장음표시 사용
51쪽
ω, institutione Bibsiothecae .
Heae Acinatis amator, nomen edisserere noluidnee a figura protracta caput erigere, quo Vitae mortalis fata poterat prologasse. Sed indulgens studio,plusquam vitae,studiosam figuram vitali sanguine cruentavit.
Quam plurima huius nostri propositi sunt eompla, nec ea quidem transcurrere brevitas affectata permittit; sed quod dolentes referimus iter prorsus diversum incedunt Clerici celebres his diebus.Ambitione siquidem aetate tenera laborantes,ac prs sumptionis pennas Icarias inexpertis lacertis,stagiliter coaptantes pileum magistralem, immaturi proripiunt=untq; parvuli facultatu pluriu prosesi res immeriti, quas nequaqua pedetentim pertranseunt, sed ad instar caprearu fabruatim ascendunt, cuq; paru de grandi torrente gustaverint, arbitratur se totu funditus sorbuis Ie,viX faucibus humectatis; ει quia in primis rudimentis tempore congruo non fundatur, super debile fiundamentu opus aedificant ruinosum ; iaq;proinvectos pudet addiscere,que tenellos decuerat didicisse,& sic profecto coguntur perpetuo luere, quod ad fasces indebitospr propere salierint. Propter & alia similia,tyrones scholastici,soliditatem doctrinae quam veteres habuerunt, ta paucis lucubratiunculis non attingui; quatucunq; fungantur honoribus censeantur nominibus,aut horiZentur halatibus, locenturm solemniteran Cathedris Seniorum. Frisciani regulas&Dmiat istatim de cunis erepti &celeriter ablactati perlingui; Categorias, S Perihermenias in cuius scriptura summus calamum in corde tinxisse confingitur infantuli balbutie resonant impuberes dc imberbes, quarum facultatum itinera,dispendioso compendio damnosoq; diplomate transmeantes, in S. manus iniiciunt violetas, ac se tenebrosis aquis in nubibus aeris 'feraliter aspe gentes,ad Potificatus insula caput parant, nulla decoratu ca- facialiterinicie senectutis: promovent plurimu ista pest e,iuvatq; ad istuphantas liυum clericatum cum perninibus passibus attingendum, Papalis provisio, seductoriς precibus impetrata, nec non & preces quae repelli non pollunt Cardinalium, S potentum amicorum cupiditas, S parentum , qui aedificantes Sion in sanguinibus, prius suis nepotibus dc alumnis
52쪽
Ecclesiasticas dignitates anticipant,quam naturae seccessis vel
doctrinae temperie inaturescant.
Isto proh dolor paro sino quem plangimus ,Farisse
se Palladium nostris moestis temporibus, cernimus iam subinlatuin; ubi tepuit,imo fere friguit Zelus Scholae tam nobilis, eius olim radii lucem dabant universis angulis orbis terrae, quiescit ibidem iam calamus omnis scribae, nec librorum generatio propagatur ulterius, nec est qui incipiat novus auctor haberi. Involvunt sententias sermonibus imperitis, &omnis Logics proprietate privantur ; nisii quod Anglicanas subtilitates quibus palam detrahunt vigiliis furtivis addis.cunt. EMinerva mirabilis Nationes hominum circuire videtur,& a sine usq; ad finem attingit sortiter, ut seipsam communicet universis . Inti GabonisAM 'ptios atq; Graecos, ainabas & Latinoi eam pretermisisse iam cernimus; iam A. t deseruit, iam a recessit, iam Tarilios preterivit, iam ad Tritanniam insularum insignissimam, quin potius μι-
accessir, ut se Graecis & Barbaris debitricem ostendat. Qu' miraculo perfecto coniicitur a plerisq; , quod sicut Galliae iam Sophia tepescit, sic eiusdem militia penitus evirata languescit.
