장음표시 사용
281쪽
o E ANIMA existit, aut dum extenditur, aut dum contrahitur, quemadmodum illud sese animal ha,
bet,quod calest,aut trigent ana dum veretur calefit,cum dasfundatur atque extendatin sanguis. Dum vero timet, contrahitur, atS colligitur, unde S pallor in luperficie accidit. Attam naturalibus, atwnon VIuaCibus motibus, v I in latione agnis ad superiora leuitas Wis illa est, secundum quam mouetur pse autem ignis qui mouetur,qui quidem trahit secundum naturam, non violenter, cum non sine tua integritate colligatur at di ad eam
properet Iuxta ipsium vero progressum qui dimensionem habet impellatur, haia .iolem
ter ne P in hoc,led sua sponte, iramen extendatur Ei autem quod propositam est,racinanaeum,quia dum impulsilone, ait tractione mouetur,aliua quidem quielcit ab eo, quo mouet mouens aliud autem mouerur.quo ipsum quidem quiescens impellat, aut trahat, quod vero mouetur,impellatur,aut trahat quemadmodum in annulo, qui ab alio complectitur,ipsum quidem curuum est impellens,aut trahens secundum quandam proporationem.Ιpsium vero cauum quod impellitur,aut trahitur. Quatenus quidem receditti mauitate coplectentis annuli imPel Iitur,quatenus autem in idem circulariter sertur, id quoatrahitur,existitiQuoniam si non annulus qui ab alio complec litur moueretur,sed ipse coplecteris circa eum qui intuS manet,iuxta cauum superficiei quae intus est, habebit ipsum
manes.iana autem curuum id,quod mouetur. Secundum cur talem.n magis habebit.
quod profunditati sutipsius vicinum fit.Iuxta cauitatem autem,quod longius quida abest fi propria profunditate,proximius autem est manentis annuli,quam fibulae. quemadmodum Alexander girelymum interpretatus est.Uita vero iuxta quam mouetur, quod mo uetur psum quidem stabile habebit,iuxta tactum, vem erga ipsum mouens seruat, hoc est,erga appetitum,quod autem mouetur, erga immanimaiadnam erat, quod Propriς mouetur.Quoniam ita P ipsium impellens,ni trahens iuxta ipsum manens, quod auteimpellitur,ct trahitur iuxta id quod mouetur in omni motu erit,illud quidem manens,id autem quod mouetur. uemadmodum in circulo ipsum quidem centrum manet, impellens quide circulum,quatenus recedere faceret eum Escipso remouet.Trahens vem,qua 4enuScirca ipsum motae ipse totus circulus qui sic impellitur,ec trahitur .Propter quae 5.
clusionem quaestionis, quae ei proposita fuit, adduxit mouentem quidem causam proxiame,ipsium appetibile esse volens.Ipsum vero appetens, omnino no sine imaginatione esse enuntians.Siue rationis particeps illa imaginatio sit qualis quae in hominthus existit,cum rationis Brmam habeat secundum substantian . ne .ninlio pacto cum ratione conueritaret.aut rationis expers existat, qualis quae in hostiis. Ipse quidem.n.contemplaris intelle eius haud omnino indiget imaginatione.nisi cum sensibilia aut quae ex abstractione consideret.Ipse autem appeteriss in actione versans semper ei rea particularia sese habes, at cum uniuersati,ix particularem quom coniungens pr Ositionem , semper imagmatione indiget adiutrice,aa particularium cogniti Hemmouet autem animal,& imaginatio, & inatellectus,non iuxta cognoscentem vim,sita appetentem Vt dictummit. Quatenus. appotens mouet licet cum imaginatione sit rationi L participe,aut vita ratione carente. Quaproaver dixit omnino appetens ipsium moue Sesse,
CONSIDERANDUM autem dc de imperfectis,quod ipsum moues est. qui bus tactus Plum inest sensius. Verum contingit imaginationem inesse his, aut tim
& cupiditatem. Videtur.n.dolor,& uoluptas inesse.Sin autem hac, dccupiditatem necesse Imaginatio autem quonam pacto sit,nunquid quemadmodu-mouetur, indefinitorum,& haec instat quidem,indefinitorum autem instinit
uae quidem impersecta vocaret ipse exposuit,quibus taetias soIussiensius inest. Ulano quidem.N.quibus tactus his degustus.Quo ex suaui,at molesto, quae in humorib. posita,quod nutriendi ac non nutriendi proprietatem habeat diiudicet.& ad id quide accesdat,alterum autem auertat. Quoniam tactu,quod totum corpus seruare potest, adest, quod corrumpere.Ambobus nan*sensibus animalibus opus est.us nari , qua trire,
streinultum habentin tota corporis natura, ne sensu quidem quolibet opus est, quippe cum
282쪽
eligendum , ne P vitare quod i iericlum.Uerii quia extremam vita vegetariSipsis adest, delabatur ia,&Prima ali iaciunt in natarales moras. Sensius vero in iis,quam P rone mouent itus est.QnquiM,S u impisciadnra1alia ouerivnr,noscam seipiatina, sed se cunctum pacies.Et abi ν ipsis adsit quod suave, aut molestum secudum humores, aperiunt ostream testam,quae circum carnem iniecta est, inquirat id, quod ad nutrit1onem aptum.Sin autem festuca quaepiam,aut datum aliquod alterans iniiciatur, clauduntur,tanquam vitantia, quod molestum existit. 