장음표시 사용
321쪽
Liber Secundus. 23 9 possit e domum quatuor proponuntur Antidota humana tria, s inum duιinum caeteris omnibus
' i iri itaque sermo continuetur , breuiq. ab- soluatur de Prognostico ad Vesuuianum casum spectante, quatenus consideratio in
eo fit, utrum huiusmodi horrificus, calami-
tus grauiora etiamnum mala hominibus uniuersim , totius praesertim Italiae, portendat, qualia sunt tria decantatissima Pestis, Fames, Bellum, quibus iure merito Tertullianus u lib. de Anima, Noragines addit, cuncta Ocans insole insoleseenti,scentis generis humani tonsuram, quorum priora nix crisi 'ξ' pene Italia exiguo ante experta est, a Pestis vestigia ali tae. ἡ cubiisque hodie impressa relicta sunt, ut contagis mites nondum prorsus disie isti ,extincliti sint, poliremum vero, paucis retro annis Apulia,ad Vrbem S. Seueri appellatam,
quae repente facto terrae hiatu, cum magna homin una cos ante an
strage, ac aedificiorum ruina intra prosundas fauces absor nos facta. pia fuit,calamitose cognouit, nunc vero Campania in hoc parum scelita, in eius scilicet montes csuuio ob talia insortunia, ac dentidem repetita incendia, nihilominus ubique locorum celebri, apud Historicos, Geographos, Poetas decantato, quam ob sui amoenitatem fertilitatem, Caeli q. temperiem, ac vina suauissima, ct generos , quae Lacrymas, Graeca nuncupant, ut igitur, inquam , Pro nostico dicito finem imponam, primum quod occurrit, pi furiisi ex ronita sicco pede pertranseundum, Meteωron sit ignitum, seu Crinita stellaifatu dignae magnitudini S, quae Una cum T istum. Pp inci-
322쪽
incipiente morbo supra Vesuuii montis apices in sublimi per hebdomadam visa est,quando antiquissima opinio fuit,
impressionem hanc aeream quantumuis e naturalibus causis obortam , mali tamen ominis esse , nobis . prς' monstrare magnam in Mundi mole commotionem δε aliqua e notatis infortunijs humano generi impendere.Vnde comet Plinius generice loquens lib. 2. cap. a s. 'rriscum , ait es magno ex partesdus, ac non leuiterptatumi, citi it -- tendist apud tra Octauio Consule , iterumg. Pompei, iussaris bello. Apud poei, Iouefatales ad regna inius Cometae. Ita censcia multi in signum dari iam iam affuturae mortis
magnorUm Principum. Quam rem eXpressi nos edocet D. Damascς Diani ascenus lib. 2. Fidei Orthod. cap. 7. dum inquit. μμ Existinis sertimque Cometae mmoriam Principum exire mum vitae diem portendentes, qui Dei imperio certis tem Ioribus conisantur, rursus dilabuntur. In rilem sensum , Et sibyllam ante eum sic cecinerat Sibylla 3.Oracul Sole tib occiduo vero, vocitata Cometa Stella relucebit, gladii mortalibus index Et mis, ct mortis,praeclaroramst virorum Atque Ducum interitus magnorum, Nobiliumq. Sed cum pri iens eieci ron speciatim supra verticem tan- Cometa Ve' Vesuuii iam ardescentis apparuerit, non sparsim , non ei u 's ' age oberrans, certe nisi inter effectus magnarum, multauiora porten umq exhalationum e cauitatibus eius in aerem elatarum
ψς referri non potest, absque eo quod grauius quidpiam portendat, quam tota simul Vesuuiana commotio, quae exhalationes ubi dissolui, ac minui coeperunt,4 ipsa impressio ob subtractiouem materiei, e qua oriunda erat , resoluta disparuit, tanquam umbra qua corpus insequitur, ia-thoonomonicum symptoma potius quam vel prodromonsionum infaustum,vel aliarum impendentium calamitatuna Ex Aristote indei id quod congruit omnino cum Aristotelicis axioli d0 2xi' inditis per quae scimus Cometarum generationem attri'
323쪽
bitendam esse spiritibiis, vel exhalationibus vi caloris tam ps sariant laris, quam terreni productis,ac dein attractis, ac emis ψ.i00 odossis in sublimiorem aeris regionem , ubi intensiori calor ' 'incenduntur, proinde l. varia Cometarum genera Ormantur, Vnde si quid valent ad praesagiendi rationem,cum Peripateticis ali crendi in est, ventos ab ijs graues, aestus . significari. Sed quidni etiam significare valent procellas,
siccitatem, sterilitatem, terrae motus, acri intemperiem, latui laeti, quam siccus es venenosus halitus inducit, maxime vero unc petiem.
