장음표시 사용
131쪽
C met Dioscoride Sideritis appellatur.
Virtutem habet exierandi, Si uulnera con lidandi.
Folia cum suillo adipe recenta, aut rosaceo imposita, uulneris dolores
finire putantur. Ignem sacrum, illita ex aceto reprimunt. Putrida ulcera cohibent. Vulnera glutinant. Vetera ex melle,ad cicatricem perducunt. Ex AEMILIO MACRO. Verbenam, Hierobotanem Peristereon
Appellant Graeci species haec sertur habere Binas, effectus est idem pene duabus. Vires Vecte Cum uino iuuat tetericos si saepe bibatur. Pestiferos morsus curat,superaddita trita: Cum uino renovanda quidem per quatuor ista Est medicina dies: oris bene uulnera purgat, Illius si ictus tepidus si uoluitur ore. Hoc quoin 'recens Esinae demetio prestat. D Hae etiam quaevis putredo repellitur OriS, Si tepefaeta diu uoluatur fauce nora Glutinat herba reces uulnus, stiperaddita trita.
Occurrit cunetis cum uino sumpta uenenis.
Quae fuit alternis febris accedendo diebus, Pellitur hac tribus sumptis radicibus eius. Cum totidem foliis potentur aqua seluta,
Ista prius patiens Φ Digus senserit ullum Hoc modo febribus quartanis illa medetur, Bis binis foliis cum tot radicibus haustis Illius in uino si sit decoctilo faeta
Conuiuas hilares inter conuiuia sparsa. Reddere narratur, ut iam praescripta Bu ossa. Superstitissu Hanc herbam gestado manu, si qufris ab aegro, Dic Dater, quia agis et bene, si respoiacterit aeger, Vivet: si uero, male spes est nulla fallatiS. . Ex hac compositam quidam iussere coronam, Apponi capiti causa quacum dolenti,
Sic dicunt illam celerem conserre medelZm. Plinius assirmat hanc omnibus esset,lubrem Visceribus, lateris morbis iecori v quaeresis,
Pec toris Scinctis, dc praecipue medicari
132쪽
corum T O M V s Primus. 323Pulmonum caussis, hanc asimi ille, phthisi . IParotidas reprimit, adipi commixta uetusto. Herbani, cui nomen seliis de Mille dedere, Helonicam pari Verbenae pondere iunge,
Haec mixta potentur aqua, nullum medicamen Vtilius credunt illis, quos Calculus angit.
dron modicum laudare magos hanc asserit herbam Plinius halac cunetis dicunt obsistere morbis: Et quod quis petet, hac impetrare perunctum Sic&amicitias captari poste Porrntiam, Et pelli febres,&plurima talia fingunt.
Quae quamuis natura potens concedere posset, Vana tamen nobis, S anilia iure uidentur EAE APULEIO cap. 3. 55. Nam duobus capitibus, eandem rem fere ita
Ad ULCERA. 8 PAROTIDAS. Herbae Vin benacar radix in collo ligata, sium me proficit Ad s T R v M A S, &Parotidas. Herba Verbenacatusa, R imposita, mirifice sanat Ad eos qui INDURA et As VENAS hasthen & cibos non recipiunt.
Herbae Verbenacae succus datur bibere, sed coeta: postea miscetur B cum uino Sc melle, S aqua, & statim sanat. Ad AEDATrs dolorem. Herba Verbenaea istitio lecta in puluerem redacta, robusto dabis cochlearia quino, ex uino inoptimo cyathis tribus potui sumpta, mire Proficere creditur. Caeteris pro cuius in uiribus sic dabis.
