장음표시 사용
291쪽
CAUSA alicuius. n. omnia insent, quae natura, aut accidentia erunt eκ iis quae ca alicuius.Si ita corpUS ProgredieS no Ens sensu corius tresec ad fine no aceederet .a est naturae o S. O. n. pco nutriei .Stabilibus. n.iaest id,unde nata sunt.
Haec somnaturali auditione manifestius determinata sunt, quemadmodum quaeso. cundum naturam fiunt alia quidem tanquam ipsi lunt fines ceu formae virtus, ct LanitaS, Oe omne quod huiusmodi,ta haec quidem,tanquam ea,cuius causa. Alia v ero haud tana quam fines,sed ceu ea,qux ad hOS feram ut exercitationes,ta propria materia de instrum ta. Alia vero tanquam accidentia consequentia,aut ea quae iam assecuta sint finem, aut G, quae adhue feruntur ad finem V t sudor,& saliua re pili, ut inquiunt, qui in alis Huni quae de bene sese habentia,quo p cosequuntur animalia, quemadmodum labores,& erumanae, eos consequuntur, qui adhuc feriantur ad bonam valetudinem ex exercitationibus. Aristoteles autem in duas partes diuidere videtur ea omnia, quae natura fiunt. in ea qUM cacita alicuius ociri ipsis accidentia.Cum iis quae causa alicuius S ea quot omnino simul inferens, quae cuiuS gratia dicuntur. Ne p enim pote est, causa alicuius aut eme,aut fieri,
cum no sit,& ipsum cuius gratia Quibus omnibus rei te adiungit philosophus,tariquam conclusionem propositionum antedictarum, progredientia animalia S magis requirere sensum,qua in ea quae firma, at vimpersecta sint. quia de iuxta multa,ati interdum diuersi loci occurrant corporibus, quaeip rum seruandorum, ac corrumpendorum vim ha bent. propter hanc causam, tanquam perfectiora, de perfectiorem sensum participant,qnam is sit,qui tangendi vim habe ct propter hanc causam,quil magis agat.S praeterea, quia re alios ex necessitate, qui longius ab ipsis absint sensibili percipientes sensus particia Pet.Quo de anteaquam tangat,quae corrumpendi atm seruandi vim habent,sentiens,alia quide fugiat,alia autem insiequatur.Sine sensiu vero,non seruarentur in primis, quae pre grediendi vim habent. Qui erat ipsis finis,at bonam quae salutis, ut die una fuit, caussa.quae* in primis secundum naturam est, quandoquidem S praestantissima causa ipsa finalis existit. cuius causa,α ipse efficiens facit, Sc formaIis determinat, S: materialis causa substrata est proprie rebus.& cum tractauerit pulchre quae dicta sunt,infert, quemadmotctum ipsis stabilibus exanimalibus, Sipsis praeterea animalibus quaecum stabilia sunt, ipsum nutriri natura dedit, S in ipso manent Perspicue quidem Plantis,iam vero de stabilis hus animalibus,quae ibi a Principio nascuntur,ati subsistunt,unde &nutriri quoip pi. 4 EXAGESIMA PRIMA P ARTIC VLA
NEQUA AM autem pote est corpus habere quidem anima , 5e intellectum iudicate. Sensium aut n6habere.cu stabila no sitiortui at obnoxia. At neq; igenitu.
propter quam . n. aulam non habebit. Aut.n.anima, melius est, aut corpore. nunc
aut neutrum. Ea quidem. n. haud magiS intelliget. Id aut nihil erit magis re illud,
SEXAGESIMA SECUNDA PARTICUULA.
NV LLVM itaq; habet animam corpus non stabile, sine sensit.
In patet,p no de o1bus progredientibus dictu fiuit,sed de persectissimis aralibus inter ipsa sunt. In Ous de iudicans quom est intelle Elias.Duta ala aut innofuit,re adiuncta fuitiis q dicta erat, aduersus ipseos dubitates Ppter qua cam pstantiore habeat cognitione eam, quae sicam intellecta nem sussciat ea ad salute licet pgredietia sint sed Se senseu quom indisgeant Sum e.qiapispe dcasuit ca riac dimittis. Quia. Cnecessaria est aialibus cognata iis q cogno tur inesse cognitioncicognatus at adeo ipsis e sensus, inem aliter ab intellecta ido, in ipsis e M p siensium ipsa cognoscans Sed id qde ut diceba tm id, qae psaepe diis 1 fuerit Aristo .dimisit. Immo vero nem ostro dimisit,sed cu addiderit Sc alia cam S hanc quoi demostrauit Impossibile te dices ipsa genita,&ρgredietia ex ala libo intellectu sidem haber
292쪽
LIBER TERT 1 vshabere,insensibilia autem existere,&huius rarium causam addens. Ne tu enim animα id esse actiosum intelligere melius,ne scorpori inde erit Latus,nisi S sensium quo' praeterς- sumat. Nanis anima rationis particeps no alia ratione ad ipsum intelligere, quam tota RacorpuSaccedens, excitatur,nisi per sensium primum. Oc in actionibus ipio utitur actiutore,atin imaginatione,quae in ipso est.Corpuis non solum ex intellectu, sed ex lentia quom seruatur,qui id ei exitiale enedemonstrat,ici autem Leruandi vim haber lautici quiae mO lestum illua autetia suave, α bene.vnde Oe quae antea dicta fuit,reddita est causa, quae lenosum concedit sentientibus animalibus,tanquam cognitam cognitionem mus lenta udus. Ouapropter uniuersaliter,quod reliquum est, coc Iudit. Unullum habet animam non firmum sine sensa, ubi illaci non firmum a ditum fuit propter planiaS. MMnaden Quidem animam, sed fine sensu.aut de propter astra,vt Alexander vult, qua animata qu, clem sunt sed stabilia,quia tanquam radicibus propriis sphaeris infixa , ita ut naua iecuria