iuesta liginosam palustria loca, in quibus humor ad faecem his b.,
exhaustus compuit reicit Quidni sim liter morbos potis dii 's , , simum calidos, Iccos, ex consequenti acutos, ac per acu; DS
nicioso. Sed, ut diccbam, ad alios potius Cometas, quorum causae ab ampliori terra spatio eleuantur, quam ad hunc,de quo agitur, paruo nimis loco , supra Vesuui fastigium, circumscriptum talia pertinere videntur, sic tamen, ut nec istum referre aureum seculum e Xistimem. Verum ό
quid de terrae motibus tot horrificis, ac magni sonis qui eodeminet tempore alibi quoque , c ultra terminum op Seneca praefixum, editi sunt. Originem quidem primariam
sortiebantur ab sin mentis exhalationibus intra cauerna pus abruptus
profundissimas, cum alijs caeterorum quorundam
tium continuatas inclusis, impetuo Se q. moti tam praean' leue i squibustiperistasi, quam prae igne foras eXilire nitente, sed consensus nomine superius Xplicato aliquot pariter loca On 'de eluciuata se semota tremulo motu diu exarunt, Vt non ita intra Π q gustos Vesuuis montis limites restringendi sint hi terrae tremores,quemadmo Q.:m Cometae appariti O MOdo per I: e is comuulgatum est apud omnes, lubd terrae motus, praesertim, 0 4 ψς ς' qui parui non sint, treues, sed magni, continui, vel cre 4:inam ter-bro saeuientes, di in pluribus terrae partibus, grauissimas clades minitentur, eos l. Varia infortunia subi quant. r. i. iii Quare Plinius lib. r. cap. Sq. italo Uitur: N Juevcrosim mi pla malum,aut in As tantum mota periculum esse par, iemelccme. aut maius ostentum. Numquam Urbs Roma tremui ut
324쪽
non futuri alicuius id praenuncium esset . ibus verbis,
licet non aeternae veritatis,fidem nihilominus addui exempla varia, quae colligunt tir ab historicis, per quae abunde nimis constat, terra motibus superuenire plerumque solere, si non omnes, saltem aliquas e praedictis calamitatibus, quae sub nomine tonsurae inibi escentis generis humani co-Post alios e prehendit Tertullianus Tremoribus,4 flagrantia Vesuuii: Ec& anno 81. a Christi Nati v sub Tito Imperatore Pestilentia
dores que grauissima successit, ut Suetonius, ac Dio in eius vita reco-h.: id y friunt. βuanquam in it Dio, hic cinis non attulit ali et grauia incommoda Populo Romano; tamen posea morbum pestilentem,ctgrauem immisit. Sicut post alterum incendium, quod fuit ann.etor sub Seuero magna facta fuit rerum mutatio, de qua Xiphil. in Seu Ex s, quae in Vesuuio
acciderunt, quandam rerum commutatione ore quae in
Plautiano paulὰpo ies acta.Insupera terrae motibus Nerone , Traiano , alijsq. regnantibus editis, nigro signandae lapillo epidemiae, Maliae calamitates insurreXere, qua nucsii velim sigillatim commemorare non dubito , quin idio Lectori forent, cui sat erit non ignorare terrae motui, incendio Ferrariensi, de quo alibi didium est, iiscium inessi, Min Padi mortalitatem, in locis Venetoe dictionis a Ferrariae cendram ς tractu parum distantibus, Venetijsq. ipsis tandem pesti&4ubi hia rum morbum accessis nec non anno CLXXXI. menste