p sectione. CAP. IosSApientiam veterum exquirentes assidue , iuxta Sapienistis consilium Eccles. 3 o. Sapientiam inquit antiquorum omnium eXquiret sapiens, non in illam opinionem dignum duximus declinandum ,ut primos artium fundatores omnem ruditatem elimasse dicamus i scientes adinventionem cuiusq; fideli canone ponderatam, pusillam efficere Scientiae portionem. Sed per plurimorum investigationes sollicitas, quasi datis symbolis,singillatim Scientiarum ingentia corpora,ad immensas quas cernimus quantitates,successivis aulamentationibus succreverunt. Semper namque diiscipuli Magistrorum
53쪽
institutione Bibliothecae. 3 9
strorum sententias iterata fornace liquantes, praeneglectam scoriam excoXerunt, donec fieret aurum electum purgatum terrae, purgatum septuplum,& perfecte nullius erronei vel du-bu admixtione fucatum. Neque enim Ar luteis quamvis ingenio Gigantis floreret, in quo Naturae Complacuit experiri quantum immortalitati rationis posset committere, quemq; paulo minus ab Angelis minoravit Altissimus,illa mira volumina quae totus viX capit orbis ex digitis suis suxit; qnin imo H eorum, Bab
morum, Aegyptiorum,c y ldaeorum,Persarum etiam Sc edorum. quos omnes diserta Gr cia in thesauros suos transtulerat Sacros libros oculis Lynceis penetrando perviderat; quorum recte dicta recipiens, aspera complanavit, superflua resecuit, diminuta supplevit,& errata delevit;as: non solum sincere docentibus,sed & oberrantibus regratiandiim censuit, quasi viam praebentibus eritatem facilius inquirendi sicut ipsemeta. Metaphys clare docet. Sic multi condidere Pandectam, sic Medici multi Tegui,sic Avicenua Camnem, sic violam iliam Historia Naturalis sic Ttolomaeus edidit Almagestum.Quemadmodum namq; in scriptoribus Annalium,considerare non est dissicile,
quod semper posterior praesupponit priorem,sine quo prεla
la tempora nullatenus enarrare valeret: sic est in Scientiarum
auctoribus aestimandu . Nemo namq; solus quamque scientiam generavit; tamen inter vetustissimos Sc novellos, intermedios reperimus; antiquos quidem, si nostris Temporibus comparentur, novos vero si ad studiorum fundamina reserantur, & istos doctissimos arbitramur. Quid fecisset Virgilius Latinorum Poeta praecipuus,si The ocritum, Lucretium, & Homerum minime spoliasseti in eorum vitula no ara stet' quid nisi Parthenium, Pindarums cuius eloquentiam nullo modo potuit imitario aliquatenus lectitasset λQuid Salustius, Tullius,Boetim, acrobius,Lactantius, Martia nus,imo tota cohors generaliter Latinorum, si e thenarum studia vel Graecorum volumina non vidisssent λ Parum certe inscripturae Gazophylacium,Hiero us trium linguarum pe ritus, Umbro W,asi gustinui qui tamen Graecas literas se sat
54쪽
tur odisse, imo Gregorius qui prorsus eas se nesciae describis ad doctrinam Ecclesiae contulis ni ; si nil eisdem doctice
Gracia commodasset,cuius rivulis rigata, sicut prius generavit Philosophos ad Graecorum est giem, pari forma postea protulit Orthodoxae fidei tractatores, sudores, sunt Graecorum symbola quae cantamus, eorundem declarata consiliis, S multorum martyrio confirmatar cedit tamen ad gloriam Latinorum per accidens habitudo nativa, quoniam sicut suerunt in studiis minus docti,sic in erroribus minus mali. A riana nempe malitia fere totam eclipserat Ecclesiam,i distoriana nequitia quae blasphema rabie debacchari praesumpsit in virginem,tam nomen quam definitionem Θεοτticii abstulissee Reginq;non pugnando,sed disputando,nisi miles invictus C ril ,ad monomachiae congrouum paratus,eam 'avente Commisit heriis in spiritu vehementi penitus exsuctasset. Innumerabiles nobis sunt,Graecaru haeresium tam species, quam auctores. Nam sicut sacrosanctae fidei primitivi cultores;ita Sc primi Zizaniorum satores,produntur Historiis fide- dignis; sicq; posterius erofecerut in peius; quod dum incoi siatile tunicam scindere molirentur, claritatem doctrinae prohibitam prodiderunt totaliter, ac novis