dumis moueantur,ut eius sermo est. Ac ita videtur AIexader interpretari propter id quPaproxime praedictum suu.quod est,nequaquam pote est corpus habere animam,ci InteIleactum iudicatem. sensium autem non habere cum haud stabile sit, ortiri autem obnOXIum. Quod enim non stabiles intellectum habet iudicantem ortui vero obnoxiet aci aim reistiam sumptum fuit eius, quoa habet,ec animam,re intellectum iudicantem tabileR Ingenitum id in ipsis narim generabilibus nihil est stabile eiustriodi.In quibusidam autem exo placibus adiunctum fuit,& illud. Atqui neque ingenitum, quod Plutarchus quIctem exaDonitamqαam Aristoteles nunc&ipsis quom coelestibus sensum tribuat. Nel enim iP a ingenita.quia secundum seipsia locum ex loco non mutant.&propter hanc cautam stabis ita sint.expertia erunt sensus. Videtur autem Aristoteles nulli bi sensum in coelestibus cedere.Sed deinde & ipsum id quom resipuit. apropter rectius,ut opinor, Al ancterm terpretatar,illud,atqui ne ingenitum,censens interpretando referre ad illo leniumnethere.Ut ne ad id quod proxime dictum svit,inseratur,ad id inquam, nequaquam Pote est corpuS habere animam,innuam autem no habere,sed ad id quod a principio dictum fuit,
Quoa est ninni autem non necessarium in Omnibus vitientibus.neque enim Π rumincurim corpus simplex contingit tactum habere . atqui nec quod ingenitum, ne narium sensum habere . illua autem iudicans, intellectui adiunctum fuit,tamquam1ci,quod con
templaris indicaret. propter contrariam diuisionem ipsi QSm almone vertaritas, ac quom
nifestiorem reactam ipsumsermonem. Quoniam ipsum quidem in actione veri aris omisnino sensita indiget ipsum autem cotemplans haud omnino videtur. Attamen a principiocte ipsum quoi eget. dc deinceps omnino in contemplatione de ipsis siensibilibus.
ATU Vi si sensum habeat,necessc est corpus esse,aut simplex,aut mixtu. Haud pote autem est,simpleκ tactum.n. non habebit.Est autem necessitas, nc habere.
1D AUTEM ex his dilucidam.quoniam. n. ipsum animal corpus animatu est colous autem omne tangibile:rangibile quod sentibile tactu: necesse ec animaliseo pus tangendi tam habere: si debet seruari ipsum animal. Alii nant sensus,in aliiqsentiunt. ut olfactus,uisias, audituS. TangenSuero nisi habuerit simiam, non pote rit alia quidem fugere, alia autem accipere. Sin autem hoc impossibile seruari
Ouod quidem plures Int generabilium vitα, di aliae quidem remissae, atque extreumae aliae vero parumper ascendαeS , qu*iri iudicantem ae sinunt intellectu , M st unacupiaestatioribus Sipis remissae,asi extrem*eristunt haud tamen contra ea deterioribus
ipsae praestantiores omnino, α Per quoquz ex iis quM ante dicta fuerunt, conclusiti dirupli de Anima A A ii,
293쪽
DE ANIMA ale autem unimi proprium instrumentum,instrumento nuenieter unaquae νvntur vita,iam sivilem apPare , cumula ipsum demonstrarit. Manifestius autem nune sermone tuo percarrit,mi dicans corpus vege anS ab eo,quod sentatali simpliciter habeat vim.& id ab eo,quod non sim Pliciter,totum s id i Progreaienti sensibili.de cum assignarit hucus pinstrumenti diueri ana iubstantiam,non ampi usa tanquam instrumenti ima ginatione concipientis,atas tanli rationali Sinistri, diueriam quandam naturam esse sciens, quemadmodum corpuS Proprie,Vtia insuperiorιωS aiisita icta rationis particeps sit,sienissus est proxime instrumetum,ati proprie Narii ta imaginatio senius quidam est, cte aps petitio quaecun*α in alii Squo est animalib S.&rai niS voluntas, licet aliquiso via tur corpore quia disiensium ocimaginationem tanquam adiutores assumit,utitur corpore tanquam instrumento.Quoniam,vr dictum fiui,si ipse intellectus aliquod corpus confinet,vel fingere difficile est. Propteria rurium assignans causam,ob quam exactiora siensibilia percipientes, non possumus eocum, qaae moecilliora sunt,confestim reclum iudiiscium facere,sed quanto magis intelligibilia priuS percipiamus,tanto magis Stenuiora coafestim cognoscimus. Quoniam,inquit ipse quietem seritus instrumento indiget corpore. quod propter vehementiorem maiorum sensi Itum PaSsionem, tenuiorem non patitur. donec a vehementiori detineatur.Intellectus vero,quo intelligibilia cognoicat, non utitur instrumento corpore aure ital de nunc non tractat,quale quod tanquam intellectus, aut rationis instrumentum.Sed quale eius quod tanquam seruiens sit. Licet duplex sit ipsum sentiens,alterum quidem secunctam se,oc sine ratione,alterum v ero quod rationis forma habet tanquam id quod cum ratione conexum siit. Tanquam vero praedixerit Latis sup de vegetante corpore, simplex quodam Pacis,propter telluri S abundantiam,determinat quale,ut simpliciter dicam iptum sentienS.ex diuissione sermonem sumens.Autin.simplexerit,inquit, aut mixtum.propter perfectionem diuisionis illud simplex accipiens.quo tamquam ex principio verba iaciat. uoniam iam dictum fuit, se simplex esse impossibile est. Quapropter Bc ipsum id confestim aualit, quaquam possibile esse dicens, eme simplex.