Post cri Martio in Romana regione terrae tremorem magnis cum
η' μ' η' mugitibus desaeuisse, quasi in signum subsecutura assiictio-nocri XXXI. nis, quae non ita post propalata fuit, dum Henricus Im- qui ' V ς perator in Italiam venit, Gregorium Septimum militebrandum antea vocatum e sede deturbaturus, quod eius impios mores, rimoniam ferre nollet S. Pontifex imo acta eius anathematicis censuris damnasset Unde varijs
magnis . cladibus, Miniurijs Pontificem afflixit, cogens etiam tam sublimi dignitati renuntiare,erigens Antipapam Gibertum Parmensem Archiepiscopum Rauennatem, qui Clemens vocatus fuit, sed,ut illegitime creatus undiqu
325쪽
Liber Sec dus. O explosus euanuit, perseuerante Gregotio , cui defuncto successiit Victor III montis Casini Abbas, qui stat in ,
contra Henricum regori partes sit scepit In his autem commotionibus tradit Platina , quat iam Vrbes adeo concussa fuisse, ut Syracusis maior Basilica corruens, dum xe Tei remotus spera celebrarentur, omnes qui tum in templo aderant, P --- contriuerit, duobus tantum diuinitus superstitibus, Diacono scilicet. Subdiacono Scit omnipotens ille Deus, qui nos creauit, simul l. redemit, Sacerdotalem hanc , regi in Urbem , tanquam nouam Sion in sc dem sacrosanctae suae Religionis legit, ut a Peste, Fame B esto, Terrae motibus, Incendijs Voraginibus . in tot hodie Italiae si ii ii ii
locis misere obseruatis, immunem prael eruauit, ita confi- 'sa tot fa-
denti animo sperandum, intercessione presertim Beatorum Apostolorum suorum, ac Martyrum Petri, de Pauli Patronorum, ab omni impendente loginquo a sacrilegis minitato infortunio illaesam penitus, in actam l. permansuram esse, ne taceam, quod Roma, ut supra uberius demonstraui, ne minimum quidem signum sensit hodie eorum , quae in Campania facta sunt secus ac citenerit tempore Titi, ubquo terrae motus, cinerum, tumorum, ac fauillarum nubes cum euidentiori admodum, S maiori periculo Xpcr-ta est, quam in praesenti Neapolis, ubi valde maior metus tui periculo damno , si priuati aliqui X cipiantur, qui in montis ambitu omni ex laterem ad mare potissim v, Vrbes, Oppida, Hospitia,&amenissimos afros possidebant Dio sit quidem in Tito scribit , alios existimasse Mundum in Chaos redigi, aut igni consumi, Solem in terram cadere, lanc in Caelum ascendere Necesse est enim
a Trinare, tunc Romanum hoc territorium unde quaque
suis e concussum, subterraneis cauernis intericistis consentientibus, quarum labyrinth os gyros, atque maeandros nostra hac praecipue aetate Deus ipse invios csse iussit , ac obturavit, iter, motum 4 exhalationibus concitatis intercludens, atque retardans. Quam vero apud antiquissimos
326쪽
euenta ostendat antiquissima fuit. Apud Iosep tim H brqum. Apud eudem Herodis verba dissuaden tia exercitua timore future cladis post terrqmo
Plinianis, experientie . Terr motus quomodo Pestilentiam portendant
populus recepta, obfirmata foret opinio, quod tremo
res terrae portentos euenta prae ostenderent, cum apud
alios passim legi, tum maxime apud Iosephum, WAntiq.
