장음표시 사용
21쪽
cuiusque exemplum conformet: atq; ita nee anxius nimis sit & solicitus in scribendo, nec etiam remissus ac negligens Ergo plurimum hac in re quia situm paucis Eloquentiae Studio sis indicare conabor: cur imitatio, quibus in authoribus &rebus, quo ordine, iudicio, modo instituenda ut voluptas excitetur: tollatur fastidium: seruitus vitetur: libertas r tineatur: furti & mendicitatis omnis absit uis spicio. Quintum & postremum caput scribendi docendique exercitatione absoluetur; quae 'eluti anima est studiorum: ideoq; crebro adhibenda: intermittenda nunq. ostendenduin igitur postremo hoc in capite erit: quibus de causis styli exercitatio institu eda: cur difficilis eadem difficultas illa quomodo superanda, quae ad tractandum materia delugenda: quae loci in ea temporisque ratio habenda: quis ordo tenendus: quae in script
rum cum nostrorum, tum aliorum emendario ac censura ad bibenda: quo pacto scripta iam & correcta maemoriae mandanda: apta quoque & commodὸ pro serenda. De his igitur omnibus deinceps Deo opta, lax. conatus qual*scunque hosce nostros iuuante agere constitui: sed, ut in conditionibus Eabetur, quantum potero. Operam quoque daturus suin sedulo: ut in campis ac planicie. hoc est, locis facilioribus, itineribus magnis vobiscum proficiscar, multaque uno tempore spacia conficiam: ubi vero montes, aut sa-
22쪽
METHOD Vs. μιγω, aut impedimenta alia sese obtulerint, neqMis impingat, paulo tardius progrediar.
Eloquentiae stadia qui apti aut in pti : cur es quomodo con si
derandum. CAP. III. D Eloquentiam comparandam quinque potissimia requiri superiore proXimo loco ostendi restat singula ordine ut persequar: Mhoc quidem in capite, quinam ad Eloquetiae studia apti sint, aut inepti,dopeam. Etenim
Ante omnia ingeni j est ac naturae ratio ha Nitu Obenda: ne quod effici non potest, tentemus: ingeni exploaut malὸ atq; infeliciter trademus quod coa rsi cur tig& inuita,quod aiunt, linerua susceptum ne- est. Maximὰ vero in eloquentiae hoc studiis 'utile est ac neces arium: vinos ipsos diligenter exploremus: propterea quod multa in Oratore futuro requirutur. quae ab aliis non exiguntur: a natura quoque sola concedun- tur: non vel arte parari: vel alia acquiri ratios
ne possunt. Atq; hic qui de Libanio opus ebs et, que in dignoscendis auditorum ingeniis,
23쪽
es t quem in dignoscendis auditorum ingeniis, Constantinopoli cum doceret, mirum extitisse artificem legimus. Veruntamen ut 'rectὸ, prudenter, feliciter, ingeniorum animaduersio,& quaedam quasi censura insti: tuatur, hoc primum necessarium esse existi- ino: ut in consilium non nos ipsos, sed alios ingeniο- adhibeamus. Propter enim & aetatis infirmi rum omm d talem, & iudicii imbecillitatem, &
st nemo de sese ipse rectὸ iudicare potest. Dein
a V.,ui: de in ais ipsis, quorum uti conlitus volumus.
considerandum: Viri ne sint boni, & aliorum
prouehere studia cupiant: amore an odio nos nostrosque prosequantur: recte aut perperam illud quo de consultatio instituitur; intelligant Tum, quae Oratori futuro sint
necessaria ,& a sola natura petenda, spectandum. Isocrates cum quidam ei parens filium iadduceret, quaereretque: quibusna in potissimum ille rebus opus habiturus estet: γ eo pia a h νῆpenna ac mente,respondit. Pythagoras discipulorum suorum exploraturus ingenia,
numeros illis proponebat: propterea quod nihil mentis ingeniique declarare aciem ma gis, quam calculorum sub luctio solet. At vGro Oratoris futuri ita commodὸ explorari ingenium posse videtur: si quae eidem sint a-- liquando praestanda,considerentur. In orato=. Primum ergo animi motus quidam cele- quae requia res requiruntur ,& ingens acumen ac cele- '; r. ritas: ut & subito inueniadtur, atque exco- gitentur:
24쪽
fitentur: & acutὸ prudenter,subtiliter adhi-
eantur. quae ad fidem faciendam sunt ae- commodata , ac necessaria. Neque e nim numerandae sunt, sed ponderandae sententior.