Quoci .simplex tactum non habet, ipsum v cro sentieris omne ex necessitate habet tactu, ita ut in Lecundam rursum cocludatur figura aquilum simplex esse sentiens., cum medius terminus sit illud senium non habere. Vtrati v autem propositionum ex aliis nobis in meo moriam reuocans,deprimo caula,quae censes, ne sentiensiacturia habere, ex pluribus confirmatallam.n.st nullum simplex tactum habe deinde cofirmabit.Illam vero affirmastiuam,st omne sentienS V olentem tactum habet,ex iis nobis in memoriam reuocat. Ipsum animal nquit mortale intelligens, co us animatum est,omne autecorpus tangibile est. nequaquam ipsum coeleste intelligenS nunc ,nel. n.v ult illud esse tangibile,ut plato ponere v f. iam philosophus is,quod iuxta qualitates eas q passibiles diar,agedi vim het, tangis bile esse aeterminat omne igitur corpus,quod generabile intelligit,&ωpximudebat amferre dictis duabus propositionibus,quod est, omne igitur corpus tangibile est, quo ratio
sit omne vivens corpus animatum est, ne corpus tangibile est, ne ita ιν vivens corapus est tangibile ipse vero non id inferi,sed omne igitur corpus tanges est . quod omnino illud sequitur,quod est, omne corpus tangibile eme. Ne .n. lum tangibile eme oportet, sed de tangi quom eorum corpus. uia.n.tangibilia omnia, Oportet ex nec Ssitate eme, α quod iudicando tangit.& quod non simpliciter ex comparatione tangere dicitur, sed tam recognoscens quale eorum unumquod iuxta passibilesqualitates tanges est. vorura Gm a principio ratio talis sit,animal animatum est corpus omne corpus tangibile est,omne quoa ita tangibile,tanquam ipsius tangibilis cognoscendi vim habens, est quom inges, omnestam animal tanges erit.Sed cum postremam propositionem reliquerit Aristoteles, priorihus illis duabus in ipsis tribas assignatat coclusionem. Immo vero nem tertiam pra teriit sed apposuit statuens tangibile esse quod tactui sensibile quo indicet opposito modo quod tangibile sentiat, tangens ipsum eme &ita colligat, animal nempe omnino tangens est sed asperitatis aliquid attulit, quia conuersam, ed non ipsiam primipue propositionem posuit,quaecenset ipsium larigibilis cognoscedi vim habere, sed eam quae aequalem habet cum ipsa protestatem,quα tangibile omne a tactu cognosci vulticum tangens autem deis monstrarit
294쪽
LIBER TERT avs cxxii monstraret ex iis quae ante dicta fuerunt ipsium animalis corpus,& alio quo modo idem
demonstrat,ex eo si debeat seruari animal,quatenus animal simpliciter. neP.n quatenus videndi simpliciter aut audiendi aut gustadi vim habet. Quod n .huius odi S 1ensuum quo P eorum indiget quae per medium fiunt. quatenus aute animal seripliciter, tactu sis tum eget.quo α possibiles qualitates percipiatia quibus omnis secundum substantia peroficitur oreas idc interitus,ta Lalusata vita haec ratio sit,cum passibile sit, tanquam gentium, ec generabilia semP corpora lassicando tangat pati necesse est ab ipsis iuxta passibiles qua
litate aut moderate,aut immoderate,quoa autem ita patitur, aut seruatur,aut corrum Pisrur,persequens quidem mediocritatem,sagiens autem quod non moderatum Ir ter iudicantem naturam. Quoci autem in insecutione moderatae passionis, i vitationeSim. moderatae seruatur,tangens esse necesse est.Passibilium nant, ut dictum fuit,qualitatum tangendarum vim habet ipsum cognoscensa umitam animal tangens esse, necesse est. ec differt qui nunc dictus fuit syllogistitus a priori,cum ex salute animalium argummi tur,ille P iuxtat am tangibilis,tanquam tangibilis percipientam cognitionem lademori. stret. At Stertiam quot addit rationem,quemadmodum oportet omnino ipsium animal tangens esse, cum talis istens ex perceptione medio carente animalia iudicare possint. Ipsum animal ex necessitate quaeabscv medio ei accidat,sentire oportet,ct quibus,aut is Matur, aut perit in primis quod quae elabis medio accidunt,cognoscere potest,tangeriSLR,ipsum ita animal tangens. Talis. o lenia quom ratio est. Sensus autem per media cognoscentes adiuncti fuerunt,propter manifestam distinctionem, eorum quae sine me diis iudicant hoc est,tactus atm gustus.Ex appositione.ri.eorum, qui Permiatum magis rari scimus,quinam ii sunt,qui sine medio,propter quos tertim ni secundam colungit,non vicinitate solum tactus utens, sed α adiutore ipso ad ipsum vivere. Quoaemiario geris,dc proximum repositu iuxta ipsum tangibile,oportet sensum hahere. Nisi.rihabu rit sensum,nec poterit,eam quidem fugere haec autem accipere.ἰTertiae autem haec comclusio est,id impossibile erit seruati,quae proxime conclusioni secundae ronis accepta fuit.