Iudaic.lib. II. cap. 7.&de Bello Iud .lib. I .cap. Iq. Vbinarrat, quod cum veris initio terra mota, annitari iidem pecorum, triginti Cap. vero Antiquit. citato decem habet hominum millia peremisset, exercitus vero mansisset injcolumis, quoniam stibi tuo, ubi aedificia non erant, quorum ruinis obrui possent, tendebat, hic non tamina nitudine, kassiduitate calamitatum fractus, quam huiusmodi terraemotibus tanquam supremam minitantibus ruinam exterritus, bellum cum Arabibus hostibus iterum subire nollet, Herodes eum ad repugnandum incitare tentan S, inter caltera, quae ad persuadendum nouum confli-Ctum exercitui profert,est fgo enim tantum belli, ut bo-ses post terrae motum pertimescam, quod magis putauerim Deum hanc illis illecebram immisisse, ut poenas redderens, Non enim tantum manu armi ireti, quantum nostris calamitatibus , veniunt Ἀ non ita post subiungit Nihil
autem vos terreat rerum anima carentium metus neque
arbitremini terrae concussionem, alicuiusfuturae cladis esse
portentum NMuralia namquesunt elementorum quoque
mitia nullumst damnum inferunt, ni quod ex ipsis euenerit iam pestilentiae quidem, vel famis, vel terra mortus signum tardante malo fortasse praecesserit ima ero cum extiterint sui magnitudine iuntur. Hactenus Herodes, cuius verba e diametro opposita sunt Plinianis, multis decursu temporum lactis obseruationibus , inter quas recolenda quoque est altera, cuius idem Plinius meminit lib. 3.cap. Io 6. ad incendium redigitur Mmphaei crater dira Apolloniatis is portendit, ut Theopompus tradidit. Augetur imbribus , egerisθ. bitumen ic. Addamus, quod terra motus iure merito dicuntur, olimq. non semel obseruati sunt, praesignare, inter alias clades, pestiferam labem quoniam cum haec subinde oriatur exi aereis
327쪽
Liber Secundus. O Iaereis miasmatis corruptis, nihil . inspiratis, quae a terrae specubus vliginosis, nasi mineralibus varijs 4 alijs venenatis materiis longo nimis tenapore intra eam cohibitis, in sublime vi Solis eleuata aeri ipsi impertiuntur;occasione vero terrae motuum dehiscens terra huiusnodi tetros halitus afflando aereum corpus vitiet, atque corrumpat, ideo, non ut signum simpliciter,ex mera obseruatione, sed tanqua etiam Pestis causa altem sine qua non ,habendi a nobis lim terra tremores. Tales autem perspiratus, scuexhalationes repete ex aliquo terra loco calido, humidoq. de maxime cocluso emillas, pestiferis, quae late postmoducontagia agant, Epidem ijs originem praebere,ac subministrare,iam notum est apud omnes quam quod notissimum; unde exhalatio illa, quae genita est in puteis ac foveis,
quae diu clausae, ac obturata manserunt, in cor attracita eorum, qui primo loca eiusdem subintrant, statim eos enediat, ac iugulat veneni in morem . De qua re abunde a me agitur in Prouidentia Methodica ad Luem pestiferam prς cauendam, cuius parS .vocata Practica iam tres circiter annos in lucem edita fuit . Cum itaque terrae motus concussione valida, continua, aut crebro iterata terram ipsam findat, sicq aditus recludatur tetris, pessinii . halitibus, quorum inspiratione tum spiritus, tum humores nostri corporis inficiuntur, ac commaculantur, idcirco post cos