tenebris excaecati decidunt in abyssum nisi ille sua occulta dispenset potentia, cinius sapientiam numerus non metitur. Haec Hactenus, nam hic nobis subducitur iudicandi faculta unum tamen elicimus eX praedictis, quod damnosa nimis est hodie studio Latinorum Graeci sermonis inscientia, sine quo scriptorum veterum dogmata,siue Christianorum , siue Gentilium, nequeunt apprehendi. Idemq; de Arabico inplerisque tractatibus Astronomicis, & Hebraico pro temtu Sacrae Bibliae verifimiliter est censendum, quibus des etibus proinde emens 1.occurrit si tamen Praelati quae facilia ter statuunt faciliter observarent - Quamobrem Grammaticam tam Hebraeam quam Graecam,nostris scholaribus providere curavimus,cum quibusdam adiunctis, quorum adminiculo studiosi lectores in dictarum Linguarum scriptura, imo& intellectu plurimum poterunt informari,licet proprietatem Idiomatis solus auditus aurium animae repraesentet,
55쪽
tinm praetulimsu Mias Iuris. CAP. 1 IaΙVris Positivi lucrativa peritia, dispensandis terrenis aceo..inoda,quanto huius seculi filiis famulatur utilius, tanto munus ad capescenda S. Scripturae mystcria, &arcana fidei Sacramenta, filiis Lucis consert in utpote quae disponit Rec liariter ad amicitiam huius mundi,per quam homo Nacobo attestante J Dei constituitur inimicus. Hinc nimirum lites humanas quas infirma producit tepiditas, intricatis Legibus quae ad utrumlibet dici possunt, j extendit, crebrius quam extinguit; ad quas tamen sedandas, a Iurisconsultis δc propriis Principibus noscitur emanasse. Sane cum contrariorum eadem sit diiciplina, potentiaque rationalis valeat ad opposita similisque sensus humanus proclivior sit ad malum; huius facultatis eXercitatoribus accidit, ut plerumque litibus intendendis indulgeant,plusquam paci, dc iura non ad Legia statoris intentum reserant, sed ad sui machinatio nis effectum
verba retorqueant violenter. Quamobrem,licet mentem nostram Iibrorum amor harin
res possid eret a puero,quorum Zelo languescere vice Volumlatis accepimus : minus tamen librorum Civilium appetitus nostris adhaesit affectibus,minusque huiusmodi voluminibus adquirendis concessimus,lam opera quam impensis. Sunt enim utilia, sicut Scorpio dc Theriaca quemadmodum M. de Pomo a ristoteles Sol doctrinae, de Logica definivit. Cernebamus etiam inter se leges & Scientias quandam Naturae differentiam habere manifestam, dum omnis Scientia iucundatur & appetit, quod suorum principiorum praecordia introspectis visceribus, pateant, & radices suae pullulationis emineant, suaeque scaturiginis emanatio luceat evidenter; sic enim eX cognato & consono lumine veritatis conclusionis ad principia,ipsum corpus scientiae lucidum Metotu,non habens aliquani part o tenebrarii At vero leges scu
56쪽
sint quaedam pacta & humana statuta ad civiliter convive dum vel iuga Principum, superiecta cervicibus subditorum, reculant reduci ad ipsam Synteresim, aequitatis originem,eoque plus habere se timent de voluptatis imperio, quam de arbitrio rationis. Quapropter causas legum discutiendas non essessuadet in pluribus sentetia sapieistum. Nempe consuetudine sola,le gesmultae vigorem adquirunt,non necessitate syllogistica, sicut Artes provenire et .Polit.astruit Arseoteles,Pharbus scholet,ubi Politiam redarguit Hippodami, quae novarum legum invento ribus praemia pollicetur: quia leges veteres abrogare, & novas statuere,est ipsarum quae fiunt valetudinem inimare,quae in sola consuetudine stabilitatem accipiunt, haec necesse est ut desuetudine dimittantur. Εκ quibus liquido satis constat,quod sicut leges, nec artes sunt,nec scientiae: sic nec libri legum scientiarum vel artium proprie dici possunt; nec est haec facultas inter Scientias recensenda,quam licet Ura iam appropriato vocabulo nomisnare;libri veto literarum liberalium, tam utiles Scripturae Di ving,quod sine ipsorum subsidio frustra ad ipsius notitiam intellectus aspiret.
tanta Aligentia curavimus renovare.