VAPROPTER dc gustus est,tanquam tactus quidam. tritionis nais est,
nutritio autem corpus tangibile.
S ONUS autem dc color,ec odor, non nutumni. ne F faciunt, neq; accretionem,
neis decretionem. Quare dc gustum necesia tractum esse quendam. quia tam bilis ars nutriendi uim habentis sensus est.
Asia haec est ratio quae idem concludit,isCmnino rangens ineoponet ipsum animaI, quae haud ab eo,qui proprie dicitur tactus, citata fuit,sed a gustu.&rion ampIius ab iis, quae passibiles appellantur qualitates.sed eXConstitiatione quada, quae cum humoribus. Corrumpunt. .animal sc rit,p- pue quidem passiones sensibilium, iuxta ipsum laetum,calidum, empli gratias frigidum quae his cognata,rio tanquam anima simis pliciter, sed tanquam passibile. Quod autem cum humore, cuius precipiendi ginus vim
habet,quatenus animal aut seruat,aut pertiit Nutririm.necesse est ipsum animal, ecquia animal est eam habere vim,ut quoa cum humore quo iudicet propter recepticem quiadem conuenientis, vitationem autem eius,quod alienum est.Corporeum autem,e tangi, bile est omne id quod cum humore,non quatenuS cum humore, sed quatenus non sine
tangibili est quod cum hamore.Ouia igitur 6 intagibili quo est, ecquod cum humo, re non solum tanquam gustabile,sed Stanquam tangibile quo inciditata. t gustus haeratione sit tactus Q acniam ita νε gustus propter ipsum esse pertinet ad animalia, nosiis
ne tacita autem gustus est,quae indigerugustu,ha uni non solum hunc sedec tactu
295쪽
Omnino.At Iloctum id de nunc quo fuit ratione,non ab ipso tactu praecipuo simplis citer,sed &d gustu anquam S is necessarius ad salutem animalibus sit. Et quadoquia non secundum seipsum gustus laetus est, sed quia non sine tactu sit, id autem qua quiadem di cum humorem gustabile omnino in ipsB tangibili, gustum, quemadmodum i
ctum esse enuntiat, Sed non confestim tactum, exadtenunc tractans, Sc causam inferens, quoniam secundum ipsum gustus no ipsius tangibilis,laa nutritionis est, nutrivo autem ipsum corpus tangibile sed non quatenus tangibile,sed quatenus cum humore. Rursus autem ex comparatione Oppositi, notum facie, ipsum nutriens omnino in tangibili exism . Mod. n.non tangibile,sed quod per medium alterius cognoscitur,ut color, α sonus, ecquod odorabile,haud nutrire inquit,ne accretionem facere, necu decretionem.Nansvaccretio, ut iam antea dictum fuit,S decretio, nutriciones quaedam int. altera quidem dum superatur defluxus altera vero dum superat.quare iuxta conuersione existunt, quae cum opposivone dicitur.Si ea quae non sine medio cognoscuntur,no nutriunt ipsum riuatriens in iis quae sine medio cognoscuntur, ex necessitate inest. Hac ita ratione rursum concludit,illud, gustum tactum quendam esse, illa particula,quendam, demonstras idem,quod Se ex eo,quemadmodum manifestabat. uandoquidem ipsius nutrietis praeacipue gustus est. ntingit autem ipsum nutriens omnino de tangibile quom esse.
HI QUIDEM igitur necessitu animali. Smanifestumst haud pote est sine tactu esse animal.
Tanquam ad ipsum esse Oectantes. Alter quidem quia in primis seruandi, at corruinpendi vim habet passibiles qualitates,quas tactus percipere potestnustus autem quae nustriunt iudstat quorum etiam semper propter ipsum esse animal indiget propter cotinuum particularum deflexum.
ALII vero ipsius bene causiaec generi animalium iam,non cuicunt, sed quitias
dam,ut progredienti necesse est inesse. Si enim debet seruati,non siciliam oportet tan
ID AUTEM esset,si per medium sentiens esset quia illud quidem a sensibili pa
tiatur,atis mouentur,id autem ab eo. quemadmodum N ipsum mouens secundum locum,u1q; ad ipsum mutari facit,& impeliri alterum facit,ita ut impellat. ec est per medium motus ec primim quidem mouens,impellit cum non impellatur, extrema autem solum impellitur,non impellens. Medium uero ambo.multa autem media.
