iij, civitatibus non lege solum indictos subsidiarios mi- .is ' ' ' lites, sed quot quisque praeterea posset,Caesaris stipendio merituros. Aditi praesertim Octovirorum potentis Isimi Brandeburgensiis , Miseiensis , Brioarius , ad
- . . . monitique omnes: non Hungaricam amplius seditio-
rint. nem, Sed Turcicum agi bellum ; non latrociniis infestas Austriorum plagas , sed petitam atrocissimis acmis Germaniam 3 singulis impendere diram tempe statem ; quamobrem singulos ad eam compescendam incumbere operamque dare, aequum esse. Dictis praebuerunt aures alii aliis faciliores, privata cujusque Principes ericta rerum ratione moderante animos. At ubi propius in- ρο/β Η genti fragore insonuit feralis procella, excidium minitata ; unusquisque certatim in publicam se dedit causam; factumque documentum: reliquOS plerum
120쪽
que animi affectus timori cedere Praecipue tamen Germaniae Hungariaeque salus in eo verti videbatur, si ferox ac strenua Sarmatarum gens in Barbaros concitaretur , susciperetque in se belli periculique partem . Itaque Leopoldus huc omnibus intentus curis come, camolis, Comitem Carolum Ualdeminum ad Joannem So- Ualdestamus Le-bjestum illorum regem legavit, mandataque singillatim ad ipsum, ad Senatum, ad universam Rempublicam dedit, quibus alios aliis pelliceret ad rem
gerendam. Citatis itineribus , nam res urgebat, re s.., ad ηυ- gem adit ; privatis colloquiis admonet : eam senestre privatim strmore diuturno infensissimoque otio militarem gloriam, ' ρ ρ σφ' qua partum sibi suae gentis imperium in posteros
transmitti posset, si novo facinorum decore cumulata perstringeret civium oculos , iniretque gratiam. Id unum apud liberos populos ad obtinendos honores valere plurimum, recentem scilicet fortunatamque famam ; nam munera, necessitudines , beneficia paucorum, ad quos perveniant ; haec omnium capit animos . Quae vero splendidior augendi nominis afferri possit occasio, quam bello Turcis indicto nostes perpetuos molestissimosque armis conterere atque insectari Enimvero si commune Mortalium studium reputare velit, quo faustis acclamationibus per omnium ora feratur , nihil magis optatum , si civium utilitatem, ob quam sempiternis . , vocibus celebretur , nihil praestantius ue si proprium decus , quod reVocet in omnium oculos rerum a se gestarum splendorem, nihil preclarius obire queat drim. I. O Hinc