6 quod si uerecipiunt,tanquam ad id a cedentia,quod nutrit. Dilucidum itam est quemadmodum no sensus ipsa mouet,adaperiendum,& claudendum,Golum nan* eorum,quae adsunt,sensus est, α eorum quae ab sunt ratio,at imaginatio.Atriem ratio in illis est.Naiam ipsorum uniuersalium ratio est. Imaginatio vero iri atomis sensibilibus posita, licet adhuc recedant haec, memoria tamen adest similia,quae antea facta sueres ocedenda ita-ipsis ex necessitate imaginatio. Quod sane &Αristoteles quo prationibus colligit quia dolor,at voluptas huiusmodi animaolibus insitiId autem perspicuum ex eo est,st accedant ad ea,quae nutriunt, aufugiant autealiena. uibus autem voluptas ct dolor aciest,hos omnino cupiditas sequitur.quod α ex se quidem perspicuum est. Appetitas nanio est,qui in id quod suaue,aut molestum exterisus est.aut&m bonum,at malum quemadmodum iri iis,quaera nem haberit. Qua propter & conuertitur in mortalibus animalibus.Sim aliquis concedat cupiditate esse, mnino erit voluptas,dc dolor in his siue contra voluptas sit S desor,omnino Scupiditas aduerit.Praeterea & manifestior ratio fit cum etiam non adhuc praesente ipso suaui, in id qua cun P ratione moueri videntur. Dilucidum natu est secundum appetitum, non autem secundum sensum simpIiciter mouentur. Sensus.n.solum praesenuum est,appetitus autere absentium. Quibus autem appetitus inest,si cupiditas iis&imaginatio,quo adest. Quo ex memoria ipsius suauis, Ut dictum fuit,erga illud moueatur.Sed imaginatio in huiusmodi animalibus id plurimum habet,quod indeterminatum. Indeterminatariam est, re qum vermium ex rarum eortim mindeterminate illuc mouentur.Sed in latituis dine potius re haud araguste habent,quod indeterminatum.Ne .n.ibi solum inuestigat, quoa suaue ubi hactenus immobiles manebant sed α sic t siccium ad aliua, at valiua
feruntur,ipsum suave. t novemo dicam,determinateriaciscutur.ac Persaepe ipsum inis oriuntur. In determinate autem agUnt,quia ita fibrae fortuna euenit ut ipsum inuestigaris.
re non quemadmodum apes quae ad C metu pabulum,ati propria deferunt in Mumaria.Ipsia quindem impertina animalia,ct ipsa quidem determinate quod suave adipiscum rur,quia vero haud in pluribus suave id inuestigarit,tanquam sic, at v sie ipsum adeptuita sectin eo solo,in quo Smanent,angustumS habent terminum re magis inclafinitum. illa quia haud multis in locis ipsum terminum ponant. sed uno Io in loco, ut dictum fuit. Hac autem ratione motus quosv eis indefinitus inesse dicitur, opter id, quodans gustum at secundum Partemn non tanquam ipsis totis locum ex loco mutaritibusae: tanquam non sic,&sic e P tanquam a sei Psis excitentur. ad perceptionem illam suavis, quae domi fit. Ged ad solam qualem eius receptionem quando illud extra cadat.
IPSA quidem igitur sentiendi uim habes imaginatio, quemadmodum dictum fuit, ec in aliis animalibus inest . quae autem deliberandi potestatem obtinet, in iis
quae ratiocinantur. Exuo SITIO. Cum ilixerit Eem imperfectis animalibus imaginatio rem inesse, licet indefinitam , at multo videlicet magas cum concesserit ipsum ademe Sperfemonibus,quae secundum 1 cum mouenrur,cum' sarpenumero dixerit, α rationem quae in nobis est,imagina nev ti,taquam Sc in hominibus non aut iri solis hestiis imaginatio insit,distinguit admodum
Philosophice discrimen humanae imagin oni'at. eius:quae anim umbratione Larem
283쪽
DE ANIMAtiam.Cum ea quidem cum ratione,atque Opinione conueniat,&consilium aliquod a
quatar,ta aliquando dirigatur a racionali V Oluntate aliquando autem Ee re1ittat aduersus eam.vi& interctum seuperet in in emperantibus,tantam habri cognationem cum eo quod rationis formam iecundum naturam habet. Altera v et Ο haud apta sit, cum ratione, aut
deliberatione coniungi. Licet in quibusidam, quaecun x demonstrant aliquia quod tali his formam habeat in ipsis,iptam consucra reddi ab ias,quae ratione habent, Δ concinnari quodam pacto non ex le,sea extra accedit. Quia natura haua collectim aggreditur, quae admodum distant, sed per ea, quae proxima iurat CaneSM S simiae,i , equi, licet rastionem propriam no habeat , at humanae accommonantur rationi,quo icalicet rythmo. at nem itanel quatum ipta nostrae imaginationes. Haud tamen ita faciunt formicae, de apes,aut quae humi serpunt,aut quae natant ne adhuc magis,quae indeterminatam, habent imaginationem . Id ita D Propositum est dictionis, destinguere humanam imagina tionem: quam nunc consiuitantem appellat, ab ea, quae in animalibus ratione carentibus reperituri uod autem particulare eius quod dicitur in uest viandum. deliberantem in 1is, quaexatiocinantur,appellat,tariquam omni imaginationi quod ambiguum est, quodam pacto assignans,& quod circῆ ea,qux continguia versetur Ne P. .est circa perpetua, armea quae semper eodem modo sese habent,&quorum necessarius est finis, quaecun v delii berano.Sed in iis quae agatur,ta particularia,at s huiusimodi sunt qualia ea sunt, quae alia quando quidem possunt in finem exire, aliquatido autem nori.& qualia quae non semper ipsum quod eligitur inserata uapropter videtur ne ιν imaginationem, quemadmodum,2nsium coelestibus cocedere, quippe quae secundum ibium intellectum aganti uonan* pacto illis deliberatio qualistunq; adesset, quae eodem temper mouentur modo ,Δ
in fine semper fiunt Sin autem aliquis alia rationeris sensum concederet, alia ratione phialosopharetur de senis,& non de eo,iuaeta quem nos,ec mortalia omnia animalia sentimus cum percussione ab iis quae extra praeterea egeamus,& instrumeto ipso utamur sensiorio. Sed cognitionem quae tota ab ipsisiensibilibus e citatur ei concedit, Uae ne percu Ssioe,
nem instrumentis indiget,qu*SNemiaxta SIionem,sed tota iuxta actionem praesta