Atque hanc facultatem Alcibiadi Plutarchus tribuit: quem in inueniendo omnium fuis e
acutissimum scribit. Verum non in inuenie-do solum ingeni j acumine est & subtilitate
opus: sed haec eadem etiam in collocatione requiritur: ut quae inuentae iam sunt sententiae, aptὸ prudenterq; disponantur. Hoc nomine Hortensium Cicero & M. Antonium commendat: quorum ille partitiones atque collectiones primus in forum attulit: hic ea quae inuenerat suo quae lae loco, & ubi vale re plurimum videbantur, collocare est solitus: non secus atque Imperatores bonos e ercitum disponere videmus. Praeter vero ingenii in inueniendo atque collocando acu men & celeritatem etiam ubertas quidam ac quas necunditas eiusdem neces arta est,pro
pter elocutionem: cuius munus atque
officium acutὸ subtiliterquq inuenta: aptis& prudenter disposita, non nude, ieiunis, aridὸ exponere: sed verbis polire, ornare,amplificare. Hac de causa a Cicerone Caesar laudatur: qui puritatis & latinitatis perquam . studiosus extitit: ita quidem , ut si Eloquentiae sese dedere, in que foro causas agere voluisset: proximum a Cicerone obtinere locum potuisset. Quarto in natura bona se elo-
25쪽
EL o QIE NTIAEquentiam apta, memoria quoque requiri tur: ut ea non sit labilis: non fluxa r non vacillans: sed constans, firma, diuturna. Talisi scilicet Cyneae illius oratoris Pyrrhi fuit: qui secundo curiam Romanam ingressus, Sena. rores atque Equites omnes suis nominibus
compellauit. Et Iuli j Caesaris: quem simul describere, 'audire alios, & septenas saepe li-eteras dictare solitum fuisse historici testatis
tur. Ad haec vero omnia etiam linguae infle. xio facilis atque expedita: δίφωνία, vocis graria Se suauitas: vultus denique ac corporis totius venusta atq; elegans adiungenda coria formatio est. Dici enim satis r 5 potest, qua tam haec omnia ad vincendum atque persuadendum vim habeant. Vnde illud, opinor.
ille per extentum funem mihi posse videturbe iacta, meum qui pectum inaniter avo
Irritat, mulcet, falsis terroribus imple: Diti Vt magus 'modo me Thebis,modo ponit albe Nac claruit laude Publ. Lentulus : commendatus Q uit Catulus: admirationi Q Hortensius extitit: cuius ita suavem atque iucundam pronunciationem: tam decentem ac vesnustam fuisse actionem legimus: ut causas illo agente Asopus, Roscius, aliiq; histriones aduolarent, foroque petitos in scenam referre gestus conarentur. Iam vero etiam alia quaedam videnda Grunt: quibus naturae atquο ingenij restimari bonita S
26쪽
METHODUS. σῖbonitas ae praestantia solet. Inter baec autem In Γ, principem obtinere locum laudis atque glo- signis rite videtur cupiditas. Is enim ad eloquentiae studia aptus est adolescens: quem laus exci- tat: quem gloria accendit & inflammai: cui calcar atque stimulum addit aemulatio: qui victum sese dolet ac queritur. De Thucydide Suidas scribit, eum adhuc puerum,cum Herodotum fortὰ historias recitantem audiuis set,gloriae stimulis concitatu lachrymas continere no potuisse: iis quoque motum Herodotum illud Oloro parenti insusurrasie:
timiditas indolis bonae signu est. Quod enim Or γ υς- cito fit etia in perire cito solet. Et plerunque . '
an via consiliunt: qui currendo anteuertere
alios quam sequi malunt. Itaque etiam timorem ac pudorem honestum in Oratore Cicero requirit: & in orationum suarum vestibulis profiteri minimὸ dubitat . Bona ergo nastura hisce potissimum erit notis aestimandar& ad eloquentiae studia apti atque idonei illi iudicandi: qui ingeni j acumine ac subtilitate
sunt praediti: qui memoria valent: qui lingua
expedita ac soluta utinatur: qui vocem mauem, mollem,claram habent qui denique ita sunt animati,ut laudari velint: pu dure tamen bonestum interim non abiiciant. Neque vero cum ut Aristoteli placet con is elaque trariorum eadem sit doctrina ac perceptio, ix si tum
difficulter ex iis, quae de ingeniis praeclaris
27쪽
3 . EL o αv E N Υ I AEmodo sunt dicta, quinam ad Eloquentiam minus sint apti atq; idonei, intelligi potest.