ExpoS1ΤIo ut quidem enim disi sunt quo ipsum animal quacunque ratione sit: dc quia sine ei animal esse non possit:spectant.Illis autem tribus, vel secundum naturam animalia quae clam priuata sunt. Aliam quae vel praeter naturam Privata fuere, riihilo minus animaliarunt. ippe cum non quosint ipsis hi sensus necessarii existantised ipsius bene causa,acti sint. Dore praestantioribus sensibus agam:haud tanquam iis, qui a sensilibus percutianturiquiare per alia media ab iis moueantur: d iis,qui maiorem agendi vim habeant:anis malis non simpliciter sed exactius perficiant. Quod haud id, quod accidit, dixit. Idm Ario. stoteles ex eo, quod progrediendi vim habet, tanquam practantius sit,confirmat. Quodriano maiori interuallo ad proprii,aim conuenientis finis adeptionem acceditiquod inister plura finem suum venarurimam sponte actae commouetur,eo persemus existit: quod cum in aliquo angustius permaneat:vt plurimum forte fortuna suum finem assequitur. Aut d quod intereundi vim habet.Ita ut hauil pote sit, praecognostere quod procul abest, aditequam sese admouerit, quod apparet. Quoifi quidem feriretur:illud autem altrahat. miram ratio est,quae ex brma,at bono,quod honore dignius ex illis tribus, horum duorum
296쪽
LIBER TERT avs Cxiiii duorum respei tu, indicat. At quae deincepssequitur, de tanquam neeessiarios illos indicat Necessarii nancs vel hi quoque sunt: licet ν haud tanqaam animali simpliciter: at tano quam animali illi, quod progrediendi vim habeat. Si conseruati debeat alta progredienodi vis: quae sensibuS illis quoque eget, qui per aliquod mediam percipiendi vim h erit. Quoniam quod haud ex appetitione in ea,quis perniciosa sunt improvide, temeres dea latum collectim incidit, aliquando corrumpitur. Necessarii ita v ct hi quoque sunt. Urei rum quia vitae sorma quadam praestantiori, re tanquam ii qui vim praestantioris struari dae vim obtinent, illud necessiarium habent, maiori honore digni sunt. Patefecitaut T dc qua ratione fiat sensius ille per mediame a uam ea praeter effeti,quae pro sit sunt. Quo quod ex eis miriorem patiendi, atque maiorem agendi vim ha et , stendat. Magi Sςnim sensius illi afficiuntari magiscv patiuntur, qui sine medio a sensibiἰibu prati Itur. Minus autem patiuntur, quibus non sinemedio ita accidit. Quia hauct conferum ab eo,quod Primo mouet, percutiuntur. Ouique minorem patiendi vim habent: magis repossunt Affectionarim, passio ae quae multum possit actionem iudicandi vim obtineri rem tenuem,atiu obscuram facit. At cum de haec ipse quo demonstrarit: primum ipsummouens inqui in tribus illis sensibus haud in id quoa sentiendi vim habet medio agit.Sect in altu profecto, hoc est in ipsum medium. A quo sanς medio, odienci vivim habet ita moueturivi vitium hacid valde patiatur. Quemadmodum illud patitur,m sine medio a primo ipso agete percutitur.Ne m. quia in aliust prius agit ipsum Primo moriens ideo haud & in id quod sentiendi vim het,ab eo motus pertransit. Ita, Vt quispiam
sibi fingat, nos nequaquam primum illud mouens lentire: quippecum haud Perueniat actio qUae mouet ab eo,acinos. ponit ita v quartitione pertransit: at id exemplis agit. Multa nan P,quae eam habent vi νt moueant,quae proxime tammtiperea alia mouet, quM haud praeIerea tangunt. Quemadmodum manus per vestem lapidem impellit: is Per alium S alium impellit, qui longius abest. Qui nanque primo eum impulit qui iri medio collocatus erat,eam obtinet facultatem, ut vel huic deinceps mouendi vim largi tur.Interdum &hunc alius mouet Uniuerialiter ita Φ,quoa secundum locum mouet,
mutare censex. De ani rioni ista
Opus in est cli st1orii illi, quemadmodum ipsum mouens secuinum locum ad illudvsque mutari facit adiungere,az cum Continuitate legere, & ipsum impellens alterum fa,ciuita ut impellatiata,vi quod dicitur sit; quemadmodum omnem ueris secundum Ioca, cuiuisocti Z ipsum mpellens, mutari facit, quod proxime mouetur: adeo ut re ipsum aliud aliquid impellat, siue aliquando, siue etiam omnino id fiat. Quando contingit per aliquod medium,quod proxime moueat r,ab eo quod primo moueat,& alterius impula
sum fieri.Ita tamen, ut primum moraeNS immobile ex se maneat. Quemadmodum cum anima corpus moueamd autem ab anima quidem moueatur e calamum vero moueati fiei sum quidem mouere in Primo, at s medio conspiciatur: ipsiura vero moueri in medio, at in tertio.Ita,ut primum sivium moueautertium solum moueaturimedio virm datum fit. Sin autem Nipse calamus, qui mouetur, aliud aliquid moueat, plura erunt media.ec plura quae simul moueant,ac moueant r. EX extremi S autem,ssum quidem primum χIum mouetivi timum solum mouetur,
ITA IN alteratione. aeterquam quod manentia in eodem Ioeo alterat . ut si inceram tingeret aliquis eouis motus euet,quousq; tingeret. Lapis autem nihili sed aqua procul usi . Aer uero plurimum mouetur, N facit,ec patitur,si maneat:ec unus fit. Ideo di de refractione melius,aut uisum eκeuntem refringuaerem patii coIo re,ec figura,donec unus sit. In leui autem est unus. Ideo rursum diis ullum mouet quemadmodum si quae in cera nota est.succederet ad finem uis.