C A P. 12sCV m librorum lectionibus foueremur assidue,quos moris
est quotidie legere vel audire, perpendimus evidenter quantum impediat intellectus officium, vel unius vocabuli semiplena notitia,dum nullius enunciationis sententia capi-xur,cuius pars quantalibet ignoratur. Quapropter emticorum verborum interpretationes, mira subtilitate iussimus annotari,antiquorum Grammaticorum orthographiam, Prosodi--m, Etymologiam, ac Syntaxin inconcussa curiositate con sidcramus,terminos vetustate nimia caligantes descriptioni-
57쪽
bus congruis lucidare curavimus, quatenus iter planum n stris studentibus pararemus. Haec est sane summa totalis,quis re tot Grammaticorum antiquata voluminasmendatis codiscibus renovare studuimus,ut stratas regias sterneremus, qui
bus ad Artes quascunq; nostri futuri scholares incedet enim offense.
negleximur fabulM Poetarum. CAP. 3. OMni genera machinarum, quibus contra Poetas solius nudae veritatis amatores obiiciunt, duplici refelluntur umbone; quia vel in obscoena ingratus cultus sermonis addis citur,vel ubi is ed honesta tractatur sententia, Naturalis vel Historialis veritas indagatur,sub eloquio Typicae fictionis. Quamvis nimirum omnes homines naturaliter scire deside rent, non tamen omnes aequaliter delectantur addisceres quinimo studii labore gustato, & sensivum fatigatione per cepta,plerique invicem abiiciunt inconsulte,priusquam testa soluta,nucleus atting tur. Innatus est enim hominum et annorum,amor propriae libertatis in regimine, & aliquantae Voluptatis in opere, unde nullus sine causa alieno se subdit imperio,Vel opus quodcumque eXercet cum taedio sua sponte; delectatio namq; perficit operationem, sicut pulchrit do inventutem sicut Aristoteles verissime dogmatizat Io. Ethicorum. Idcirco prudentia veterum adinvenit remedium, quo lasecivum humanum ingenium caperetur quodamodo pio dolo, dum sub voluptatis Iconio,delicata munera delitescerent in occulto. Aluneribus parvulos solemus allicere, ut illa gratis velint addiscere, quibus eos vel invitos intendimus applic re. non enim natura corrupta eo impetu quo prona se pellit ad Vitia, transmigrat ad virtutes. Haec in brevi versiculo nobis declarat ubi Artem tradit Poeticam ita dicens: ut Messeis Laut delectare Poeta,
58쪽
Ime idem in alio versu eiusdem lib. patenter insinuat ita scribenS. Omne tulit Ductum qui misiuit utile dulcι Quot Euclidis discipulos retroiecit eleofuga,quasi scopulus eminens & abruptus,qui nullo scalarum suuragio scandi posset. Durus est, inquit hic sermo, quis potest eum audire Fialius inconsi antiae, qui tandem in Asinum transformari volebat,Philo phiae studium,nullatenus forsitan dimisisset, si eidem contecta voluptatis velamine familiariter occurrisset;
sed moκ Cratonu cathedra stupefactus, & quaestionibus infinitis,quasi quoda fulmine subito repercussus, nullum prorsus videbat refugium nisi fugam.
Haec in excusationem adduXimus Poetarum, iam studemtes intentione debita in eisdem,ostendimus inculpandos. Ignorantia quidem solius unius vocabuli,praegrandis sententiae impedit intellecturi, sicut proximo capitulo est assumptum Cum igitur dicta Sanctorum Poetarum, sigmentis stequenter alludant; evenire necesse est,ut nescito poemate introducto,tota ipsius auctoris intentio penitus obstruatur. Et certe sicut dicit Cassiodortu M. suo de institutione divinarum literarum non sunt patva censenda,sine quibus magna constare non possunt i restat igitur, ut ignoratis poesibus ignoretur Hieronymus, Augustinus , Metius, Lactantiur, Sidonius & plerique alii, quorum laetaniam prolirium Capitulum non tene
Venerabilis vero Bedi,huius dubitationis articulum distinctione declaravit dilucida sicut recitat compilator egregius Gratiaππι pi urium repetitorum auctorum qui sicut fuit a
varior in compilationibus materia ; sic confiisus reperitur informa. Scribit tamen sic dist. 3 7. Turbat acumen.Seculares literas quidam legunt ad voluptatem,poetarum figmentis, de verborum ordinatu delectati: quidam vero ad eruditionem eas addiscunt,ut errores Gentium legendo detestentur,& v- tilia quae in eis iuvenititur ad usu sacrae eruditionis devoti co- vertant;tales laudabiliter seculares literas addiscui. H c Beda.