Etenim cum naturae bon ac praeclarae indolis signa sint isc notae : acumen & celeritas adimaeniendum ad explicadum ubertas accopia ad retinendum memoria firma singua soluta atq; expedita: ubi bona haec no reperiuntur:feliciter utiliterq: hoc in studij genere e fici nihil posse certum est. Itaque ut inepti ad Eloquentiae studia reiiciendi erunt primum in quibus ingens ad inueniendum atq; iudicandum hebetudo tenuitas, exilitas, 3c quasi quaedan sterilitas ad explicandu ac eloquen- dum. Deinde qui memoriam aut fluXam atque labilem: aut nullam prorsus habent: cuiusmodi Messalae Coruini extitit, que etiam nominis proprij oblitu fuisse memoriae proditum est. Tum qui ita lingua sunt haesitantes: voce absoni atq; absurdi: ut in oratorum es se numero nullo modo queant . Huc accedunt & alia, quae naturam minimὰ bon indicant: ut est: primo stulta, atq; ine-Pta imitatio rerum vitiosarum: quae no spein
aliquam indolis dant bonae: sed stultam pro- . 'dunt superbiam Ita platonis gibbum, Sc Aristotelis quidam balbutiem imitati, egregios sesu Phisos phos esse sunt opinati. Et Eusius
ille,cuius lib.de Oratore r. mentionem facit, non nisi oris quandam prauitatem in Fim eis licta O bria imitabatur. Alterum audacia & confi- 'si denti1 est. Quemadmodum enim arb0res
28쪽
Ma THODUS prZcoces,quae in ramorum sese brachia spar guat: aut lata folia diffundunt, fructus ma- 'nos atque copioses non proferunt: ita ad Irugem,quod aiunt, bonam,& Eloquentiam veram raro perueniunt, qui nimium sibi considunt. Tertium laboris estfuga studium aut nullum, aut perexiguum: animi mollities Avoluptas, quae ut aliis omnibus studiis, ita MEloquentiae pilarimum obesse solet. Inepti ergo sunt ad Eloquentiam ij, quia naturabo-
nis tum animi, tum corporis destituti,maxis ad illam animi quoque molliaries,amor voluptatum, negligentia, audacia, atque confidentia accedant. Iam vero quia non in extremis solum est consistendum : verum etiam mediocritatis
ratio habenda: quinam sint mediocres, & ad Eloquentiae studia admittendi, ut ostendatur necesse est. Mediocres igitur sunt,quibus Medion id ingenij ad inueniendum &iudicadum acu- HEGNAE.men non magnum: ubertas de necunditas in minimὰ bona nec tamen prorsus arida at-: que sterilis: memoria non felicissima: at non interim nulla obtigit: sed quae excitari, confirmari, reddi melior potest. C*tera deinde bona, quae in excellentibus deprehendun- tWr naturis, non omnia, sed qua dam saltein: non perfecta & summa, sed mediocria adstant. Postremo in quibus vitia nonnulla: verram aliis compensata virtutibus & naturae Bonis reperiuntur. Talis scilicet Curio fuit:
29쪽
G E L o que E N T r , Ε . tardus in inueniendo: in collocando dissipa
tus: memoria ita labili ut aliquoties tria cum proposuisset, aut quartum adderet,aut quaereret tertium: orator interim habitus pro Pter verborum bonitatem .Et C. Macer in inueniendo acutus: in gestu vero atque actione ridiculus. Et Antonius in collocando egregius: sed latinitatis laude minimὸ clarus. Quo tempο- Quod si vero postremo lo etiam de temo natum sit pore quaeratur, quo futuri oratoris ingem 'nium explorandum, propter naturarum va-
νώ - rietatem & diuersitatem, non prompta hie& expedita, sed difficilis admodum est responsio. Sunt enim quidam, qui spe sui prete.
clara primum doctos ac prudentes implent: paulo vero post adultiores facti, eandem tura piter fallunt. Sunt deinde qui primae aetatis tarditatem diligentia atque studio compenassent.Et dignum memoria est, quod de dicendi magistro acutissimo Hermogene historici scribunt: eum anno aetatis decimo octauo 1 opus illud rhetoricum longδ utilissimum consecisse: vicesimo vero octauo mente ca-Ptum, omnium oblitum esse. Vnde illud de
moreri Veruntamen placere doctis videtur: ut aetatis anno vigesimo, aut non multo antri exploratio instituatur: quod eo maximὸ temPore, quae ingeniorum facultates, affectiones animorum, corporis sint vires, depre
henditur : alia etiam sese ostendunt, quae in Oratore
30쪽
oratore futuro obseruanda esse, paulo an-tὰ docui.
Ingenia praeclara quibus modis ad Elo
quentiae nudia excitanda, custodienda, excolenda: Iractanda me lacrianis a frugem perueniant: in pta reputanda.
CAP. HI Vor eorum qui ad Eloquentiae se
se studia conferunt genera: cur, Scquibus illa modis exploranda,ostendere conatus sum. Hoc in capite.ut indoles ac natura praeclara excitanda, custodienda, excolenda: emendanda, corrigenda, confirmanda mediocris: vitiosa repudianda prorsus, planu faciam. Neq; enim eorum ego sp probandam sententiam esse existimo: qui Eloquentiae studiosorum frangere animos: ardore extinguere: retardare conatus: spem tollere omnem naturae aliquo desectu obiecto, mini md dubitant. Neq; ut praeclarὸPlutarchus monet, tam est considerandu quanatum natura egregia, & ad dicendum apta atque idonea valeat: quam quo illa studio evicolatur, efficiaturq;, ut si no in primis,saltem secundis aut tertiis consistat. Ad primum ergo genus, eorum scilicet.