Verbena radix contusa ex mulsio optimo, tepido data, incredibilis inter calculosis succurrit: nee klum ipsis calculoss, sed& quicquid es et, quod urinam impediret, celeriter reducet. Ad CAPITIS dolorem. Herbae Uerbenacae corona facta, Sc capiti imposita, dolorem capio eis tollet Act s ERPE NTLVΜ morsus. Herbam Verbenacam cum suis folηs 8c radicibus, quisquis ostultam, cinctam ν secum portauerit, ab omnibus se ventibus tutus erit.
quos Graeci Phalangios uocant Herbae Verbenacae ramulos ex uino decoctos Sceontritos e deinde quod Metauerit plagae impones, Scadaperiet: postea crudam cum melole conciliam in ulcus audaciter insertam, mature ad sanitatem Perducere
133쪽
C AD MORSUM RABID CANIS, &hydrosia hydri. Herbam Verbenaca in uultius adponito, tritici quo grana integras indita uultigri donec humore remollita expleant: iam tumidas proiicium illas gallinae: si non appetit, simili modo alia grana coniicito: si sic esse coeperint, periculi sit blati signum erit.
AD VULNERA recentia. Herba Verbena a contrita cum butyro uulneri imponitur. Ad morim sERPENTIS.
Heinae Verbenacar ramuli ex uino dccoeti 8c contriti si caeca erit plauga, cum tumore impositi adaperiunt primur exulcerant deinde: postea crudi cum melle contriti, 8c ulceri inserti, donec ad talitatem quod coleriter fit; perducunt, im Poriuntur. HORDO REGt O LAGborantibus, auruginosisve. Herbae Verbenacar drachma una,& nardi obuli treS, baccae crudae soliorum expressus succus, d cpaululum myrrhae contritae, ex aqua cra this tribus potui data, expellere morbum creditur. D AVTORES, ET D Est scriptores Verbenacae . Oioseorides lib. s. Plinius lib. et . cap. s.
Ad Paternianumcap. . 2. Apuleius,cRP. 3. Aemilius Macer dicti. Ver bena, Autor Pandectarim. Hermolauς Barbarus. Paulus,cap. de Peristereo.
134쪽
Latinae, Gamari drsa. Tri Nago minori Q hi CUI a minor. Germanicae, Gamenberitis. PLACITA AUT RVM de Trixagine. Historia TRIXAGINIS cxDIOS ORI DE lib. 3. A s C I T V R asperis,&petrosis locis est breuis frutex altiotudine quantum a s immo pollice, ad extremum minimum digitum pasetet explicita hominis manus. Foliis paruis, figura diuisiurisin quernis sis milibus. gustu amaris, purpurescente flore, Scipso etiam exiguo. Caro penda est suo semine praegnans herba st 1NrANA Trixagiri is historia lib. 1s cap. is Chamaedrys herba est, quae latine Tris o dicitur. Aliqui Chama dropen, alu Teucriori appessauere. Folia habet magnitudine Meninae. colore Sc diuisura Quercus. Alii Serratam, ab ea serram inuentam esse Semia.
135쪽
Theophr. Tritiamne medicinae Trixagi is.