tiorem consistit oc no a cor re ad intellectum venit, sed ab intellectu in corpti s progrediatur.& quia sensibilium rerum est, sensiam appellata Si aliquis itam hocsacto, Se imagina , tionem in ipsis ponat eodem m O assignabit simini. biguitate m autem deliberat i5is,
5 ipse demonstrans,illud addidit. ta
VERUM enim aget libc,aut hoc,ratiocinationis iam est opus. 5 necesse semper
est uno mens rare. qd. n. maius prosequis. Quare potitania ex pluribus uisis lacer
In sism.qu ae dubia sunt,& nori necessarito habet unum atR eundem terminum, re vina finem npsum verum hoc, aut hoc inest. S smul quod ratfonis particeps est ipsitus delibe: rantis i declarat. Animajianan quaeratione carentiri ita dum profredauntur,quod suaue apparet. propter angustias in unam aliquoil suaue i laetitia. Ac non quemadmo dum ratio facit quae proprei latiorcm, atque ad muli, progressi ii contemplationem, atq; appetitionem aliquando quidem in id quoti bona, aliquando autem in id quod sua ,
ue tendunt. Quare rationis quidem pariic S est,sed circa ea quae colangunt & eorta, quae ratiotinandi uim habent imaginatio.Sentitavem autem vocat imagonationem, eam quae a solbinitatur sieram Oportet n. quemadmbdurum sermonibus de eo hipi determina, tum uit,omnino ritea se at indeimit nes extensibili fitis innatas esein imagination ,iuxta quas quod reliquum est,illa mouetur.Ea. . quae deliberandi vim habet coni ab iis moueatur omnino quidem S Ipse a senseriri principio excitatur, sed non a solo senissia propter id qαod fecitdum substantiam cum ratione cognationem habet, percipit quo dam pacto α eius deliberationem ita erga eam agit,ut aliquando quidem Consequatur aliquando autem actiaterum vergat eius quod a natione iudicaturri aut vincat quemada modum in intemPerantibus aut vincatur,ut iri temperantibus.& aliquid deliberas affuit. non solum quia in contingentibus , re iis quae an actione posita; & mae interdum alia raistione sese habent. verum quoniamia in unum intueri oportet, id quod deliberet,& ad id,
284쪽
Cxxxv II LIBER TER Tau Stanquam in illud quod maxime eligendum referre.quam unam dixit mensuram. Nan quando aut quod utile eligi oportet aut quod striae deliberat in illud intuens,quod maxime eligendum.V erum Subi determinauit utile esse, quod maxime eligendum, verum id utilius,aut id deliberat,rur usi s vrit,at eidem . tili innixus deliberationes facit.Eodem v modo qui ipsium sua cie finem ponit. Quare potest unum ex pluribus visis facere. qui Lane deliberat non anguste,quemadmodum dictuna fuit,lia id solum intuetur, sed in plura, α Ca particularia arm generabilia & quae aliquancto sunt,&quae contingit alia ,αS alia ratione sese habere quae mutuo comparantur. Ac propter hanc causam,quod eX Pluribus talibus in unum ratiocinatione contrahitur quemadmodum alicubi Plato dixit, re imagis natione omnino adiutrice utitur.Cuius munus quae ita cognostibilia proxime occupare.
ET CAVSA opinionem haud uideatur habere. quoniam eam, quae CXratiocinatione non habet. Ipse uero illam.
Si aliquis quidem opinionem simpliciter eam cogniticiem vocet, quae iuxta id quod ex
terius existit,aim apparet,hanc in primis animalibus ratione carentibus ascribere oportet, IambIichus Cane in ea vita quae ratione caret α opinionem quom collocat. Siriautem ea intelligat quae ex ratione,atis ratiocinatioe, 6c eam quae exm altis particularibus in unum uniuersale adduci nequaquam animalibus ratione carentibus hanc concederet. In causa aut m esse inquit, st non omnis imaginatio de qua ratio existit, quam S appetitias quos sequitur, opinionem videatur habere, quoniam eam, quae ex ratiocinatione non habet.
Quandoquidem cognitionem illam quae iuxta id, quod videtur existit, Omnis appetitus habet Nem enim possibile est sine cognitione aliquid appetere. ει abs v cognitione saltem
ea, quae iuxta id quod videtur. Circa ea enim quae in actione poIita, existimatio Versatur, quemadmodum circa ea, quae in contemplatione collocata, exacta cognitio. HMe autem E actaeognieam,hoc est,opinio ex ratiocinatione sequentem habet imaginationem tanquam ea,quae tio, ubi posis circa ea,quae aguntur sit re circa ea quae contingit alio mocto sese habere, hmoi opinio. x
Q.VA P R O P TE R ipsam deliberantem potestatem non babet appetitus. Vinin.
est.n. interdum,ec mouet uolucitatem aliquando autem illa hiatic. Appetitum nunc proprie vocat eum,qui ratione caret, &. facit syllogismum in secandu fietura. Appetitias qui in animalibus ratione carentibus non habet ratiocinandi vim ipsum deliberans habet ratiocinandi vim, talis ita v appetitus non habet deliberandi vim. Adeo autem appetitum eum,qui in aliis existit nostra aPpetens imaginatio superat, ut interdum rationi aequalis reddatur, quemadmodum dictum fuit, re uoluntati ipsius rationis, ita ut in iis quae in actione posita resistant,& pu et, interdum autem dc eam quom superat.inisterdum v ero etiam vincatur. Quando igitur ab appetitu eo qui ratione caret principium fit mouet quidem rursius ipse mouetur autem tunc rationalis voluntas. N aliquando vo luntas tota illam sequitur, ut in immodestis, aliquando vero xesistit quidem, non autem
superat ut iri intemperantibus.