Primum alterans alterat,non ilum quod proxime ab eo mouetur.
297쪽
Tota sere huiusce parriculae expositio desideratur.
UOD AUTEM haud pote est ,simplex esse animalis corpus,manifestum. Di
co autem,ut igneum,aut aereum. Sine tactu enim,rieque unum alium sensum con
tingit habere.Corpus nanque quod tangendi uim habet, animatum omne, quemadmodum dictum fuit. Alia uero praeter terram,senseria quidem esse possunt. Om. nia uero,quia per aliud sciatiuntur faciunt senim: N per ea quae media fiant.Tactus autem,quia ipse tangit,est. Id is ec nomen id habet. Licetq; alia sensoria,tactu sen tiant: attamen per alia. Is autem uidetur selus per seipsum. Quare eκ huiusmodi quidem elementis, ullum esse posset corpus animalis neq; sane terreum.
Manifeste in ipsa prima huiusce particulae propositione, quod suum sit propositum
philosophus determinat .Quod eam vim sortiri debet,ut ostendat nullum esse corpus simplex,quod sensum habeat.Id ainem est, quod neque animal siti ne natim animal seristitat vim adeptum est.Nam cum tria simplicia corpora sint:diuinam quidem illud ab omisti sensu philosophus liberat.Neio de eo,sibi quicquam hoc in loco dicendum proposuit. Quandoquidem de ea anima sibi vel ar principio verba facienda statuit et quae immorialiabus animalibus reperitur. De unoquom autem aliorum illorum Eorporum aliquid serismonis habet.Nam non solum quod admodum pure simplex manet,ractum non habebita sed neque cum aliis commistum admodum superabit: quemadmodum in plantis terra. Qua itaque ratione philosophus demonstrat omne sane animal statuit ut &iam demo stratum fuit,omnino tactum haberetnullum simplex tangendi vim possidere idq; tano quam id quod haud adhuc in his ilemoninditum fuerit, confirmat: de unoquoque que,
simplicium illorum corporum quae in alunae globureperiatur, verba faciens.Ignea v. atque aerium re aqueum corpus hoc in I. concessit,sensorium fieri r verum nequaquaeis tangendi vim concedere vult.Terram vero vel ruperantem nequaquam senuendi uim
adipisci vultconcedit autem igneum illud,haud quia ei videat sed sorsan quia a Platone dictum futtili lenari visui igneum illud ascribit. quemadmodum Aristoteles noster aquam. uoniam ut ipse insecudo libro diXit:igni SeXse, quia corrumpendi vim obtinet, sensorium fieri non potest.Vbique autem fit,dum cum aliis comiscetur. Quod sane de ibi. Desiderantur quaedam. Confestima tangibili di Uui,cum tenuium partium sit. Quod nanque tenuium paristium existitifacile patitur.Ideo P quaecuri elementa tenuium partium existunt, Gensoria fiunt. At non sine me,o sensilium cognosceri rum vim habente sed per aliquod media eorum percipiendorum vim obtinem.Ouod eam causiam fit , ne si assectio immodera, talis eum facile pati queant, adsit: quod propter paritum tenuitatem eis datum est:in apis pulsu illo sensilium,qui emectis fiat: cu omnino aliquid iri serisorium agant, destruat, atque corrumpant Ictionem vim sentiendi habentem. Haud i tur sentiendi vim habe, hunt Nam quae sentiendi vim habentiquia ipla sensilia tangam dipsiam quod dicuntur, hoc est..im sentiendi habentia sunt. Ouia scilicet iudicando at abs in ullo medio iis cunis cta sint. de nomen quoque sortita sunt.Prima nanque vocabuli positio, in iis colIocata in quae prope sita suntlut& in naturali auditione determinatum Riit, Ouorum extrema simul sint.Licet neque viueritia neque sentientia sint quae ita prope collocata. Tactus au tem qui tanquam sensus habetur , actio quaedam est, quae iudicandi vim habet. Nomen
autem diis sortitus ex iuxta,positione essequae fines ipsorum prope positorum staritit. is gnitio
298쪽
α I B E R TERT avs CXLIgni nanque illa vim sentiendi habens , quae peraliud medium fit: cuin actipsum sensio Ie lese adiiciat: re ipsa quoque ex illo appulsu, laetus quidam videri posset. Hauritamen Proprie, neque simpliciter . Neque enim extrema eius quod semen ii vim habet,ci ipsiuste a tunc simul iunt. Desiderantur pauca quaedam. Quandoquidem re insensa , qui sentiendi vim habeat, quod praecipuum est, colloca:
tur. Non autem in carne, neque in neruis, ne. in aliqua particula, qu* proxime quod tangi debet, tangat. Sediti ea, quae quod tangi debet,per haec media,ercipere valet. o niam ipsum medium haud extra existit: quemadmodum inpr-fantioribus illis senuishus. Sed vivax, atque propriapars ipsius viventis corporis est. Ita, ut licet haud primo,at secundo loco senti radi vim habeat,scipsum per quod . Absque udo φ medio dicitur conqiunctio eius quod sentiendi vim hineat, cumipso sensili in hoc Concludit itaque phil sephus, quos ex elementis illis, quae tenuium sunt partium, licet quaedam senIoria sint: haud tamen huiusimodi sensorium fierent, cuiuinocti totius animalis corpus est. Sed cum
iusmodi sensorium illud, quod iuxta aliquam particulam existit. ut quod cernendi, aut audiendi facultatem obtinuit. Nam iuxta aliquam particulam eristit. QuCd autem per totum corpus extenditur, id omnino est, quod tangendi uim habet. Quod uero tangendi uim habet, Golidum esse oportet, ut dictum fuit, neque tenues parteiS habere . At quaia tenus an sermonem hunc spectat, terrestre nullum prohinetur quia tangendi iaim hi hear.Ideol quod reliquum est, quod neque ipsum terrestre, aut quatenus omnino si plex,aut quatenus valde superarit,huiusm*disi demonstrat,inquiens.