Hac institutione salutifera moniti, sileant detrahentes studentibus in poetis ad tempus,nec ignorantes huiusmodi quς- stioneS
59쪽
stiones desiderent,quia hoc est simile solatio miserorum.St tuat igitur quisq; pie intentionis assedium,dc de qualicunque materia, cobservatis virtutum circumstantiis) faciet studium Deo gratum,& si in poeta prosecerit, quemadmodum magnus' Maro se fatetur in Enni non amitat. '
R Ecolligenti praedicta palam est &perspicuum, qui debent
librorum praecipui delectores. Qui namq; sapientia
magis egent,ad sui status officium utiliter exequendum, hii potissimum sacris vasis Sapientiae,propensiorem proculdum bio exhibere tenentur sollicitum grati cordi s affectum. Est autem sapientis officium, ne ordinare & alios, & seipsum, secundum Pharbum Philosophorum Aristotelem I. ZMetap.ροι nec fallit,nec fallitur in humanis. Quapropter,Principes, Sc Praelati,Iudices, &Doctores, &quicunq; Reip,directores, sicut prae aliis, sapientia opus habent:ita prae aliis,vasis sapjentiae opus habent. Philosophiam nimirumrespexit Noetius,in sinistra si quidem sceptru, in de tra libros gestantem;per quod universis evidenter ostenditur, nullum posse Remp. bene regere,sine libris. Tu inquit Boetius loquens Philosophiae hanc sententiam Platonis ore sanxisti, beatas fore Reip.si eas vel studiosi sapientiae regerent, vel e rum Rectores studere sapientiae contigisset. Rursus hoc nobis insinuat ipse gestus imaginis, quod quanto dextra sinistram praecellit;tanto Contemplativa dignior est Achiva, simulq; sapientissime interesse monstratur nunc studio veritatis, nunc dispensationi temporalium indulgere vicissim. legimus diis regratiatum devote, qdod Alaxan-andrum tempore Aristotelis concesserant esse natum cuius instructionibus educatus, regni paterni moderamine dignus esset. Dum Phaeton ignarus rejim msssit currui auriga Fatemi
60쪽
nunc vicinitate mini nunc remota distantia, infeliciter administrat mortalibus aestum Phaebi,atne omnes periclitare tur subiecti propinquo regimin iuste meruit fulminari. Referunt tam si aecorum,quam Latinorum Historiar, quod nobiles inter eos Principes non fuerunt, qui literarum peritia caruerunt. Sacra Lex Μosaica,praescribens Regi regulam perquam regalilibrum Legis divinar sibi praecipit habere descrip. tum Deuter.t 7.secundum eXe lar a Sacerdotibus eXhibendum, in quo sibi legendum esseti diebus omnibus vitae suae. Sane labilitatem humanae memoriae, Sc instabilitatem virtuosae voluntatis in homine, satis noverat Deus ipse qui condidit,qui & finget quotidie corda hominum singillatim. Damobrem quasi omnium malorum Antidotum voluit esse Librum, cuius lectionem & usum tanquam saluberrimuSpiritus S. alimentum quotidianum, iugiter esse iussit; quo
refocillatus intellectus,nec enervis nec dubius trepidaret vllatenus in agendis. Illud ista mes Sarisbioriensis eleganter pertractat in suo stcraticon Gaeterum omne genus homianum qui Tonsura, vel nomine Clericali praesulgent , contra quos libri q6. st 6. capitulis querebantur, libris tenentur ve neratione perpetua famesari.
CAP. IS II Vmanum transcendit ingenium squodcunque fuerit de fonte Petegaseo potatum instantis capituli titulum expliaeare perfecte. Si linguis Angelorum & hominum quis loquatur,si in Mercurium transtbrmetur aut Tullium, si dinescat Titi Lividi eloquentia lactea, si Demosthenu suavitate peroret: aut Morsis Sasutiem adlle re a aut cum Hieremia se puerum nescientem fatebitur adhuc loqui; vel imitabitur resonantem in montibus altis Echo. Amorem namque librorum, amorem sapientiae constat esse , sicut a. cap. est compertum et hic