M A DM O DV M pila appetitus appetitum,cum incontinentia sit. Nam ea acit semper quae sursum principalior,& mouet. Ita ut tribus latioibus ia moueae
similitudinem affert eius quod dictum fuit,vriam pilam eorum, qui mutuo inter sese oroiiciunt.cum moueat quidem ipse proiiciens,moueatur autem qui recipitare rursum Moroiicit moueatata .ri.6c in intemPerantibuS,S deletior praestantiorem mouet appetitum.& oraestant1or deteriorem tanquam resistentem re vincit quemadmodum in iis qui pila ludunt qui vehementius percutit. In intemperantibus V ero deterior appetitus. quemamo ctum in temperantibus,qui Pr stantior. Ac Videtur quidem incontinentiam nune appellare omnem illam comiteritori .Licet non id, quod deterius, sed quod praestantius vineat.
O ciatenus omnino haud uniuS imperium est,sed aliquando quidem alterius, aliquando vero reliqui.Interpretes vero Pilae similitudinem deccelestibus intelligunt,quippe cum ea
285쪽
DE AN IN Arion errat proprium motam Iargiatur,us, quae errant. Quo unaque sphaeratum erarantium proprio moueatur motu,& iPsa non errans suo Ipsius.& tertius qui ab ipsa tio erarante datur vincat secundum. Quandoquidem natura,hoc est,secundum naturam volaistas praestantior,& principalior quae S a ieiPsa tota excitari potest,S tanquam honum i pis Lum terminum statuit.secundum naturam D secundam ipta moueret. aut quoniam sectiationes agit actuerius praestanti rem,mouet quodam pacto S ipsa illam. quemadmoduro
in iis qui pilam inuicem proiicitat,dictum fuit. Si ita D necs demulceatur,nem cogatur, sed
contra superare debeat voluntaS,tertius erit motu S,a' voluntare,qui eam habet vim. Ut reis primat eum qui ratione caret,cum prima sit tanquam imperans iussio secundum natura existens.Imperat.nmatura, ut dictum fuit,voluntas imaginatione concipienti appetitui.
Iptam adhuc imperite sese habens, econtrario illam non adhuc secandum naturam inici quod proprie eligi debeat,trahere nititur. Ipsa svoluntas cum tracta non sit, cohibet non sine si dam instantia illius motum. Q UINαUAGESIMA OCTAVA PARTICULA.
aΡ5UM autem sciendi uim habens non mouetiar,sed manet.
Ex iis quidem quae deinceps sequuntur videtur summatici ncludere,quae ante dicta
fuerunt omnia cum superiuSinceperit ab extremitate substantiae nostrarum animarum. Natim omnis ei vel a principio direetus fuit sermo erga omnem mortalium animalium vitam.Sciendi nan* vim habens nunc intelligit,non quod potestate,sed quod perfectum existit,ati actu siciens est.quemadmodum contextum,quoa iam contextum est, aura tum,quod iam auratum eth. Quoniam quod adhuc potestate existit, tanquam ec adh uc imperiectum,& mouet,& mouetur.Mouens quidem ipsium animal est, tanquam per ip sum S se Lus,ati imaginationes ad formariam spectaculum excipitati sint. Mouetur a tem tanquam id quOct perficiatur a substanalibus animae,intelligibilibus formis. Hi ct qaiam perfectum fuit tanquam id quod possit α seipsum intelligere,iuxta habitumio atque adeptionem perfectum sit,&ia omnium confessionem uetur, a lumine quod perficit coistores sine lumine in ipso existetes,cum actu cognosti possimi. α quemadmodum ab arte, quae arte fiunt.di tanquam adtionem abisse substantia seiungens. acci mouet non ipsum animal proxime.& taquam in actione versantis intellectuS catasia est. Oportet.n.eam.quae maior dicitur propositio antea consideratam fuisse,ati inde ipsam particularem adiuncta facere in actione vertantem intellectum. Ipsam autem maiorem siecudum seipsam, qui se cadum habitam sciens est, contemplatur.quemadmodum re particularem necandum se, ipsam ipsa geliberans imaginatio,in animalibus rationem habentibus . virastv autem te, cundum coplaxionem,intellectus,qui PracticuS VPellatur. Quapropter re ipse deinceps inuestigat,vera magis manet animal, maior,aut minor propoliti .Si enim quacunque rotione o maior mouebit,& scieritiam Pariens rati O,ar α quiaecudum habitum, de qui pro,
greditur.Ipse quidem separatus,& qui id tantum est,quod vere est, ct qui iuxta substatia, lem consistit actione secundo loco , post intellectum oc animatam quo substantiam si
perantem,quapropter ScintellectuS simul, dc sicientiam quot pariens aicitur. ca illud scio. tiam parere ipsum siecuriclum esse,indicet.TaliS au em nec mouet ne mouetur sed manet.Solam.ri id est inquit,quod vere est, cum non adhuc ulli secundae coniungatur vir se. sed de aestionem in substantiam colligat,propter ipsam coniurastionem cum superante inatellectu,quae tamen haud ex diuersia late fit.Ne p.ri.quemadmodum ipsa natura ita S corpora quo tangunt λ as,sed iuna cognationem,at coniunctionem potius insitam, cum pauca diuersitas fiat. Vnde id secudo loco eacte de immitate animae dicuntur, quaeacundita de intelleestu ab eo seiuncto, dum eam secundo loco positam demonstramus .ex additione ea quae intellectui fit, quae est mentiam parere . quod quasi medium indicat in ter eum qui manet,at eum, qui progreditur, S intelligibilem formam, at ea quae ab ipsa cognitione reuoluituricum ipsa quidem sub tia, α permansioeX manente atque Progrediente
286쪽