OMNIUM enim tactus tangibilium est, tanquam medietas. ec recipiendiu Baiat sensorium,non solum quot disserentiae terrae sunt. Sed ec calidi,4 frigidi, Nactionum tangibilium cunctorum. ecpropter id,osibias , recapillis , ec huiusmodi Particulis,non sentimus: quoniam terrae cnt. Oc placitae propter id, nullum habentiensium:quouiam terrae sunt. Sine tacta aiatem nullias Potis en alias a M. Id autem sensorium,non est neq; terrae, et alius CX elementis ullius.s Ex AGx SIMA SEPTIN δε PARTICULA.
MANIFESΤUM itaq; quod necesse est solo hoc priuata sensum animalia, mori. Neq; enim hunc habere pote est,non animal. Φ quod animal sit, alium habere necesse praeter hunc. Et propter id,alia quidem sensilia excellentiis non corrumpiat 1plum animal ut color,& sonus,ta odor: sed solum sensoria. Nisi sit secundum acci dens. ut si simul cum sono impulsio fiat,& percussio.Et ab iis quae cernuntur, atque
odoxe,alia moueantur:quae tactu Corrumpant. Sapori Praeterea si simul contingit, ut tangendi uim habeat,ea ratione Corrumpit.Tangibilium autem cessus, ut cali odorum,ec frigidorum,dc durorum,destruit istim animal.
CUIUSCUNQUE quidem enim sensibilis excessus euertit senserium. mare
Nipim tactile tactum. Hoc autem determinatum est ipsum uiuere. Si enim ta
demonstratum fuit,quod impossibile esse animal. Ideo tangibilium supellatio, non solum sensoruam corrumpit: sed N ipsum animal. Quoniam necesae solum habere hunc.
299쪽
DE ANIMAB xP o SITI OTamas quidem enim , eam huius vitae actionem indicat, quae indicandi vim habet. Sensiorium autem instrumentum, quod ei subiectum est Iulectietas autem dc omnis aestio vim cognoscendi habens eXistit: quae oppositorum percipiendorum vim obtinet. Quaecum una cum instrumento agit, uS est re ipsum instrumentum erga affectionem illam contrariam, quae ab oppositis in iPso fit, medio modo sele habere. Ita, ut nihil magis acthane, quam ad illam vergat. Sed ezdem modo utranque resipiciat. Quo medietas isdem illa utrunque oppositorum eodem modo iudicat. instrumentiam autem ipsum, cum eodem modo utriusique affectionem recipiat, aeque ad utriusque iudicium aduoce tur. Quoniam ita* , quae tactui sese offerunt non solum sunt terrestria: sed nonnulla
quid terrea, ut quod siccum simuI, ct frigidum: alia uero aerea, quae his opposita, ut calidum simul & humidum: & ut humidum ac frigidum aquea ι ut uero siccum, S cali dum ignea,ideo horum medietas terrea esse non poterit. Desiderantur pauca quaedam.
Rursum stat in secunda figura conclusio sequitur. Tangendi uim habere sensorium . Siquidem quod tangendi uim habet,medium inter
calidum, Sc frigidum. de siccum, S humidum. Terra uero haud media : cum ex aliqua tantum horum parte designetur. Deinde re alterum adiungit huic syllogisinum, tanquacorassequentem. Qui sensorium id quod tangendi uim habet, eam habere uim censet, ut recipiat non Θlam terrestres qualitates, sed oc eas,quae in aliis alimentis reperiunturiori rumpi v praeterea in illarum praesentia . Nequaquam igitur, quod eam habet uim ullaactiles omnes qualitates suscipiat terrestre esse pote est. Quod nanque insipiendi uim haαbet, permanere opus est,in illarum omnium praesentia,quarum recipiendarum uim has beati quo etiam recipiat. At & eX tertio idem Aristotelas colligit, ex perspicuitate. atque ex inductione. Apparet enim manifeste S ex particulis illis quae in animalibus existat, quod quaecun* magis abundantem haberit terram, quam aliae, sensus expertes sunt. ut Ossa, quae tamen animaliam particul*sunt. Ita, ut terrestre elementum,neque solum purum
elementum sed & quod quidem mixtum sit,sed id superetiuegetando quidem agere posisit sentiendo autem nequaquam. Huiusmodi nanque particulα plantis similes sunt. in . fert itaque philosophus huius totius sermonis conclusionem. Nam sine tactu nullum animal esse statuit .Ex iisque quae antea dicta fuere ict accipit. Quod uero tactum, nullum unquam ex simplicibus consequi queat, ex iis, quae nunc demonstrata suere sumptum fuit. Demonstratiam nanque suit,quod neque terra, nem ex alio quopiam simplicium illud constat instrumentum,quod tangendi uim habet. Sed in medietate collocarum est. Quemadmodum enim haud terrestre: quemadmodum iuxta determinatas quassiam qualitates perficitur, neque oppositorum medium est:eadem ratione neque igneum ne, que aqueum esse ualet. Ne P enim horum ullum in medietate