ias SIMPLICIUM Pharma odixerunt. Flore pene purpurco. Carpatur praegnans succo . De Nomenclatura Trixaginis Μ A R. v E R G L
Coa star breuitatis quercus quaedam Trixago est. 8c inde illi a Graecis nomen. nec enim Chamar drys aliud, in humilem & terrestre quercum significat. Ab eadem breuitate aliud Chamaeropis nomen illi ab aliqui bus iacta est. Sic enim ex uetera Graecorum Latinora fide legendum esse existimamus, cisii hic Chamar dropa uocairi tradat. I lin 3 enim codi ces omnes ante Barbari castigatione, hamsi operi, non Chama dropen uocari Trixagine dicebant. Eam uoce scriptoris huius icetione ille emendauit. Is etia quem nos habemus Lor gobardis literis scriptu latinum ueterem Dioscoride, Chamaeropa non hamaedropa Trixagine dici testatur. Nec nos ratione, aut caussam habemus, cur hoc magis Φ illud incioporteat: etsi excogitanda aliqua sit, nulla uero similior erit, Φ, qtioniam
humi serpa sic dicta quonda fuerit. Et si id recipiat tunc Chamaerops dicenda potius erit. Nos in ambiguo plures ueluti testes secuti, Chamar φpem potius diximus. Cur aut Tcucrion hsc etia diceret caussam hic ipse Ondit:ideo ν a nobis relinquoda est, qui multo labore qua sita Romanae appellatiois Oiligine nondu invenimus. Nihil em Plinius aliud in qui ΦTrixagine latine dici Chamsdryn herba. Descripsit in ea: Z qus hic, folia parua dixit, ille menti te magnitudine: quae hic figura & incisuris quernis similibus, ille colore & diuisura quercus. Adiecit preterea Serratam ab alqs hanc herba dici: A ab ea id est ab incisuris illis quas per amobitu habet, ode quo nunc modo in serra uidentur dentes,muenta fuisse serram. Theophrastus cum lib. s. de Plantara historia eius meminisset, de notis, partibus in eius breuiter egit: sed quas habet in medicina uires multas numerauit alias ab hoc striptore, ideo repet edas hoc loco a nos bis: quae huiuscemodi sunt. Trixaginis autem folia ruptis uulneribus Prosi inci in que usum ex oleo trita imponatur. Prosunt 8c d a centibus ulceribus. Purgat semen bilem. Confert idem oculis oportet tritu soliolim ex oleo illis admouere. Habet Trixago quernis similia folia: totu peius incrementu dodratale est: quod a nobis in Dioscoride expansi manus mensiara significatu est. Adiecit praeterea Theophrastus, odoratam, silauenam Trixagine hanc os Ie facilem inuentu, & ubiq; ex his notis cos gnoscedam herbam. In cuius mensi ira, a Barbaro non leuiter nos S alij discrepamus ille enim quatuor digitora altitudine eam describit: nos, Ut selemus, semper ubi sphitam e si, quantum tota hominis explicata mast
nus patet. Id enim obseruauimus eam significare uocem. Quatuor uero digiti quos ille in sphitam e numerat, Palmi mensi ira sunt, quae longe minor Φ dodrans est qua uoce priuatim Plinius grecam sphiramon in . vii manifeste conuertit. Sic etiam quem ille florem exilem dixit, nos simplisci Per Paruum Vertimus. cnim hic ait. Qtiod p terca Dioscoridesaat Debo, ad abortus pertinens, ille ad Partus lacilitatem Pertinere o Pinasus, Partus ciere dixit.
136쪽
TEMPERAMENTUM. AEst illi calefaciendi uis simul Sc siccandi, us p in tertium gradum,ut inquit Galenus Sc Macer. Nam in qualitate eius dissenant scriptores. VIR ES ET IUVAMENTA eius ex Dioscoride Decoquitur uiridis in aqua bibitur utiliter conuulsis decocta eius. Tussientibus itidem, duratis lienibus urinae angustiis, Sc cutem incipientibus subire aquis, menses eadem trahit S sectus .
Lienem minuit cum aceto Potae. Contra uenenata cum uino bibitur.
Potest idem emplastri modo imposita etiam. Quinetia concisa tritave, contra prςdicta in pilaeas co mari potest.
Purgat uetera ulcera ex melle.
Contra oculorum caligines trita inspergitur, Sc ex oleo inungitur. Est autem illi calefaciendi uis.
In petrosis aduersus serpentium uenena pota illita incisiima. Item stomacho,tussi ueteri, Pituitae in gula cohaerescenti, ruptis, conmuulsis,lateris doloribus. Licnem consi imit. Vrinam Sc menses est. Ob id incipientibus hydropicis emeax, manualibus scopis eius, in tribus seminis aquae decolis us p ad tertias. Faciunt & ex ea pastillos, te rentes eam ex aqua supradicta. Sanat Sc uomicas,8c uetera ulcera, uel serdida, eum melle. Fit &ui s L num ex ea pectoris ui s. Foliorum succus cum oleo caliginem oculorum discutit. Ad splenem ex aceto sumitur. Excalfacit perurietione.