progredientesignificetur,scientia vero ex intelligibili, forma,at v ea, quae a cognitione res uoluitur. Ipsa quidem.n. cognim actio quaedam est. Permansio autem, Sprogressio subostantiales Absisteritiae,quae indivisibilem simul at diuisibilem,aut mediam apud Plat neminclicam existentiam.quemadmodum intellectus, de scientia apua Aristotelem indiscant,circumlationes illas apua eum,quae circa eiusdem , at alterius circulum. terum ameaquam ea quae sequuntur agglutinemus, parumper manenteS dubitabimus adueris fas nos ipis duas dubitationes,quarum altera ex rebus ipsis sumitur, altera vem ex Planionibus eorum,qui usi ad finem philosophati sunt. Ex quibus altera quidem ex rebus Dubitati cimvectigal,q aratione noneta summitas animae mouetur,a seiuncto ab ea intellectu , ab Py- eo qui omnino ab anima seiunctus est inquam ab efficiente,abeol qui ipsam participat, tanquam d definiente. Quapropter tanquam ea quae moueatur, ec tanquani per se mobiαlis 2 Platone tradita fuit. Quo ita pacto nos nem moueri,nem mouere animae extremitatem,sita manere dicimus si aratam,oc ia tantum existentem,quod vere est ,.cum tamen Sctanc intellectui appensia sit,iam ab intellectu perficiatur. Nunquid, quemadmodum dictu sesu fuit,non erat cum disicessiti illa eleuatio.sed solum in coniunctione,at sine messio. Quas donaturales formas,no corpus coniuncto,sed naturales rationes irmae attingunt,6 pereas medias ipsum parabile adest.Rationes n.post seipias formas ubi' proximae sunt. Ratio autem,&animata substantia dc quae Prαstantior quam secundum naturales, quapro, Pterre propriae formae proximius,ati coriturictius coniungitur. Partihilium autem proaprias est motus,cum actus sit sincunctum Aristotelem,qui in hoc motus vocabulo Utitur, non quemadmodum. Aliquando facit Plato,ct in acta impartibilium, ut in extremitate intelligi hili Nant intellectum ille circa eadem,&iuxta eadem, oc eodem modo moueri dicit.&p stantisssimam eius actionem motum appellat. Novit autem dc naturales omnes motus a quibus excipit animatum. Aristoreses autem ex Luiipsius consiuetudine immobis Iem vocans animatam substantiam,ati ac stionem,quia stolis iis quae partibilia sunt mota cocedit,iure immobilem dc nunc quo dicit. eis mouere iudicat dum pure in seipsa mais meat. Mouere.n.runc vult, iam quoctam Pacto progressiatur.Nunquid aute& quod apud Platonem per sie mobile huiusmodi est Non tanquam id quoa mouetur simpliciter, sed tanqciam meritum quod ex extremoriam Compositi ne indicatur, eius inquam, quod is sum est, atque ipsius mobilis.Quoi tam pacto perficit animam intellectuS,riori ex recessu, sed ex coniunctione carente medio. v r Pter ex Permansione Potius, Δ non quia mois
Meat, verum quia in seipso sedeat.& PerficieUS non separate, sed quia separet quide ab iis. 0 extra, couertat autem, colungat in PrimiS erga seipiam,at erga seipsum.Haec quide igitur inquisita sint,ati dissoluta,ex dubitatione,atiu conleplatione, quae actre ipsam spe,diat.Ιnuestigetur acti Millud quona Pacto cadiuino conueniemus lablicho qui de intellectu potestate S eu qui actu depraestantisci anima intelligit,aut de eo,quod animae definie Dubone
dae .im habet,aut de eo cuius haud particeps existit Cum nos arbitremur de ipsa animata substantia ambe tradita fuisse,ut Sc eX ipsis Aristotelis verbis multis in locis explicauimus. At neq; quae contraria Iablicho sint loqui audebimus. oriciliabimus aut secundu nostra potestate tanta nos inseriores fatenteS,quanto qui hactenuSiudicati sunt praestate Lapient, Reponsumtissimis hominibus. Ex quibus alii quide ex iis quae dicatur il causis ad causaria coni lautione veraiunt,alii vero contra. tanqua exspectata, eX causiS,ea quae inae efficiuntur, inec tantur.Eadcri.quoda pacto est ratio. uarictoquide se quada ratione eademni ipsae cauissae at iv ea.quae ex causiS ducuntur . . Onia securiata causas proprietate, arcu actionem quae ex causis emcauntur,siva haberiresse,5 qualis causa apparuerit iuxta serma atm sim eitate tali S id quod ex causa ducitur est,secundo in loco,oc eXParucipatione.At conistratis euenit,qui ea quae ex causis ducuntiar antect considerant, qUalia ri.haec secundo lo eo,& ira participatioΠe,taliS quo P causa simpliciter,existit, ct absque ullius participatione. uectam ita-de causa considerantur iuxta eiUS Proprietate, Pt Ecde iis,quae ex causis ducta fiunt. Diuinus igitur ille vir ex summa sumsiuS conte ali Orie,in causa pr1o hane considerans,dat nobis de in anima quot hanc intelligere,nobis aut grata est,qui in ala primo
287쪽
ipsam sumus consideraturi ta ad causam astendere. Quo quod aliquando quidem pure
manet,aliquando autem recedit a Pura illa Permansione, ad iam* quod prominet fiae natium animarum progreditur,ariu his implicitum est, consi ierantes an ipta anima nostra. tangin ea quae laxta in perficiatur,iudicemus ec intellectum ipsam determinantem talem
esse tanu eum qui hmoi rei determinandae vim habeat,& rurtium,quod aliqfi in acta eius purum abit ex eo in quod potestate, de intellectus Q hmoi substantiae determinandae vim habe .eius quae aliquando quidem potestate,aliquando aut actu puro fit,potestate de ipse perficiatur non tanu patiens quod potestate est,sed transi definiens,aim constituens ipsam patientem substantia.& quod potestate aliquando Sc quod in actum alio abit. Haec ita a nobis dicta sint de in secada dubitatione,at quae Aristotelis inde sequuntur,adiugamus.