morbi contagiosi non semel insurrexerunt. An hinc ergo Vς deducendum, Pestem actuturam , ac miseris accolis, Vici sunt aeeoli nis'. populis nouam hanc aliam stragem impenderes Ne ' ς ἴ- 'quaquam, Ut reor, quia iam aliquod sutura tempestatis si C: ' i' gnum praeberent febres mali moris, in regione illa, in qua
non obseruantur, cum tamen vernum tempus sit, in quo morbi similes, citra etiam talem occasionem, pullular consueuerunt, imo nunc iam Aestas labi incipiat, tametsi calores, Iccitates persistant. Praeterea consideratio fa-
ista a nonnullis eruditis viris de Igne, Sulphure, Nitri, pyrio puluere ex his concinnari solito, quae cuncta, in-
328쪽
gula ad sugandam Pestem maxime aeream ad contagiosa naiasmata disjcienda , ac extinguenda mirum in modum valent, mihi non nisi arridere potest , propter rationes multas, auctoritates, quas in Practica parte mox ci-Dubitati0 tata, inconsit Proph; lactico anno praeterito diuulgato attuli ; Verum caedem rationes militabant etiam tempore terrae motionis, flagrantiae sub Tito nihilominustam atrox non ita post irrepsit contagiosa lues, cuius origo accepta refertur potius cadaueribus insepultis, e quoruna foetidissimo halitu contaminatus aer pestilentes morbos
Corporafoeda iacent,vitiantur odoribus aurae,ctc.
Pestilenti Cuiusmodi Pestilentiae infinitae ab alijs, in me referuntur sit, se ' in praenotatis opusculis, quibus ad id summopere confir-tis cum apud mandum liceat mihi nunc ad ij cere, quod narrat Iosephus alios multo Bello Iud .lib. . cap. vlt occasione naualis praeli in Ge- bj I ii' nesar lacu, quem Iordanes intersecat, per Vespasianum duum cum Iudaeis peracti: Mixtum, ille inquit,sanguinem , plenumst cadaueribus cerneres totum lacum nullus enim
saluus euasit Acerbus autem sectitis diebus odor illam regionem oppressit, acies nam littora quidem naufragi=ς simul plena, ct corporibus tumidis; alescentes autem , ac tabefarii mortui taeli tractum corrumpebant ut non Iudaeis filiam ille casus miserabilis ideretx , verum etiam auctoribus ipse esset inuisus. Quae historica notatio corro- Apud Gal. boratur doctrina Galani . de Differ .sebr. cap. q.&eorum Q omnium, qui deleste commentaria ediderunt . Vnde li-An pestilen benter ego concesserim ab hac ipsa causa infici usquetia post Ve adeo poste aerem , ut pestilens, contagiosus i. factus epi-lu'ὸ, demicos morbos longe late i. propaga re valeat, sed an
Titi Romana que Romanos afflixit Pestilentiai post Vesuuianum motum,
Σόρ.i,h Mque flagiorem tempore Titi, huic causae assignanda sit,ia ejus P non equidem ausim prona pie as erere, tum quia Romae,& stig0-J J in locis ad eam sitis nulla subsequi ta mortalitas enatu saltem digna suit,ut inde inhumata cadauera Romanu elum
329쪽
contaminare potuerint. Si enim talis adsuisset euidens c5tagionis occallo, certe Historici silentio eam non inuoluissent quinimo Dionis verba a me quoque superius allatae Τcontrarium penittis sonant, ubi iri se citi, pestiferi l. aeris bi, in ετ