Depellit abortu sit mixta potetur aqua unci ij. Caetera aequaliter in Plinio, uel ut irim Hicronymus pondere Unc. q. EN APULEIO. Ad Rupturam.
Impendio prodest Chama drys herba contusa de ligno in lignum,agiecta uino, potui data: cum mira celeritate ruptos sanabit AD MORSVM serpentis. Herba Chamaedrys in puluerem mollissimum redacta, in uino ueteri potui data, uenenum uehementer discutit. AD PODAGRA M.
Herbam Chamar dryn perinde dabis ut supra, calidam, mire Poria goriam praestat. Legenda uero est mense Augusto.
137쪽
'S S I μ ν D r C I V m Pharina EX AVERRO E Quinto Colliget. T. Cap. Chama dreos est calida 8c sicca in secado gradu. id significat amarituo do cum acumine. Incidit humores grossos,& ex pilat mebra interiora.
EX PLATEARIO se C hamsdry & Chamspithy. Chama drys calida est, & sicca in quarto gradu, similiter Chamaepiu
ror mare thyOS.Chamsdreos quercula maior, hamaepitheos quercula minor appellatur. Virtutem habet dureticam,S mundificatiuam. in ii hy. Contra uomitum factum anatropha, uel ex aliqua causis frigida. coquantur herbae ista diutissime in aqua salmacina,vel naturaliter selsa. 8c addito oleo.& modico aceti: fiat cataplasma supra pectus. maximum remedium est contra uoinitum quemlibet ex frigida caussa. , , . Pulvis etiam eiuS cum melle datus lumbricos occidit., , Contra catareum ponantur pulueres calidi in sacculo,&capiti sit per
Ad furfures capitis uel barbae farina Iupinorum decoquatur in aqua falsa addito aceto, & in colatura addito puluere utrius , uel alterius, ea postea caput lavetur. Contra paralysim, in uino herbae decoime,loco dolenti superponant. Vlcera Sc uulnera consolidat earum puluiS. Ad matricem mundificandam, eam infrigidatam ex supersultatis bus phlegmatum calefaciendam coquantur herbe illae in aqua diu,&so D mentetur inde mulier, herbae ipsae cataplasinentur stiper pudendis. Pulvis earu in oleo decoquatur, &hombix intinetus sia perponatur: uel puluis conficiatur cum succo mali terrae, & superponatur.
Gamadreae aqua in ieiunio pota, sanguine purifica discabiem pellit. Sanat eadem alcolam,&oris ulcera. EX AGGREGATORE Herbario. Huic herbae cognatum ferunt, ut qui eam gestauerit in sinu palam mnanibus perosiis habeatur. Caligine quo oculoru clarificat, inditus oeulis illius succus,vel aqua. AUTORES E τ DESCRIPTO E S.
Plinius lib. 2 2. cap. F. Apuleius cap. 232,
Theophrastus lib. s. aere dicto Chamaedrys. Averrois Quinto Colliget.
Platearius I S. cap. Serapion cap. LSO.
Galerius. s. simplicium cap. 133. 8c. 55. Ad Palemianum cap. . Georgius Valla. dict. Chamaedris. Hieronymus Hextarius.
138쪽
Latinae, Narcissus, Hormo dactylus. Germaiatos, in Marcio, ornungs blum. In Septembri. Reylli filiit. PLACITA AVTORVM de Narcisio
s C O R I D E ', lib. s. A n C 1 s s V s folia Porro si millima habet tenuia, multomis nora.&angustiora: aulis uacuuS,&sne folii stupra dodrantem attolli tur:flos albus in medio, intus croceia S,in quibusdam purpureus radix intus alba rotunda, bulbos a semen Helias in tunica, nigrum longum. Pro bati stimum nascitur in montibus suRui odore. Caetera Porrum imitatur. atm harinaceum uirus Olci.