FO NIAM autem alia quidem ipsius uniuersalis existimatio,& ratio.alia uero ipsius particularis. Illa quide. n. dicit,' oportet talem,quod liniusmodi facere.Haec
autem,l hoc tale.& ego talis. Iam ipsa mouet opinio, non quae uniuerialis aut ambo,sed alia quidem quiescens potius,alia autem non.
Cum ea quae de contemplante animae intellectu dicuntur hactenus concluserit, quema modum solum qui summus manet,& ne P move Ness mouetur, ex iis quae sequum tur ae ipsio progredienti demonstrat,qua rati ne mouetur. Licet iam perfectus sit, ac propter hanc causam scientiam pariens, Cum praeterea demonstret qua ratione mouetur, gauniuersalem eius contemplationem dicit, ta non impartibilem. Quo perpetuam quidem, at in necessaria eius contemplationem seruet.quae est q ae uniuersalis ab eo dicitur propositio. O uae formas percepit no substantiales,ati causales, sed eas quae ea progrediuntur, α quae rationibus ex causis ductis atm particularibus in anima existentibus conueniunt. Talia nanin sunt quae uniuersaliter dicuntur, quael de Particalatibus sicuntur. Cc quae
una cum inseparabiliter ipsum esse habenti juoci autem o mouet manifestius demora strans cuia v niuersalem hanc propositionem Practico traditi, quat ec ipsa uria cum parti culari animal mouet, at m inde ad ipsum in actione vergantem intellectum astencteris, concludit 5 quae de eo tradita stan tanquam Sc uniuersalis con emplans sit,ta quietius, atque mactis abstracte moueat pamcularis autem i deliberante imaginatione magis cognostat, Soroxime atm magis moueat ipsum animal, cum circa ea quae in actioe posita versetur, ει ouae aliis 'alia ratione sese habere cotingi quippe quae particularia sint,ct particulari misctigeat motu quo perficiantur u practicus intellectus qui in nobis est ambas propositio, dies simul considere ali coniunga alteram quidem ab ipso contemplante accipiens,alteis ram vero Una cum imaginatione rationiS formam habente, considerans. de cum moueat animal act ea quae aliquando sunt,aut videtur eligenda, abstracte quidem,ut dictum fuit, aloe Potius cum quiete maiori. Proximius aut α non sine multa mutatione interdum alis teret ipsam minorem. Qualis autem ipsa uniuersialiS, ct maior sit,ec qualis minor, atq; particularis meminit.Vtranque quidem rationis participem enuntiaris,quia existimationemat in rationem dicitiNan ec quae particulari S rationi Particeps est,quippe cum S imagiis natio nostra deliberandi v im habeat de tanquam ab intellectu nunc cognoscatur. Distin, sitiens autem eas inter sese,quia eam quidε rate censieat facere. Cum tale consueuerit, queis,dmodum Sc in praedicamentis ei quod uniuersale aptum est fieri,concedere. Exepli graistianaesd bonum colendum sit.Ne id a talia,sed simpliciter omne bonum. Altera vero ipfuὼ particulare determinet,s, bonum,hoc est,exempli gratia,st Socrates bonus. a quis dem subiectum in hac id appellans tansi Socratem forte fortuna particularem ipsium vero tale quod dicitur. tanquam abis ulla determinatioe semper quod dicitur, insit. S propter hanc cauom haud id sit,sed tale potius. Duartam autem particularium propositionii exoria posuit alterius quidem,tansi eius quae de tertia persona sermonem habeat.ubi id igitur tale esse dira tanq si de Socrate verba faceretialteriuS atat,tansi de prima,qfi S ego talis, in se t iam ipsa mouet Ninio, hanc particularem intelligens. Ac quo maminius mouenti
288쪽
LIBER TERT US CRIraeruintam hactenus assignaret causam motus aru malis qui secundum locum fit, ct non unii
veri alli. Deinde tanqtaam corrigens exactius inquit, quena inodum ambM qaiciem mouent, sina altera quidem potatas quieicens, quoniam cum non moueatiar mouet, Marier enim eadem temper, cum nunquam mutetur, neque intercitam allicr Ie1e habeat. Ricntiam nanqtae patiens erat. Propter quam igitur cauiam potiuS, c non timPliciter Maielcit c Ouoniam coniuneta cum part Iculari, de cum ea quae mutatur, Luxta IPiam Interrog&Complexionem Isimul mutatur. Perpetua quictem enim est, quatenus ipsam bonum Nonium honore dignum esse enuntiat. Quatenus autem cum ea, quae aliquancio quictemo a
Cratem, aliquando autem Pythagoram , aut Platonem dicit esse bonum , coniungitur, ecconcludit, ct concludit interdum alium esse honore dignum. nclusio nanqt non ex sola particulari fit, sed Ec G uniuersali quoque , ea ratione quodam Pacto α mi aQUOQue mouetur , Cc propter id, illud, potius, in ea, quae lectanaum seipiam quieici adiunctam fuit, quoci eam habet vim ut indicet, de ipsam quodam pacto siecundum complexionem moueri. Conclusit itaque de quae de practico dicuntur 1ntellectu, tanta