apud Romanos causam omnem tribuit cineribus , qui a ne opinio Vesuuio monte ad hoc Caelum tunc temporis auolarunt: Quamquam bic cinis non attuli, iatim grauia incommoda Pop. Romano tamen possed pestilantem. grauem morbum immisit. Quemadmodum itaque variam illantata, Medica a. multiplicem materiam e cineribus, ac portionibu S Sui ζόη 'Π' phuris, Bituminis, Nitri, ciliorum consimilium una cum ' - - terra, aere, laqua pluuia permistis, concinnatam , idoneam iudicamus omnes ad impinguandam terram , tanquam mi X tum quoddam calidum, lumidum , ac veluti finatim iumentorum , quo stercorantur campi, horti; unde Franciscus Schoit. Itin Italiae lib. 3. de Vestiuio loquens ait Itaque cineres eius ammis diripersi per agros proximos item saxa, glebaeq. ignibus excoctae, pluui, dissolutae miri castercoratione lati cant, ct faec dant omnia . Ita eadem etiam, quae tetria valde, spiritibus l.tam animalibus, quam vitalibus insensum, nedum ingratilin, efflat odorem, nisi ardore Solis ad incinerationem, ac ultimum squalorem redigatur, non adeo certos,&cotidentes faciet inquilinos, quin per Aestatem pro X imam, Autumn si se bribus saltem mali moris, ac pestilentibus sine peste vocatis a Galeno,corripi,diuexari l. possint; aut timor a me tantii mincutitur ad prudentiam, S cautos reddendo accolas, propinquos, caeteros, in quorum agros, clocos huiusmodi cineres mineralibus qualitatibus inseditos, quasi paleas leuissimas Vesuuius e patentissimo Ore despuit, non spreto HYEiplis
exemplo brutarum animantium , quarum ingen numeru brivorsi am-
in Apulia mensii bus Decembri, ac Ianuari perijt, a pastu i
herbarum super quas Vesuuiani cinere ceciderant, a qui rusuper quaqbus pariter multum vereor,ne arborum, ac segetum qu
tetigere,prouentus aliquot saltem annorum omnino prae sutit.
330쪽
repti sint inde hac ipsa dies, quae est et .Maij, ex epistola mihi Nola missa, die et a scripta huius naensis , accepi
herbarum pascua pro boum nutricatu ubicumque illo in territorio desiderari, ac frustra quaeri. Loca etenim ubi Nitrum,d Sal vigent,praecipue vero Nitrum, sterilia ubique sunt. Vnde cum fluenta ignita Nitro Ammoniaco Sale referta,non modo Bitumine, & Sulphure, per varios canales uniuersam Vestivismolem Ytrinsecus alluerint , in qua tot amaena , fertilia loca iucundissimo aspecitu virescebant , nescio quomodo haec aliquandiu glabra, serilia permansura non sint , quando Virgilius . Georg. ita
hac de re canit: Salga autem tellus, ct quae perhibetur amara Frugibus i glix , ea nec mansuescit arando. Nec Baccho genus, aut pomis a nomina seruat. In quo tamen tristi nuntio liceat, pro levamine,contrarium, ac laetum aliud notare ex Plinio, cuius testimonio fidem num addat hodierna obseruatio, iudicent qui praesentes sunt an quit ergo lib. II. cap. IV. Adraphanos tun stir Nitrum intelligit Aeg tior teneriores eo acit. Seu potius, ut Dalec amplus in suis Annotat legit, Ad bravi s. Illas enim iridioresfacit, ct teneriores, coctussiaciliores nec tantum eas sedis carnes , si appo ntur Plutarch. sevises. I. .lib. 6. Sympsi eophras.cap. I q.lib. 6. Causs. Insuper etiam obseruatum persaepe fuit, ad magnos& extensos terrae motus, ad quos dehiscens terra pessimas emittit foras exhalationes, subsecutas sterilitates, aporias, indeq. ex consequenti pestilentias, prout est in Gr corum
paro emia λοιαος μετά λιμα M. Pesis pos Famem. Faxit tamen
Deus Omnipotens, misericors , qui solus , vel Mesuaei testimonio, omnes sanat languores, quique ab 'lteriori strage tempore quo incendium furebat , Neapolitanam Vrbem , Nolanaci adeo vicinam mirabiliter praeseruauit, di cuius etiam beneficio, ac speciali gratia Roma, atque