139쪽
E: a. Narcissi Narcissus se Pius floret mi
Narcisso qua resie dicitiis. Duo genera Nascississem eum Pliniu Haec ia adstipulantur pinioni nostrae. Narcissus qua
uarii rge nera Narcii Si. talium transmaria.
. Hermolai Barbari Iudicium de
Narcistis folium Albuci,terror proximum, sed latius, ut Lilio pingue.
Dequens, angustum , caule sine soliis haerbaceo. Flos in cacumine, post Arciturum,& circa aequino filium ac uere item post Lilium, Sc Violam, Flamea uocata, membrana inclusus ceu vasculo ampliusculus, nigricas. oblogus qui defluens sponte germinet praesertim in defixus in terra:manu seritiar:&radice ampla, rotunda, carnosia. Caulis &cu eo flos erum Pit, ut in croco, ante folium: luod non ante reflore at, cernitur. Caulis cum flore io emoritur. Radix Bulbo assimilis. nisi non est squamata. Narcissus toties forendo tria sationu tepora demos frat. In coronameta flore ueniens. A Narce, hoc est, torpore dicitus: qua caput grauet:.non ut fabulae a puero. Plinius duo genera constituit. Vnum flore candido ,
calice purpureo. Alteri cetera eadem tribuit, sed calice hsrbaceu Omnes inquit serotini. post Arciturum enim florent, ac per aequinoctiu Autum sint. Duo haec inquit genera medici pricipidi quasi Sc alia sint quae non recipiant hoc est ut arbitroruenus illud quod vere,aut aestate nasci trutex Theophrasti sententia praediximus. Sciendum porro est, cum florem ius nigrum a Theophrasto dici legimus,nd deflore ipso, quem candiduesse conuenit uitelligi sed de semine: quod &membrana contegi grum, ac praelongum esse constat quo in terram cadente propagat se,at serit Narcissiam. Eumachus cyrenaeus in RhizorOmico, etiam Crot loti. 8 Aeacalida Narcisum uocari tradidit. Nam Sc Crotos in Hippo Crate, ad ulcera uetera. 8c uulnera recentia probata quid aliud sit Φ Nar scissuS non uideo Nisi quis Crotum pro Crotone hoc est, Cici capias in eo Iulius Pollux autor est, Theophrasti morem fuisse Lirium pro Narracis dicere: Homerum uero Liri, appellatione, complec florum omne genus. Narcissum ab adolescente suimet amore capto;& in eum florem conuerso, natum in Boaetia Thespienses garriunt, sontem Donam monstrantes, ubi se specularetur puer stultissimus: qui umbram suam a se neφsciret distinguere. Coarguit hanc tabulam uetustissimus poeta Pamphi lus, qui Proserpinam multis annis ante* Narcissus esset, captam a Plusione cecinit, carpentem Narcitas. Idem rursus in COROLLARIO
DIDI VADRUPLEX genus in Theophrasto. Primi flos uere cum Viola saepe alba paulo ue postea erumpit. Hoc ab co pro Prie, Grinon, ho est, Lilium uocatur Alterum genus Lirium appellat uere quidem Omnino flores, uerum serius cum Narcis . Fortein hoc sit, quod a Plinio Lilium trans maria nuncupatum est. Tertium aestate floret, Sc Corinthum priuatim uocari puto : quanquam Sc alias res Cerinthus significat, ut inferius
140쪽
Iiquebit. Quartum genus, quod item Lirium rasci appellant. Autumno Afloret emicatin primis hymbribus. ER&rubens talium disserens cutis talium bitror a Purpureo uisum a nobis Patauit in Felicis horto. Probatissima in Antiochia.&Laodicara Syriae: mox Phaselide: artum locum obtiαnente, quod in Italia nascitur. Hoc genus proprie Crinon a Graecis uoca Crinoruri,SI florem eius Cynorhodon.autor est Plinius. Hoc & Hippocrates ac Cynor hod5, perit, cum rubentia Cynorhoda foeminarum purgationibus commendat in uino. Lilia purpurea de arte fiunt, maceratis in Ecce uini scapis ante* seratur, mense Martio et in scrobe circumissis eadem fece:in quem usum scapos arescentes colligunt Iulio mense, talia in fumo suspenden ot . Caule gemino Purpurea uisantur aliquando carniosiore tantum radice maioris in bulbi, calix harrbaeos. Post Areturum 8c squinoctium