perficitur. Sed in quibuDdam determinatis qualitatibus ACcum collagerit, nullum esse ex simplicibus ipsum anta mali hoc est, ex iis, quae in ortu, atque interitia collocata Gunt: quibus etiam senis opus est, quo animalia sint. Pauca quaedam desunt. Quod itaque tactum eaertit,euerrit ipsum animal.At & qui tanquam huc solum euerarit tanquam animal euertit.Is nan P ilus est, qui tanquam animal ex necessitate constia tuere ualet. Alii nanque priores tres inrisus,hahebant quidem aliquid necessarium S ipsit sed hau quatenas animalis,sed quatenus eius animali quod progrediendi Vim habeat, constituendi lacultatem obtinent, ut iam expositum fuit. Sensius autem qui gustandi po, testatem
300쪽
LIBER TERT avstestatem nactus est, de quatenus animalis perficiendi vim haheti necessitatem intulis quia ad nutritionem aptus est. Haud tamen quia qualitatum secundum lubstantiam constituentium cog icendarum praecipue vini obtineat. Constituendi nanque vim nabent passibiles qualitates. Aa has autem gustatus spectat, non ex te: sed tantum proopter eas quae t iaaelum. Ac quatenus cum tactu existit omnino Ec eas, quae passibiles aicuntur, gnoicit: licet hava quatenus gustus: 1ed quatenus tactus. Solus quidem igitur tactus ex te ubi destructus tuerit,totum animalis instrumentum euertit. Interdum 2 territa ex aliis sensibus quispiam totum quoque simul euertit: verum haud securiactam se. Narnia tunc fit, cum accidit praetereuersionem proprii eius tensorii ; propter aliam cautam quod tangendi vim habeat, destrat. Exempli gratia si ex strepitu fulmi nis cum laesum fuerit instrumentum quoa audiendi vim habeata contingat Propter col Iectiam atque vehementem obstreperitis spiritus in vivens corpus impulium ipsium quoque i Mai. Vbi haud propter sonum, detrimentum illud totum linquitur: sed propter v ehementem ipiritus bonandi atque obstrependi vim habentis in totum impulsum tariam endi vim obtInentem. Qui quidem impinus ipsum tanquam tangendi vim habens, euertit. Hac enim ratione ferae cuiuipiam veneri tam linguae a clum, totum corrum, Pit. uod haud tanquam amarum:neque quatenus gustui offertar, Omri: no Praestat. Nam tunc gustatum solum corrumperet.Sed quatenus siccus:&quatenas nullam cum eo quoa tangi aebet seruans proportionem facit. Quae sane dc Aristoteles per Incue ex planat. Nam quodlibet quidem tensorium censet ar propriis sensilibus excedentibus coris viampi: haud tamenta eam quoque ob causiam totum animal euertere vult. NIII lecunis diam accideras,ut clictam fuit, id contingat. Quia &quod tamenni vim habet lacu atri accidens aha ratione celeatur. uelisaamodum de strepitu dictam fuit: Sc quemam dum de eo, quod gustui siete offert. At in sono quidem cum addiderit, qaodsiecundum accidens corrumpit auditionem in visu autem,Sodore,indeterminate. Derum quaedam Pauca. Propter passibilium qualitatum immoderantiam corrumpit totum. Sed haud quem,
admolam Quoa male olet. Ita vero Oc quocivista Lese offert, ut fiamma, nequaquam quatenas lammis vatae speciem referens,ec quae cum Oculo Pr Porri riem non habeat, animal corrumpit. Hac enim ratione silva tantum corrumperet,quod cernendi gim obistinet. Sed Quatenus calida collectim nonnunquam accedit. Impellit autem quatenus raticioile omne ita,quod tangendi vim habet. De Capore autem dictum fuit, quonam pacto corrumpit:quoniam S ipse secundum accidens. At tangibilium excessus per se, fic non Der acciciensetaertit animal Quemadmodum enim Sin aliis P Pri iam tensorium prois prii sensibilis excessus p rait:ita: quod tangendi vim habet tangibilis excessus. Verum quando ex illa tangedi facultate animali quatenus animali ipsum adest emet simul quaistentas tangendi vim haberissc quatenus animal corrumpitur.
ALIOS AUTEM sensus habet animal, quemadmodum dictum fuit, non ip sius causa:sed ipsius bene. ut uisiam. Quoniam in aere, N aqua quadam ratio ne intuetur. Omn1no uero quoniam in pellucido. Gastum uero, propter ipsium smaiae,& molestum. Quo sentiat,quod in nutritione,& aprint, di moueatur. Au,
diiunal,quo significet aliquid sibi. Linguamq; quo indicet alliquid alii.
Ouod quidem visum de auditum,S Olfactum,non ita ipsum animal habet, ut ad eius
esseCaatenas animal extat,sipectenustatis,si erm ex iis, quae antea dicta ruere det'
stratum fau:sed ad ipsam bene esse pertinerit am animali,quatenus Progrediendi vim Emiplide Anima