quam eo, qui α ea imaginatione utatur , quae in ipsis animalibus rationem hahenti αhus, inuenietur, oc coniungat ipsum particulare cum uniuersali, atque ambo contemspletur, Ec eam habeat vim, ut animalia Lecundum locum mouere possit, iuxta ambas Propositiones, Propinquitas autem , α maniὰstius iuxta minorem sed ut exactius loαquar iuxta aristas.ci quodam quidem pacto iuxta utrari . Quod autem Sc quod simplis citer moues,ipsum appeteris sit,siuperius quidem pluribus demonstrauit, nunc autem α in sermone de practico intellectu meminit, quia particularem imagranationem maXima mouendi vim haberecticit,non adhuc proprie, Sc de eo concludit. sea tanq is qui de omni Iocutus sit, o sensu,α contemplatione, ecassetitu ex amaginatione. .d quae aci sensum quo P spectant , monstrauit.eam cprursum pro ipso accepit. quoniam ex sensis formα quae cogitatione concipiuntur,fiant,dc ex lentia imaginatio excitatur quoniam illa ex senis
sibilibus fit. Accedit o deinceps ad sermones de ipsio instrumcto,nam v et a principio iis succensebat,qui quale α ipsum uiuax instrumentum fit,non determinat sed 1blam ipsius vistae formam cotemplatur.raeo quale illud sit,quod recipiendi vim habeat, determinant.&adia,ut distinguat,quaenam quidem sunt exilemae vitae,quae in iis, quae quacficu ratione vivunt,quaeis quae proxime semPCrita Coeianztar Quot' orianino tanquam instrumentis acti una agere indigent corporibuS. EaS,m qu narisi indigerit, aquam Persipicue abis stractas nimittit,dcaa id acciditur concludat, quemadmodu quae perfectiora quictem sane ex mortalibus animalibus,Omne&eaS habenr,quae subingrediuntur. Haud tamen de coiitra.6 quaenam imperfectiora sint e viventibus,qaaess,victis iam fuit,quae proxime semis
per ascendunt. Propositum itam eiuS est de instrumento loqui, immo vero concludendo Lammatim colligere,quae latius ab eo dicta fuere. Quonia ipsum quidem instrumetitum eorum quae vegerando at s non sientiendo vivunt magi S simplex est cum multa abundet terra propter id P haua facile patiatur, ocimium id non facile pati haud in elementorume, dietate collocatum,sea in potentia terrae perficitur,& a sensibilibus quae eo' incidant , diffiis cilius adhuc fit,at ibi a sensita relinquitur Quoa n.sentiendi vim habet quacunm ratio, ne in medietate potius elementorum collocatum est,& norim abundantia terrae quemadis modum indicat,quod tangericli facultatem habet, cum extremum sit sensorium. Quo te diuersias quoque qualitates, quae in ipsis sum,cognoscere POSfit, caliditatem Werbi causa quae in igne, Digiditatem, qux in aqua, humiditatemquM in aere, α siccitatem, quae in terra. aoniam quod iuxta Vnum superariSperficitur non habebit medietatem silmilem erga contrarium. Determinat igitur, Primo Παῖdem quale vegetaris instrumentum sit Deinde quale, quoil tangendi solum, atque gustaridi vim habet . ut quod eorum anima, lium existit, quae quo ad totum immobilia sunt, secundum locum. ec terito loco, quale eorum quae progrediunt r , atque Persectiora sunt. Cum iuxta id, quod tangendi vim het nulla ex imobilibus iuχta seipsa tota differat sed quatenuSProgreditatu sunt,at e equae scul Gerarere deh&,8 rio adhuc sine medio, incidunt tamar. sed permessia iuxta prae
uora elem Ea alia perficiatur seritoria pus aut ei erat π hON collectione,illud nobis 4impliau Anima A R
289쪽
NvTRIENTEM quidem igitux anima necesse est omne habere,quod uiuat,6
animam habet ab ortu ad iQtcritum usq;.Oportet.n. qmd tactum est accretione habere,atq; uigore,dci ter M. Haec ἀue sane nia tritione habere,iii possibila est. Necesse
ital inesse nutrientem potestatem, in omnibus iis quae producuntur, interciant.
Mortalibus sane' 4 rone vivunt nutrit e opus est. e .n pnt, q nutri reseruare vitae forma. in no sine materia vitae rece o ipsis adest Ut illud indica st aliqi1 qadem vinat,aliqn aut no , dc :pm esse allo in eis no innate, sed aduentitie vita recipiatiqa dc anteail receperit,&post obiectione Privat iplaiata aut aduetine accipit materia est. Queadam uis mitte recipit ipmalal. uius nihil remanet post abiemone virae,ceu viuctis.Ne ante receptionem quicquae erat,qa tanu v tuens praeexisteret.Et de haec iam a nobis multis in locis comemorata sunt,ct in iis quosv qm hac tractatione Icripta fuerui. Propter mareari autem,qaduentitie vita recsit,&qPpter hac cam,ta ad priuationem eius accedit, nemnit S situm m fluxu illo,sicelerrime ipsam abiicit, Uisaequalis existat natura nutrienti vi, tanqlane nutritio influxus sit,aligni defluxum potius vincat, ut in accretione, aliqfi auteMqaalis existat,ut in vigore alio vero v incatur, ut in decretione dc in hac itam nutritione quoi popus est S multus se defluxus Quo cuicum influxui tempore aliquo ressistat, Propter maiorem defiaxumaure ita φ ab orta vias ad interitum,qaae ita vivunt nutriti5e
indigent. Necessenario citi pis,aut augeri,aut in vigore esse,aut anterire. In unoquo aut hom nutritione indigςnt,qux ira Uiuunt.New.n.in iis,q aha carent ODIO nutrien inest vis.
E Ii.n.gratia si alisis concedat, & metalla quom augeri. S in illis adhuc magis Obscura, in plantis cocedet vegetatem vita inesse,Hes in iis,quae Pprpetuo vivum quippe cum emcta materia sint,nem ex accessione vita recipiat, sed iuxta id sola quod ipsis innato insitum est ipsam vivunt.& propter hac cam puxilio nullo indigerit,in inseratur,quo vivant. SEXAGEsIMA PARTICULA.