Autum ira florent Purpurea: quorum genus unu uocant Narcissum: Cui Hidelicet in radice sunt folia, calices,ut diximus hsrbacei, caetera eadem
quae candidis. Albo nihil est foecundius, una radice quinquagenos ta o
Lilio eongenerem Narcissium antiquiores odi laesul, a Lilio statim confinuatalis Hagem Bagentes. Omnium certissime Theophrastus lib. s.de plantaru historia his uerbis inter caeterage
eo agem, . . I 'κ γὰρ ταυτα οι Quod est.Narcissus autem aut Lirion.Suntem quilio et qui illo nonaine appellerit. manifesto argumeto, rigenere, aut
similem salte talio Narcissum esse. Ex quo Lirion,qua uoce talia ueteres appellauerunt,&1pia Narcis aseon quondam dici poterat: res1 ex antiquis graecis testati aliquot fuerint,tarion priuatim Narcissa gener Lilio indicare Quemadmoda Crinon solum Lilium. diderunt quid etia ab Homerosiores oes Lirion pri- una Lirii appellatione indicari.Quod&Aristophanes in Comordia etia seruasse ereditur. Sea uatim est Nar quemadmodia nos in scriptore hoc S in aliis ohseruauimas,uaga haec nomina, similitudo, & citius Peneeade natura fecit. Vocaricvsolitii Lilium agra cis Lirion, manifeste hic scriptor ostendit, Gait. Quidaetia quemadmoda Lilia Lirita Narcissum uocant. videntur Lacini una tantum mutata liter S ut balbutientes solent pueri pro,sit,pronunciasse: sic exmsco 1 Lirio suum Liliit fecissere octem mo quo lepidissimus Ne v eomietis in equitibus suis Blesa lingua in co- Aristopha
agamus,Pro comperto sit,cogenere Lilio,aut illi penitus simile Narcissium eise: S qm dolores Storpidas capitis grauitates faciat,anarce,qua uocerasci torpore inclicli n5 a fabulo pu- Narcissas aero ut poetae finxerant, arcissium graecis ,etu fuisse. Testes in eo nomineronis eius furit mi Narce.
cissum appellauerant quasi neruos hebetante,& torpidas faciente grauitates. Quapropter de Sophocles magnoru Deorum,id est, subterraneoru coronamentia eum uocauit: in scilicet defuncti Sc morte torpidi torpido flore merito coronarent. . tydron uocasse quosdam Narcis sum eri in Dioscoride lagitur: ill nos factu illi nome credimus , in longe ab aquis in monta nis floret. Quod etia illi adiecta est Autogenes,qua uox a seipso mutu uel perse nascens significat, racione eam habet qua Theophrastus his uerbis indicauit dis δ' IE ia. πε si βλά- . komo ατεν, deflore Si semine dicta ea sata significant Hic aute decidens sponte sua germinae nascit. Etsi idem scriptor fiasim tessetur, Iligi semen eius, seri P opere humano nec minus etia, ut in Geteris Bulbis plantari radicem vocari a quibus ma vomitorium Bulbum in Dioscoride audimus: hauctisne quia idem Vomitorio Balbo sit, qui x.u lumine descriptus est, ct quia bulbos e radicis, simuIcv vomitorius ut ille est quε in antiqua medicina habet precipua usum Serebat quonda in hortis ad comna meta Narrimasrnuc montanis locis, in abus nascit, quaerendas est:non difficilis inuent,si diligentius sal. Totam em,m opta caulis aliam Σ