SENSUM autem non necessarium in omnibus uiuentibus. Neque enim quo ructaq; corpus sit lax,tactu cotingit habere.niel sine eo pote est ultu esse animal
Videri posset illud adsumere qa inuestigas Propter qua. .cam none & oia q viuut,ad driam eius qS a priu quod* aliena, ami,at gustadin Ohnt sensum , ita ut cia,q viuuis aliat Onqaiae Salioyeolum,qsentiendo wiuiant,corpus id tale existis, uti medietate sitat piactati at simplex appellamus.Ua,vtia dictu fuit, ex potetia unius elemcti,hoc est telluris tacendi costitutione hei,ca no Dino.s.simplex sit,sisidecta unius potetia,arcs exuperatia, copolim est α ex aliis quoi,ut S. ipse ubi P vuli,& eius actio indicat. Quid ita v vetaret in medietate quota pacto dc haec quo D esse,sia omnino cotrariodi sint,licet haud aequalia. exist ni habeant alique sensum,sed tenuiore,RIuxta ea,quae aliar5ne vivunt:&,Ut dixit Plato tanς dormientem sensium Uerum rsari Aristo.haud censet ipsi sensum assgnare, id Si rio tari vigilante hnt. d.v t ille dixit,tansi dormiente.Id aut fit quonia no facile patiunt,&terrestremulata hfit plantae. ut ipse dicit.facile nan pati porret,qcr sentiendi vim habeat.Nant in quibuscunm natura in ipsum esse sbia intuebatur iis .Vt cadifficultate paeteremur, cessit,cta haud indigeret tensu,quonia a seipsis illud h fit, vino facile patiamur.
In quibus autem mn ipsum esse sed ipsum pouus bene esse conseruat, iis ipsium iacillime
290쪽
LIBER TERTIUS CILI pati dat, iuxta totam corporis consistentiam.quo & maximam sentiendi vim habeat. Quaa
Propter inprimis humanum corpus, ut id omnino dicam,facile pati potest,cum 5c tempes ameto aliis praestet animalibus, tenuitate cutis iuxta magnitudinis proporetionem. qu sensum secundiam totum corpus exaetionem habeat cum in sensibus particularibus multa ab ea stuperentur animalia.Recte ita ,haud necessaria esse,dictum fuit mNIbus via rihus sensum adesse.yn plantae neq; tactum habent nem huic alium Praecedere oportet. Non necessie aut sensum omnibus inesse. qm extrema extremum habent,re finem.qui Omnino quidem nam est,qualis sit finis.sita alias quidem praestatior,alius vero remissior, E Proprius iis omnibus,quae perficiatur. quemadmodum re extremi Sextremum. Quoa autem sentiens bonum haud est extremum: sed excitatam iuxta actionem.iudicalemmaariere apParet. uapropter requirit,quo adhac remissium quo Se extrema sint bona. Tale autem potius id,quia est lagunctum ipsium solam ipsum este concurreris bonum. Nonulla autem fortari,Sex his cum remissa sint,quodam pacto sunt bona, quemadmodum sum inanimum.quemadmodum qaod potestate,quemadmodum quod materiale, quein admodum quod priuatas. At non de his nunc sermo est. Sine tactu vero,cui omnino Sc gustus quom conexus est,impossibile animal esse.Quoniam cum facile animal pati debeat, ut dictum fuit,quo resentiat,iuxta seipsum totum sentiens esse oportet. Quoniam corrumpetur,quatenus sierisu caret.& 1ecuridum quidem secundum quoct,eius quod in mollicie, proprium at alterium est distinctionem habebit. Cum hac quidem ratione gustadi vim
habeat.iuxta eam vero,quae secunctum totum angendi .His ita v Omnino Opus est et,qaegia uni ratione sentiendi vim habet.Verum quid quod instriur est.
NEcLVE praeterea quaecun non recipientia formas, sine materia. Ipsiim uero animal necessariam siensiam habere, si nihil frustra secit natura.
QuaenamM.viat significare,quae sormas sine materia recipere possint quo ex assimiaistione &quae non recipiunt sine materia cognoscamus.α propter quam causam dicta fuit omino illa, qum in principio proposita fuit. illuct quam riem, haud .n.simpliciter adiecta fuit .sed significationem quadam videtur habere,immo vero hoc pacto totiam id, quos diis
Elum fuit,declaradum est. Si Larid videtur clicere tauri ,αωrmas anima carentes, si aliqua sit in ipso uniuersio forma anima careris,sed non λlum atoma quaecun sint cadauera.deinde sientientibus ei sermo.videtur ne v simpliciter qum animata sint nunc accipere.sed α quae sentiendi .im habeant,aut p stantius adhuc cognosteritia sint. Quae sane huiuia modi formas sine materia recipere possunt perpetua sunt animalia, quae qa ex accessione recipit nullo pco h lat. ibusne Plato,ne Aristosensium quelibet cocedat. siquid Qtdctis fuit possibile appellat sensum Horotta,Rm HS iuxta PPria actione,&c5stituete at vindiente sensibilia.Talia itam sunt,q λ aS sine materia recipere piat.&diimi fuit, qlex sormas. eas de, cognostidi Uim hiat,sed Pstatra,ctrio sentiedo iuxta antiquos istos phialosophos. Manisecta ita*.α 4λrmas ipsaS cognoscereS haud sine materia recipe valet.Ea n .sunt haud Ppetua ex Haliis .Quae sene hmcti, mo de sensu quo φ .ppea q an dest fuerat lac Passibilia indiget prio p ipso ingere. Illa ita Pricula,mem, Meda Erursum.ubi ac reperimo qd antea dicta fuit, illud inqua,sine hoc,hoc e sine sensiu,nullu pote e ee aiat at vitute qail agiagetes,ic illudnem qd postremo loco adduistri fuit,ita qd reliqua est dictio .
messuras tragitur seruandi vim habet Seruandorum autem mortali uanimalia vim habet ipsum sentire potens cum cauta sit,Vt ea vitentur,quae aliena ea recipiatur quae propria.